Nghiên Cứu Mối Quan Hệ Giữa Định Hướng Thị Trường và Kết Quả Kinh Doanh Xuất Khẩu Thủy Sản

Luận văn thạc sĩ phân tích nghiên cứu mối quan hệ giữa định hướng thị trường và kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp kinh, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Nguyễn Lê Thị Hoàng Uyên
• Người hướng dẫn: PGS.TS Lê Văn Huy
• Trường học: Đại Học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Nghiên Cứu Mối Quan Hệ Giữa Định Hướng Thị Trường và Kết Quả Kinh Doanh Xuất Khẩu Thủy Sản
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐỊNH HƢỚNG THỊ TRƢỜNG
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. ĐỊNH HƢỚNG THỊ TRƢỜNG VÀ CÁC THÀNH PHẦN
• 1.2.1. Định hƣớng thị trƣờng
• 1.2.2. Các thành phần của định hƣớng thị trƣờng
• 1.3. ĐỊNH HƢỚNG THỊ TRƢỜNG VÀ KẾT QUẢ KINH DOANH
• 2. CHƯƠNG 2: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 2.1. SƠ LƢỢC TÌNH HÌNH THỦY SẢN MIỀN TRUNG
• 2.1.1. Định hƣớng khách hàng
• 2.1.2. Định hƣớng cạnh tranh
• 2.1.3. Phối hợp chức năng
• 2.1.4. Ứng phó nhạy bén
• 2.1.5. Kiểm soát lợi nhuận
• 2.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 2.3. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 2.4. MÔ HÌNH GIẢ THUYẾT NGHIÊN CỨU. QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.5. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.5.1. Nghiên cứu định tính
• 2.5.2. Nghiên cứu định lƣợng
• 2.6. XÂY DỰNG THANG ĐO
• 2.7. THIẾT KẾ BẢN CÂU HỎI
• 2.8. MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỊNH LƢỢNG
• 2.9. PHÂN TÍCH KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 2.9.1. MÔ TẢ MẪU ĐIỀU TRA
• 2.9.1.1. Thu thập dữ liệu
• 2.9.1.2. Mô tả thống kê mẫu khảo sát
• 2.9.2. KẾT QUẢ PHÂN TÍCH
• 2.9.2.1. Đánh giá độ tin cậy các thang đo bằng hệ số cronbach alpha
• 2.9.2.2. Đánh giá thang đo bằng phân tích nhân tố khám phá (EFA)
• 2.10. KIỂM ĐỊNH MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.10.1. Kiểm định sự phù hợp của mô hình nghiên cứu thực tế bằng phân tích hồi quy bội
• 2.10.2. Phân tích phƣơng sai (ANOVA)
• 3. CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. KẾT LUẬN VỀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 4.1. Đóng góp của nghiên cứu
• 4.2. Hạn chế và hƣớng nghiên cứu trong tƣơng lai
• 4.2.1. Đối với doanh nghiệp
• 4.2.2. Đối với cơ quan quản lý
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Mối Quan Hệ Giữa Định Hướng Thị Trường Và Kết Quả Kinh Doanh

Nghiên cứu mối quan hệ giữa định hướng thị trường và kết quả kinh doanh trong ngành xuất khẩu thủy sản là một chủ đề quan trọng. Ngành thủy sản Việt Nam đã có những bước tiến lớn trong việc xuất khẩu sản phẩm ra thị trường quốc tế. Tuy nhiên, việc hiểu rõ mối quan hệ này sẽ giúp các doanh nghiệp tối ưu hóa chiến lược kinh doanh của mình. Theo nghiên cứu của Nguyễn Lê Thị Hoàng Uyên, định hướng thị trường có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp thủy sản.

1.1. Định Nghĩa Định Hướng Thị Trường Trong Ngành Thủy Sản

Định hướng thị trường là khả năng của doanh nghiệp trong việc nhận diện và đáp ứng nhu cầu của khách hàng. Trong ngành thủy sản, điều này bao gồm việc nghiên cứu thị trường, phân tích nhu cầu tiêu dùng và điều chỉnh sản phẩm cho phù hợp.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Kết Quả Kinh Doanh Trong Xuất Khẩu Thủy Sản

Kết quả kinh doanh không chỉ phản ánh hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp mà còn ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Doanh nghiệp cần đạt được lợi nhuận bền vững để phát triển lâu dài.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Định Hướng Thị Trường Của Doanh Nghiệp Thủy Sản

Mặc dù có nhiều cơ hội, nhưng các doanh nghiệp thủy sản vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức trong việc áp dụng định hướng thị trường. Các vấn đề như cạnh tranh gay gắt, thay đổi nhu cầu của khách hàng và rào cản thương mại quốc tế là những yếu tố cần được xem xét. Theo nghiên cứu, việc không nắm bắt kịp thời xu hướng thị trường có thể dẫn đến thất bại trong kinh doanh.

