Chương 1 KHÁI QUÁT CHUNG VE HOP DONG LAO ĐỘNG VA TƯ VAN HOP DONG LAO DONG 1. Khai quát chung về hợp đồng lao động 1.Khái niệm hợp đồng lao động “Hợp đồng lao động là sự thoả thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động về việc làm có trả lương, điều kiện làm việc, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên trong quan hệ lao động '”. Như vậy, theo khái niệm nêu trên thì HDLD cũng là một loại hợp đồng dân sự đặc biệt, mang những đặc điểm nói chung của hợp đồng đó là sự tự do, tự nguyện và bình đăng của các chủ thể trong quan hệ lao động. Tuy nhiên, HDLD cũng có những đặc trưng riêng, bởi nó coi yếu tô quản lý của NSDLĐ với NLD là đặc điểm quan trong nhất, khi tham gia quan hệ HDLD, mỗi NLD thực hiện các nghĩa vụ có tinh cá nhân, đơn lẻ nhưng lao động ở đây là lao động mang tính xã hội hóa, vì thế hiệu quả cuối cùng lại phụ thuộc vào sự phối hợp của cả tập thể, của tất cả các quan hệ lao động.
Vì vậy, cần thiết phải có sự thông nhất, liên kết, điều phối bang các yêu cau, đòi hỏi, rang buộc, mệnh lệnh. Theo khái niệm nêu trên, HDLD là thỏa thuận giữa NLD và NSDLD về việc làm có trả lương, vậy HĐLĐ là một loại quan hệ mua bán đặc biệt. Một trong những khía cạnh đặc biệt của quan hệ này thé hiện ở chỗ hàng hóa mang trao đôi — sức lao động, luôn tồn tai gan liền với cơ thé NLD. Do đó, khi NSDLD mua hàng hóa sức lao động thi cái mà họ được là một quá trình lao động biểu thị thông qua thời gian làm việc, trình độ chuyên môn nghiệp vu, thái độ, ý thức.
của NLD va dé thực hiện được những yêu cầu nói trên, NLĐ phải cung ứng sức lao động từ thê lực và trí lực của chính mình biểu thị qua những thời gian đã được xác định như tháng làm việc, tuần làm việc, ngày làm việc, giờ làm việc. Như vậy, lao động được mua bán trên thị trường không phải là lao động trừu tượng mà là lao động cụ thể, lao động thé hiện thành việc làm.Nội dung và hình thức cia hợp đồng lao động 1. Nội dung của hop đông lao động - Hop đồng lao động phải có những nội dung chủ yếu sau đây: + Tên và địa chỉ người sử dụng lao động hoặc của người đại diện hợp pháp; + Họ tên, ngày tháng năm sinh, giới tính, địa chỉ nơi cư trú, số chứng minh nhân dân hoặc giấy tờ hợp pháp khác của người lao động: 1. Bộ Luật lao động năm 2012.
+ Công việc và địa điểm làm việc; + Thời hạn của hợp đồng lao động; + Mức lương, hình thức trả lương, thời hạn trả lương, phụ cấp lương và các khoản b6 sung khác; + Chế độ nâng bậc, nâng lương; + Thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi; + Trang bị bảo hộ lao động cho người lao động; + Bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế; + Dao tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ kỹ năng nghề. - Khi người lao động làm việc có liên quan trực tiếp đến bi mật kinh doanh, bí mật công nghệ theo quy định của pháp luật, thì người sử dụng lao động có quyên thỏa thuận bằng văn bản với người lao động về nội dung, thời hạn bảo vệ bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ, quyền lợi và việc bồi thường trong trường hợp người lao động vi phạm. - — Đối với người lao động làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp, diêm nghiệp thì tùy theo loại công việc mà hai bên có thể giảm một số nội dung chủ yếu của hợp đồng lao động và thỏa thuận bồ sung nội dung về phương thức giải quyết trong trường hợp thực hiện hợp đồng chịu ảnh hưởng của thiên tai, hoả hoạn, thời tiết. - Nội dung của hợp đồng lao động đối với người lao động được thuê làm giám đốc trong doanh nghiệp có vốn của Nhà nước do Chính phủ quy định.
Hình thức hop đồng lao động - Hop đồng lao động phải được giao kết bang văn bản và được làm thành 02 bản, người lao động giữ 01 bản, người sử dụng lao động giữ 01 ban, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khách hoặc pháp luật có quy định khác. - _ Đối với công việc tạm thời có thời hạn dưới 03 tháng, các bên có thê giao kết hợp đồng lao động băng lời nói.Giao kết hop dong lao động Giao kết HDLD là quá trình NLD và NSDLD bày tỏ ý chí nhằm đi đến việc xác lập quan hệ lao động. Đó là quy định về nguyên tắc giao kết, điều kiện, chủ thể, hình thức, nội dung. - _ Nguyên tắc giao kết hop đồng lao động + Tự nguyện, bình đăng, thiện chí, hợp tác và trung thực + Tự đo giao kết hợp đồng lao động nhưng không được trái pháp luật, thỏa ước lao động tập thé và đạo đức xã hội.
