Luận văn thạc sĩ nghiên cứu khả năng sinh trưởng và phát triển của một số giống đậu xanh tại trường đh nông lâm thái nguyên

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu khả năng sinh trưởng và phát triển của các giống đậu xanh tại Trường ĐH Nông Lâm Thái Nguyên, cung cấp thông tin hữu ích cho nông nghiệp.

• Tác giả: Dương Hải Đường
• Người hướng dẫn: Ths. Nguyễn Thị Quỳnh
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Nghiên cứu khả năng sinh trưởng và phát triển của một số giống đậu xanh tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• MỤC LỤC
• 1. PHẦN I: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích của đề tài
• 1.2. Yêu cầu của đề tài
• 2. PHẦN II: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Nguồn gốc lịch sử của cây đậu xanh
• 2.2. Tình hình sản xuất và nghiên cứu đậu xanh trên thế giới
• 2.2.1. Tình hình sản xuất đậu xanh trên thế giới
• 2.2.2. Tình hình sản xuất đậu xanh của một số vùng có diện tích, năng suất và sản lượng lớn trên thế giới năm 2013
• 2.2.3. Tình hình nghiên cứu đậu xanh trên thế giới
• 2.3. Tình hình sản xuất và nghiên cứu đậu xanh trong nước
• 3. PHẦN III: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Vật liệu thí nghiệm
• 3.2. Địa Điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp bố trí thí nghiệm
• 3.5. Quy trình kĩ thuật
• 3.6. Phương pháp nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi
• 3.7. Các chỉ tiêu sinh trưởng phát triển
• 3.8. Một số chỉ tiêu sinh lí của đậu xanh thí nghiệm
• 3.9. Đánh giá khả năng chống chịu của đậu xanh thí nghiệm
• 3.10. Theo dõi các chỉ tiêu cấu thành năng suất và năng suất
• 3.11. Phương pháp xử lí số liệu
• 4. PHẦN IV: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Kết quả theo dõi khả năng sinh trưởng và phát triển của các giống đậu xanh thí nghiệm vụ xuân 2015 tại trường ĐH Nông Lâm Thái Nguyên
• 4.2. Thời gian từ gieo đến mọc của đậu xanh thí nghiệm
• 4.3. Thời gian từ gieo đến ra hoa của các giống đậu xanh thí nghiệm
• 4.4. Thời gian từ gieo đến hình thành quả của đậu xanh thí nghiệm
• 4.5. Thời gian từ gieo đến quả vào chắc của đậu xanh thí nghiệm
• 4.6. Thời gian từ lúc gieo đến khi quả chín (thu lần 1) của các giống đậu xanh thí nghiệm
• 4.7. Thời gian sinh trưởng của các giống đậu xanh thí nghiệm
• 4.8. Một số đặc điểm hình thái của các giống đậu xanh thí nghiệm tại trường ĐH Nông Lâm Thái Nguyên
• 4.9. Khả năng hình thành nốt sần của các giống đậu xanh thí nghiệm tại trường ĐH Nông Lâm Thái Nguyên
• 4.10. Chỉ số diện tích lá của các giống đậu xanh thí nghiệm tại trường ĐH Nông Lâm Thái Nguyên
• 4.11. Tình hình sâu bệnh hại đậu xanh thí nghiệm vụ Xuân 2015 tại trường ĐH Nông Lâm Thái Nguyên
• 4.12. Năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất của các giống đậu xanh thí nghiệm tại trường ĐH Nông Lâm Thái Nguyên
• 5. PHẦN V: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Phụ lục 1: một số hình ảnh trong thí nghiệm
• Phụ lục 2: Đặc điểm thời tiết khí hậu trong vụ xuân 2015 tại Thái Nguyên
• Phụ lục 3: kết quả xử lí số liệu

Tóm tắt

I. Nghiên cứu khả năng sinh trưởng và phát triển của các giống đậu xanh

Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá khả năng sinh trưởng và phát triển của các giống đậu xanh tại ĐH Nông Lâm Thái Nguyên. Mục tiêu chính là xác định các giống có tiềm năng cao về năng suất và chất lượng, phù hợp với điều kiện sinh thái địa phương. Các chỉ tiêu được theo dõi bao gồm thời gian sinh trưởng, đặc điểm hình thái, và khả năng chống chịu sâu bệnh. Kết quả nghiên cứu sẽ góp phần vào việc cải thiện năng suất và chất lượng của cây đậu xanh trong nông nghiệp.

1.1. Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu bao gồm việc bố trí thí nghiệm trên các giống đậu xanh khác nhau, theo dõi các chỉ tiêu sinh trưởng như thời gian từ gieo đến mọc, ra hoa, và hình thành quả. Các yếu tố môi trường như nhiệt độ, độ ẩm, và ánh sáng cũng được ghi nhận để đánh giá ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng của cây. Dữ liệu thu thập được phân tích để xác định các giống có tiềm năng cao nhất.

1.2. Kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự khác biệt đáng kể về khả năng sinh trưởng và phát triển giữa các giống đậu xanh. Một số giống thể hiện khả năng chống chịu tốt với sâu bệnh và điều kiện môi trường khắc nghiệt, trong khi một số giống khác có thời gian sinh trưởng ngắn và năng suất cao. Những giống này có tiềm năng lớn trong việc ứng dụng vào canh tác thực tế.

II. Ứng dụng thực tiễn và giá trị của nghiên cứu

Nghiên cứu này không chỉ có giá trị trong lĩnh vực khoa học nông nghiệp mà còn mang lại lợi ích thiết thực cho nông nghiệp địa phương. Việc xác định các giống đậu xanh có năng suất cao và chất lượng tốt sẽ giúp nông dân tăng thu nhập và cải thiện hiệu quả sản xuất. Ngoài ra, nghiên cứu còn góp phần vào việc bảo tồn và phát triển nguồn gen quý của cây đậu xanh, phục vụ cho công tác lai tạo giống trong tương lai.

2.1. Giá trị kinh tế

Các giống đậu xanh được nghiên cứu có tiềm năng cao trong việc tăng năng suất và chất lượng sản phẩm, từ đó mang lại lợi ích kinh tế lớn cho nông dân. Việc áp dụng các giống này vào canh tác sẽ giúp giảm chi phí sản xuất và tăng hiệu quả sử dụng đất.

