CHƯƠNG 1 MỘT SỐ VAN DE LÝ LUẬN VE TỰ DO HIỆP HỘI, THUONG LƯỢNG TAP THẺ VÀ TIÊU CHUAN LAO BONG QUỐC TẾ VE TỰ DO HIỆP HỘI, THƯƠNG LƯỢNG TẬP THE 1. Một số vấn đề lý luận về tự do hiệp hội và thương lượng tập thể 1. Khái niệm tự do hiệp hội Tu do hiệp hội (hay “quyên tự do hiệp hội" — freedom of association) Ja một trong những quyển con người cơ ban được thừa nhận và bảo về Nội ham cơ ban của TDHH được để cập trong Điểu 20 Tuyên ngôn Quốc tế về nhân quyền, theo đó, mọi người đều có quyền tự do hội hop va lập hội một cách ôn hòa, không ai bị buộc phải tham gia bat ky hiệp hội nào. Đây la quyên của mỗi cá nhân được tự do lựa chọn, thảnh lập vả tham gia vào các.
tổ chức, hội nhóm, công đoàn hoặc các tổ chức xã hội khác ma ho cho la phù ‘hop với quyển lợi va ý muôn của mình Điều nay đâm bảo rằng mọi người có quyển tư do hình thảnh và tham gia véo các công đồng và tổ chức mà ho tin tưởng va chia sé các mục tiêu, quan điểm va lợi ich chung, lả một phan quan trong của tự do cá nhân và một quyển cơ bản trong các zã hội dân chủ. Nó bảo đâm quyền lựa chọn va tư quyết định của cá nhân về việc tham gia và tao ra các liên kết xã hội với những người khác có cùng quan têm vả mục tiêu, góp phan vao việc tao ra một môi trường da dang và phong phú, nơi các y kiến, quan điểm va giá trị có thể được thể hiện và tranh luận một cách tự. TDHH cũng được công nhân là quyển cơ ban của con người trong nhiễu van kiện quốc tế, đặc biệt là Tuyên ngôn Toàn cẩu về quyền con người 1 ‘Theo cách tiếp cân của ILO, TDHH là trụ cột cho sự phát triển việc lâm bên vững, nó được hiểu là dim bao khả năng của tat cả NLD, cả nam và nữ, được tự do có được việc lam ôn định vả hiệu quả cũng như dam bao điều kiên lâm việc công bằng, an toàn va xứng đáng, Trong Tuyên bổ của ILO về Binh đẳng x4 hội vì toàn câu hóa công bằng (2008), quyển TDHH và TLTT được coi là điều kiên tiến quyết, quan trọng, được công nhận là một phan trong các Mục tiêu phát triển thiên niên ky (MDG 1), kế hoạch phát triển của công đông quốc tế? Tuyên bố của ILO năm 1908 về Nguyên tắc và Quyển. cơ ban tại nơi lam việc công nhân TDHH được là quyển cơ bản.
"Trong lao đông, TDHH dé cập đến nội dung liên quan quyển của NLD. Trong đó, NLD được tự nguyện thành lập, tham gia vảo các tổ chức theo của họ, không bị đe doa hoặc có hành vi can thiếp hoặc trả thủ, bao gồm quyển thảnh lập vả kể cả liên kết với các công đoàn cũng như tổ chức quốc tế. Đồng thời, cho phép NLD dam phán điểu kiện lâm việc với NSDLĐ một cách tự do. Đây lả những quyền phổ quát được áp dung bắt ké chủng tộc, tín ngưỡng, tôn giáo, quốc tích, quan điểm chính tri, giới tính hay nghề nghiệp.
