Luận án tiến sĩ răng hàm mặt nghiên cứu đặc điểm hình thái và sự tăng trưởng cung răng khuôn mặt của một nhóm trẻ em người mường từ 12 đến 14 tuổi

Nghiên cứu hình thái và sự tăng trưởng cung răng khuôn mặt ở trẻ em người Mường từ 12 đến 14 tuổi, cung cấp thông tin quý giá cho ngành nha khoa.

• Tác giả: Vũ Văn Xiêm
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Văn Ba
• Trường học: Trường Đại Học Y Hà Nội
• Chuyên ngành: Răng - Hàm - Mặt
• Đề tài: Nghiên Cứu Hình Thái Và Tăng Trưởng Cung Răng Khuôn Mặt Ở Trẻ Em Người Mường Từ 12 Đến 14 Tuổi
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC HÌNH
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Đặc điểm hình thái và sự tăng trưởng của cung răng khuôn mặt
• 1.2. Sự thay đổi của cung răng và khớp cắn theo tuổi
• 1.3. Sự phát triển của sọ mặt
• 1.4. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển cung răng, khuôn mặt
• 1.5. Các phương pháp nghiên cứu hình thái cung răng, khuôn mặt
• 1.6. Các phương pháp đo đạc và phân tích cung răng và khớp cắn
• 1.7. Các phương pháp phân tích kết cấu sọ mặt
• 1.8. Tình hình nghiên cứu sự tăng trưởng cung răng, khuôn mặt trên thế giới, Việt Nam và đặc điểm dân cư, sự phân bố của trẻ em 12 - 14 tuổi tại Hòa Bình
• 1.8.1. Trên thế giới
• 1.8.2. Tình hình nghiên cứu ở Việt Nam
• 1.8.3. Đặc điểm dân cư, sự phân bố của trẻ em 12 tuổi tại Hòa Bình
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Tiêu chuẩn lựa chọn ở giai đoạn bắt đầu nghiên cứu
• 2.3. Tiêu chuẩn loại trừ
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Địa điểm, thời gian nghiên cứu
• 2.4.2. Phương tiện nghiên cứu và nhân lực thực hiện
• 2.4.3. Thiết kế nghiên cứu
• 2.4.4. Xử lý số liệu, kiểm soát sai số và cách khắc phục
• 2.4.4.1. Xử lý số liệu
• 2.4.4.2. Kiểm soát sai số. Cách khắc phục
• 2.4.5. Đạo đức nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Các chỉ số hình thái cung răng, khuôn mặt đo trên mẫu thạch cao cung răng và trên ảnh chuẩn hóa của đối tượng nghiên cứu ở giai đoạn từ 12 đến 14 tuổi
• 3.1.1. Các chỉ số hình thái cung răng
• 3.1.2. Các chỉ số hình thái khuôn mặt
• 3.2. Kết quả tăng trưởng cung răng và khuôn mặt của đối tượng nghiên cứu giai đoạn từ 12 đến 14 tuổi
• 3.2.1. Tăng trưởng cung răng
• 3.2.2. Tăng trưởng khuôn mặt
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm các chỉ số hình thái cung răng và khuôn mặt
• 4.1.1. Đặc điểm các chỉ số về hình thái cung răng
• 4.1.2. So sánh kết quả trong nghiên cứu của chúng tôi với các kết quả của các tác giả khác về kích thước khuôn mặt của đối tượng nghiên cứu
• 4.2. Sự tăng trưởng của cung răng và khuôn mặt của trẻ từ 12 đến 14 tuổi
• 4.2.1. Sự tăng trưởng cung răng phân tích trên mẫu thạch cao
• 4.2.2. Sự tăng trưởng khuôn mặt
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• DANH MỤC BẢNG

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu hình thái và tăng trưởng cung răng khuôn mặt

Nghiên cứu hình thái và sự tăng trưởng của cung răng khuôn mặt ở trẻ em người Mường từ 12 đến 14 tuổi là một lĩnh vực quan trọng trong y học. Việc hiểu rõ về sự phát triển này giúp các bác sĩ chỉnh nha có thể đưa ra các phương pháp điều trị hiệu quả. Đặc biệt, giai đoạn từ 12 đến 14 tuổi là thời điểm quan trọng khi bộ răng vĩnh viễn bắt đầu hình thành. Các số liệu về hình thái và sự tăng trưởng cung răng khuôn mặt sẽ cung cấp thông tin cần thiết cho việc điều trị chỉnh hình.

1.1. Đặc điểm hình thái răng miệng ở trẻ em người Mường

Trẻ em người Mường có những đặc điểm hình thái răng miệng riêng biệt. Các nghiên cứu cho thấy sự khác biệt về kích thước và hình dạng của cung răng so với các dân tộc khác. Điều này có thể ảnh hưởng đến quá trình điều trị chỉnh nha.

1.2. Tăng trưởng cung răng và khuôn mặt theo độ tuổi

Sự tăng trưởng cung răng và khuôn mặt diễn ra không đồng đều trong các giai đoạn phát triển. Từ 12 đến 14 tuổi, trẻ em trải qua nhiều thay đổi về kích thước và hình dạng, điều này cần được theo dõi để đảm bảo sự phát triển bình thường.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu hình thái răng miệng

Nghiên cứu hình thái và tăng trưởng cung răng khuôn mặt ở trẻ em người Mường gặp nhiều thách thức. Một trong những vấn đề chính là thiếu dữ liệu so sánh với các dân tộc khác. Điều này làm khó khăn trong việc xác định các chỉ số chuẩn cho nhóm đối tượng này. Ngoài ra, sự khác biệt về di truyền và môi trường cũng ảnh hưởng đến kết quả nghiên cứu.

2.1. Thiếu dữ liệu so sánh với các dân tộc khác

Việc thiếu dữ liệu so sánh với các dân tộc khác làm cho việc đánh giá hình thái và sự tăng trưởng cung răng khuôn mặt trở nên khó khăn. Các nghiên cứu trước đây chủ yếu tập trung vào người Kinh, trong khi người Mường chưa được nghiên cứu đầy đủ.