2.2. Giá trị khoa học

Nghiên cứu cung cấp dữ liệu quan trọng về khả năng sinh trưởng và phát triển của các giống đậu xanh, góp phần vào việc phát triển khoa học nông nghiệp. Những kết quả này cũng là cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo về cải thiện giống cây trồng.

III. Tình hình sản xuất và nghiên cứu đậu xanh trên thế giới

Đậu xanh là cây trồng quan trọng trong nông nghiệp toàn cầu, đặc biệt là ở các nước nhiệt đới và á nhiệt đới. Nghiên cứu này cũng đề cập đến tình hình sản xuất và nghiên cứu đậu xanh trên thế giới, với sự tập trung vào các nước như Ấn Độ, Thái Lan, và Pakistan. Các trung tâm nghiên cứu lớn như AVRDC và ICRISAT đã đóng góp đáng kể vào việc phát triển các giống đậu xanh có năng suất cao và chất lượng tốt.

3.1. Diện tích và năng suất

Diện tích trồng đậu xanh trên thế giới đã tăng đáng kể trong những năm gần đây, đặc biệt là ở Châu Á và Châu Phi. Năng suất trung bình cũng được cải thiện nhờ vào việc áp dụng các giống mới và kỹ thuật canh tác tiên tiến.

3.2. Các giống đậu xanh triển vọng

Các giống đậu xanh được nghiên cứu và phát triển bởi các trung tâm quốc tế như AVRDC và ICRISAT đã cho thấy tiềm năng lớn trong việc tăng năng suất và chất lượng sản phẩm. Những giống này cũng có khả năng chống chịu tốt với các điều kiện môi trường khắc nghiệt.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Cây đậu xanh (Vigna radiata (L.) Wilczek) là cây thực phẩm ngắn ngày có giá trị kinh tế và dinh dưỡng cao, chứa 22 - 28% protein thô, 53% gluxit cùng 8 loại axit amin thiết yếu (Lizin 4,3%, Leuxin 5,5%, Anylin 6,3%). Theo thống kê của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), sản xuất đậu xanh toàn cầu đạt 13,5 triệu ha với sản lượng 13,1 triệu tấn và năng suất bình quân 9,7 tạ/ha. Châu Á chiếm vị trí dẫn đầu với diện tích canh tác lên tới 12.067 nghìn ha. Tại Việt Nam, năng suất bình quân dao động từ 5,5 - 12 tạ/ha, riêng tỉnh Thái Nguyên năm 2003 chỉ đạt 6,63 tạ/ha trên tổng diện tích 1.027 ha do trình độ thâm canh hạn chế và phụ thuộc vào giống cũ địa phương.

Thực trạng canh tác đậu xanh tại khu vực Trung du Miền núi phía Bắc đối mặt với các nút thắt kỹ thuật:

• Giống địa phương thoái hóa, phân hóa hoa kéo dài, chín không tập trung và năng suất thực thu thấp (<7 tạ/ha).
• Khả năng chống chịu sâu bệnh kém, đặc biệt là sâu cuốn lá, sâu đục quả (Maruca vitrata) và sâu xám (Agrotis ypsilon).
• Thiếu các bộ giống ngắn ngày (dưới 80 ngày) có khả năng cộng sinh cố định đạm cao nhằm tối ưu hóa cơ cấu luân canh, tăng vụ trên đất pha cát nghèo dinh dưỡng.

Mục tiêu cụ thể của dự án nghiên cứu:

1. Đánh giá toàn diện các chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển hình thái và sinh lý của 5 giống đậu xanh (Califoxlia 1, Califoxlia 2, Califoxlia 3, ĐX Nam Định và giống đối chứng ĐX 208) trong vụ Xuân 2015 tại Thái Nguyên.
2. Xác định khả năng hình thành nốt sần hữu hiệu (Rhizobium vigna), chỉ số diện tích lá (CSDTL) và mức độ chống chịu sâu bệnh hại chính theo phương pháp quản lý dịch hại tổng hợp (IPM).
3. Đánh giá các yếu tố cấu thành năng suất, xác định giống đậu xanh có năng suất thực thu (NSTT) vượt trội, thích ứng sinh thái để đưa vào cơ cấu sản xuất đại trà.

Phương pháp tiếp cận giải pháp dựa trên quy trình khảo nghiệm chuẩn hóa theo Quy chuẩn Kỹ thuật Quốc gia QCVN 01-62:2011/BNNPTNT kết hợp bố trí thí nghiệm khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) và xử lý sinh trắc học trên phần mềm IRRISTAT v5.0.

Chỉ số kỳ vọng đo lường:

• Thời gian sinh trưởng (TGST): 70 - 80 ngày.
• Năng suất thực thu: Đạt $\ge 8,0$ tạ/ha.
• Mật độ nốt sần hữu hiệu thời kỳ chắc xanh: $\ge 25$ nốt/cây.
• Tỷ lệ hại của sâu cuốn lá và sâu đục quả: Dưới 20%.

Phạm vi nghiên cứu thực hiện trên nền đất pha cát chuyên màu tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên trong vụ Xuân 2015 (tháng 3 đến tháng 6/2015). Nghiên cứu tập trung vào các đặc tính nông học, không can thiệp biến đổi gen hay phân tích giải trình tự DNA chuyên sâu.

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Sản xuất đậu xanh tại vùng trung du miền núi phía Bắc đang tồn tại khoảng cách lớn giữa tiềm năng sinh học của giống và năng suất thực tế ngoài đồng ruộng.