Quyển nay lả quyển của mọi NLD, NSDLĐ ma không phân biết khu vực chính thức hay phí chính thức Š "Từ những phân tích trên có thể đưa ra khái niệm vé TDHH như sau: Tie do hiệp hội là quyền cũangười lao động và người sik ng lao động được thành lập và than gia vào các tổ chức theo lựa chọn của họ một cách tự đo và không sơ bị trd thù hoặc can thiệp 278 chức Lao đông Quốc ý : Tự do Hiệp hội va phát tiễn Tổ chức Lao đồng Quốc tế Tự do hip hội và phát tiển, Trang 1 Ð Tổ chức Lao đồng Quốc tÉ Tự do hiệp hội và phát hiển, Trang 2 14 Như vây TDHH được xác định dựa trên các yếu tổ: (0) Đây phải được xác định là một quyển cơ ban của con người, (i) Đồi tương được hưởng quyên TDHH la tat cả mọi người, ai g déu có quyền hôi họp một cách tự nguyên, không bi ép buộc; (iii) Mục đích hướng tới la chia sẽ các mục tiêu, quan điểm và lợi ích chung. Khái niệm thương lượng tập thé Trong QHLD, TLTT được xem là một quá trinh đảm phản, théa thuận. Hoạt đông này diễn ra giữa NSDLĐ và NLĐ, nhằm hướng tới thống nhất ý chi vẻ vé các nội dung liên quan đến sức lao đông như mua bán, sử dụng, các điễu kiên đi kèm va phương thức giải quyết những mâu thuẫn, tôn tat phat sinh trong QHLĐ. Vì y nghĩa va tắm quan trong của hoat đồng TLTT, niên phương pháp nảy được ILO đặc biết quan tâm và khuyên khich thực hiện để xây dựng QHLĐ én định.
Đây là hoạt động quen thuộc ở nhiều các quốc. gia Tại Điển 2 Công ước số 154 (năm 1981) của ILO vẻ súc tiên TLTT có quy định: “(.) thuật ngit “thương lượng tập t áp đăng cho mọi cuộc Thương lương giữa mot bên là một người sử đhơng lao động, một nhóm người sử dung lao động hoặc một hay nhiều tỗ chức cũa người sit dụng lao động với một bên là một hay nhiều tổ chức cũa người lao động. để quy đình những “điều kién lao động và sit dung lao động: Giải quyết những mỗi quan hệ giữa người sử dung lao động người sử dụng lao động với những người lao động, Giải quyết những mỗi quan hệ gitta những người sử dung lao động hoặc các 16 chức của họ với một hoặc nhiễu tổ ciuức của người lao đông”. Đây được nhìn nhận là khái niệm chính thức của TLTT.
Như vây, hiểu một cách khái quất, TLTT hoạt động thương lương, théa thuận, đảm phán được thực hiện giữa một bên là một NSDLD, một nhóm NSDLĐ hoặc một hay nhiêu tổ chức. của NSDLD với một bên la một hay nhiều tổ chức của NLD, đây 1a chủ thé chính trong hoat động TLTT. 15 Mục đích của TLTT nhằm: xác lập các điều kiện lao động va điều khoản sử dụng LD; và/hoặc. điều chỉnh môi quan hệ giữa NSDLĐ và NLD, vàíhoặc điều chỉnh mồi quan hệ giữa NSDLĐ hoặc tổ chức của họ với một tỗ chức của NLD hay nhiễu tổ chức của NLD.‘ Những nội dung nay có lợi cho việc bao đâm giải quyết các van đểliên quan đền lợi ích tập thé của NLD và NSDLP trong QHLĐ, chủ yếu quy định vẻ điều kiên LD, điều kiên lam việc va các vẫn để hoặc điều kiện việc kam hoặc diéu tiết các QHLĐ.
Trong TLTT, các bên thường chỉ định người đại dién hoặc đại dién nhóm để thương lượng với bên kia và đạt được théa thuận. Quá trình nay có thể diễn ra trong nhiêu lĩnh vực va tình huồng khác nhau, tao gém đâm phán hợp đồng LD, đảm phán tiên lương, điều kiên làm việc, quyên lao đông hay giải quyết tranh chấp lao động. Qua đó, cũng co thể hiểu rằng, TLTT là quá trình ma các cá nhân hoặc đại diện của nhóm, công đoàn, tổ chức thương lượng va đạt được thöa thuận vẻ các van để liên quan đến quyên lợi, lợi ích và điều kiện lam việc của các thành viên trong nhóm. Nó là một hình thức của thương lượng sã hội, trong đó các bén liên quan tham gia vào quá trình thao luên để đạt được sự đồng thuên và giải quyết tranh chấp một cách hỏa bình.
