Chương I: Tổng quan những vấn đề nghiên cứu về kế toán bán hàng Chương II: Một số vấn đề lý luận cơ bản về kế toán bán hàng trong doanh nghiệp thương mại và dịch vụ. Chương III: Phương pháp nghiên cứu và các kết quả phân tích thực trạng kế toán bán vé máy bay tại Công ty cổ phần Dịch vụ và Thương mại Hàng Không Chương IV: Các kết luận và đề xuất hoàn thiện kế toán bán vé máy bay tại Công ty cổ phần Dịch vụ và Thương mại Hàng Không SV: Nguyễn Thị Tươi Lớp: HK1D – K5 Luan van Trường ĐH Thương Mại GVHD: PGS.TS Phạm Thị Thu Thủy CHƯƠNG II: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG TRONG DNTM VÀ DỊCH VỤ 2. Một số định nghĩa và khái niệm cơ bản Bán hàng: Bán hàng là khâu cuối cùng trong quá trình lưu chuyển hàng hóa, khép kín vòng tuần hoàn của tài sản trong quá trình kinh doanh. Khi kết thúc quá trình bán hàng, tài sản trong doanh nghiệp sẽ chuyển từ hình thái hàng hóa sang hình thái tiền tệ.
Doanh nghiệp sẽ mất quyền sở hữu về hàng hóa nhưng lại được quyền sở hữu về tiền tệ hoặc được quyền thu tiền của người mua. Cung cấp dịch vụ là thực hiện công việc đã thỏa thuận theo hợp đồng trong một hoặc nhiều kỳ kế toán. Như vậy, bán hàng và cung cấp dịch vụ sẽ kết thúc một quá trình kinh doanh của DN, từ đó xác định kết quả và lợi nhuận kinh doanh cho DN. Kết thúc quá trình bán hàng và cung cấp dịch vụ, doanh nghiệp có quyền sở hữu về tiền tệ, thu hồi vốn để từ đó lại bắt đầu một chu kỳ kinh doanh mới.
Trong các DNTM và dịch vụ có rất nhiều phương thức bán hàng đa dạng và phong phú, các doanh nghiệp có thể lựa chọn một hoặc nhiều phương thức bán hàng sao cho phù hợp với đặc điểm và quy mô kinh doanh của doanh nghiệp. Các doanh nghiệp có thể bán theo các phương thức sau: ► Bán buôn Bán buôn là phương thức bán hàng cho các đơn vị, tổ chức kinh tế khác nhằm mục đích tiếp tục chuyển bán hoặc tiêu dùng cho sản xuất. Có hai hình thức bán buôn chủ yếu: * Bán buôn qua kho: Là phương thức bán buôn hàng hoá mà hàng bán được xuất từ kho bảo quản của doanh nghiệp, trong phương thức này có hai hình thức: - Bán buôn qua kho theo hình thức giao hàng trực tiếp: Căn cứ vào hợp đồng đã ký kết, bên mua đến kho của DN để nhận hàng. DN xuất kho hàng hóa, giao trực tiếp SV: Nguyễn Thị Tươi Lớp: HK1D – K5 Luan van Trường ĐH Thương Mại GVHD: PGS.TS Phạm Thị Thu Thủy cho đại diện bên mua.
Khi nhận hàng xong, người nhận hàng ký nhận vào hoá đơn bán hàng, đã thanh toán tiền hoặc chấp nhận nợ, hàng hóa được xác định là tiêu thụ. - Bán buôn qua kho theo hình thức chuyển hàng: Theo hình thức này, căn cứ hợp đồng hoặc đơn đặt hàng đã ký kết, DNTM xuất kho hàng hoá, chuyển hàng cho của bên mua tại địa điểm quy định trong hợp đồng. Hàng hoá chuyển bán nhưng vẫn thuộc quyền sở hữu của DNTM. Hàng được xác định là bán khi nhận được tiền do bên mua thanh toán hoặc giấy báo của bên mua đã nhận được hàng, chấp nhận thanh toán.