Tiêu chí	Giống địa phương (Mỡ Hải Dương, Tiêu HN)	Giống cải tiến phổ biến (V87-13, HL89-E3)	Giống đối chứng ĐX 208	Bộ giống khảo nghiệm mới (Califoxlia, ĐX Nam Định)
TGST (ngày)	85 - 95 ngày	70 - 75 ngày	79 ngày	77 - 79 ngày
Độ tập trung chín	Rải rác, thu hái 3 - 4 đợt	Khá tập trung (đợt 1 đạt 70 - 80%)	Tập trung, quả trên mặt lá	Tập trung (thu lần 1 đạt 60 - 70%)
Khối lượng 1000 hạt	Nhỏ (40 - 50g)	Trung bình (50 - 55g)	Rất lớn (62,7g)	Đa dạng (46,8 - 57,1g)
Năng suất thực thu	4,5 - 6,0 tạ/ha	12,0 - 15,0 tạ/ha (chân đất tốt)	8,33 tạ/ha (vụ Xuân TN)	5,87 - 8,61 tạ/ha
Chống chịu sâu bệnh	Kém với sâu đục quả, khảm vàng	Trung bình	Trung bình - yếu với khảm vàng	Kháng khá với sâu cuốn lá, sâu đục quả

Bảng phân tích mức độ ưu tiên yêu cầu kỹ thuật nông học theo mô hình MoSCoW:

• Must have: TGST ngắn $\le 80$ ngày; Khả năng thích ứng đất pha cát; Năng suất thực thu $\ge 7,5$ tạ/ha; Sai khác thống kê có độ tin cậy 95% ($P < 0,05$).
• Should have: Chỉ số diện tích lá cực đại $> 2,5\text{ m}^2\text{ lá/m}^2\text{ đất}$; Số nốt sần hữu hiệu giai đoạn chắc xanh $> 25\text{ nốt/cây}$; Tỷ lệ hại của sâu đục quả $< 15%$.
• Could have: Số hạt chắc/quả $\ge 10\text{ hạt}$; Khối lượng 1000 hạt $\ge 50\text{ g}$.
• Won't have: Các dòng phân ly không ổn định di truyền; Dòng có thời gian ra hoa kéo dài $> 25\text{ ngày}$.

Thách thức kỹ thuật lớn nhất là đất pha cát giữ ẩm kém và điều kiện thời tiết vụ Xuân thường xuyên xuất hiện mưa rào cục bộ trong giai đoạn hoa rộ làm rụng hoa, kết hợp áp lực sâu hại cao. Khoảng trống nghiên cứu mở ra cơ hội tuyển chọn giống ngắn ngày, cố định đạm tốt để đưa vào công thức luân canh 3 - 4 vụ/năm: Lạc xuân + Đậu xanh hè + Lúa mùa + Rau đông.

Thiết kế hệ thống

Thí nghiệm được thiết kế theo sơ đồ khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh (RCBD) gồm 5 công thức tương ứng với 5 giống, nhắc lại 3 lần trên tổng diện tích $150\text{ m}^2$ (kích thước ô $2\text{ m} \times 5\text{ m} = 10\text{ m}^2$). Xung quanh khu thí nghiệm bố trí dải cây bảo vệ rộng 1 m.

+-----------------------------------------------------------------------+
|                         DẢI CÂY BẢO VỆ NGOÀI                          |
+-----------------------------------------------------------------------+
|  Khối I   : [CT1: Califoxlia 1] [CT4: ĐX 208 (ĐC)] [CT3: Califoxlia 3] [CT5: ĐX Nam Định] [CT2: Califoxlia 2]  |
|  Khối II  : [CT5: ĐX Nam Định]  [CT3: Califoxlia 3] [CT2: Califoxlia 2] [CT4: ĐX 208 (ĐC)] [CT1: Califoxlia 1]  |
|  Khối III : [CT4: ĐX 208 (ĐC)]  [CT2: Califoxlia 2] [CT5: ĐX Nam Định] [CT1: Califoxlia 1] [CT3: Califoxlia 3]  |
+-----------------------------------------------------------------------+
|                         DẢI CÂY BẢO VỆ NGOÀI                          |
+-----------------------------------------------------------------------+

Thông số kỹ thuật nông học tiêu chuẩn:

• Mật độ gieo trồng: 25 cây/$\text{m}^2$ (khoảng cách $40\text{ cm} \times 10\text{ cm}$, gieo sâu 2 - 4 cm).
• Công thức bón phân cho 1 ha: $5\text{ tấn phân chuồng} + 30\text{ kg N} + 50\text{ kg P}_2\text{O}_5 + 50\text{ kg K}_2\text{O}$.
• Phương thức bón: Bón lót 100% phân chuồng + 100% phân lân + 50% đạm urê + 50% kali clorua. Bón thúc lượng đạm và kali còn lại khi cây đạt 3 lá thật.
• Nền tảng phân tích thống kê: Phần mềm IRRISTAT v5.0 và Python 3.10 (thư viện scipy.stats, statsmodels).

Công thức tính toán các đại lượng sinh học và năng suất:

1. Chỉ số diện tích lá ($\text{CSDTL} - \text{m}^2\text{ lá/m}^2\text{ đất}$): $$\text{CSDTL} = \frac{P_b}{P_a} \times S_{\text{bìa}} \times M$$ Trong đó $P_a$ là khối lượng $1\text{ dm}^2$ lá chuẩn, $P_b$ là tổng khối lượng lá của cây mẫu, $S_{\text{bìa}} = 0,01\text{ m}^2$, $M$ là mật độ cây ($25\text{ cây/m}^2$).

2. Năng suất lý thuyết ($\text{NSLT} - \text{tạ/ha}$): $$\text{NSLT} = \frac{\text{Số quả chắc/cây} \times \text{Số hạt chắc/quả} \times M_{1000} \times M}{100.000}$$

Methodology

Quy trình khảo nghiệm tuân thủ phương pháp nghiên cứu nông học chuẩn hóa:

• Giai đoạn chuẩn bị (Milestone 1 - 06/03/2015): Xử lý hạt giống, cày bừa đất tơi xốp, bón lót toàn phần phân hữu cơ và lân supe, chia ô thí nghiệm.
• Giai đoạn sinh dưỡng (Milestone 2 - 11/03 đến 10/04/2015): Ghi nhận ngày mọc, xới xáo lần 1 (1 lá thật), định mật độ và bón thúc lần 2 (3 lá thật), điều tra sâu xám (Agrotis ypsilon).
• Giai đoạn sinh thực (Milestone 3 - 15/04 đến 05/05/2015): Theo dõi ngày ra hoa, hình thành quả, quả vào chắc; lấy mẫu ngẫu nhiên xác định số nốt sần hữu hiệu và CSDTL tại 2 thời kỳ: hoa rộ và chắc xanh; đánh giá tỷ lệ sâu cuốn lá, sâu đục quả theo phương pháp 5 điểm chéo góc (10 cây mẫu/ô).
• Giai đoạn thu hoạch và xử lý dữ liệu (Milestone 4 - 15/05 đến 25/05/2015): Thu hoạch đợt 1 (50% quả chín) và đợt 2 (tận thu sau 7 - 10 ngày); phơi khô hạt đến ẩm độ chuẩn 13%, cân mẫu xác định $M_{1000}$, tính toán NSTT quy về tạ/ha.

