CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ MARKETING ĐỊA PHƯƠNG NHẰM THU HÚT ĐẦU TƯ 1. KHÁI QUÁT VỀ MARKETING ĐỊA PHƯƠNG 1. Khái niệm marketing địa phương Trong thời đại hiện nay, hoạt động marketing không chỉ dừng lại ở phạm vi một doanh nghiệp, một ngành nghề hay một lĩnh vực, một sản phẩm nào đó, mà nó đang được ứng dụng trong phạm vi một vùng lãnh thổ, khu vực, địa phương và quốc gia (sau đây gọi chung là địa phương). Những nguyên lý cơ bản của marketing địa phương không chỉ được ứng dụng trong lĩnh vực kinh doanh mà còn được ứng dụng trong những lĩnh vực rộng lớn hơn như chính trị, xã hội và cả việc xây dựng, khuếch trương hình ảnh của một địa phương, một quốc gia nhằm thu hút các nguồn lực để phát triển kinh tế, xã hội.
Ngày nay, các địa phương, các khu kinh tế, khu công nghiệp phải vận động như một doanh nghiệp; các nhà lãnh đạo địa phương phải hành động như một nhà điều hành doanh nghiệp; các cư dân địa phương phải hành động như một thành viên tích cực của “doanh nghiệp” đó và phải xây dựng cho địa phương mình một thương hiệu, một hình tượng thu hút, đồng thời phải biết cách quảng bá hình tượng này đến thị trường mục tiêu của mình. Một cách nhìn về địa phương mà nhiều nhà hoạch định chính sách đều đồng ý đó là việc xem một địa phương như là một thương hiệu gọi là thương hiệu địa phương, để tiếp thị nó (Kotler & ctg. Khái niệm marketing địa phương (lãnh thổ) được vận dụng từ khái niệm marketing nói chung. Địa phương thực hiện marketing nhằm thấu hiểu, đáp ứng một cách vượt trội so với địa phương khác về những nhu cầu và Luan van 6 mong muốn của khách hàng, nhằm cải thiện khả năng cạnh tranh và phát triển kinh tế địa phương.
Kotler, "marketing lãnh thổ được định nghĩa là việc thiết kế hình tượng của một vùng lãnh thổ để thỏa mãn những nhu cầu của những thị trường mục tiêu. Điều này thành công khi người dân và các doanh nghiệp sẵn lòng hợp tác với cộng đồng và sự mong chờ của những người du lịch và các nhà đầu tư" [1, tr. Theo Young Florida State University, USA, "Marketing lãnh thổ là một thuật ngữ chỉ tập hợp các chương trình hành động hỗ trợ được địa phương thực hiện nhằm cải thiện khả năng cạnh tranh của địa phương và phát triển kinh tế". Bản chất của marketing địa phương Bản chất của marketing địa phương là cách thức địa phương khai thác và sử dụng hiệu quả các năng lực cốt lõi, năng lực cạnh tranh và các công cụ cạnh tranh hiện có.
Thông qua việc phối trí các hoạt động định giá, xúc tiến, quảng cáo, thiết kế hoàn thiện sản phẩm địa phương và phân phối sản phẩm địa phương làm thỏa mãn nhu cầu khách hàng hay đúng hơn là xác định nhu cầu của khách hàng, sáng tạo giá trị dành cho họ trên cơ sở hiểu rõ nhu cầu của họ. Từ đó truyền thông các giá trị đó và cung ứng giá trị vượt trội đó đến cho khách hàng. Bằng những phối thức đó, địa phương đạt được vị thế, tạo nên sự khác biệt vượt trội đối với các đối thủ khác, hay định vị cho sản phẩm marketing của địa phương, nhằm đạt được mục tiêu mà địa phương đã đặt ra. Vai trò của marketing địa phương Hiện nay, xuất phát từ mong muốn thu hút đầu tư kinh doanh, công nghiệp và phát triển kinh tế, các địa phương cạnh tranh quyết liệt để thu hút những doanh nghiệp tốt đầu tư vào địa phương mình.