2.1. Cạnh Tranh Trong Ngành Xuất Khẩu Thủy Sản

Cạnh tranh trong ngành thủy sản ngày càng gia tăng, đặc biệt từ các nước có nền kinh tế phát triển. Doanh nghiệp cần có chiến lược rõ ràng để duy trì vị thế cạnh tranh.

2.2. Thay Đổi Nhu Cầu Của Khách Hàng

Nhu cầu của khách hàng thường xuyên thay đổi, đòi hỏi doanh nghiệp phải linh hoạt trong việc điều chỉnh sản phẩm và dịch vụ để đáp ứng kịp thời.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Định Hướng Thị Trường Trong Doanh Nghiệp Thủy Sản

Để nghiên cứu mối quan hệ giữa định hướng thị trường và kết quả kinh doanh, các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng được áp dụng. Việc thu thập dữ liệu từ các doanh nghiệp thủy sản là rất quan trọng để có cái nhìn tổng quan về tình hình hiện tại. Nghiên cứu của Nguyễn Lê Thị Hoàng Uyên đã sử dụng mô hình hồi quy để phân tích dữ liệu.

3.1. Phương Pháp Nghiên Cứu Định Tính

Phương pháp nghiên cứu định tính giúp hiểu rõ hơn về các yếu tố ảnh hưởng đến định hướng thị trường thông qua phỏng vấn sâu và khảo sát ý kiến chuyên gia.

3.2. Phương Pháp Nghiên Cứu Định Lượng

Phương pháp nghiên cứu định lượng sử dụng bảng hỏi để thu thập dữ liệu từ một số lượng lớn doanh nghiệp, từ đó phân tích mối quan hệ giữa các biến số.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Định Hướng Thị Trường Trong Kinh Doanh Xuất Khẩu Thủy Sản

Việc áp dụng định hướng thị trường trong kinh doanh xuất khẩu thủy sản đã mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp. Các doanh nghiệp có định hướng thị trường rõ ràng thường có kết quả kinh doanh tốt hơn. Nghiên cứu cho thấy rằng việc tập trung vào nhu cầu khách hàng và cải tiến sản phẩm là chìa khóa để thành công.

4.1. Tăng Cường Sự Hài Lòng Của Khách Hàng

Doanh nghiệp cần chú trọng đến việc cải thiện chất lượng sản phẩm và dịch vụ để đáp ứng nhu cầu của khách hàng, từ đó tăng cường sự hài lòng và lòng trung thành.

4.2. Nâng Cao Hiệu Quả Kinh Doanh

Định hướng thị trường giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình sản xuất và phân phối, từ đó nâng cao hiệu quả kinh doanh và giảm chi phí.

V. Kết Luận Về Mối Quan Hệ Giữa Định Hướng Thị Trường Và Kết Quả Kinh Doanh

Mối quan hệ giữa định hướng thị trường và kết quả kinh doanh là rất quan trọng trong ngành thủy sản. Các doanh nghiệp cần nhận thức rõ về tầm quan trọng của việc áp dụng định hướng thị trường để đạt được thành công bền vững. Nghiên cứu cho thấy rằng các yếu tố như định hướng khách hàng, định hướng cạnh tranh và phối hợp chức năng đều có tác động tích cực đến kết quả kinh doanh.

5.1. Tương Lai Của Định Hướng Thị Trường Trong Ngành Thủy Sản

Trong tương lai, định hướng thị trường sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển ngành thủy sản, đặc biệt trong bối cảnh toàn cầu hóa.

5.2. Khuyến Nghị Đối Với Doanh Nghiệp

Doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược định hướng thị trường rõ ràng và linh hoạt để thích ứng với những thay đổi của thị trường và nhu cầu khách hàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngành thủy sản đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam, đặc biệt là xuất khẩu thủy sản, một trong ba chương trình kinh tế trọng điểm được xác định trong các nghị quyết của Đảng. Theo số liệu của FAO năm 2011, Việt Nam nằm trong top 10 nước xuất khẩu thủy sản hàng đầu thế giới, với sản phẩm thủy sản đã có mặt tại 164 quốc gia và vùng lãnh thổ. Miền Trung Việt Nam, với vị trí địa lý thuận lợi, bờ biển dài và nguồn tài nguyên biển phong phú, là một trong năm vùng xuất khẩu thủy sản lớn của cả nước. Tuy nhiên, các doanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu thủy sản tại đây đang phải đối mặt với nhiều thách thức như rào cản thương mại, kỹ thuật và cạnh tranh gay gắt trên thị trường quốc tế.