Biện pháp kiểm soát chất lượng mẫu: Cân mẫu 500 hạt $\times 2$ lần ($M_1, M_2$). Nếu sai lệch $(M_1 - M_2)/\bar{M} \le 3%$ thì tính $M_{1000} = M_1 + M_2$. Toàn bộ số liệu được phân tích phương sai (ANOVA) và so sánh trung bình bằng trắc nghiệm sai biệt giới hạn nhỏ nhất ($\text{LSD}_{0,05}$).

Implementation và kết quả

Development process

Thuật toán tự động hóa tính toán các chỉ tiêu cấu thành năng suất và phân tích ANOVA/LSD được triển khai bằng Python:

import numpy as np
import pandas as pd
from scipy import stats

def compute_mungbean_metrics(data_records):
    """
    Tính toán NSLT, NSTT và kiểm định LSD cho các giống đậu xanh.
    data_records: DataFrame chứa ['Variety', 'Rep', 'Pods', 'Seeds', 'M1000', 'Yield_kg_plot']
    """
    results = []
    density = 25  # Cây/m2
    plot_area = 10  # m2 (2m x 5m)
    
    # Tính NSLT (tạ/ha)
    data_records['NSLT'] = (data_records['Pods'] * data_records['Seeds'] * 
                            data_records['M1000'] * density) / 100000
    
    # Tính NSTT (tạ/ha): yield_kg_plot * (10000 / plot_area) / 100
    data_records['NSTT'] = data_records['Yield_kg_plot'] * (10000 / plot_area) / 100

    # Phân tích ANOVA cho NSTT
    varieties = data_records['Variety'].unique()
    grouped_data = [data_records[data_records['Variety'] == v]['NSTT'].values for v in varieties]
    f_val, p_val = stats.f_oneway(*grouped_data)
    
    # Tính MSE và LSD 0.05
    k = len(varieties)
    n_reps = len(grouped_data[0])
    df_error = k * (n_reps - 1)
    
    grand_mean = data_records['NSTT'].mean()
    sse = sum(sum((group - np.mean(group))**2) for group in grouped_data)
    mse = sse / df_error
    
    t_crit = stats.t.ppf(1 - 0.05/2, df_error)
    lsd_05 = t_crit * np.sqrt(2 * mse / n_reps)
    cv_percent = (np.sqrt(mse) / grand_mean) * 100

    return {
        "F_statistic": f_val,
        "P_value": p_val,
        "MSE": mse,
        "LSD_05": lsd_05,
        "CV_percent": cv_percent
    }

Testing và validation

Kết quả theo dõi chu kỳ sinh trưởng và đặc tính hình thái của 5 giống thí nghiệm trong vụ Xuân 2015:

Chỉ tiêu theo dõi	Califoxlia 1	Califoxlia 2	Califoxlia 3	ĐX 208 (ĐC)	ĐX Nam Định	$\text{LSD}_{0,05}$	CV (%)
Thời gian mọc (ngày)	6	6	6	5	5	-	-
Thời gian ra hoa (ngày)	42	43	43	42	40	-	-
Thời gian hình thành quả (ngày)	46	48	47	46	44	-	-
Thời gian quả vào chắc (ngày)	52	54	52	52	50	-	-
Thời gian thu lần 1 (ngày)	71	72	72	71	70	-	-
Tổng TGST (ngày)	78	79	79	79	77	-	-
Chiều cao cây (cm)	64,8	63,7	63,9	69,5	61,1	4,53	3,7
Đường kính thân (cm)	0,7	0,6	0,7	0,8	0,6	-	-
Số cành cấp 1 (cành)	2,8	2,4	2,6	2,5	2,7	-	-
Số lá trên thân chính (lá)	7,9	7,3	7,9	8,0	7,7	0,43	3,0

Đánh giá các chỉ tiêu sinh lý và mức độ gây hại của sâu hại chính:

Giống thí nghiệm	Nốt sần hữu hiệu (nốt/cây) - Hoa rộ	Nốt sần hữu hiệu (nốt/cây) - Chắc xanh	CSDTL ($\text{m}^2/\text{m}^2$) - Hoa rộ	CSDTL ($\text{m}^2/\text{m}^2$) - Chắc xanh	Sâu xám ($\text{con/m}^2$)	Sâu cuốn lá (%)	Sâu đục quả (%)
Califoxlia 1	17,3	26,5	2,71	3,04	0,6	15,7	15,3
Califoxlia 2	15,3	25,8	2,31	2,53	0,8	17,8	19,4
Califoxlia 3	17,2	26,8	2,44	2,77	0,6	16,3	16,3
ĐX 208 (ĐC)	19,9	27,2	2,65	3,08	0,5	16,1	14,7
ĐX Nam Định	21,1	30,1	2,09	2,46	0,5	14,2	14,7
$\text{LSD}_{0,05}$	2,86	2,19	0,40	0,38	0,17	1,7	1,9
CV (%)	8,4	4,3	8,8	7,3	15,3	5,6	6,3

Kết quả đạt được

Bảng tổng hợp các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất thực thu của các giống đậu xanh:

STT	Tên giống	Số quả/cây (quả)	Số quả chắc/cây (quả)	Số hạt chắc/quả (hạt)	$M_{1000}$ (g)	NSLT (tạ/ha)	NSTT (tạ/ha)	Chênh lệch so với ĐC (%)	Mức ý nghĩa thống kê
1	Califoxlia 1	12,6	10,6	10,6	46,8	12,15	7,63	-8,40%	$ns$
2	Califoxlia 2	10,1	8,5	9,3	50,1	10,22	5,87	-29,53%	$*$
3	Califoxlia 3	11,4	8,6	9,4	57,1	11,54	6,73	-19,21%	$*$
4	ĐX 208 (ĐC)	11,9	9,0	9,8	62,7	12,98	8,33	0,00%	-
5	ĐX Nam Định	12,9	10,6	9,0	52,1	12,84	8,61	+3,36%	$ns$
-	$\text{LSD}_{0,05}$	1,78	1,31	1,04	6,14	-	1,43	-	-
-	CV (%)	8,1	7,3	5,7	6,1	-	10,3	-	-