TLTT không chi diễn ra ở doanh nghiệp ma còn ở ở cấp ngành hoặc cao hơn là cắp quốc gia. Điều nay 1a do các tổ chức đại NLD, mang tinh chat lả các tổ chức dân chủ, dựa trên nhu cầu cia đa số thành viên nên có zu hướng đảm phán, thương lương để co thé giúp những NLD phỗ thông hoặc có tay nghề chưa cao cải thiên, tăng cường khả năng thương lượng của họ Thương lượng tập thé có thể được xem như một cách thức, biện pháp hữu hiệu để xác lập những thỏa thuận chung giữa các bên trong QHLĐ về những nôi dung cụ thé hư tién lương, điều kiện LD, việc lam. Những théa * Tổ chức Lao đông Quốc tý, Công tóc số 98 của Tổ chúc Lao động Quốc t, 16 thuận nảy khi đạt được thống nhất ý chí giữa các bên sẽ cho ra đời thöa wie tập thé, đây được xem là kết quả cao nhất của TLTT. Trong trường hợp, TLTT được áp dung để giải quyết các tranh chấp lao động tập thé vả việc.
thương lượng thênh cổng thi kết quả sẽ là thỏa thuân chung giữa các bền tranh chap để giải quyết nội dung tranh chấp đó. Đây cũng la nguyên nhân ma ILO khuyến nghị việc xem TLTT là một quả trình trao đồi, thảo luận va thông nhất ý chí giữa các bên về một hoặc một số vấn để chung liên quan đến lợi ích của tập thé NLD và NSDLD trong QHLĐ ở các cấp độ khác nhau $ Tw những phân tích trên có thé thay, thương lượng tập thể được hiểu là: Sự đầm phản, thôa thuận. giữa mot bên là tổ chức đại điện của NLD với một bên là NSDLĐ hoặc là tỗ chức đại điện cũa các bên với nhan nhằm hướng dén mục đích xác lập điều kiện LD, ché độ lương. thưởng, việc quan If sử đụng LD.
biện pháp giải quyé: ii có tranh chấp LB. Vai tro và ý nghĩa của tự do hiệp hội và thong lượng tập thé Thứ nhất, TDHH là quyển cơ ban của con người đưc công nhận trong nhiễu tai liêu quốc tế và gop phan tạo nên một môi trường xã hội tôn trong quyên con người va khuyến khich tham gia dân chủ. Do vậy, TDHH đóng một vai trò và ý nghĩa quan trong, trong đó phải kể dén những khía canh sau M6t là, TDHH cho phép cả nhân tập hop lại để bảo vệ va đâu tranh. cho quyên lợi và lợi ích chung của nhóm Các tổ chức nay có thé đảm phán với chính phủ hoặc các bên liên quan khác dé đạt được các thỏa thuân và quyên lợi công bang, đồng thời cung cấp một nén tang cho sự sáng tao và * Lễ Thị Hoài Thu, 2018, Hoan thiện pháp luật về thương lượng tập t đăng trên Tạp chí Nghiên cứu lập pháp, itp //www lapphap.vn/Pagestintuc/tinchitiet aspx?tintucid=207631 7 phat triển.
Cac nhom và tổ chức có thé lam việc củng nhau để tạo ra ý tưởng mới, thực hiện dự án, hoặc khám pha các lĩnh vực quan tâm chung. Đây là nguén cảm hứng và động lực để thúc day su tiền bộ và thay đổi xã hội. Bang cách tham gia vào các tổ chức và thảo luận tập thé, moi người có thể thể hiện quan điểm, tham gia vào quyết định xã hội và thúc day sự thay đổi. Điều nay tạo ra một môi trường nơi mọi người có thể tham gia vào quá trình quyết định và đóng góp vào xã hội.