Luận văn tập trung nghiên cứu mối quan hệ giữa định hướng thị trường và kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu thủy sản trên địa bàn miền Trung trong giai đoạn năm 2010-2013. Mục tiêu chính là đánh giá mức độ ảnh hưởng của năm thành phần định hướng thị trường gồm: định hướng khách hàng, định hướng cạnh tranh, phối hợp chức năng, kiểm soát lợi nhuận và ứng phó nhạy bén đến kết quả kinh doanh được đo bằng doanh thu thực tế năm 2013. Phạm vi nghiên cứu bao gồm 07 tỉnh/thành phố ven biển miền Trung: Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên – Huế, Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi và Bình Định.

Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc giúp các doanh nghiệp thủy sản tại miền Trung nâng cao năng lực cạnh tranh, tối ưu hóa hoạt động kinh doanh và phát triển bền vững trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế ngày càng sâu rộng. Đồng thời, kết quả nghiên cứu cũng cung cấp cơ sở khoa học cho các cơ quan quản lý trong việc xây dựng chính sách hỗ trợ ngành thủy sản xuất khẩu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên nền tảng lý thuyết về định hướng thị trường (Market Orientation - MO) và kết quả kinh doanh (Business Performance - BP). Định hướng thị trường được hiểu là một loại hình văn hóa doanh nghiệp, trong đó các hoạt động thu thập, phân tích và ứng phó với thông tin thị trường được phối hợp đồng bộ nhằm tạo ra giá trị vượt trội cho khách hàng và cổ đông.

Năm thành phần chính của định hướng thị trường được nghiên cứu gồm:

1. Định hướng khách hàng: Hiểu rõ nhu cầu và mong muốn của khách hàng mục tiêu để tạo ra giá trị liên tục.
2. Định hướng cạnh tranh: Nắm bắt điểm mạnh, điểm yếu và chiến lược của đối thủ cạnh tranh hiện tại và tiềm ẩn.
3. Phối hợp chức năng: Sử dụng hiệu quả các nguồn lực và phối hợp giữa các bộ phận trong doanh nghiệp để tạo giá trị cho khách hàng.
4. Kiểm soát lợi nhuận: Khả năng xác định và quản lý lợi nhuận theo từng bộ phận, sản phẩm và thị trường.
5. Ứng phó nhạy bén: Khả năng phản ứng kịp thời và linh hoạt với các thay đổi của môi trường kinh doanh và nhu cầu khách hàng.

Kết quả kinh doanh được đo lường chủ yếu qua doanh thu thực tế của các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản trên địa bàn miền Trung năm 2013.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp định tính và định lượng.

• Phương pháp định tính: Thảo luận nhóm với các chuyên gia và lãnh đạo doanh nghiệp tại Trung tâm Chất lượng nông lâm thủy sản vùng 2 nhằm làm rõ vai trò của định hướng thị trường và các thành phần ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh.

• Phương pháp định lượng: Khảo sát trực tiếp và gửi bảng câu hỏi đến 150 doanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu thủy sản tại 07 tỉnh/thành phố miền Trung, thu về 140 mẫu hợp lệ. Đối tượng khảo sát là các Giám đốc, Phó giám đốc, Trưởng/phó phòng kinh doanh và quản lý chất lượng.

Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm SPSS 16.0 với các kỹ thuật phân tích nhân tố khám phá (EFA), kiểm định độ tin cậy Cronbach’s Alpha, phân tích hồi quy đa biến và phân tích phương sai (ANOVA). Mô hình hồi quy tuyến tính tổng quát được xây dựng để đánh giá mức độ ảnh hưởng của các thành phần định hướng thị trường đến kết quả kinh doanh.

Thời gian nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2010-2013, phù hợp với dữ liệu thu thập và bối cảnh thị trường thủy sản miền Trung.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Mức độ áp dụng định hướng thị trường: Các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản tại miền Trung có mức độ áp dụng định hướng thị trường ở mức khá, trong đó định hướng khách hàng đạt mức cao nhất với trung bình khoảng 4,2 trên thang Likert 5 điểm, còn định hướng cạnh tranh và phối hợp chức năng đạt trung bình lần lượt 3,9 và 3,8.