(Ghi chú: $ns$: sai khác không có ý nghĩa thống kê ở mức $P < 0,05$; $$: sai khác có ý nghĩa thống kê so với đối chứng ở mức $P < 0,05$).*

Phân tích hiệu năng tổng thể:

• Giống ĐX Nam Định thể hiện tiềm năng nông học cao nhất: NSTT đạt 8,61 tạ/ha (vượt đối chứng 0,28 tạ/ha, tương ứng +3,36%), số nốt sần hữu hiệu cực đại (30,1 nốt/cây, vượt ĐC 10,66%), thời gian sinh trưởng ngắn nhất (77 ngày, rút ngắn 2 ngày so với ĐC), tỷ lệ sâu cuốn lá thấp nhất (14,2%).
• Giống Califoxlia 1 có số hạt chắc/quả cao nhất (10,6 hạt) và số quả chắc/cây đạt 10,6 quả, CSDTL giai đoạn chắc xanh đạt $3,04\text{ m}^2/\text{m}^2$, NSTT đạt 7,63 tạ/ha ($ns$ so với ĐC).
• Giống ĐX 208 (ĐC) có ưu thế vượt trội về kích thước hạt ($M_{1000} = 62,7\text{ g}$) và chiều cao cây ($69,5\text{ cm}$), NSTT đạt 8,33 tạ/ha.
• Giống Califoxlia 2 và Califoxlia 3 có năng suất thực thu thấp hơn có ý nghĩa thống kê so với giống đối chứng lần lượt là 2,46 tạ/ha và 1,60 tạ/ha do mẫn cảm với sâu cuốn lá ($17,8%$) và sâu đục quả ($19,4%$).

Đổi mới và đóng góp

Nghiên cứu mang lại các đóng góp khoa học và thực tiễn:

1. Minh chứng thực nghiệm về tính tương tác di truyền và sinh thái: Làm sáng tỏ phản ứng thích nghi của nhóm giống nhập nội (dòng Califoxlia) so với nguồn giống nội địa (ĐX Nam Định, ĐX 208) trên chất đất pha cát vụ Xuân vùng Trung du Bắc Bộ.
2. Định lượng khả năng cải tạo đất sinh học: Xác định khả năng cộng sinh tạo nốt sần hữu hiệu của vi khuẩn Rhizobium vigna đạt 25,8 - 30,1 nốt/cây ở thời kỳ chắc xanh, tương đương khả năng cố định 30 - 50 kg N/ha và để lại 5 - 10 tấn tàn dư phân xanh/ha sau thu hoạch.
3. Cải thiện hiệu quả kinh tế vụ Xuân: Tuyển chọn thành công giống ĐX Nam Định với TGST ngắn 77 ngày, giúp giải phóng đất sớm hơn 10 - 15 ngày so với giống truyền thống, tạo điều kiện thuận lợi cho việc chuyển vụ gieo cấy lúa mùa hoặc cây màu hè thu.

Mức độ cải thiện của giống ĐX Nam Định so với trung bình thí nghiệm:
+-------------------------------------------------------------+
| Năng suất thực thu (8,61 tạ/ha)          : [======>  ] +15,8%
| Khả năng tạo nốt sần (30,1 nốt/cây)      : [========>] +19,4%
| Giảm tỷ lệ hại sâu cuốn lá (14,2%)       : [====>    ] -11,2%
| Rút ngắn chu kỳ sinh trưởng (77 ngày)    : [===>     ] -2,5%
+-------------------------------------------------------------+

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản luân canh thực tế

1. Hệ sinh thái đất bãi ven sông, đất màu chuyên canh:

   • Công thức: Đậu xanh xuân (gieo đầu tháng 3, thu hoạch giữa tháng 5) $\rightarrow$ Ngô hè thu $\rightarrow$ Rau củ vụ Đông.
   • Hiệu quả: Tận dụng độ ẩm đất sau mùa đông, cắt đứt nguồn sâu bệnh của ngô và cố định đạm tự nhiên cho cây trồng vụ sau.

2. Hệ sinh thái đất ruộng 2 vụ lúa + 1 vụ đông:

   • Công thức: Lúa xuân $\rightarrow$ Đậu xanh hè thu gối vụ $\rightarrow$ Lúa mùa muộn.
   • Thời gian sinh trưởng 77 ngày của giống ĐX Nam Định giúp thích ứng hoàn hảo với quỹ thời gian trống giữa 2 vụ lúa chính.

Hướng dẫn quy trình canh tác tối ưu cho vùng đất pha cát

• Mật độ và gieo trồng: Duy trì mật độ 25 cây/$\text{m}^2$ (hàng cách hàng 40 cm, cây cách cây 10 cm). Lượng giống gieo: 16 - 18 kg/ha.
• Quản lý dinh dưỡng: Bón phân cân đối $5\text{ tấn phân chuồng} + 30\text{ N} + 50\text{ P}_2\text{O}_5 + 50\text{ K}_2\text{O}$/ha. Bắt buộc bón lót toàn bộ lân để kích thích phân nhánh rễ và nốt sần phát triển sớm.
• Tưới tiêu và độ ẩm: Đảm bảo độ ẩm đất 70 - 80% giai đoạn cây con và 2 thời kỳ khủng hoảng nước: ra hoa rộ và phát triển quả chắc.
• Phòng trừ sâu bệnh (IPM): Vệ sinh đồng ruộng, xử lý hạt trước gieo. Khi mật độ sâu cuốn lá vượt ngưỡng phòng trừ ($>20%$ lá bị hại) hoặc sâu đục quả xuất hiện thời kỳ nụ hoa, sử dụng các chế phẩm sinh học Bt (Bacillus thuringiensis) hoặc thuốc bảo vệ thực vật gốc sinh học nhằm bảo vệ thiên địch và an toàn thực phẩm.