2.2. Ảnh hưởng của di truyền và môi trường

Di truyền và môi trường sống có thể ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của cung răng và khuôn mặt. Các yếu tố như chế độ dinh dưỡng, thói quen sinh hoạt cũng cần được xem xét trong nghiên cứu.

III. Phương pháp nghiên cứu hình thái cung răng khuôn mặt

Để nghiên cứu hình thái và sự tăng trưởng cung răng khuôn mặt, nhiều phương pháp đã được áp dụng. Các phương pháp này bao gồm đo đạc kích thước, phân tích hình ảnh và khảo sát lâm sàng. Việc sử dụng công nghệ hiện đại giúp nâng cao độ chính xác trong nghiên cứu.

3.1. Phương pháp đo đạc kích thước cung răng

Phương pháp đo đạc kích thước cung răng sử dụng các thiết bị chuyên dụng như thước điện tử và máy chụp ảnh chuẩn hóa. Điều này giúp đảm bảo độ chính xác trong việc thu thập dữ liệu.

3.2. Phân tích hình ảnh trong nghiên cứu

Phân tích hình ảnh là một phần quan trọng trong nghiên cứu hình thái cung răng. Sử dụng phần mềm phân tích hình ảnh giúp xác định các chỉ số hình thái một cách chính xác và nhanh chóng.

IV. Kết quả nghiên cứu hình thái và tăng trưởng cung răng khuôn mặt

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự khác biệt rõ rệt về hình thái và sự tăng trưởng cung răng khuôn mặt ở trẻ em người Mường. Các chỉ số hình thái được xác định sẽ giúp các bác sĩ có cái nhìn tổng quan về sự phát triển của trẻ. Điều này cũng hỗ trợ trong việc lập kế hoạch điều trị chỉnh nha phù hợp.

4.1. Các chỉ số hình thái cung răng

Các chỉ số hình thái cung răng được xác định trong nghiên cứu cho thấy sự khác biệt giữa các nhóm tuổi. Điều này cho thấy sự phát triển không đồng đều của cung răng trong giai đoạn từ 12 đến 14 tuổi.

4.2. Sự tăng trưởng khuôn mặt ở trẻ em người Mường

Sự tăng trưởng khuôn mặt ở trẻ em người Mường cũng được ghi nhận với nhiều đặc điểm riêng. Các chỉ số về chiều cao, chiều rộng khuôn mặt có sự thay đổi đáng kể trong giai đoạn này.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu hình thái cung răng khuôn mặt

Nghiên cứu hình thái và sự tăng trưởng cung răng khuôn mặt ở trẻ em người Mường từ 12 đến 14 tuổi mở ra nhiều hướng nghiên cứu mới. Việc hiểu rõ về sự phát triển này không chỉ giúp cải thiện chất lượng điều trị mà còn đóng góp vào kho tàng kiến thức về nhân trắc học. Tương lai, cần có thêm nhiều nghiên cứu để làm rõ hơn các đặc điểm hình thái của nhóm dân tộc này.

5.1. Đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo

Cần thực hiện thêm nhiều nghiên cứu để xác định rõ hơn các chỉ số hình thái cung răng khuôn mặt ở trẻ em người Mường. Điều này sẽ giúp xây dựng cơ sở dữ liệu phong phú cho các nghiên cứu sau này.

5.2. Ứng dụng trong thực tiễn y học

Các kết quả nghiên cứu có thể được ứng dụng trong thực tiễn y học, đặc biệt trong lĩnh vực chỉnh nha. Việc áp dụng các chỉ số hình thái vào điều trị sẽ giúp nâng cao hiệu quả điều trị cho trẻ em người Mường.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Công trình khoa học "Nghiên cứu đặc điểm hình thái và sự tăng trưởng cung răng, khuôn mặt của một nhóm trẻ em người Mường từ 12 đến 14 tuổi" được nghiên cứu sinh Vũ Văn Xiêm thực hiện tại Trường Đại học Y Hà Nội, thuộc chuyên ngành Răng - Hàm - Mặt (mã số: 9720501), dưới sự hướng dẫn khoa học của GS. Nguyễn Văn Ba và TS. Đặng Triệu Hùng, bảo vệ năm 2022.

Các số liệu về hình thái và sự tăng trưởng cung răng cùng khuôn mặt đóng vai trò quyết định trong việc xây dựng kế hoạch điều trị chỉnh hình răng mặt. Quá trình can thiệp trên bệnh nhân đang phát triển đòi hỏi người thầy thuốc phải nắm rõ các quy luật về tốc độ và hướng tăng trưởng để xác định đúng thời điểm can thiệp, phân biệt rõ các biến đổi sinh lý bình thường với những sai lệch bệnh lý. Giai đoạn từ 12 đến 14 tuổi là thời kỳ bộ răng vĩnh viễn vừa được thiết lập đầy đủ trên cung hàm, xuất hiện nhiều biến đổi về kích thước xương hàm và mô mềm khuôn mặt, tạo điều kiện thuận lợi cho các biện pháp nắn chỉnh răng toàn diện. Tuy nhiên, các đặc trưng hình thái học và nhịp độ tăng trưởng có sự khác biệt rõ rệt giữa các chủng tộc và nhóm dân tộc. Tại Việt Nam, các nghiên cứu theo dõi dọc về sự tăng trưởng cung răng và khuôn mặt trước đây chủ yếu thực hiện trên người Kinh với quy mô mẫu còn hạn chế, hoàn toàn chưa có công trình nghiên cứu dọc nào được thực hiện trên nhóm trẻ em người Mường – cộng đồng dân tộc chiếm tới 61,82% dân số tỉnh Hòa Bình và là một trong bốn dân tộc có quy mô dân số lớn nhất cả nước.

Nhằm giải quyết khoảng trống dữ liệu nhân trắc học này, tác giả đã xác định hai mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

1. Xác định một số chỉ số cung răng, khuôn mặt của một nhóm trẻ em người Mường từ năm 12 tuổi đến năm 14 tuổi.
2. Mô tả sự tăng trưởng của cung răng, khuôn mặt ở nhóm đối tượng nghiên cứu trên.