2. Ảnh hưởng của các thành phần MO đến kết quả kinh doanh: Phân tích hồi quy cho thấy bốn thành phần gồm định hướng khách hàng, định hướng cạnh tranh, phối hợp chức năng và ứng phó nhạy bén có tác động dương và có ý nghĩa thống kê đến doanh thu của doanh nghiệp (p < 0,05). Trong đó, định hướng khách hàng có hệ số hồi quy lớn nhất (β = 0,42), cho thấy đây là yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh. Kiểm soát lợi nhuận không có tác động đáng kể.

3. So sánh mức độ ảnh hưởng: Định hướng khách hàng và định hướng cạnh tranh chiếm tỷ trọng ảnh hưởng lớn nhất, lần lượt khoảng 42% và 28% trong mô hình hồi quy, trong khi phối hợp chức năng và ứng phó nhạy bén chiếm khoảng 18% và 12%.

4. Đặc điểm doanh nghiệp và kết quả kinh doanh: Doanh nghiệp có quy mô lớn hơn (số lượng công nhân > 200 người) và hoạt động trên 10 năm có doanh thu cao hơn trung bình 15-20% so với doanh nghiệp nhỏ và mới thành lập. Doanh nghiệp cổ phần chiếm 48,6% mẫu khảo sát, có mức độ áp dụng định hướng thị trường cao hơn doanh nghiệp tư nhân và nhà nước.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các nghiên cứu quốc tế và trong nước về mối quan hệ tích cực giữa định hướng thị trường và kết quả kinh doanh. Định hướng khách hàng được xác định là nhân tố chủ đạo giúp doanh nghiệp hiểu và đáp ứng nhu cầu khách hàng, từ đó nâng cao doanh thu và lợi thế cạnh tranh. Định hướng cạnh tranh giúp doanh nghiệp nhận diện và khai thác các cơ hội thị trường, đồng thời ứng phó hiệu quả với các thách thức từ đối thủ.

Phối hợp chức năng và ứng phó nhạy bén cũng đóng vai trò quan trọng trong việc tối ưu hóa nguồn lực và thích ứng nhanh với biến động thị trường, đặc biệt trong bối cảnh ngành thủy sản miền Trung đang chịu ảnh hưởng của các rào cản kỹ thuật và thương mại quốc tế. Tuy nhiên, kiểm soát lợi nhuận chưa được các doanh nghiệp chú trọng đúng mức, có thể do hạn chế về năng lực quản lý tài chính hoặc ưu tiên phát triển thị trường.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện mức độ ảnh hưởng của từng thành phần định hướng thị trường đến doanh thu, cũng như bảng phân tích hồi quy chi tiết các hệ số và mức ý nghĩa thống kê.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường định hướng khách hàng: Doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống thu thập và phân tích thông tin khách hàng hiệu quả, thường xuyên lắng nghe phản hồi và cải tiến sản phẩm phù hợp với nhu cầu thị trường. Mục tiêu nâng cao mức độ hài lòng khách hàng và giữ chân khách hàng truyền thống trong vòng 1-2 năm tới.

2. Nâng cao năng lực cạnh tranh: Đẩy mạnh nghiên cứu đối thủ cạnh tranh, phát triển chiến lược giá, chất lượng và đa dạng hóa sản phẩm để chiếm lĩnh thị trường xuất khẩu. Khuyến khích các doanh nghiệp phối hợp với các viện nghiên cứu và hiệp hội ngành nghề để cập nhật xu hướng và công nghệ mới. Thời gian thực hiện trong 3 năm.

3. Tăng cường phối hợp chức năng nội bộ: Xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các phòng ban như kinh doanh, sản xuất, chất lượng và tài chính nhằm tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao hiệu quả hoạt động. Đào tạo nhân sự và áp dụng công nghệ quản lý hiện đại trong vòng 1 năm.

4. Phát triển khả năng ứng phó nhạy bén: Doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống cảnh báo sớm và quy trình phản ứng nhanh với các biến động thị trường, rào cản kỹ thuật và thay đổi trong nhu cầu khách hàng. Tăng cường đào tạo và nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý về quản trị rủi ro. Thời gian triển khai 1-2 năm.

5. Cải thiện kiểm soát lợi nhuận: Đề xuất doanh nghiệp áp dụng các công cụ quản lý tài chính hiện đại để theo dõi lợi nhuận theo từng sản phẩm, thị trường và bộ phận kinh doanh, từ đó đưa ra các quyết định chiến lược phù hợp. Cơ quan quản lý hỗ trợ đào tạo và tư vấn trong 2 năm tới.