Phân tích chi phí - lợi ích (Ước tính trên 1 ha)

• Tổng chi phí đầu tư: 12.500.000 VNĐ (giống: 600.000 VNĐ; phân bón & vôi: 4.200.000 VNĐ; làm đất & công lao động: 6.500.000 VNĐ; BVTV sinh học: 1.200.000 VNĐ).
• Doanh thu dự kiến (với năng suất thực thu 8,6 tạ/ha, giá bán thương phẩm 35.000 VNĐ/kg): $860\text{ kg} \times 35.000\text{ VNĐ} = 30.100.000\text{ VNĐ}$.
• Lợi nhuận thuần: 17.600.000 VNĐ/vụ/ha trong chu kỳ canh tác 77 ngày (tỷ suất sinh lời ROI $\approx 140,8%$).
• Giá trị gia tăng: Tiết kiệm khoảng 150 kg urê/ha cho cây trồng vụ kế tiếp nhờ lượng đạm sinh học cố định lại trong đất.

Hạn chế và hướng phát triển

Nghiên cứu thừa nhận một số giới hạn thực nghiệm:

• Thí nghiệm mới được triển khai trong phạm vi 1 vụ Xuân 2015 trên 1 loại đất pha cát tại Thái Nguyên, chưa đánh giá được ảnh hưởng của biến đổi khí hậu qua nhiều mùa vụ (vụ Hè, vụ Đông).
• Chưa phân tích sâu về hàm lượng protein, lipid và các hợp chất chống oxy hóa trong hạt của các dòng nhập nội Califoxlia.

Hướng phát triển tiếp theo:

1. Tiếp tục khảo nghiệm diện rộng bộ giống ĐX Nam Định và giống ĐX 208 trong vụ Hè Thu và Thu Đông trên các loại chân đất khác nhau (đất phù sa cổ, đất đồi feralit).
2. Xây dựng mô hình trình diễn nông hộ kết hợp chuyển giao gói kỹ thuật thâm canh IPM gắn với chuỗi liên kết tiêu thụ sản phẩm chế biến sâu (giá đỗ sạch, bột dinh dưỡng, bánh đậu xanh).

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên ngành Nông học, Khoa học Cây trồng: Nắm vững phương pháp bố trí thí nghiệm đồng ruộng RCBD, kỹ thuật đo đạc CSDTL, đếm nốt sần và xử lý số liệu sinh trắc học bằng phần mềm chuyên dụng IRRISTAT.
• Cán bộ khuyến nông và kỹ thuật viên trồng trọt: Có cơ sở khoa học để tư vấn cơ cấu giống và điều chỉnh lịch thời vụ, công thức phân bón cho nông dân vùng Trung du Miền núi phía Bắc.
• Nông hộ và Hợp tác xã nông nghiệp: Lựa chọn được giống đậu xanh ĐX Nam Định có TGST ngắn (77 ngày), năng suất cao (8,61 tạ/ha), ít sâu bệnh, nâng cao thu nhập trên một đơn vị diện tích canh tác.
• Các nhà khoa học chọn tạo giống: Có thêm nguồn vật liệu di truyền quý (dòng Califoxlia 1 với ưu thế 10,6 hạt chắc/quả và bộ lá quang hợp mạnh) phục vụ công tác lai tạo giống đậu xanh năng suất cao trong tương lai.

Câu hỏi thường gặp

1. Yêu cầu kỹ thuật đất đai và thời vụ tốt nhất để gieo trồng giống ĐX Nam Định tại miền Bắc?
   Đất cần được cày bừa tơi xốp, làm sạch cỏ dại, độ pH từ 5,5 - 6,8 và thoát nước tốt. Thời vụ vụ Xuân thích hợp nhất từ 25/02 đến 15/03 khi nhiệt độ ổn định trên $18^\circ\text{C}$.

2. Làm thế nào để hạn chế hiện tượng rụng hoa và lép quả khi gặp mưa lớn vụ Xuân?
   Cần lên luống cao 20 - 25 cm để thoát nước nhanh, không để ngập úng gốc rễ; bổ sung phân bón lá chứa Bo và Canxi trước thời kỳ hoa rộ 3 - 5 ngày để tăng sức sống hạt phấn và tỷ lệ đậu quả.

3. Giống đậu xanh nào trong thí nghiệm phù hợp nhất cho mục đích chế biến bánh hoặc ủ giá đỗ?
   Giống ĐX 208 có kích thước hạt rất lớn ($M_{1000} = 62,7\text{ g}$) phù hợp làm bánh truyền thống; giống ĐX Nam Định có vỏ mỏng, độ đồng đều cao ($M_{1000} = 52,1\text{ g}$) và tỷ lệ nảy mầm đạt $>95%$ rất thích hợp làm giá đỗ thương phẩm.

4. Có cần bón nhiều phân đạm cho cây đậu xanh không?
   Không nên bón thừa đạm vì cây sẽ phát triển thân lá quá mức, ức chế quá trình hình thành nốt sần cố định đạm của vi khuẩn Rhizobium và tăng nguy cơ nhiễm sâu bệnh. Chỉ cần bón đúng định mức 30 kg N/ha kết hợp bón lót đầy đủ phân lân và phân hữu cơ.

5. Chi phí hạt giống cho 1 sào Bắc Bộ ($360\text{ m}^2$) là bao nhiêu?
   Với mật độ 25 cây/$\text{m}^2$, lượng hạt giống cần cho 1 sào Bắc Bộ khoảng 0,6 - 0,7 kg hạt, chi phí hạt giống dao động từ 25.000 - 30.000 VNĐ/sào.

Kết luận

Đề tài khóa luận đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu nghiên cứu thông qua việc đánh giá khoa học, khách quan 5 giống đậu xanh trong vụ Xuân 2015 tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Kết quả khẳng định giống ĐX Nam Định là giống triển vọng nhất với thời gian sinh trưởng ngắn (77 ngày), khả năng hình thành nốt sần hữu hiệu cao nhất (30,1 nốt/cây), tính chống chịu sâu cuốn lá tốt (tỷ lệ hại 14,2%) và năng suất thực thu cao nhất (8,61 tạ/ha, vượt đối chứng 3,36%). Cùng với giống đối chứng ĐX 208 (năng suất 8,33 tạ/ha, hạt to $M_{1000} = 62,7\text{ g}$), đây là những giống chủ lực được khuyến nghị đưa vào cơ cấu luân canh tăng vụ nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế và bồi dưỡng độ phì đất nông nghiệp tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Cây đậu xanh là một cây công nghiệp ngắn ngày, cây thực phẩm có giá trị kinh tế cao và có khả năng cải tạo đất tốt. Đậu xanh đã được con người sử dụng làm lương thực, thực phẩm từ hàng nghìn năm nay. Trong hạt đậu xanh có chứa nhiều dinh dưỡng đặc biệt là Protein và Gluxit. Sau khi được coi là cây trồng giá trị thì sản xuất đậu xanh đã phát triển mạnh với quy mô và diện tích lớn, năng suất và chất lượng ngày càng cao.

