CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH TRONG DOANH NGHIỆP 1. Những vấn đề chung về kế toán bán hàng và xác định kết quả hoạt động kinh doanh 1. Một số khái niệm 1. Khái niệm về bán hàng: Bán hàng là khâu cuối cùng của quá trình hoạt động kinh doanh trong các doanh nghiệp thương mại.
Đây là quá trinh chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa cho khách hàng, doanh nghiệp được tiền hay quyền thu tiền. Hàng hóa đem lại tiêu thụ có thể là thành phẩm, dịch vụ hoặc là bán thành phẩm đang trên dây chuyền sản xuất. Xét theo nhiều góc độ, bán hàng có nhiều khái niệm khác nhau như: - Xét về khía cạnh kinh tế: Bán hàng là hoạt động trao đổi giá trị của sản phẩm, dịch vụ. Thay đổi hình thái từ hàng hóa sang tiền trên cơ sở của người mua về giá trị sử dụng.
Qua đó, người bán đạt được mục tiêu đề ra. - Xét về khía cạnh hoạt động thương mại: Bán hàng được hiểu là việc chuyển dịch quyền sở hữu hàng hóa cho người mua đồng thời người bán có quyền thu tiền bán hàng. - Xét về chức năng tiêu thụ sản phẩm: Bán hàng là một khâu trong hoạt động kinh doanh, có cơ cấu tương đối độc lập nhưng có quan hệ mật thiết với các chức năng khác. Công việc bán hàng bao gồm việc thiết lập mục tiêu cho đến việc triển khai bán hàng để đạt được mục tiêu đó.
- Xét về các hoạt động cá nhân: Bán hàng là một vòng tuần hoàn. Trong đó, người bán đáp ứng nhu cầu của người mua thông qua hoạt động khám phá, tìm hiểu, gợi lên và thỏa mãn nhu cầu của người mua để đáp ứng quyền lợi giữa hai bên. Khái niệm về kế toán bán hàng Kế toán bán hàng là quá trình ghi nhận, phân tích và kiểm soát các hoạt động liên quan đến quản lý, thu chi trong quá trình bán hàng của một doanh nghiệp. 5 Cụ thể, kế toán bán hàng bao gồm việc theo dõi và phân tích doanh thu, chi phí, lợi nhuận, khoản mục nợ phải thu và cá khoản phải trả của doanh nghiệp liên quan đến hoạt động bán hàng.
Quá trình kế toán bán hàng giúp doanh nghiệp đánh giá hiệu quả hoạt động bán hàng, điều chỉnh chiến lược bán hàng và tối ưu hóa các hoạt động để đạt được lợi nhuận tối đa. Khái niệm về kết quả hoạt động kinh doanh Kết quả hoạt động kinh doanh là kết quả cuối cùng trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp tại một thời kỳ nhất định và được cấu thành bởi hoạt động sản xuất kinh doanh, hoạt động đầu tư tài chính và hoạt động khác. Kết quả kinh doanh cuối cùng chính là số tiền lãi hoặc lỗ. Xác định kết quả kinh doanh bán hàng là việc so sánh giữa chi phí kinh doanh đã bỏ ra và thu nhập kinh doanh đã thu về trong kỳ.
Nếu thu nhập lớn hơn chi phí thì kết quả bán hàng ra là lãi, nếu thu nhập nhỏ hơn chi phí thì kết quả bán hàng là lỗ. Việc xác định kết quả kinh doanh bán hàng thường được tiến hành vào cuối kỳ kinh doanh có thể là cuối tháng, cuối kỳ, cuối năm, tùy thuộc vào từng đặc điểm và yêu cầu của quản lý của từng doanh nghiệp. Mối quan hệ giữa bán hàng và xác định kết quả kinh doanh Bán hàng là khâu cuối cùng trong việc kinh doanh của doanh nghiệp, còn xác định kinh doanh là căn cứ quan trọng để đơn vị quyết định tiêu thụ hàng hóa nữa hay không, nên tiếp tục bán loại hàng nào và nên tạm dừng bán loại mặt hàng nào, giá trị mặt hàng đó ra sao. Do đó, có thể nói giữa bán hàng và xác định kết quả kinh doanh có mối quan hệ rất mật thiết.