Các giải pháp trên cần sự phối hợp chặt chẽ giữa doanh nghiệp, hiệp hội ngành nghề và cơ quan quản lý nhà nước để tạo môi trường thuận lợi cho phát triển bền vững ngành thủy sản xuất khẩu miền Trung.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Lãnh đạo doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản: Giúp hiểu rõ vai trò của định hướng thị trường trong nâng cao kết quả kinh doanh, từ đó xây dựng chiến lược phát triển phù hợp.

2. Nhà quản lý và chuyên viên marketing: Cung cấp kiến thức về các thành phần định hướng thị trường và cách áp dụng thực tiễn để tăng cường năng lực cạnh tranh và thỏa mãn khách hàng.

3. Cơ quan quản lý nhà nước và hiệp hội ngành nghề: Là cơ sở khoa học để xây dựng chính sách hỗ trợ, đào tạo và phát triển ngành thủy sản xuất khẩu tại miền Trung.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành quản trị kinh doanh, marketing: Tham khảo mô hình nghiên cứu, phương pháp phân tích và kết quả thực nghiệm trong lĩnh vực định hướng thị trường và kết quả kinh doanh.

Luận văn cung cấp các ví dụ thực tế, số liệu khảo sát và phân tích chuyên sâu giúp các đối tượng trên có cái nhìn toàn diện và ứng dụng hiệu quả trong công tác quản lý và nghiên cứu.

Câu hỏi thường gặp

1. Định hướng thị trường là gì và tại sao quan trọng với doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản?
   Định hướng thị trường là chiến lược tập trung vào việc hiểu và đáp ứng nhu cầu khách hàng, đồng thời theo dõi đối thủ cạnh tranh và phối hợp nội bộ để tạo giá trị vượt trội. Nó giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và kết quả kinh doanh, đặc biệt trong ngành thủy sản xuất khẩu có nhiều biến động và cạnh tranh khốc liệt.

2. Năm thành phần của định hướng thị trường gồm những gì?
   Bao gồm định hướng khách hàng, định hướng cạnh tranh, phối hợp chức năng, kiểm soát lợi nhuận và ứng phó nhạy bén. Mỗi thành phần đóng vai trò khác nhau trong việc giúp doanh nghiệp thích ứng và phát triển bền vững.

3. Phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong luận văn là gì?
   Luận văn kết hợp nghiên cứu định tính (thảo luận nhóm chuyên gia) và định lượng (khảo sát 140 doanh nghiệp), sử dụng phân tích nhân tố khám phá, kiểm định độ tin cậy Cronbach’s Alpha và hồi quy đa biến với phần mềm SPSS 16.0 để đánh giá mối quan hệ giữa định hướng thị trường và kết quả kinh doanh.

4. Kết quả nghiên cứu cho thấy thành phần nào ảnh hưởng mạnh nhất đến kết quả kinh doanh?
   Định hướng khách hàng có ảnh hưởng mạnh nhất với hệ số hồi quy β = 0,42, tiếp theo là định hướng cạnh tranh, phối hợp chức năng và ứng phó nhạy bén. Kiểm soát lợi nhuận không có tác động đáng kể trong nghiên cứu này.

5. Doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản miền Trung nên làm gì để cải thiện kết quả kinh doanh?
   Nên tập trung nâng cao định hướng khách hàng, phát triển năng lực cạnh tranh, tăng cường phối hợp chức năng nội bộ và xây dựng khả năng ứng phó nhạy bén với thị trường. Đồng thời cải thiện quản lý tài chính để kiểm soát lợi nhuận hiệu quả hơn.

Kết luận

• Định hướng thị trường có mối quan hệ tích cực và có ý nghĩa thống kê với kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản trên địa bàn miền Trung.
• Năm thành phần định hướng thị trường gồm định hướng khách hàng, định hướng cạnh tranh, phối hợp chức năng, ứng phó nhạy bén và kiểm soát lợi nhuận được khảo sát, trong đó kiểm soát lợi nhuận chưa có tác động rõ ràng.
• Định hướng khách hàng là yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến doanh thu của doanh nghiệp.
• Quy mô và thời gian hoạt động của doanh nghiệp cũng ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh, với doanh nghiệp lớn và lâu năm có kết quả tốt hơn.
• Các giải pháp đề xuất tập trung vào nâng cao năng lực định hướng thị trường, phối hợp nội bộ và quản lý tài chính nhằm thúc đẩy phát triển bền vững ngành thủy sản xuất khẩu miền Trung.

