Nghiên cứu hiện tượng chuyển ngữ trên mạng xã hội Facebook bởi người dùng song ngữ Anh-Việt

Luận văn thạc sĩ phân tích an investigation into code switching on facebook social network by english vietnamese bilingual, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp

• Tác giả: Dương Thị Hồng Thắm
• Người hướng dẫn: Dr. Đỗ Thị Thanh Hà
• Trường học: Vietnam National University, Hanoi University of Languages and International Studies
• Chuyên ngành: English Linguistics
• Đề tài: Nghiên Cứu Hiện Tượng Chuyển Ngữ Trên Facebook Của Người Dùng Song Ngữ Anh-Việt
• Loại tài liệu: Minor Programme Thesis
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• Lời cam đoan
• Lời cảm ơn
• Tóm tắt
• Danh mục bảng biểu và chữ viết tắt
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục đích nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Ý nghĩa của nghiên cứu
• 1.5. Phạm vi nghiên cứu
• 1.6. Bố cục luận văn
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Mã, chuyển mã và trộn mã
• 2.1.1. Mã
• 2.1.2. Định nghĩa chuyển mã
• 2.1.3. Chuyển mã và trộn mã
• 2.1.4. Chuyển mã và vay mượn từ vựng
• 2.2. Các loại chuyển mã
• 2.3. Lý do chuyển mã
• 2.4. Các ràng buộc ngôn ngữ đối với chuyển mã
• 2.5. Ngôn ngữ trên Facebook
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Mô tả ngữ liệu
• 3.2. Phương pháp thu thập dữ liệu
• 3.3. Phương pháp phân tích dữ liệu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH
• 4.1. Câu hỏi nghiên cứu 1: Các dạng chuyển mã được tìm thấy trong dữ liệu
• 4.1.1. Phân loại các trường hợp chuyển mã được phát hiện theo phân loại học của Poplack (1980)
• 4.1.2. Ước tính các trường hợp chuyển mã nội câu theo từ loại
• 4.1.3. Mô tả chuyển mã nội câu theo từ loại
• 4.1.3.1. Danh từ và cụm danh từ
• 4.1.3.2. Động từ và cụm động từ
• 4.1.3.3. Giới từ và cụm giới từ
• 4.1.3.4. Các trường hợp vi phạm quy tắc
• 4.1.3.5. Từ vựng được phiên âm từ tiếng Anh sang tiếng Việt
• 4.1.3.6. Việc sử dụng từ hạn định và động từ nguyên mẫu có to
• 4.1.3.7. Các từ chuyển đổi tiếng Việt
• 4.1.4. Chuyển mã ngoại câu
• 4.1.5. Chuyển mã liên câu
• 4.2. Câu hỏi nghiên cứu 2: Lý do sử dụng chuyển mã nói chung và trong các trường hợp cụ thể
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN
• 5.1. Tóm tắt nghiên cứu
• 5.2. Hạn chế của nghiên cứu
• 5.3. Đề xuất cho các nghiên cứu tiếp theo
• Tài liệu tham khảo
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Giới thiệu Nghiên cứu Chuyển ngữ Facebook Song ngữ Anh Việt

Nghiên cứu về chuyển ngữ Facebook ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển mạnh mẽ của ngôn ngữ trên mạng xã hội. Hiện tượng code-switching Facebook đặc biệt phổ biến ở người dùng song ngữ Anh-Việt, những người thường xuyên tương tác trực tuyến. Bài viết này sẽ khám phá sâu hơn về hiện tượng này, từ định nghĩa, các loại chuyển ngữ, đến động cơ và ảnh hưởng của nó. Dữ liệu được thu thập từ các trạng thái và bình luận trên Facebook của người dùng song ngữ, phân tích theo phương pháp ngôn ngữ học xã hội. Nghiên cứu này dựa trên công trình của Dương Thị Hồng Thắm (2016), người đã điều tra hiện tượng chuyển đổi mã trong danh sách bạn bè của mình trên Facebook. Nghiên cứu của Thắm đã chỉ ra rằng chuyển ngữ không chỉ là một hiện tượng ngôn ngữ mà còn là một phần của identities song ngữ và văn hóa trực tuyến.