Kết quả kinh doanh là mục đích cuối cùng của doanh nghiệp và bán hàng là phương thức trực tiếp để đạt được mục đích đó. Vai trò của kế toán bán hàng và xác định kết quả hoạt động kinh doanh Bán hàng là một hoạt động vô cũng quan trọng, nó quyết định đến sự tồn tại và phát triển của doanh nghiệp. Một trong các cách tiếp cận bán hàng được nhiều doanh nghiệp áp dụng là tiện cận bán hàng với tư cách một khâu quan trọng, một bộ phận hữu cơ của quá trình kinh doanh. Vai trò của hoạt động bán hàng được thể hiện trên các mặt sau: 6 - Bán hàng là nghiệp vụ kinh doanh cơ bản, trực tiến thực hiện chức năng lưu thông hàng hoá phục vụ cho sản xuất và đời sống nhân dân, là khâu quan trọng nối liên sản xuất với tiêu dùng, đảm bảo cân đối giữa cung và cầu đối với từng mặt hảng cụ thể góp phần ồn định giá cả thị trường.
- Trong kinh doanh thương mại các doanh nghiệp luôn phần đầu gia tăng thể lực của mình. Mặt khác, với nên kinh tế ngày cảng phát triển, cạnh tranh trên thị trưởng đòi hỏi các doanh nghiệp phải không ngừng tăng doanh số bán hàng và dịch vụ cùng với kế hoạch mở rộng thị trưởng để thu hút ngày càng nhiều khách hàng. - Kinh doanh thương mại trong thời buổi ngày này thì có rất nhiều cơ hội nhưng cũng có rất nhiều rủi ro. Vì vậy để đảm bảo an toàn thì doanh nghiệp phải giữ được mức ổn định trong việc tăng doanh thu qua các năm, do vậy hoạt động thúc đẩy bán hàng nó quyết định đến việc tăng doanh thu và đảm bảo an toàn trong kinh doanh của các doanh nghiệp.
Đối với một doanh nghiệp nói chung và một doanh nghiệp thương mại nói riêng, tổ chức công tác bán hàng và xác định kết quả bán hàng có vai trò quan trọng, từng bước hạn chế được sự thất thoát hàng hoá, phát hiện được những hàng hoá chậm luân chuyển để có biện pháp xử lý thích hợp nhằm thúc đây quá trình tuần hoàn vốn. Các số liệu mà kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng cung cấp cho doanh nghiệp giúp doanh nghiệp nắm bắt được mức độ hoàn chỉnh về kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng, từ đó tìm những biện pháp thiếu sót, mất cân đối giữa khâu mua, khâu dự trữ và khâu bán để có biện pháp khắc phục kịp thời. Từ các số liệu trên báo cáo tài chính mà kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng cung cấp, nhà nước nắm được tình hình kinh doanh vả tình hình tài chính của doanh nghiệp. Từ đó, thực hiện chức năng quản lý kiểm soát vĩ mô lên nền kinh tế, đồng thời có thể kiểm tra việc chấp hành về kinh tế tài chính và thực hiện nghĩa vụ đối với nhà nước.