Đối tượng nghiên cứu của luận án là nhóm trẻ em 12 tuổi người Mường (có bố mẹ và ông bà nội ngoại đều là người Mường, mang quốc tịch Việt Nam), có bộ răng vĩnh viễn mọc đủ 28 răng, mức độ chen chúc răng dưới 2 mm, không có dị tật bẩm sinh hay tiền sử phẫu thuật, can thiệp chỉnh hình vùng hàm mặt. Nghiên cứu được thực hiện theo phương pháp theo dõi dọc tại một số xã có đồng bào người Mường sinh sống thuộc tỉnh Hòa Bình và tại Viện Đào tạo Răng Hàm Mặt - Trường Đại học Y Hà Nội trong khung thời gian từ tháng 11/2016 đến tháng 11/2021, thực hiện thu thập dữ liệu qua 3 mốc thời gian cách đều nhau 12 tháng (lúc trẻ 12 tuổi, 13 tuổi và 14 tuổi).

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Luận án đã hệ thống hóa các thành tựu nghiên cứu về sự phát triển của cung răng, khuôn mặt và khớp cắn trên thế giới và tại Việt Nam từ cuối thế kỷ XIX cho đến nay.

Về kích thước cung răng và khớp cắn trên thế giới:

• Zsigmundy (1890) là người đầu tiên tiến hành đo đạc kích thước cung răng.
• Lewis (1929) nghiên cứu sự thay đổi tăng trưởng của răng và cung răng trên 170 trẻ từ 1,5 đến 9,5 tuổi, chỉ ra rằng cung răng sữa mở rộng để chuẩn bị khoảng trống cho các răng cửa vĩnh viễn có kích thước lớn hơn.
• Moorrees, Meredith, Chapman, Foster, Chang, Knott và Sillman đã khảo sát các quy luật tăng trưởng theo chiều rộng và chiều dài cung răng. Sillman, Chapman và Knott xác định mức độ tăng trưởng hàng năm của chiều rộng cung răng hàm trên lớn hơn hàm dưới nhưng thời gian tăng trưởng của hàm dưới kéo dài hơn; sau 11 tuổi, chiều rộng vùng răng hàm lớn thứ nhất có xu hướng giảm nhẹ do răng hàm lớn di gần.
• Carter (1997) theo dõi dọc sự thay đổi cung răng ở người trưởng thành, chứng minh các kích thước rộng, dài và chu vi cung răng giảm dần theo thời gian do răng bị xoay, di gần và mòn mặt tiếp cận.
• Angle (1890, 1907) đưa ra phân loại sai khớp cắn dựa trên tương quan của răng hàm lớn vĩnh viễn thứ nhất hàm trên và hàm dưới (khớp cắn trung tính, sai khớp cắn loại I, loại II với hai tiểu loại, và loại III).
• Andrews (1960 - 1964) nghiên cứu 120 mẫu hàm khớp cắn bình thường và 1.150 ca điều trị chỉnh nha để đúc kết các tiêu chuẩn khớp cắn tối ưu.
• Về sự thay đổi khớp cắn từ răng sữa sang răng vĩnh viễn: Carlsen và Meredith (1960) khảo sát mối tương quan mặt phẳng tận cùng của răng hàm sữa thứ hai; Horowitz (1966) nghiên cứu sự ổn định của khớp cắn loại II; Bishara (1988) nghiên cứu dọc trên trẻ em Mỹ da trắng từ 5 đến 13 tuổi, chứng minh 100% trường hợp mặt phẳng tận cùng bước xa chuyển thành khớp cắn loại II, mặt phẳng tận cùng phẳng chuyển thành loại I (56%) hoặc loại II (44%), và mặt phẳng bước gần có xu hướng phát triển thành loại III hoặc loại I.
• Borzabadi-Farahani và Eslamipour (2009) nghiên cứu trên 502 trẻ Iran từ 11 đến 14 tuổi; Martins và Lima (2009) nghiên cứu 204 trẻ Brazil lứa tuổi 10 - 12; Lux và cộng sự nghiên cứu 494 trẻ em Đức; Sudhanshu Sandhya và Manish Chadha khảo sát 947 trẻ em 12 - 15 tuổi, ghi nhận 33,4% trẻ có nhu cầu điều trị khớp cắn.
• Về sự phát triển sọ mặt và mô mềm: Subtelny và Hambleton nghiên cứu độ lồi mặt nhìn nghiêng và sự tăng trưởng của môi; Lestrel (1998) và Torok nghiên cứu trên các cặp sinh đôi cùng trứng và khác trứng để xác định vai trò của di truyền; Gross và cộng sự (1994) đánh giá ảnh hưởng của chức năng thở miệng và áp lực cơ môi - má - lưỡi; Nothway, Wainright và Demirjian khảo sát tác động của việc mất sớm răng hàm sữa đối với sự suy giảm chiều dài cung răng.

Về tình hình nghiên cứu tại Việt Nam:

• Hoàng Tử Hùng và Huỳnh Kim Khang (1992) thực hiện đo mẫu hàm ở 169 người Việt trưởng thành, xác định cung răng hàm trên có dạng hình elip và kích thước ở nam lớn hơn ở nữ có ý nghĩa thống kê.
• Phạm Thị Hương Loan và Hoàng Tử Hùng (2000) so sánh đặc điểm cung răng người Việt Nam với người Ấn Độ và Trung Quốc, chỉ ra cung hàm người Việt rộng hơn người Ấn Độ và vùng răng trước hô nhẹ hơn người Trung Quốc.
• Ngô Thị Quỳnh Lan (2000) thực hiện nghiên cứu dọc trên 117 trẻ từ 3 đến 5,5 tuổi; Nguyễn Thị Kim Anh (2007) theo dõi dọc 33 trẻ từ 3 đến 5 tuổi, kết luận cung răng sữa dưới có xu hướng rộng ra và tròn hơn.
• Lê Đức Lánh (2002) tiến hành nghiên cứu dọc xác lập mẫu hình thái và mẫu tăng trưởng cung răng, khuôn mặt ở 140 học sinh người Kinh từ 12 đến 15 tuổi tại Thành phố Hồ Chí Minh, ghi nhận kích thước ở nam lớn hơn nữ (p < 0,01) và mức tăng trưởng giai đoạn 13 - 14 tuổi chậm hơn giai đoạn 12 - 13 tuổi.
• Trịnh Hồng Hương (2010) nghiên cứu kích thước cung răng giai đoạn 9 - 12 tuổi; Võ Trương Như Ngọc (2010) khảo sát kết cấu sọ mặt và tiêu chuẩn khuôn mặt hài hòa ở lứa tuổi 18 - 25; Trần Thúy Hồng (2003) so sánh độ chính xác giữa đo vi tính và đo trực tiếp bằng thước trượt.