1.1. Tổng quan về Hiện tượng Chuyển ngữ và Code switching

Chuyển ngữ (code-switching) là hiện tượng sử dụng xen kẽ hai hay nhiều ngôn ngữ trong cùng một cuộc hội thoại hoặc văn bản. Nó khác với code-mixing, một khái niệm liên quan nhưng thường chỉ sự pha trộn ở cấp độ từ vựng. Code-switching Facebook là một hình thức đặc biệt của hiện tượng này, xảy ra trong môi trường giao tiếp trực tuyến. Nó có thể bao gồm việc chuyển đổi giữa các câu, các cụm từ, hoặc thậm chí các từ đơn lẻ. Theo Poplack (1980), chuyển ngữ có thể được phân loại thành ba loại chính: chuyển ngữ giữa câu (inter-sentential), chuyển ngữ trong câu (intra-sentential), và chuyển ngữ gắn thẻ (tag switching).

1.2. Tầm quan trọng của Nghiên cứu Ngôn ngữ trên Mạng xã hội

Nghiên cứu ngôn ngữ trên mạng xã hội ngày càng trở nên quan trọng do sự gia tăng tương tác trực tuyến và ảnh hưởng của mạng xã hội đến cách chúng ta giao tiếp. Facebook, với hàng tỷ người dùng trên toàn thế giới, là một môi trường lý tưởng để nghiên cứu các hiện tượng ngôn ngữ mới, bao gồm cả chuyển ngữ. Việc hiểu rõ các yếu tố thúc đẩy và ảnh hưởng của chuyển ngữ Facebook có thể giúp chúng ta hiểu rõ hơn về bản sắc ngôn ngữ và văn hóa trực tuyến của người dùng song ngữ.

II. Thách thức Phân tích Chuyển ngữ Facebook Song ngữ Anh Việt

Phân tích chuyển ngữ Facebook của người dùng song ngữ Anh-Việt đặt ra nhiều thách thức. Đầu tiên, dữ liệu ngôn ngữ trên mạng xã hội thường không chính thức, chứa nhiều lỗi chính tả, từ lóng, và biểu tượng cảm xúc, đòi hỏi các phương pháp phân tích ngôn ngữ học chuyên biệt. Thứ hai, việc xác định mục đích chuyển ngữ (referential, directive, expressive, phatic, metalinguistic) không phải lúc nào cũng dễ dàng, đặc biệt trong môi trường giao tiếp trực tuyến nơi ngữ cảnh thường bị hạn chế. Thứ ba, số lượng lớn dữ liệu cần xử lý đòi hỏi các công cụ và kỹ thuật phân tích dữ liệu tự động. Nghiên cứu này sẽ cố gắng vượt qua những thách thức này bằng cách sử dụng kết hợp các phương pháp phân tích định tính và định lượng.

2.1. Vấn đề Dữ liệu Phi cấu trúc và Ngôn ngữ Mạng

Dữ liệu từ Facebook thường ở dạng phi cấu trúc, với các đặc điểm như chính tả không chuẩn, sử dụng từ lóng, viết tắt, và biểu tượng cảm xúc. Điều này gây khó khăn cho việc phân tích bằng các công cụ xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP) truyền thống. Cần có các phương pháp tiền xử lý dữ liệu đặc biệt để làm sạch và chuẩn hóa dữ liệu trước khi phân tích. Ngoài ra, cần phải xem xét ngữ cảnh sử dụng tiếng lóng, các biến thể ngôn ngữ và các thực hành ngôn ngữ cụ thể trên Facebook.

2.2. Giải mã Động cơ Chuyển ngữ trong Tương tác Trực tuyến

Xác định mục đích chuyển ngữ là một thách thức lớn. Người dùng có thể chuyển đổi mã để diễn đạt ý nghĩa chính xác hơn, để thể hiện bản sắc, để tạo sự hài hước, hoặc đơn giản chỉ là thói quen. Ngữ cảnh của cuộc trò chuyện, mối quan hệ giữa những người tham gia, và chủ đề thảo luận đều có thể ảnh hưởng đến mục đích chuyển ngữ. Cần phải kết hợp phân tích diễn ngôn và ngữ cảnh sử dụng ngôn ngữ để hiểu rõ hơn về động cơ của người dùng song ngữ.

III. Phương pháp Phân tích Chuyển ngữ Facebook Song ngữ Anh Việt

Nghiên cứu này sử dụng một phương pháp kết hợp để phân tích chuyển ngữ Facebook của người dùng song ngữ Anh-Việt. Đầu tiên, dữ liệu được thu thập từ các trạng thái và bình luận trên Facebook của một nhóm người dùng song ngữ. Sau đó, dữ liệu được tiền xử lý để loại bỏ các lỗi chính tả và chuẩn hóa ngôn ngữ. Tiếp theo, các trường hợp chuyển ngữ được xác định và phân loại theo loại (intra-sentential, inter-sentential, tag switching) dựa trên thuyết chuyển ngữ của Poplack (1980). Cuối cùng, các yếu tố ảnh hưởng đến tần suất chuyển ngữ và mục đích chuyển ngữ được phân tích bằng phương pháp định tính và định lượng. Nghiên cứu cũng xem xét ảnh hưởng của chuyển ngữ đến phong cách giao tiếp trực tuyến.