- Nghia vụ giao kết hợp đồng lao động + Trước khi nhận người lao động vào làm việc, người sử dụng lao động và người lao động phải trực tiếp giao kết hợp đồng lao động. Trong trường hợp người lao động từ 6 đủ 15 tuổi đến dưới 18 tudi, thì việc giao kết hợp đồng lao động phải được sự đồng ý của người đại diện theo pháp luật của người lao động. + Đối với công việc theo mùa vụ, công việc nhất định có thời hạn đưới 12 tháng thì nhóm người lao động có thể ủy quyền cho một người lao động trong nhóm để giao kết hợp đồng lao động băng văn bản; trường hợp này hợp đồng lao động có hiệu lực như giao kết với từng người. Hợp đồng lao động do người được ủy quyền giao kết phải kèm theo danh sách ghi rõ họ tên, tuổi, giới tính, địa chỉ thường trú, nghề nghiệp và chữ ký của từng người lao động.
- Nghĩa vụ cung cấp thông tin trước khi giao kết hợp đồng lao động + Người sử dụng lao động phải cung cấp thông tin cho người lao động về công việc, địa điểm làm việc, điều kiện làm việc, thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi, an toàn lao động, vệ sinh lao động, tiền lương, hình thức trả lương, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, quy định về bảo vệ bí mật kinh doanh, bí mật công nghệ và van đề khác liên quan trực tiếp đến việc giao kết hợp đồng lao động mà người lao động yêu cầu. + Người lao động phải cung cấp thông tin cho người sử dụng lao động về họ tên, tuổi, giới tính, nơi cư trú, trình độ học vấn, trình độ kỹ năng nghề, tình trạng sức khoẻ và vấn đề khác liên quan trực tiếp đến việc giao kết hợp đồng lao động mà người sử dụng lao động yêu cau. - — Những hành vi người sử dụng lao động không được làm khi giao kết, thực hiện hợp đồng lao động. + Giữ bản chính giấy tờ tuỳ thân, văn bằng, chứng chỉ của người lao động.
+ Yêu cầu người lao động phải thực hiện biện pháp bảo đảm bằng tiền hoặc tài sản khác cho việc thực hiện hợp đồng lao động. - __ Giao kết hợp đồng lao động với nhiều người sử dụng lao động. + Người lao động có thé giao kết hợp đồng lao động với nhiều người sử dụng lao động, nhưng phải bảo đảm thực hiện đầy đủ các nội dung đã giao kết. + Trong trường hợp giao kết hợp đồng lao động với nhiều người sử dụng lao động, việc tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế của người lao động được thực hiện theo quy định của Chính phủ.Thực hiện công việc theo hợp đồng lao động Công việc theo hợp đồng lao động phải do người lao động đã giao kết hợp đồng thực hiện.
Đặc điểm này xuất phát từ bản chất của quan hệ HDLD. HDLD thường được thực hiện trong môi trường xã hội hóa, có tính chuyên môn hóa và hợp tác hóa rất cao, vì vậy, khi NSDLĐ thuê mướn NLD họ không chỉ quan tâm tới trình độ chuyên môn của NLĐ mà họ còn quan tâm đến đạo đức, ý thức, phẩm chất. tức nhân thân của NLD. Do đó, NLD phải trực tiếp thực hiện các nghĩa vụ đã cam kết, không được chuyên dịch vụ cho người thứ ba.
- Chuyén người lao động làm công việc khác so với hợp đồng lao động + Khi gặp khó khăn đột xuất do thiên tai, hoả hoạn, dịch bệnh, áp dụng biện pháp ngăn ngừa, khắc phục tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, sự cô điện, nước hoặc do nhu cầu sản xuất, kinh doanh, người sử dụng lao động được quyền tạm thời chuyên người lao động làm công việc khác so với hợp đồng lao động, nhưng không được quá 60 ngày làm việc cộng dồn trong một năm, trừ trường hợp được sự đồng ý của người lao động. + Khi tạm thời chuyển người lao động làm công việc khác so với hợp đồng lao động, người sử dụng lao động phải báo cho người lao động biết trước ít nhất 03 ngày làm việc, thông báo rõ thời hạn làm tạm thời và bồ trí công việc phù hợp với sức khoẻ, giới tính của người lao động. + Người lao động làm công việc theo quy định tại khoản 1 Điều 31 BLLĐ 2012 được trả lương theo công việc mới; nếu tiền lương của công việc mới thấp hơn tiền lương công việc cũ thì được giữ nguyên mức tiền lương cũ trong thời hạn 30 ngày làm việc. Tiền lương theo công việc mới ít nhất phải băng 85% mức tiền lương công việc cũ nhưng không thấp hơn mức lương tối thiêu vùng do Chính phủ quy định.
- Các trường hop tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động + Người lao động đi làm nghĩa vụ quân sự. + Người lao động bị tạm giữ, tạm giam theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự. + Người lao động phải chấp hành quyết định áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng, đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc, cơ sở giáo dục bắt buộc. + Lao động nữ mang thai được quy định: Lao động nữ mang thai nếu có xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền chứng nhận tiếp tục làm việc sẽ ảnh hưởng xấu tới thai nhi có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động hoặc tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động.
Thời hạn mà lao động nữ phải báo trước cho người sử dụng lao động tuỳ thuộc vào thời hạn do cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thâm quyên chỉ định. + Các trường hợp khác do hai bên thoả thuận. - __ Nhận lại người lao động hết thời hạn tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động.