Khoảng trống nghiên cứu luận án lựa chọn: Mặc dù các nghiên cứu trong nước đã bước đầu cung cấp dữ liệu hình thái học cho người Kinh, song quần thể trẻ em dân tộc Mường trong giai đoạn chuyển tiếp then chốt 12 - 14 tuổi vẫn chưa từng có dữ liệu nghiên cứu dọc. Luận án giải quyết trực tiếp khoảng trống này bằng việc thu thập các chỉ số nhân trắc cung răng và khuôn mặt thực nghiệm trên chính nhóm đối tượng người Mường.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Luận án dựa trên các cơ sở lý thuyết nhân trắc học và sinh học phát triển sọ mặt:

• Khung phân tích sự tăng trưởng sọ mặt: Sự phát triển của phức hợp sọ mặt diễn ra theo 3 chiều không gian với quy luật trình tự xác định: chiều rộng hoàn tất trước tiên, tiếp theo là chiều trước sau và cuối cùng là chiều cao. Tăng trưởng xương hàm dưới diễn ra chủ yếu ở sụn lồi cầu, bờ sau cành lên và gờ xương ổ răng, trong đó đỉnh tăng trưởng lồi cầu diễn ra mạnh ở giai đoạn dậy thì (khoảng 12,5 đến 14 tuổi).
• Khái niệm khoảng leeway (Nance, 1947): Sự chênh lệch kích thước gần - xa giữa các răng nanh, răng hàm sữa thứ nhất và thứ hai với các răng nanh, răng hàm nhỏ vĩnh viễn thay thế. Theo văn bản, khoảng cách này trung bình ở hàm dưới là 1,8 mm mỗi bên và ở hàm trên là 0,9 mm mỗi bên.
• Cơ chế hình thành khớp cắn và phân loại của Angle: Đánh giá tương quan giữa múi ngoài gần của răng hàm lớn vĩnh viễn thứ nhất hàm trên với rãnh ngoài gần của răng hàm lớn vĩnh viễn thứ nhất hàm dưới; cùng quan điểm 6 chìa khóa khớp cắn bình thường của Andrews.
• Đánh giá thẩm mỹ mô mềm nhìn nghiêng: Sử dụng các đường tham chiếu thẩm mỹ đường S và đường E để xác định mức độ nhô của môi trên và môi dưới.

Phương pháp nghiên cứu thực tế:

• Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả tiến cứu, theo dõi dọc (longitudinal study) qua 3 thời điểm: 12 tuổi, 13 tuổi và 14 tuổi.
• Phương tiện và kỹ thuật thu thập số liệu:
  • Mẫu thạch cao cung răng: Lấy dấu bằng chất lấy dấu Alginate (Aroma Fine DF III, GC Corporation, Tokyo, Nhật Bản), đổ mẫu bằng thạch cao nha khoa New Plastone (GC Corporation, Nhật Bản) có sử dụng máy rung đổ mẫu.
  • Đo đạc cung răng: Sử dụng thước trượt điện tử kỹ thuật số có hai đầu nhọn với độ chính xác 0,01 mm để đo trực tiếp trên mẫu thạch cao. Các kích thước thu thập gồm: Chiều rộng cung răng hàm trên và hàm dưới (rộng trước RTT/RTD, rộng giữa RGT/RGD, rộng sau 1 RST1/RSD1, rộng sau 2 RST2/RSD2); Chiều dài cung răng (dài trước DTT/DTD, dài giữa DGT/DGD, dài sau 1 DST1/DSD1, dài sau 2 DST2/DSD2); Chu vi cung răng hàm trên và chu vi cung răng hàm dưới.
  • Phân tích khuôn mặt: Chụp ảnh thẳng và ảnh nghiêng chuẩn hóa theo tư thế đầu tự nhiên của Claman; sử dụng máy ảnh tiêu cự tham chiếu 90 - 100 mm, khoảng cách chụp cố định 1,5 m, phông nền trắng, trang bị thước chia độ milimét gắn bọt thủy bình để kiểm soát thăng bằng và hiệu chỉnh độ biến dạng. Đo đạc các chỉ số chiều rộng mặt, chiều rộng hàm dưới, chiều rộng mũi, chiều cao môi đỏ, chiều cao môi trên, chiều cao mặt và khoảng cách từ môi trên, môi dưới tới các đường thẩm mỹ S và E.
• Xử lý số liệu thống kê: Phân tích các thông số thống kê mô tả gồm giá trị trung bình (X), độ lệch chuẩn (SD), sai số chuẩn (SE), số cá thể (N), mức độ chênh lệch giữa hai thời điểm (Δ). Kiểm định mức ý nghĩa thống kê p (với p < 0,05 ký hiệu *; p < 0,01 ký hiệu **; p < 0,001 ký hiệu ***; không có ý nghĩa thống kê ký hiệu NS). Thiết lập các biểu đồ hình thái đồ, đám mây thống kê và đường hồi quy tương quan tuyến tính giữa các kích thước cung răng và khuôn mặt.