* Bán buôn vận chuyển thẳng: Theo phương thức này, DNTM sau khi mua hàng, nhận hàng mua không đưa về nhập kho mà chuyển bán thẳng cho bên thứ ba. Phương thức này có thể thực hiện theo hai hình thức sau: - Bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức giao hàng trực tiếp (còn gọi là hình thức giao tay ba): DNTM sau khi mua, nhận hàng mua và giao trực tiếp cho đại diện của bên mua tại kho người bán. Sau khi giao, nhận, đại diện bên mua ký nhận đủ hàng, bên mua đã thanh toán tiền hàng hoặc chấp nhận nợ, hàng được xác nhận là tiêu thụ. - Bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức chuyển hàng: theo hình thức này, DNTM sau khi mua hàng, nhận hàng mua, chuyển hàng đến giao cho bên mua ở một địa điểm đã được thỏa thuận.
Hàng hóa chuyển bán vẫn thuộc quyền sở hữu của DNTM. Khi nhận được tiền của bên mua thanh toán hoặc giấy báo của bên mua đã nhận được hàng và chấp nhận thanh toán thì hàng hóa được xác định là tiêu thụ. ► Bán lẻ Bán lẻ là phương thức bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng hoặc các tổ chức kinh tế hoặc các đơn vị kinh tế tập thể mua để tiêu dùng nội bộ. Phương thức bán lẻ được thực hiện dưới một số hình thức sau: - Hình thức bán hàng thu tiền tập trung: Theo hình thức này, nhiệm vụ thu tiền và giao nhận hàng tách rời nhau.
Mỗi quầy có nhân viên thu tiền làm nhiệm vụ thu tiền của khách, viết hóa đơn hoặc tích kê cho khách để khách đến nhận hàng ở quầy hàng do nhân viên bán hàng giao. SV: Nguyễn Thị Tươi Lớp: HK1D – K5 Luan van Trường ĐH Thương Mại GVHD: PGS.TS Phạm Thị Thu Thủy - Hình thức bán hàng thu tiền trực tiếp: Nhân viên bán hàng thu tiền trực tiếp của khách và giao hàng cho khách, hết ngày nhân viên bán hàng nộp tiền thủ quỹ và làm giấy nộp tiền và sau đó kiểm kê để xác định số hàng tồn quầy, số hàng bán ra trong ngày và lập báo cáo bán hàng. - Hình thức bán trả góp: Theo phương thức này, khi giao hàng cho người mua thì hàng hoá được coi là tiêu thụ. Người mua phải thanh toán lần đầu ngay tại thời điểm mua một phần số tiền hàng, số tiền còn lại được trả hàng tháng và phải chịu một lãi trả góp nhất định.
- Bán hàng tự phục vụ: Theo hình thức này, khách hàng tự chọn mua lấy hàng hóa và mang hàng đến bộ phận thu tiền để thanh toán tiền hàng. Nhân viên thu tiền lập hóa đơn bán hàng và thu tiền của khách hàng. ► Phương thức bán hàng đại lý, ký gửi: Theo hình thức này, DNTM giao hàng cho cơ sở nhận bán đại lý, ký gửi để các cơ sở này trực tiếp bán hàng. Bên nhận đại lý sẽ trực tiếp bán hàng và thanh toán tiền cho bên giao đại lý và được hưởng hoa hồng đại lý bán.
Số hàng gửi đại lý bán vẫn thuộc quyền sở hữu của bên giao đại lý. Số hàng được xác định là tiêu thụ khi bên giao đại lý nhận được tiền do bên đại lý thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán. ► Phương thức bán hàng qua mạng Là việc bán hàng trên mạng Internet, đây là một phương thức bán hàng mới mẻ xong nó phản ánh được tính ưu việt của công nghệ thông tin. Bộ phận mua bán hàng trên mạng hoạt động không hạn chế về thời gian và có thể giao dịch với khách trong và ngoài nước.