3.1. Thu thập và Xử lý Dữ liệu Ngôn ngữ Facebook

Quá trình thu thập dữ liệu bao gồm việc thu thập các bài đăng và bình luận công khai từ người dùng song ngữ Anh-Việt trên Facebook. Dữ liệu được thu thập phải tuân thủ các nguyên tắc đạo đức nghiên cứu, bảo vệ quyền riêng tư của người tham gia. Sau khi thu thập, dữ liệu được làm sạch bằng cách loại bỏ các ký tự đặc biệt, sửa lỗi chính tả và chuẩn hóa các từ viết tắt. Công cụ xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP) có thể được sử dụng để hỗ trợ quá trình này.

3.2. Phân loại và Phân tích các Loại Chuyển ngữ

Các trường hợp chuyển ngữ được phân loại theo các loại hình chính, bao gồm intra-sentential (trong câu), inter-sentential (giữa câu) và tag switching (gắn thẻ). Mỗi loại được phân tích chi tiết để xác định các đặc điểm ngôn ngữ và ngữ pháp. Phân tích định lượng được sử dụng để tính toán tần suất chuyển ngữ và so sánh sự khác biệt giữa các loại chuyển ngữ. Phân tích định tính được sử dụng để khám phá mục đích chuyển ngữ và các yếu tố ảnh hưởng đến việc lựa chọn ngôn ngữ.

IV. Kết quả Nghiên cứu Chuyển ngữ Facebook và Ứng dụng

Kết quả nghiên cứu cho thấy chuyển ngữ là một hiện tượng phổ biến trên Facebook của người dùng song ngữ Anh-Việt. Loại chuyển ngữ phổ biến nhất là intra-sentential, cho thấy người dùng thường xuyên pha trộn hai ngôn ngữ trong cùng một câu. Các yếu tố ảnh hưởng đến tần suất chuyển ngữ bao gồm chủ đề thảo luận, mối quan hệ giữa những người tham gia, và bản sắc ngôn ngữ của người dùng. Mục đích chuyển ngữ thường liên quan đến việc diễn đạt ý nghĩa chính xác hơn, thể hiện bản sắc, và tạo sự hài hước. Nghiên cứu này có thể được ứng dụng trong việc phát triển các công cụ dịch thuật tự động, cải thiện tương tác trực tuyến, và nâng cao nhận thức về đa ngôn ngữ.

4.1. Tần suất và Loại hình Chuyển ngữ Phổ biến nhất

Nghiên cứu định lượng cho thấy tần suất chuyển ngữ thay đổi tùy thuộc vào ngữ cảnh và người dùng. Intra-sentential code-switching thường chiếm tỷ lệ cao nhất, cho thấy sự tích hợp sâu sắc của hai ngôn ngữ trong thực hành ngôn ngữ của người dùng song ngữ. Phân tích thống kê có thể được sử dụng để xác định các mẫu chuyển ngữ phổ biến và các yếu tố dự đoán tần suất chuyển ngữ.

4.2. Ứng dụng trong Dịch thuật Giao tiếp và Đa ngôn ngữ

Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để cải thiện các công cụ dịch thuật tự động, đặc biệt là trong môi trường mạng xã hội. Hiểu rõ hơn về mục đích chuyển ngữ có thể giúp các công cụ dịch thuật tạo ra các bản dịch chính xác và phù hợp hơn. Ngoài ra, nghiên cứu này có thể giúp nâng cao nhận thức về đa ngôn ngữ và khuyến khích tương tác trực tuyến đa văn hóa.

V. Kết luận và Hướng Nghiên cứu Chuyển ngữ Facebook Tương lai

Nghiên cứu chuyển ngữ Facebook của người dùng song ngữ Anh-Việt cung cấp những hiểu biết sâu sắc về sự phức tạp của ngôn ngữ trên mạng xã hội. Code-switching không chỉ là một hiện tượng ngôn ngữ mà còn là một phần của bản sắc ngôn ngữ và văn hóa trực tuyến. Các nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào việc khám phá ảnh hưởng của chuyển ngữ đến nhận thức của người nghe, tác động của mã ngôn ngữ đến phong cách giao tiếp trực tuyến, và vai trò của chuyển ngữ trong việc duy trì identities song ngữ. Nghiên cứu cũng nên mở rộng phạm vi để bao gồm các nền tảng mạng xã hội khác và các cặp ngôn ngữ khác nhau.