Thông số nghiên cứu	Điểm mốc và phương tiện xác định
Chiều rộng cung răng	Đo bằng thước trượt điện tử (0,01 mm) trên mẫu thạch cao: RTT/RTD (răng nanh), RGT/RGD (răng hàm nhỏ 2), RST1/RSD1 (răng hàm lớn 1), RST2/RSD2 (răng hàm lớn 2)
Chiều dài cung răng	Khoảng cách từ điểm giữa hai răng cửa giữa đến các mặt phẳng ngang qua răng nanh (DTT/DTD), răng hàm nhỏ 2 (DGT/DGD), răng hàm lớn 1 (DST1/DSD1), răng hàm lớn 2 (DST2/DSD2)
Chu vi cung răng	Đo chu vi cung hàm trên và hàm dưới trên mẫu hàm thạch cao
Kích thước khuôn mặt	Đo trên ảnh chụp chuẩn hóa: chiều rộng mặt, rộng hàm dưới, rộng mũi, chiều cao mặt, chiều cao tầng mặt dưới, độ nhô môi tới đường S và đường E

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tài liệu

Chương này phân tích cặn kẽ giải phẫu sinh học của sự hình thành và phát triển cung răng vĩnh viễn, cơ chế thay thế bộ răng sữa và sự phát triển phức hợp sọ mặt sau sinh. Tác giả trình bày bảng đối chiếu kích thước giữa răng sữa và răng vĩnh viễn:

Cung hàm	Thành phần răng	Răng cửa (mm)	Răng nanh, RHN (mm)	Tổng cộng (mm)
Hàm trên	Răng vĩnh viễn	31,6	43,0	74,6
	Răng sữa	23,4	44,6	68,0
	Chênh lệch	8,2	-1,6	6,6
Hàm dưới	Răng vĩnh viễn	23,0	42,2	65,2
	Răng sữa	17,4	47,0	64,4
	Chênh lệch	5,6	-4,8	0,8

Chương 1 cũng làm rõ cơ chế mọc và di chuyển của răng hàm lớn thứ nhất vĩnh viễn (sự di gần sớm qua việc đóng khe linh trưởng và sự di gần muộn qua khoảng leeway), mối liên hệ giữa mặt phẳng tận cùng răng sữa với sự hình thành các dạng khớp cắn theo phân loại Angle. Đồng thời, tác giả so sánh hiệu quả giữa các công cụ đo đạc (phim X-quang, máy chụp cắt lớp vi tính CT, ảnh 3D bằng phần mềm OrthoCad so với thước trượt điện tử trên mẫu thạch cao), khẳng định phương pháp đo mẫu thạch cao bằng thước trượt điện tử mang lại độ chính xác cao (0,01 mm) và tính lặp lại tốt nhất. Về mặt dịch tễ học và nhân khẩu học, chương 1 tổng hợp dữ liệu dân cư tỉnh Hòa Bình năm 2015:

Dân tộc	Số người	Phân bố và tỷ lệ dân số
Mường	486.513	61,82% dân số toàn tỉnh, tập trung tại Kim Bôi, Lạc Sơn, Kỳ Sơn
Kinh	225.808	28,69% dân số toàn tỉnh, tập trung ở thành phố và các thị trấn
Thái	31.788	4,04% dân số toàn tỉnh, tập trung chủ yếu ở huyện Mai Châu
Tày	25.400	3,23% dân số toàn tỉnh, cư trú chủ yếu ở huyện Đà Bắc
Tổng số dân	786.983	Toàn tỉnh (trẻ 12 tuổi toàn tỉnh: 11.192 trẻ; 4 dân tộc trên: 10.941 trẻ)

Chương 2: Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

Chương 2 mô tả chi tiết quy trình chọn mẫu dọc trên trẻ em người Mường 12 tuổi tại tỉnh Hòa Bình. Tác giả quy định chặt chẽ tiêu chuẩn lựa chọn đối tượng: trẻ thuần chủng người Mường qua 3 thế hệ (bố mẹ và cả ông bà nội ngoại), đúng 12 tuổi tại thời điểm bắt đầu, có đầy đủ 28 răng vĩnh viễn mọc trên cung hàm, không bị tổn thương mất tổ chức cứng làm suy giảm chiều dài cung răng, không có bệnh lý sâu răng ở các răng chọn làm điểm mốc đo, mức độ chen chúc răng dưới 2 mm và không lệch đường giữa. Tiêu chuẩn loại trừ bao gồm các trường hợp điều trị chỉnh nha, phẫu thuật chỉnh hình vùng mặt, bị chấn thương hàm mặt hoặc chuyển đi khỏi địa phương trong quá trình theo dõi 3 năm.

Quy trình kỹ thuật được chuẩn hóa nghiêm ngặt từ khâu lấy dấu bằng khay vừa vặn với chất Alginate Aroma Fine DF III, trộn bằng máy trộn chuyên dụng, đổ mẫu bằng thạch cao New Plastone trên máy rung để loại bỏ bọt khí. Việc đo đạc trên mẫu thạch cao được thực hiện bằng thước trượt điện tử 0,01 mm nhằm xác định 4 chỉ số chiều rộng cung răng (R33, R55, R66, R77), 4 chỉ số chiều dài cung răng (D13, D15, D16, D17) và chu vi cung răng ở cả hai hàm. Kỹ thuật chụp ảnh được chuẩn hóa theo quy tắc Claman ở tư thế đầu tự nhiên, cố định khoảng cách 1,5 m và tiêu cự 90 - 100 mm, gắn thước chuẩn có bọt thủy bình. Sai số đo đạc được kiểm soát bằng cách đo lặp lại ngẫu nhiên và tính hệ số tương quan để bảo đảm tính khách quan. Nghiên cứu được thông qua hội đồng đạo đức nghiên cứu y sinh học.