- Trong DN thương mại và dịch vụ, hai yếu tố quan trọng là doanh thu và giá vốn hàng bán, luôn có mối quan hệ lẫn nhau. Giá vốn hàng bán là trị giá vốn hàng hóa, dịch vụ đã bán trong kỳ. Doanh thu hàng bán là giá trị hàng bán mà doanh nghiệp đã bán và cung cấp cho khách hàng. Doanh thu thường sẽ lớn hơn giá vốn hàng bán, bởi nguyên tắc là doanh thu phải bù đắp giá vốn và đảm bảo cho doanh nghiệp có một SV: Nguyễn Thị Tươi Lớp: HK1D – K5 Luan van Trường ĐH Thương Mại GVHD: PGS.TS Phạm Thị Thu Thủy khoản lợi nhuận.
Mặt khác, khi một khoản doanh thu được ghi nhận thì đồng thời cũng ghi nhận khoản giá vốn tương ứng. Các khái niệm về doanh thu và giá vốn được hiểu như sau: Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ: Doanh thu là tổng giá trị các lợi ích kinh tế doanh nghiệp thu được trong kỳ kế toán, phát sinh từ các hoạt động sản xuất, kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, góp phần làm tăng vốn chủ sở hữu. Theo VAS 14 chỉ rõ: doanh thu chỉ bao gồm tổng giá trị lợi ích kinh tế doanh nghiệp đã thu hoặc sẽ thu được, các khoản thu hộ bên thứ ba không phải là nguồn lợi ích kinh tế, không làm tăng vốn chủ sở hữu của DN không được coi là doanh thu hoặc các khoản góp vốn của cổ đông hoặc chủ sở hữu làm tăng vốn chủ sở hữu nhưng không là doanh thu. Đối với các doanh nghiệp thì doanh thu bao gồm nhiều loại, phát sinh từ các hoạt động khác nhau như doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ, doanh thu hoạt động tài chính, thu nhập khác.
Trong đó, doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ chiếm tỷ trọng chủ yếu trong tổng doanh thu của DN. Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ được xác định theo giá trị hợp lý của các khoản đã thu được tiền, hoặc sẽ thu được tiền từ các giao dịch và nghiệp vụ phát sinh doanh thu như bán sản phẩm, hàng hóa, BĐS đầu tư, cung cấp dịch vụ cho khách hàng bao gồm các khoản phụ thu và phí thu thêm ngoài giá bán (nếu có). Doanh thu thuần về bán hàng và cung cấp dịch vụ được xác định bằng giá trị hợp lý của các khoản đã thu hoặc sẽ thu sau khi trừ đi các khoản giảm trừ doanh thu, được tính như sau: Tổng Thuế TTĐB, Doanh thu Chiết Giảm Doanh doanh thu XK, GTGT thuần về khấu giá thu hàng = bán hàng - - - - theo PP trực bán hàng thương hàng bán bị trả và CCDV tiếp phải và CCDV mại bán lại trong kỳ nộp SV: Nguyễn Thị Tươi Lớp: HK1D – K5 Luan van Trường ĐH Thương Mại GVHD: PGS.TS Phạm Thị Thu Thủy - Nhìn vào công thức trên ta thấy, để xác định được doanh thu thuần ta phải xác định được các khoản giảm trừ doanh thu, từ đó mới xác định chính xác được doanh thu thuần của doanh nghiệp. Các khoản giảm trừ doanh thu gồm: - Chiết khấu thương mại: Là khoản DN bán giảm giá niêm yết cho khách hàng mua hàng với số lượng lớn.
Khoản chiết khấu là khoản giảm trừ cho người mua trên giá niêm yết vì mua hàng với khối lượng lớn trong một đợt tiền, hoặc người bán thưởng cho người mua trong một khoảng thời gian nhất định đã mua một khối lượng hàng lớn. Chiết khấu thương mại được ghi trong các hợp đồng mua bán hoặc cam kết về mua, bán hàng.