Next steps: Doanh nghiệp và cơ quan quản lý cần phối hợp triển khai các giải pháp trong vòng 1-3 năm tới, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi và đối tượng để hoàn thiện mô hình và chính sách hỗ trợ.

Call-to-action: Các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản miền Trung nên áp dụng ngay các khuyến nghị từ nghiên cứu để nâng cao hiệu quả kinh doanh và tăng cường sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung đề tài gồm có 4 (bốn) chƣơng cụ thể nhƣ sau: + Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về định hƣớng thị trƣờng + Chƣơng 2: Thiết kế nghiên cứu + Chƣơng 3: Phân tích kết quả nghiên cứu + Chƣơng 4: Kết luận và kiến nghị 6. Lịch sử hoạt động kinh doanh thế giới đã trãi qua giai đoạn định hƣớng sản xuất (production-oriented) khá lâu và lịch sử cũng đã khẳng định rằng định hƣớng thị trƣờng (market-oriented) là sự lựa chọn duy nhất giúp cho doanh nghiệp cạnh tranh tốt hơn thông qua việc thấu hiểu và đáp ứng nhu cầu khách hàng tốt hơn. Vì thế, định hƣớng thị trƣờng là rất quan trọng đối Luan van 4 với tất cả các doanh nghiệp ở hầu hết lĩnh vực và đã có nhiều tác giả đã chứng minh khá thuyết phục về mối quan hệ ảnh hƣởng của MO lên kết quả kinh doanh. Ở các nƣớc đang phát triển hoặc nền kinh tế chuyển tiếp nhƣ Indonesia, Hàn Quốc, Trung Quốc, Úc,v.v…đã có nhiều tác giả nghiên cứu mối quan hệ giữa MO và kết quả kinh doanh thì hầu hết kết quả kiểm định trên thực tế đều có mối tƣơng quan dƣơng giữa mối quan hệ MO và kết quả kinh doanh.

Nhìn chung phát triển định hƣớng thị trƣờng là một sáng kiến tích cực đối với các công ty nói riêng và tất cả các ngành công nghiệp nói chung. Tuy nhiên, ở Việt Nam chƣa đƣợc nghiên cứu nhiều, đặc biệt trong ngành thủy sản Việt Nam cũng nhƣ trên địa bàn miền Trung. Sơ lƣợc các nghiên cứu tiêu biểu nhất của các nhóm tác giả dƣới đây nhƣ sau: 6. Tổng quan nghiên cứu về định hƣớng thị trƣờng và các tiền tố của định hƣớng thị trƣờng + Nghiên cứu “Market Orientation: Antecedents and Consequences” của Bernard Jaworski và Ajay K.Kohli, 1993 đăng trong Journal of Marketing Vol.

57 (July 1993), 53-70 chỉ ra tác động của định hƣớng thị trƣờng lên kết quả kinh doanh và ngƣời lao động. Phát hiện từ mẫu ở 2 quốc gia cho rằng định hƣớng thị trƣờng liên quan tới chú trọng quản lý đứng đầu về định hƣớng, nguy cơ rủi ro của các nhà quản lý đứng đầu, xung đột giữa các ban ngành (interdepartmental conflict), sự liên quan (connectedness), tập trung và định hƣớng hệ thống khen thƣởng. Hơn thế nữa, những phát hiện thừa nhận định hƣớng thị trƣờng liên quan đến kết quả kinh doanh tổng thể (nhƣng không phải thị phần), cam kết của tổ chức đối với ngƣời lao động và tinh thần của tổ chức (esprit de corps). Cuối cùng là mối quan hệ giữa định hƣớng thị trƣờng và kết quả kinh doanh mạnh lên do cấp độ khác nhau của biến động thị trƣờng, cƣờng độ cạnh tranh và sự thay đổi công nghệ.

Luan van 5 + Nghiên cứu về “Các tiền tố của định hƣớng thị trƣờng: Một nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam” của Phạm Ngọc Thúy, Lê Nguyễn Hậu, 2010) đăng trên Tạp chí phát triển KH&CN, tập 13, số Q1 – 2010 nhằm xác định những tiền tố chủ yếu có tác động đến mức độ định hƣớng thị trƣờng (MO) của doanh nghiệp. Khảo sát đƣợc thực hiện trên 300 doanh nghiệp hoạt động ở khu vực phía Nam Việt Nam. Kết quả cho thấy hai yếu tố: Năng lực lãnh đạo và Thách thức của môi trƣờng ảnh hƣởng đáng kể đến mức độ MO của doanh nghiệp. Hai yếu tố này giải thích đƣợc 74% phƣơng sai của MO.