Chương 3: Kết quả nghiên cứu

Chương 3 trình bày toàn bộ số liệu đo đạc thực nghiệm về kích thước cung răng và khuôn mặt của trẻ em người Mường qua 3 mốc tuổi (12, 13, 14 tuổi), thể hiện qua hệ số trung bình, độ lệch chuẩn và mức biến thiên tăng trưởng:

• Về sự tăng trưởng chiều rộng cung răng: Trong giai đoạn từ 12 đến 14 tuổi, hầu hết các kích thước chiều rộng cung răng hàm trên ở cả nam và nữ đều tăng lên. Mức tăng mạnh nhất được ghi nhận ở chiều rộng sau trên thứ hai (R77T) ở nam với mức tăng 0,9 mm; trong khi chiều rộng giữa trên (R55T) hầu như không đổi hoặc chỉ giảm nhẹ. Tương tự, chiều rộng cung răng hàm dưới ở hai giới cũng tăng theo thời gian, tăng rõ nét nhất là chiều rộng sau dưới thứ hai (R77D).
• Về sự tăng trưởng chiều dài cung răng: Ở nam giới, hầu hết các kích thước chiều dài cung răng hàm trên giảm dần theo tuổi (ngoại trừ chiều dài trước trên D33T có xu hướng ổn định). Ở nữ giới, chiều dài trước trên (D33T) và chiều dài sau trên thứ hai (D77T) tăng không đáng kể; chiều dài giữa trên (D55T) giảm nhẹ từ 12 đến 13 tuổi và tăng trở lại từ 13 đến 14 tuổi; chiều dài sau trên thứ nhất (D66T) giảm. Đối với hàm dưới, hầu hết các chỉ số chiều dài ở cả nam và nữ đều có xu hướng giảm nhẹ hoặc thay đổi không đáng kể, riêng kích thước dài sau dưới thứ hai (D77D) ở nam tăng nhẹ.
• Về kích thước khuôn mặt và mô mềm: Kích thước khuôn mặt của nam giới người Mường nhìn chung lớn hơn nữ giới ở cả ba lứa tuổi. Các kích thước chiều rộng mặt, rộng hàm dưới, rộng mũi và chiều cao mặt đều có sự gia tăng từ 12 đến 14 tuổi. Về mô mềm nhìn nghiêng, môi có xu hướng lùi dần ra sau so với đường thẩm mỹ S và đường thẩm mỹ E do sự tăng trưởng mạnh của mũi và cằm.
• Phân tích tương quan: Luận án xác lập các phương trình đường hồi quy và đám mây thống kê có ý nghĩa giữa chiều rộng trước trên (RTT), rộng trước dưới (RTD) với chiều rộng miệng; giữa chiều rộng sau trên thứ hai (RST2), chiều rộng sau dưới thứ hai (RSD2) với chiều rộng góc hàm; giữa chu vi cung răng trên và chu vi cung răng dưới.

Chương 4: Bàn luận

Tác giả bàn luận sâu về quy luật tăng trưởng hình thái của cung răng và khuôn mặt nhóm trẻ em người Mường, đối chiếu kết quả thực nghiệm với các tác giả trong nước và quốc tế:

• So sánh kích thước cung răng với nghiên cứu của Lê Đức Lánh (2002) trên trẻ em người Kinh: kết quả có sự tương đồng về xu hướng kích thước nam lớn hơn nữ và sự tăng trưởng chiều rộng ưu thế hơn chiều dài ở lứa tuổi 12 - 14; tuy nhiên các giá trị tuyệt đối phản ánh đặc trưng nhân trắc riêng biệt của người Mường.
• Bàn luận về sự giảm chiều dài cung răng: tác giả khẳng định kết quả giảm nhẹ chiều dài cung răng vùng răng hàm lớn là hoàn toàn phù hợp với các quy luật sinh học được Moorrees, Sillman và Carter công bố, phản ánh hiện tượng di gần sinh lý của răng hàm lớn để tận dụng khoảng leeway và bù trừ cho khớp cắn.
• So sánh sự phát triển khuôn mặt: đối chiếu với nghiên cứu của Võ Trương Như Ngọc (2010) và số liệu của người Mường trưởng thành, luận án chỉ ra các đặc điểm tăng trưởng kích thước tầng mặt dưới, độ nhô của môi và sự biến đổi của góc nghiêng khuôn mặt theo lứa tuổi.

Kết quả và những đóng góp mới

Luận án đã mang lại những đóng góp khoa học cụ thể về mặt lý luận và ứng dụng thực tiễn trong chuyên ngành Răng Hàm Mặt:

Đóng góp về lý luận và khoa học:

• Đây là công trình đầu tiên tại Việt Nam áp dụng phương pháp nghiên cứu theo dõi dọc trên cùng một nhóm đối tượng trẻ em người Mường từ 12 đến 14 tuổi để khảo sát sự biến đổi hình thái của cung răng và khuôn mặt.
• Cung cấp hệ thống dữ liệu nhân trắc học đầy đủ, chuẩn xác và có giá trị khoa học về các kích thước chiều rộng, chiều dài, chu vi cung răng và các số đo mô mềm khuôn mặt của trẻ em dân tộc Mường.
• Xác định rõ quy luật và nhịp độ tăng trưởng trong giai đoạn 12 - 14 tuổi: chiều rộng cung răng có xu hướng tiếp tục gia tăng (đặc biệt là vùng răng hàm lớn thứ hai với R77T ở nam tăng 0,9 mm), trong khi chiều dài cung răng hầu hết giữ nguyên hoặc giảm nhẹ; chứng minh kích thước của nam giới lớn hơn nữ giới trên hầu hết các chỉ số đo đạc.

Đóng góp về thực tiễn lâm sàng:

• Cung cấp bộ chỉ số tham chiếu nhân trắc học đặc thù cho trẻ em người Mường, phục vụ trực tiếp cho các bác sĩ chuyên khoa chỉnh hình răng mặt trong việc chẩn đoán sai khớp cắn, đánh giá mức độ hài hòa thẩm mỹ khuôn mặt và lập kế hoạch can thiệp nắn chỉnh răng phù hợp với đặc trưng hình thái chủng tộc.
• Cung cấp cơ sở khoa học để bác sĩ chỉnh nha tiên lượng hướng di chuyển răng, tận dụng khoảng trống sinh lý (khoảng leeway) và lựa chọn thời điểm can thiệp điều trị tối ưu trong giai đoạn đỉnh tăng trưởng dậy thì của trẻ em.
• Đề xuất ứng dụng quy trình lấy dấu chuẩn hóa, kỹ thuật đổ mẫu thạch cao và phương pháp đo bằng thước trượt điện tử kỹ thuật số độ chính xác 0,01 mm kết hợp chụp ảnh chuẩn hóa như một công cụ hiệu quả, kinh tế, dễ lặp lại và có độ tin cậy cao trong nghiên cứu nhân trắc học lâm sàng.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu:

• Phạm vi chọn mẫu bị giới hạn ở một nhóm trẻ em người Mường tại một số xã thuộc tỉnh Hòa Bình, chưa đại diện cho toàn bộ trẻ em dân tộc Mường ở các địa phương khác trên cả nước.
• Tiêu chuẩn chọn mẫu chỉ tập trung vào nhóm trẻ có khớp cắn tương đối bình thường (đủ 28 răng vĩnh viễn, độ chen chúc dưới 2 mm), do đó chưa phản ánh được toàn diện bức tranh bệnh lý sai khớp cắn phức tạp trong cộng đồng.
• Thời gian theo dõi dọc diễn ra trong 3 năm (từ 12 đến 14 tuổi); nghiên cứu chưa thể theo dõi tiếp tục đối tượng cho đến khi kết thúc hoàn toàn quá trình tăng trưởng thể chất ở tuổi trưởng thành (18 - 20 tuổi đối với nam).