Các nhà đầu tư ngày Luan van 7 càng trở nên chuyên nghiệp trong việc tìm kiếm và lựa chọn địa phương thích hợp. Do vậy các địa phương cần bố trí nguồn lực đầy đủ để nghiên cứu thị trường, tìm hiểu những biến đổi trong hành vi của nhà đầu tư từ đó đưa ra các quyết định liên quan đến hoạt động mới cho hiệu quả hơn. Chiến lược marketing địa phương là việc xác lập những nhiệm vụ cụ thể gắn với những mục tiêu marketing mà địa phương cần phải thực hiện trong một thời kỳ nhất định nhằm thỏa mãn nhu cầu của thị trường mục tiêu. Nhằm nâng cao hiệu quả thu hút đầu tư, các địa phương phải xác định cho địa phương một chiến lược marketing địa phương.
Chiến lược marketing địa phương để thu hút đầu tư là việc địa phương lập kế hoạch hoạt động marketing cho địa phương mình, trong đó: xác lập rõ mục tiêu của hoạt động marketing địa phương, lựa chọn đối tượng nhà đầu tư mục tiêu, phân tích cạnh tranh và soạn thảo kế hoạch thực hiện các công cụ marketing địa phương. Các nhà quản lý địa phương có thể sử dụng tiếp cận SWOT để phát triển một chiến lược marketing địa phương với các giai đoạn: 1- Phân tích môi trường chung để xác định cơ hội và rủi ro gắn liền với việc quy hoạch và phát triển địa phương. 2- Đánh giá tiềm năng và khó khăn của địa phương so với các địa phương khác. 3- Xác định mục tiêu phát triển của địa phương.
4- Xây dựng các chiến lược quy hoạch và phát triển địa phương và tiến hành lựa chọn chiến lược thích hợp nhất. 5- Xác lập kế hoạch và tổ chức triển khai thực hiện. 6- Đánh giá và kiểm tra. Luan van 8 Tầm nhìn sứ mệnh Khả năng, năng lực Chiến lược Môi trường Hình ảnh cảm nhận Hình 1.1: Chiến lược marketing địa phương (Nguồn: [1; tr.
TIẾN TRÌNH ỨNG DỤNG MARKETING ĐỊA PHƯƠNG NHẰM THU HÚT ĐẦU TƯ 1. Xác định mục tiêu marketing địa phương nhằm thu hút đầu tư Đánh giá hiện trạng địa phương giúp cho nhà marketing địa phương có bức tranh tổng thể về địa phương mình. Tuy nhiên, phạm vi marketing địa phương rất rộng, địa phương có rất nhiều mục tiêu, dự án cần được triển khai. Như vậy cần phải xây dựng một tầm nhìn tổng thể để xác định vị trí và thứ tự ưu tiên của các dự án.
Tầm nhìn của địa phương cũng phải xem xét đến việc dân cư địa phương mong muốn sẽ nhìn thấy địa phương của mình như thế nào trong dài hạn, trong 5, 10 hay 20 năm tiếp theo. Địa phương cần phải xây dựng nhiều tầm nhìn phù hợp với địa phương mình. Khi xây dựng tầm nhìn của địa phương cần phải dựa trên một số nguyên tắc. Thứ nhất, đó là giải pháp thay thế, nghĩa là địa phương phải xây dựng một số viễn cảnh để từ đó rút ra được một tầm nhìn tổng thể.
Hai là, tầm nhìn phải được xây dựng bởi những nhà hoạch định marketing có liên quan và có trách nhiệm đối với sự phát triển của địa phương. Ba là, cần có những ý kiến tư vấn khách quan. Bốn là, tầm nhìn phải mang tính dài hạn (5-10 năm Luan van 9 hoặc hơn). Cuối cùng, một tầm nhìn phải được chấp nhận và phê chuẩn của cấp có thẩm quyền.