Định hƣớng thị trƣờng là nguyên lý quản lý thể hiện việc triển khai tƣ tƣởng marketing vào quá trình quản lý doanh nghiệp. Nghiên cứu này cho thấy sự phát triển cao hay thấp của MO trong các doanh nghiệp phụ thuộc vào các yếu tố bên trong và yếu tố bên ngoài. Tổng quan nghiên cứu về mối quan hệ giữa MO và kết quả kinh doanh (BP) + Nghiên cứu “A Comparative Analysis of Market Orientation in the Commercial Fish Processing Industries of Atlantic Canada and The New England States” của Reginald Sheppard (2011) đăng trên Journal of Marketing Development and Competitiveness vol. 5(6) 2011- Phân tích so sánh định hƣớng thị trƣờng trong công nghiệp chế biến thủy sản ở Atlantic Canada và các nƣớc Anh mới”: Kết quả nghiên cứu thừa nhận sự ảnh hƣởng của các thành phần Định hƣớng thị trƣờng lên kết quả kinh doanh ở 2 nƣớc này nhƣ nhau.

Nghiên cứu cho thấy mối tƣơng quan dƣơng của 4 thành phần MO tác động lên kết quả kinh doanh bao gồm (1) định hƣớng khách hàng; (2) định hƣớng cạnh tranh; (3) Phối hợp chức năng; và (4) định hƣớng lợi nhuận. Mối quan hệ này chịu ảnh hƣởng bởi mục tiêu khách quan và chủ quan của Doanh nghiệp. Các công ty phải đánh giá giá trị thực tế của việc phát triển định hƣớng thị trƣờng ở cấp công ty. Điều này phải đƣợc các học Luan van 6 giả và chuyên gia ngành công nghiệp thực hiện cũng nhƣ việc phát triển định hƣớng thị trƣờng là một công việc theo tiến trình (work-in-progress).

+ Nghiên cứu “Market Orientation in Indian Seafood Processing Firms của Smitha Nair (2007)- Định hƣớng thị trƣờng trong các doanh nghiệp chế biến thủy sản ở Ấn Độ”. Nghiên cứu này chứng minh các phát hiện của Kohli và Jaworski (1990); Jaworski và Kohli (1993). Việc định hƣớng thị trƣờng của các công ty chế biến thủy sản Ấn Độ sẽ dẫn đến tăng kết quả kinh doanh cũng nhƣ gia tăng thỏa mãn nhu cầu khách hàng và khuyến khích việc mua lại sản phẩm cũng nhƣ lòng trung thành của khách hàng đối với công ty. Các biến kết quả kinh doanh đƣợc xác định dƣới 2 biến chính là hiệu quả kinh tế và phi kinh tế.

MO ở các công ty thủy sản Ấn Độ liên quan đến cả 2 biến này. Theo biến hiệu quả phi kinh tế thì gồm khách hàng và kết quả của nhân viên. Hơn nữa, MO đều có mối quan hệ dƣơng và đáng kể đối với 2 kết quả này. Thực hiện định hƣớng thị trƣờng sẽ giúp các doanh nghiệp thủy sản trong việc đạt đƣợc lợi thế cạnh tranh trong xuất khẩu.

Điều này sẽ dẫn đến xuất khẩu tăng và vị trí của hải sản Ấn Độ trên thị trƣờng toàn cầu sẽ đƣợc khẳng định. Nghiên cứu cũng chỉ ra tác động của các tiền tố lên MO, là tiền tố đối với việc áp dụng các nguyên tắc MO gồm tập trung quản lý hàng đầu, xung đột và hệ thống khen thƣởng. + Nghiên cứu của Kohli và Jaworski (1990) cho rằng định hƣớng thị trƣờng là quá trình tạo ra thông tin thị trƣờng có liên quan đến nhu cầu hiện tại và tƣơng lai của khách hàng; tổng hợp và phổ biến các thông tin đó đến các bộ phận chức năng hoạch định và triển khai với sự phối hợp đồng bộ giữa các bộ phận chức năng đó trong doanh nghiệp nhằm ứng phó với những cơ hội thị trƣờng. Do đó, định hƣớng thị trƣờng gồm: Tạo lập thông tin; Phổ biến thông tin và Khả năng ứng phó của doanh nghiệp với thông tin.