Nhiệm vụ của kế toán bán hàng và xác định kết quả hoạt động kinh doanh Kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng trực tiếp thu nhận, xử lý và cung cấp thông tin về quá trình bán hàng của doanh nghiệp, thực hiện nhiệm vụ: - Ghi chép đầy đủ, kịp thời khối lượng thành phẩm, hàng hóa bán ra và tiêu thụ nội bộ, tính toán đúng đắn giá trị vốn hàng đã bán, chi phí bán hàng và các chi phí khác nhằm xác định đúng đắn kết quả bán hàng của doanh nghiệp. - Cung cấp thông tin kịp thời về tình hình bán hàng phục vụ cho lãnh đạo điều hành hoạt động kinh doanh thương mại. - Kiểm tra, giám sát tiến độ thực hiện kế hoạch bán hàng, kế hoạch lợi nhuận, xác định kết quả bán hàng phục vụ cho việc lập báo cáo tài chính và quản lý doanh nghiệp. Sau khi có kết quả bán hàng, kế toán sẽ phân tích, đánh giá kết quả bán hàng của doanh nghiệp nói chung và của từng mặt hàng, từng bộ phận nói riêng; xác định và tính toán cụ thể mức độ ảnh hưởng của từng nhân tố tới kết quả bán hàng.
Từ đó, đề xuất các biện pháp nhằm nâng cao kết quả bán hàng của doanh nghiệp trong kỳ tới. Các phương thức bán hàng Quá trình bán hàng trong doanh nghiệp kinh doanh nghiệp thương mại thường được thực hiện theo 2 phương thức bán hàng là bán buôn và bán lẻ.Bán buôn Bán buôn là bán với số lượng lớn, khi chấm dứt quá trình mua – bán thì hàng hóa chưa đến tay người tiêu dùng mà phần lớn hàng hóa vẫn còn trong lĩnh vực lưu thông hoặc vào lĩnh vực sản xuất để chế biến rồi trở lại lĩnh vực lưu thông. Bán buôn được thực hiện theo 2 phương thức bán hàng là bán hàng qua kho và bán hàng vận chuyển thẳng. - Phương thức bán hàng qua kho là phương thức ban hàng mà hàng hóa mua về được nhập vào kho rồi xuất từ kho ra để bán ra.
Phương thức này có thể thực hiện theo 2 hình thức giao nhận: + Hình thức nhận hàng: Theo hình thức này, bên mua sẽ đến kho bên bán hoặc đến một địa điểm do bên bán quy định để nhận hàng; 8 + Hình thức chuyển hàng: Theo hình thức này, bên bán sẽ chuyển hàng hóa đến kho của bên mua hoặc đến một địa điểm do bên mua quy định để giao hàng. - Phương thức bán hàng vận chuyển thẳng: Theo phương thức này, hàng hóa sẽ được chuyển thẳng từ đơn vị cung cấp hàng đến đơn vị mua hàng, không qua kho của đơn vị kinh doanh thương mại trung gian, phương thức bán hàng vận chuyển thẳng có 2 hình thức thanh toán: + Vận chuyển thẳng có tham gia thanh toán: Theo hình thức này, đơn vị kinh doanh thương mại trung gian phải hạch toán hàng hóa mua vào và hàng bán ra, phải chịu trách nhiệm thanh toán tiền hàng với đơn vị cung cấp hàng và thu tiền của đơn vị mua hàng; + Vận chuyển thẳng không tham gia thanh toán: Theo hình thức này, đơn vị kinh doanh thương mại trung gian không phải hạch toán hàng hóa mua vào và hàng bán ra, không phải chịu trách nhiệm thanh toán tiền hàng với đơn vị cung cấp hàng và thu tiền của đơn vị mua hàng 1. Bán lẻ Bán lẻ hàng hóa là bán hàng trục tiếp cho người tiêu dùng, kết thúc quá trình bán lẻ hàng hóa đã vào lĩnh vực tiêu dùng. Bán lẻ có 3 phương thức bán hàng là: Bán hàng thu tiền tập trung, bán hàng không thu tiền tập trung và bán hàng tự động.
- Phương thức bán hàng thu tiền tập trung: Theo phương thức này, nhân viên bán hàng chỉ phụ trách giao hàng, còn việc thu tiền có người chuyên trách làm công việc này. Cuối ca hoặc cuối ngày, người thu tiền tổng hợp số tiền bán hàng đã thu được để xác định doanh số bán.