Phân tích các chủ thể thực hiện marketing địa phương nhằm thu hút đầu tư Chủ thể thực hiện marketing địa phương là các tác nhân tham gia vào hoạt động marketing của địa phương đó. Theo quan điểm của marketing hiện đại, trách nhiệm thực hiện marketing trong doanh nghiệp không phải chỉ thuộc về bộ phận marketing mà là trách nhiệm của tất cả các thành viên trong doanh nghiệp đó. Vì vậy, chủ thể thực hiện marketing địa phương là tất cả các thành viên trong địa phương đó: từ lãnh đạo địa phương các cấp cho đến những người dân bình thường. Vì đề tài luận văn gắn với Khu kinh tế Dung Quất, nhưng hiện nay Khu kinh tế Dung Quất không phải là một đơn vị hành chính độc lập mà trực thuộc tỉnh Quảng Ngãi, do đó chủ thể chính thực hiện marketing địa phương trong Luận văn này được hiểu theo nghĩa tổng quát là chính quyền tỉnh Quảng Ngãi (trong đó trực tiếp là BQL KKT Dung Quất) và con người trên địa bàn Khu kinh tế Dung Quất.
Chính quyền, các sở ngành có liên quan Đây là nhóm có chức năng quản lý hành chính trong khu vực một địa phương. Nhóm chủ thể này giữ vai trò dẫn dắt, định hướng chiến lược, có tính quyết định và tác động rất mạnh mẽ không chỉ đến hoạt động marketing địa phương mà còn đến tất cả các hoạt động khác nhằm phát triển địa phương. Chính quyền có trách nhiệm hoạch định đường lối, chính sách cho đầu tư phát triển. Các cơ quan quản lý chức năng thực hiện việc lên kế hoạch cho hoạt động marketing địa phương, điều phối và sắp xếp công việc để hoạt động marketing địa phương được thực hiện một cách hiệu quả nhất.
Các tổ chức đoàn thể, hiệp hội xã hội Các tổ chức đoàn thể như: Đảng Cộng sản, Đoàn thanh niên, Công đoàn, Hội liên hiệp phụ nữ,.; các Hiệp hội xã hội như: Hội doanh nghiệp trẻ, Hội Nữ doanh nhân, Hội bảo vệ người tiêu dùng, Hội bảo vệ môi trường. hiện diện và thực hiện chức năng, nhiệm vụ của mình tại địa bàn có nhà đầu tư và tất yếu sẽ có những tác động không nhỏ đến các đối tượng nhà đầu tư. Các doanh nghiệp đóng trên địa bàn Nhóm chủ thể này đóng vai trò quan trọng. Nhóm này bao gồm tất cả các doanh nghiệp trong nước và các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI).
Nhóm chủ thể này vừa thể hiện sức mạnh và sự phát triển của nền kinh tế địa phương, vừa giữ vai trò là tác nhân thực hiện các hoạt động quảng bá hình ảnh của địa phương. Nhóm này sẽ giữ vai trò gián tiếp thực hiện các hoạt động marketing địa phương thông qua hoạt động sản xuất kinh doanh, cung cấp sản phẩm, dịch vụ và hình ảnh, danh tiếng của mình. Cộng đồng dân cư Nhóm chủ thể này bao gồm người dân địa phương nói chung và người dân sống ở trong khu vực có sự hiện diện của nhà đầu tư. Nhóm này hiện diện và thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của mình tại địa bàn cư trú và tất yếu sẽ có những tác động không nhỏ đến các nhà đầu tư.
Nhóm chủ thể này có vai trò quan trọng. Họ không trực tiếp soạn thảo và thực hiện các chương trình marketing địa phương nhưng lại gián tiếp hỗ trợ để các hoạt động marketing địa phương đó vận hành dễ dàng, thuận lợi hơn, trong đó có vai trò hỗ trợ hoạt động chăm sóc khách hàng. Nhóm chủ thể này có thể bao gồm cả những người dân bị thu hồi đất để thực hiện các dự án. Do vậy họ có thể có tác động tích cực hoặc tiêu cực đến hình ảnh của địa phương trong con mắt nhà đầu tư.