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Mở rộng theo dõi dọc thuần tập này cho đến khi các đối tượng đạt 18 - 20 tuổi nhằm xác định thời điểm kết thúc tăng trưởng hoàn toàn của cung răng và xương mặt ở người Mường.
• Triển khai các nghiên cứu so sánh đối chứng giữa nhóm trẻ có khớp cắn bình thường và các nhóm có sai khớp cắn trầm trọng (loại II, loại III Angle) trên cùng nhóm dân tộc để xác lập các tiêu chuẩn điều trị can thiệp chuyên sâu.

Giá trị tham khảo

Luận án mang giá trị tham khảo chuyên môn cho các nhóm đối tượng:

• Bác sĩ chuyên khoa Răng - Hàm - Mặt và chỉnh hình răng mặt: Sử dụng bộ chỉ số kích thước chuẩn của cung răng và khuôn mặt để chẩn đoán, phân tích khoảng trống và thiết kế khí cụ chỉnh nha chính xác cho bệnh nhân thuộc dân tộc Mường.
• Nghiên cứu sinh, học viên sau đại học và giảng viên chuyên ngành: Tham khảo quy trình nghiên cứu dọc chuẩn mực, phương pháp kiểm soát sai số đo đạc trên mẫu thạch cao bằng thước trượt điện tử 0,01 mm và quy tắc chụp ảnh chuẩn hóa theo Claman.
• Các nhà nhân chủng học và nhân trắc học hình thể: Bổ sung nguồn số liệu nhân trắc học răng - sọ - mặt của các dân tộc thiểu số tại Việt Nam vào ngân hàng dữ liệu nhân chủng học quốc gia.
• Cán bộ y tế công cộng và y tế học đường: Cung cấp cơ sở dữ liệu dịch tễ học và nhân khẩu học vùng để xây dựng các chương trình chăm sóc, dự phòng và can thiệp nắn chỉnh răng sớm cho học sinh lứa tuổi trung học cơ sở tại vùng dân tộc miền núi.

Câu hỏi thường gặp

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể của luận án là gì?

Luận án xác định hai mục tiêu nghiên cứu cụ thể: (1) Xác định một số chỉ số cung răng, khuôn mặt của một nhóm trẻ em người Mường từ năm 12 tuổi đến năm 14 tuổi; (2) Mô tả sự tăng trưởng của cung răng, khuôn mặt ở nhóm đối tượng nghiên cứu trên.

Tiêu chuẩn lựa chọn đối tượng trẻ em người Mường tham gia nghiên cứu gồm những điều kiện nào?

Đối tượng được chọn phải thỏa mãn các tiêu chuẩn: trẻ đúng 12 tuổi tại thời điểm bắt đầu; thuần chủng người Mường qua 3 thế hệ (cả bố mẹ và ông bà nội ngoại đều là người Mường, mang quốc tịch Việt Nam); không có dị tật bẩm sinh, dị hình; không mắc bệnh ảnh hưởng đến sự phát triển sọ mặt; chưa từng điều trị chỉnh nha, phẫu thuật thẩm mỹ hay bị chấn thương hàm mặt; có đủ 28 răng vĩnh viễn, không bị sâu răng hay tổn thương tổ chức cứng tại các điểm mốc đo; cung răng không chen chúc hoặc chen chúc ít (thiếu chỗ dưới 2 mm) và không lệch đường giữa.

Phương tiện và công cụ nào được sử dụng để đo đạc mẫu hàm và khuôn mặt trong nghiên cứu?

Để đo đạc cung răng, tác giả lấy dấu bằng Alginate Aroma Fine DF III, đổ mẫu bằng thạch cao New Plastone trên máy rung và dùng thước trượt điện tử kỹ thuật số có hai đầu nhọn độ chính xác 0,01 mm để đo trực tiếp trên mẫu thạch cao. Đối với khuôn mặt, tác giả sử dụng phương pháp chụp ảnh thẳng và ảnh nghiêng chuẩn hóa ở tư thế đầu tự nhiên theo quy tắc Claman, với máy ảnh có tiêu cự tham chiếu 90 - 100 mm, khoảng cách chụp cố định 1,5 m và có thước chuẩn chia độ milimét gắn bọt thủy bình.

Sự thay đổi chiều rộng và chiều dài cung răng ở trẻ em người Mường từ 12 đến 14 tuổi diễn ra theo xu hướng nào?

Từ 12 đến 14 tuổi, hầu hết các kích thước chiều rộng cung răng hàm trên và hàm dưới ở cả nam và nữ đều tăng lên, trong đó chiều rộng sau trên thứ hai (R77T) ở nam tăng mạnh nhất (0,9 mm) và chiều rộng sau dưới thứ hai (R77D) tăng rõ nét ở cả hai giới; riêng chiều rộng giữa trên (R55T) hầu như không đổi hoặc giảm nhẹ. Ngược lại, hầu hết các kích thước chiều dài cung răng ở hàm trên và hàm dưới đều có xu hướng giảm nhẹ hoặc thay đổi không đáng kể do sự di gần của các răng hàm lớn, ngoại trừ chiều dài sau dưới thứ hai (D77D) ở nam tăng nhẹ.

Khoảng leeway được định nghĩa như thế nào và có giá trị trung bình là bao nhiêu theo văn bản?