Tuy nhiên thực tế mới có khoảng trên 30 nước trồng và sản xuất đậu xanh, tập trung chủ yếu ở vùng Viễn Đông như Trung Quốc, Ấn Độ, Thái Lan. Hầu hết các giống đậu xanh thương phẩm đều mẫn cảm với chu kỳ ánh sáng, nó thuộc loại cây ngắn ngày (60-80 ngày). Hiện nay các nhà nghiên cứu đã và đang cố gắng phát triển những giống không phản ứng với độ dài ngày ở các vĩ độ từ 30° vĩ Bắc dến 40° vĩ Nam. Ngày nay việc trồng đậu xanh chủ yếu vẫn là sử dụng các giống có tính thích ứng với độ dài ngày, do đó cần phải chọn thời vụ như thế nào để cây sinh trưởng đầy đủ trong thời gian ngày dài và bắt đầu ra hoa trước thời gian ngày ngắn.

Vì vậy, việc chọn thời vụ thích hợp rất quan trọng và là một bước quyết định đến năng suất và chất lượng đậu xanh. Bộ phận quan trọng nhất của cây đậu xanh là hạt, trong hạt đậu xanh có hàm lượng Protein chiếm từ 22-28%. Tùy theo các giống khác nhau mà hàm lượng Protein cũng thay đổi theo. Theo sách cây Đậu xanh-Kỹ thuật trồng và chế biến sản phẩm NXB Nông Nghiệp Hà Nội năm 2002 cho thấy: Giống đậu mỡ có hàm lượng Protein thô là 25,8%, đậu hạt tiêu là 26,7%, đậu xanh vàng 21,7% và giống CES87 là 25.

n 2 Theo bảng phân tích thành phần hóa học của một số loại thức ăn ở Việt Nam (NXB Y học năm 1972) cho thấy: trong 100g đậu xanh chứa 23,8% Protein, 1,3-4% Lipit, 53% Gluxit và cung cấp 340 calo. Protein của đậu xanh có chứa đủ 8 loại axit amin không thay thế đó là: Lizin 4,3%, Leuxin 5,5%, Hirtidin 1,2%, Anylin 6,3%. đặc biệt là các axit amin chưa lưu huỳnh. Ngoài ra đậu xanh c ̣n ch ứa các Vitamin và các chất khoáng rất cần cho cơ thể con người như: Ca 64 mg, P 377 mg, Fe 4,8 mg Caroten 0,06 mg, vitamin B1 0,71 mg, vitamin B2 1,15 mg, vitamin PP 2,4 mg, vitamin C 4 mg.

Do thành phần các chất ding dưỡng trong hạt đậu xanh khá cao, nên từ xưa con người đã biết cách chế biến đậu xanh thành nhiều loại thực phẩm như: chè, xôi, bánh, kem. Hạt đậu xanh còn được ủ thành rau như: giá đỗ, hoặc chế biến thành bột dinh dưỡng, sữa đậu xanh, miến đậu xanh, mì chính. Đậu xanh còn là cây thuốc có tác dụng hạ nhiệt, giải độc, hạt đậu xanh có thể chữa bệnh tiểu đường. Vì vậy đậu xanh được coi là một vị thuốc quý trong y học, ngoài ra đậu xanh còn được chế biến thành bột dinh dưỡng chất lượng cao bồi dưỡng cho trẻ nhỏ, người già, người ốm yếu.

Bên cạnh những giá trị của hạt đậu xanh thì các bộ phận khác của cây còn là nguồn thức ăn phong phú cung cấp cho chăn nuôi, làm nguyên liệu cho các nhà máy chế biến. Protein trong thân lá đậu xanh chiếm khoảng 8-15%, có thể chế biến tươi hoặc nghiền khô làm thức ăn dự trữ, nhằm góp phần nâng cao giá trị cây đậu xanh và thúc đẩy cho chăn nuôi phát triển. Ngoài ra cây đậu xanh còn có giá trị cao về mặt sinh học trong việc cải tạo bồi dưỡng đất. Bản thân cây đậu xanh có khả năng cố định đạm tự do trong không khí thành dạng đạm dễ tiêu cung cấp cho cây, nhờ hệ vi sinh vật Rhizobium Vigna sống cộng sinh ở rễ.

Tuy nốt sần cây đậu xanh ít và bé hơn cây lạc, cây đậu tương, song hàng năm cây đậu xanh để lại cho đất một lượng n 3 đạm từ 30-50kg N/ha, tương đương 152 kg đạm Ure. Sau khi thu hoạch cây đậu xanh còn để lại cho đất từ 5-10 tấn phân xanh/ha/vụ. Do vậy đậu xanh được coi là cây cải tạo đất, tăng hệ vi sinh vật và lượng đạm trong đất. Đậu còn có ưu điểm là thời gian sinh trưởng ngắn (60-80 ngày) lại là cây ưa bóng, có thể trồng xen canh, luân canh, gối vụ trong cơ cấu cây trồng nhằm nâng cao thu nhập và tăng hệ số sử dụng đất.

Điều này có ý nghĩa to lớn trong việc phát triển nền nông nghiệp Việt Nam ngang tầm thế giới. Ở Việt Nam, đậu xanh là một trong những cây trồng cổ truyền, nhưng năng suất và sản lượng đậu xanh tăng rất chậm. Nguyên nhân chính là do trình độ thâm canh và áp dụng các biện pháp kỹ thuật còn thấp. Ngoài ra ta chưa có sự cải tiến về bộ giống, chủ yếu vẫn sử dụng giống cũ của địa phương có năng suất thấp.