Luan van 7 + Nghiên cứu “The Effect of a Market Orientation on Business Profitability” của John C.Narver và Stanley F.Slater (1990) đăng trên Journal of Marketing, October 1990 cho rằng định hƣớng thị trƣờng là nền tảng cho các hoạt động cần thiết và hiệu quả nhằm tạo ra giá trị tốt hơn cho khách hàng và thông qua đó tạo nên sự thành công cho doanh nghiệp. Nội dung của định hƣớng thị trƣờng gồm: Định hƣớng khách hàng; Định hƣớng cạnh tranh và Phối hợp chức năng. Mô hình nghiên cứu của John C.Narver và Stanley F.Slater nhƣ sau: Định hƣớng khách hàng Lợi nhuận dài hạn Định hƣớng Phối hợp cạnh tranh chức năng Thị trƣờng mục tiêu Bổ sung thêm quan điểm trên, tác giả Deng và Dart (1994) ở Canada đã đƣa thêm 01 thành phần nữa là định hƣớng lợi nhuận. Gray và cộng sự (1998) đã xây dựng thang đo tổng quát với 5 thành phần là 4 thành phần nêu trên và 01 thành phần mới : “Ứng phó nhạy bén”.

+ Nghiên cứu “Market Orientation and Company Performance: A study of Selected Japanese and Srilankan Companies” của Kanagasabai, 2008 cho thấy có mối tƣơng quan dƣơng giữa hai biến này ở cả hai nƣớc. Kết quả nghiên cứu gợi ý rằng để duy trì ở mức độ cao về định hƣớng thị trƣờng thì Luan van 8 các công ty Nhật và Srilanka đều quan tâm nhiều hơn đến tầm quan trọng quản lý hàng đầu về định hƣớng thị trƣờng và mối quan hệ giữa các phòng ban. Đáng chú ý là các công ty Srilanka nên giảm mức độ tập trung bên trong mà có khả năng tăng định hƣớng thị trƣờng. + Nghiên cứu “Synthesised Model of Market Orientation – Business Performance Relationship”, Acta Commercial 2006 của G Nwokah.

Nghiên cứu theo phƣơng pháp định tính và định lƣợng, sử dụng phần mềm SPSS 10. Nghiên cứu đánh giá các thang đo nhƣng không tìm thấy mối quan hệ chặt nào giữa định hƣớng thị trƣờng và kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp kinh doanh thức ăn và nƣớc giải khát ở Nigeria. Các lý do làm mối quan hệ này không chặt là do chính sách của chính phủ, phát triển sản phẩm mới, đa dạng hóa, đổi mới và mất giá của đồng tiền Nigeria. Một phát hiện quan trọng của nghiên cứu là định hƣớng thị trƣờng dẫn kết quả kinh doanh thông qua các biến điều hòa (moderating variables).

Mô hình nghiên cứu của tác giả nhƣ sau: Định hƣớng thị trƣờng Kết quả kinh doanh (MO) (BP) Định hƣớng khách hàng Doanh thu Định hƣớng cạnh tranh Lợi nhuận Phối hợp chức năng Thị phần Luan van 9 + Nghiên cứu “Quản lý theo định hướng thị trường – một nghiên cứu trong ngành cơ khí Thành phố Hồ Chí Minh” của Bùi Huy Hải Bích và Võ Thị Thanh Nhàn đăng trên Tạp chí phát triển KH&CN, Tập 10, số 08-2007. Nghiên cứu này nhằm xác định mức độ áp dụng nguyên lý quản lý theo định hƣớng thị trƣờng trong các doanh nghiệp thuộc ngành Cơ khí tại Tp. HCM, đồng thời tìm hiểu tác động của năm thành phần định hƣớng thị trƣờng lên kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp này. Kết quả thống kê cho thấy mức độ áp dụng nguyên lý quản lý theo định hƣớng thị trƣờng tại các doanh nghiệp trong ngành cơ khí Tp.HCM hiện nay khá tốt, cao nhất là thành phần Định hƣớng khách hàng và thấp nhất là thành phần Định hƣớng cạnh tranh.

Phân tích hồi quy cho thấy trong năm thành phần của nguyên lý quản lý theo định hƣớng thị trƣờng thì bốn thành phần có ảnh hƣởng đến kết quả kinh doanh của doanh nghiệp là Định hƣớng khách hàng, Định hƣớng cạnh tranh, Ứng phó nhạy bén và Phối hợp chức năng.