Theo Nance (1947), khoảng leeway là sự chênh lệch giữa tổng kích thước theo chiều gần - xa của răng nanh sữa, răng hàm sữa thứ nhất, răng hàm sữa thứ hai với tổng kích thước của các răng nanh vĩnh viễn và răng hàm nhỏ vĩnh viễn thay thế. Theo văn bản luận án, khoảng leeway trung bình ở hàm dưới là 1,8 mm mỗi bên và ở hàm trên là 0,9 mm mỗi bên.

Kết luận

Luận án tiến sĩ Răng - Hàm - Mặt của tác giả Vũ Văn Xiêm là công trình nghiên cứu mô tả theo dõi dọc thực nghiệm trên nhóm trẻ em dân tộc Mường từ 12 đến 14 tuổi tại tỉnh Hòa Bình. Bằng phương pháp đo đạc chuẩn hóa trên mẫu thạch cao với thước trượt điện tử độ chính xác 0,01 mm kết hợp phân tích ảnh chụp chuẩn hóa, luận án đã xác định chi tiết các thông số nhân trắc học hình thái và quy luật tăng trưởng của cung răng cùng khuôn mặt theo lứa tuổi và giới tính. Kết quả nghiên cứu khẳng định tính quy luật của sự mở rộng chiều rộng cung hàm, sự ổn định hoặc suy giảm nhẹ chiều dài cung răng do di gần sinh lý, đồng thời cung cấp hệ thống chỉ số tham chiếu khoa học phục vụ công tác chẩn đoán và điều trị nắn chỉnh răng mặt trên nhóm đối tượng người Mường.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU Cho đến đầu thế kỷ thứ XVIII, phương pháp mô tả và phương pháp đo đạc là hai phương pháp chủ yếu trong nghiên cứu nhân chủng học và giải phẫu học. Tuy vậy, càng ngày các nhà nghiên cứu càng nhận ra rằng các đặc điểm đo đạc tạo nên cơ sở để đánh giá một cách đầy đủ và có tính định lượng cao hơn cho các nghiên cứu hình thái. Ngày nay, việc đo đạc nghiên cứu trên người được hoàn thiện hơn cả về phương pháp thu thập số liệu lẫn ứng dụng các kết quả, kết hợp sử dụng các tiến bộ của khoa học và kỹ thuật máy tính 7. Đặc điểm hình thái và sự tăng trưởng của cung răng khuôn mặt 1.

Sự thay đổi của cung răng và khớp cắn theo tuổi ❖ Sự hình thành và phát triển của cung răng vĩnh viễn Các quá trình sinh học và phát triển không phải chỉ giới hạn trong thời kỳ phát triển phôi thai của mỗi cá thể: sự phát triển của răng từ tuần thứ năm của phôi và quá trình phát triển của cung răng diễn ra liên tục trong suốt cuộc đời. Từ khoảng 6 tuổi bộ răng sữa dần dần được thay thế bằng bộ răng vĩnh viễn. Quá trình hình thành bộ răng vĩnh viễn có thể được chia làm 2 giai đoạn: giai đoạn bộ răng hỗn hợp và giai đoạn bộ răng vĩnh viễn. Giai đoạn trong miệng vừa có răng sữa vừa có răng vĩnh viễn được gọi là giai đoạn răng hỗn hợp.

Giai đoạn này thường kéo dài từ lúc 5,5 - 6 tuổi đến 11 - 12 tuổi. Ở mỗi giai đoạn, cung răng có những đặc trưng riêng biệt về hình thái, chức năng, về mức độ tăng trưởng và sự tương quan khác nhau. 4 Giai đoạn răng hỗn hợp là giai đoạn có nhiều thay đổi nhất. Sự biến đổi hướng mọc răng, sự loại bỏ khe hở giữa các răng, sự mòn răng theo thời gian và ảnh hưởng của cơ 8.

• Sự thay răng sữa bằng các răng vĩnh viễn Được tính từ lúc xuất hiện RHL1 và các răng sữa được thay thế bằng các răng vĩnh viễn. Kích thước của các răng vĩnh viễn (trừ răng hàm sữa thứ hai hàm trên và răng hàm sữa thứ nhất, thứ hai hàm dưới) đều lớn hơn kích thước răng sữa mà chúng sẽ thay thế, xem bảng 1. Khác biệt kích thước cung răng giữa răng sữa và răng vĩnh viễn Các răng Răng nanh, Tổng Cung răng cửa (mm) RHN (mm) (mm) Răng vĩnh viễn 31,6 43,0 74,6 Hàm Răng sữa 23,4 44,6 68,0 Trên Chênh lệch 8,2 -1,6 6,6 Răng vĩnh viễn 23,0 42,2 65,2 Hàm Răng sữa 17,4 47,0 64,4 dưới Chênh lệch 5,6 -4,8 0,8 Ở vùng răng cửa: Kích thước của các răng cửa vĩnh viễn lớn hơn kích thước của răng cửa sữa mà nó thay thế.1 cho thấy để có đủ chỗ cho bốn răng cửa vĩnh viễn (31,6 mm) thay cho bốn răng cửa sữa (23,4 mm) cung răng hàm trên phải phát triển dài thêm 8,2 mm. Tương tự như vậy đối với hàm dưới cung răng phải dài thêm 5,6 mm để chứa bốn răng cửa vĩnh viễn 23,0 mm thay cho bốn răng cửa sữa 17,4 mm.

Do vậy để đủ chỗ cho răng vĩnh viễn mọc, xương hàm bù trừ bằng cách: 5 - Cung xương ổ răng chủ yếu tăng trưởng theo chiều ngang, sự tăng trưởng ra trước không có ý nghĩa nhiều. Khoảng liên răng nanh tăng trong quá trình thay thế các răng cửa, theo Moorrees trung bình khoảng 3 mm. Hàm trên tăng rộng nhiều hơn hàm dưới; Nam tăng rộng nhiều hơn nữ 10. - Các khe linh trưởng giữa các răng cửa có trong quá trình hình thành cung răng sữa.

- Sự kéo dài cung răng do các răng vĩnh viễn thường mọc nghiêng ra phía môi.