Để đáp ứng được nhu cầu của sản suất và xuất khẩu, việc lựa chọn và tạo ra những giống đậu xanh có năng suất cao, chất lượng tốt, ổn định, chín tập trung, thời gian sinh trưởng ngắn, thích nghi với điều kiện ngoại cảnh là một vấn đề rất cần thiết. Đây không chỉ là vấn đề của các nhà khoa học mà còn là vấn đề chung của xã hội trên lĩnh vực khoa học nông nghiệp. Xuất phát từ nhu cầu thực tế đó chúng tôi đã tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu khả năng sinh trƣởng và phát triển của một số giống đậu xanh tại trƣờng ĐH Nông Lâm Thái Nguyên”. Mục đích của đề tài - Tìm được những giống đậu xanh có khả năng sinh trưởng, phát triển tốt, cho năng suất cao, phẩm chất tốt phù hợp với điều kiện sinh thái của địa phương.

- Đề xuất những giống đậu xanh có triển vọng trong nghiên cứu cho sản xuất. Yêu cầu của đề tài - Theo dõi quá trình sinh trưởng, phát triển của các giống đậu xanh thí nghiệm trong vụ Xuân 2015 tại trường ĐH Nông Lâm Thái Nguyên. - Đánh giá một số chỉ tiêu sinh lý, khả năng chống chịu sâu bệnh và ngoại cảnh của các giống đậu xanh thí nghiệm. - Xác định các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất các giống đậu xanh thí nghiệm.

n 5 PHẦN II TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Nguồn gốc lịch sử của cây đậu xanh Cây đậu xanh có tên khoa học là Vigna radiata (L) Wilczek. Có tên tiếng anh là Mung bean, Green bean. Cây đậu xanh có nguồn gốc từ trung Á và được trồng rộng rãi ở khắp các vùng của tiểu lục địa Ấn Độ cũng như thung lũng sông Nin (Ai Cập ) từ hàng ngàn năm trước.

Sau đó, đậu xanh được lan truyền dần sang các vùng khác của Châu Á, Châu Phi, Bắc Mỹ, Châu Mỹ latinh và Châu Úc. Với người Châu Âu, bằng chứng sớm nhất về đậu xanh đã đươc ghi lại bởi ông De La Laubeve, công sứ đặc mệnh nước Pháp tại Thái Lan vào năm 1867- 1868. Trong thời gian này ông ghi nhận một điều đáng chú ý rằng: “cây đậu (peas) chưa từng xuất hiện ở Pháp nhưng lại khá phát triển ở Thái Lan”. Từ “peas” được hiểu như đậu xanh.

Đậu xanh và vừng ở Thái Lan được dùng để biểu tượng cho sự thành đạt và thịnh vượng trong các nghi lễ trọng đại của Vương Quốc Thái suốt hàng nghìn năm qua (Peerasak Srinives,1991). Có lẽ điều này đã khiến Srinives và Yang (1988) đưa ra giả thiết rằng trong khu vực Đông Nam Á, cây đậu xanh rất có thể được trồng đầu tiên ở Thái Lan giữa những năm của thế kỷ thứ nhất và thứ ba trước công nguyên. Sự kiện này trùng hợp với các tài liệu kinh sử của đạo Phật hay đạo Hin-du của Ấn Độ giáo. Tuy vậy, bằng chứng mới nhất về khảo cổ học tại khu vực Thampec và Chostcave của tỉnh Machongson (Thái Lan) đã cho thấy đậu xanh được trồng ở đây 800-1000 năm nay.

Như vậy đậu xanh đã có lịch sử trồng trọt lâu đời ở Châu Á. Nhưng mãi đến năm 1972 khi đậu xanh đã được xác định là cây trồng chính của trung tâm nghiên cứu và phát triển rau đậu châu Á (AVRDC) n 6 thì đồng thời nhiều công trình nghiên cứu cấp nhà nước về cây này đã được xác lập ở các quốc gia khác nhau như Ấn Độ, Philippin, Thái Lan, Mỹ và Australia (AVRDC-1974). Lịch sử trồng đậu xanh ở Việt Nam đến nay chưa đủ nguồn gốc xác định, song theo “Vân Đài Loại Ngữ” của Lê Quý Đôn thì đậu xanh ở nước ta được trồng từ lâu đời. Ngoài mục đích làm thực phẩm và làm thuốc thì đậu xanh còn có ý nghĩa rất quan trọng trong cải tạo đất, chống sói mòn và làm phân xanh có giá trị cao.

Ngoài ra đậu xanh còn được dùng làm bánh trưng, loại bánh không thể thiếu trong tết cổ truyền của dân tộc Việt Nam, nên đậu xanh đã được nhân dân ta trồng từ rất lâu đời. Tình hình sản xuất và nghiên cứu đậu xanh trên thế giới 2. Tình hình sản xuất đậu xanh trên thế giới Đậu xanh là cây đậu đỗ quan trọng, trong nhóm cây đậu đỗ ăn hạt thì nó đứng hàng thứ ba sau cây đậu tương và lạc. Trong các nước nhiệt đới và á nhiệt đới, đậu xanh chiếm gần 10% diện tích và 5% sản lượng của các loại đỗ ăn hạt.

Do đậu xanh có nhiều ưu thế, với TGST ngắn (60-80 ngày), kỹ thuật canh tác đơn giản, dễ thâm canh tăng vụ, trồng xen, trồng gối. nên đậu xanh được phát triển mạnh ở các nước nhiệt đới, á nhiệt đới và đang trở thành cây trồng quan trọng trong hệ thống đa canh. Ở khu vực Đông Nam Á, cây đậu xanh được phát triển mạnh ở các nước Ấn Độ, Thái Lan, Philippin, Myanma, Inđônêxia và gần đây đậu xanh được phát triển ở một số vùng ôn đới như Châu Úc, lục địa Châu Mỹ. Theo kết quả điều tra của Trung tâm nghiên cứu và phát triển rau đậu Châu Á (AVRDC) năm 1986, hàng năm trên thế giới có khoảng 30 nước trồng đậu xanh.

Ngoài ra đậu xanh còn đáp ứng được nhu cầu ngày càng cao của con người và sự giao lưu kinh tế giữa các nước trên thế giới. n 7 Từ năm 2009, diện tích trồng đậu xanh của thế giới mới chỉ đạt 11,5 triệu ha, năng suất 6,069 tạ/ha và sản lượng là 10,4 triệu tấn. Cho đến nay diện tích trồng đậu xanh được mở rộng từ 40° vĩ Bắc đến 40° vĩ Nam, tập trung chủ yếu vùng nhiệt đới. Những năm gần đây cây đậu xanh được các nước quan tâm và phát triển mạnh mẽ.