5.1. Tổng kết về Hiện tượng Chuyển ngữ và Tầm quan trọng

Chuyển ngữ là một hiện tượng tự nhiên và phổ biến trong môi trường giao tiếp trực tuyến của người dùng song ngữ. Nó đóng vai trò quan trọng trong việc diễn đạt ý nghĩa, thể hiện bản sắc, và tạo sự kết nối giữa những người dùng. Nghiên cứu chuyển ngữ giúp chúng ta hiểu rõ hơn về sự đa dạng và linh hoạt của ngôn ngữ trong thế giới số.

5.2. Đề xuất Hướng Nghiên cứu Tiếp theo về Ngôn ngữ Mạng xã hội

Các nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào các khía cạnh sau: (1) Ảnh hưởng của chuyển ngữ đến khả năng hiểu và đánh giá của người nghe. (2) So sánh chuyển ngữ trên các nền tảng mạng xã hội khác nhau. (3) Nghiên cứu chuyển ngữ giữa các cặp ngôn ngữ khác. (4) Phát triển các mô hình tính toán để dự đoán và phân tích chuyển ngữ.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sự bùng nổ của mạng internet và giao tiếp qua máy tính (Computer-Mediated Communication - CMC) đã làm thay đổi sâu sắc cách con người tương tác ngôn ngữ. Hiện nay, tiếng Anh là ngôn ngữ quốc tế với hơn 1,8 tỷ người sử dụng và là ngôn ngữ chính thức tại 83 quốc gia và vùng lãnh thổ. Tại Việt Nam, mạng xã hội Facebook từng ghi nhận tốc độ tăng trưởng người dùng vượt bậc lên đến 146% chỉ trong vòng 6 tháng, trở thành không gian giao lưu trực tuyến phổ biến hàng đầu. Trong môi trường số hóa này, hiện tượng chuyển mã hay xen mã (Code-switching) giữa tiếng Anh và tiếng Việt diễn ra vô cùng sôi nổi, đặc biệt ở nhóm người dùng song ngữ trẻ tuổi.

Đề tài luận văn thạc sĩ chuyên ngành Ngôn ngữ Anh (mã số 60220201) tại Trường Đại học Ngoại ngữ – Đại học Quốc gia Hà Nội đã tập trung phân tích chuyên sâu hiện tượng chuyển ngữ của người sử dụng song ngữ Anh - Việt trên mạng xã hội Facebook dưới góc độ ngôn ngữ học xã hội. Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là xác định các mô hình chuyển ngữ phổ biến nhất và làm rõ các động cơ giao tiếp trực tiếp lẫn gián tiếp chi phối hành vi ngôn ngữ này. Phạm vi khảo sát được thực hiện trên không gian mạng xã hội với 10 người dùng song ngữ trong khoảng thời gian 7 tháng liên tục, thu thập tổng cộng 316 bài đăng (status) và 1.033 trường hợp chuyển ngữ thực tế. Kết quả nghiên cứu không chỉ mang lại giá trị lý luận quan trọng cho ngành ngôn ngữ học ứng dụng mà còn cung cấp bộ chỉ số thực nghiệm giá trị nhằm thấu hiểu thói quen biểu đạt cảm xúc và bản sắc xã hội của giới trẻ trong kỷ nguyên số.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp của ba trụ cột lý thuyết ngôn ngữ học xã hội kinh điển:

• Mô hình phân loại hình thái học chuyển ngữ: Tác giả áp dụng hệ thống phân loại ba cấp độ của nhà ngôn ngữ học Shana Poplack (1980), bao gồm chuyển mã nội câu (intra-sentential switching), chuyển mã liên câu (inter-sentential switching) và chuyển mã ngoại câu hay chuyển mã thẻ (extra-sentential/tag switching). Đồng thời, các ràng buộc cấu trúc như ràng buộc tương đương cú pháp (equivalence constraint) và ràng buộc hình vị tự do (free morpheme constraint) được sử dụng làm chuẩn đối chiếu.
• Khung phân tích động cơ chuyển mã: Luận văn vận dụng mô hình 10 nhóm nguyên nhân chuyển mã của Malik (1994), kết hợp cùng khung 6 chức năng giao tiếp của Appel và Muysken (2006) như chức năng quy chiếu (referential), định hướng (directive), biểu cảm (expressive), duy trì tiếp xúc (phatic), siêu ngôn ngữ (metalinguistic) và thi ca (poetic).
• Các khái niệm nền tảng: Công trình phân định ranh giới khoa học rõ ràng giữa hiện tượng chuyển mã (code-switching), hòa trộn mã (code-mixing) và vay mượn từ vựng (lexical borrowing) dựa trên các tiêu chí tần suất xuất hiện và mức độ đồng hóa ngữ âm, ngữ pháp theo quan điểm của Myers-Scotton (2002).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp kết hợp giữa định tính và định lượng nhằm đảm bảo tính xác thực cao:

• Quy mô và phương pháp chọn mẫu: Tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu có chủ đích (selective sampling) với cỡ mẫu gồm 10 cá nhân song ngữ (3 nam và 7 nữ) trong độ tuổi từ 17 đến 30 tuổi. Toàn bộ người tham gia đều sở hữu năng lực tiếng Anh vững chắc, trong đó có 3 học sinh chuyên Anh được đào tạo với giáo viên bản ngữ từ nhỏ, 5 cá nhân có ít nhất 2 năm du học tại Anh, Mỹ, Úc và 2 người đang công tác tại các tập đoàn đa quốc gia.
• Thu thập và xử lý dữ liệu: Dữ liệu tự nhiên được thu thập liên tục từ dòng thời gian Facebook trong giai đoạn từ ngày 01/01/2015 đến ngày 31/07/2015. Tổng cộng 316 bài viết trạng thái kèm 134 bình luận phản hồi chứa yếu tố chuyển ngữ đã được lưu trữ và mã hóa thành 1.033 đơn vị phân tích.
• Công cụ đo lường: Tác giả sử dụng phương pháp quan sát tham dự, phỏng vấn bán cấu trúc qua tin nhắn riêng tư và phiếu tự báo cáo (self-report form) chi tiết. Bảng hỏi gồm 10 danh mục nguyên nhân theo Malik giúp người tham gia trực tiếp giải trình cho từng trường hợp chuyển ngữ cụ thể, loại bỏ các giả định chủ quan của người nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích 1.033 trường hợp chuyển ngữ trên kho ngữ liệu đã mang lại bốn phát hiện khoa học quan trọng:

1. Sự áp đảo của chuyển mã nội câu: Chuyển mã nội câu (intra-sentential) chiếm tỷ lệ vượt trội với 867 trường hợp, tương đương 83,9% tổng số mẫu khảo sát. Chuyển mã liên câu (inter-sentential) đứng thứ hai với 134 trường hợp, chiếm 13,0%, trong khi chuyển mã ngoại câu (tag switching) chỉ xuất hiện 32 lần, chiếm 3,1%.
2. Đặc trưng phân bố cú pháp: Trong 867 trường hợp chuyển mã nội câu, danh từ và cụm danh từ là từ loại được chuyển đổi nhiều nhất, chiếm tỷ lệ tích lũy lên tới 61,9% (trong đó danh từ đơn lẻ chiếm 46,1%). Động từ và cụm động từ chiếm vị trí thứ hai với 21,3% (15,8% động từ, 4,0% cụm động từ và 1,5% cụm động từ hai thành phần). Tính từ chiếm 7,6%, trạng từ chiếm gần 2,0%, giới từ chiếm khoảng 1,2% và các nhóm chức năng khác chiếm 5,8%.
3. Động cơ chuyển đổi ngôn ngữ: Dựa trên phiếu tự báo cáo, nguyên nhân phổ biến nhất thúc đẩy người dùng chuyển ngữ là thói quen biểu đạt (Habitual expressions), chiếm 36,5% với 377 lượt lựa chọn. Tiếp theo là sự thiếu hụt năng lực thanh ngữ phù hợp trong tiếng Việt (Lack of registral competence) với 12,7% (131 lượt) và nhu cầu khuếch đại, nhấn mạnh thông điệp (Amplify and emphasize a point) với 11,2% (116 lượt).
4. Tính linh hoạt và sáng tạo trong văn hóa số: Khảo sát ghi nhận 36 trường hợp chuyển ngữ dưới định dạng thẻ phân loại (hashtag) ở cuối bài viết nhằm nhấn mạnh thông điệp, 8 trường hợp phiên âm tiếng Anh theo kiểu gõ và thanh điệu tiếng Việt (như "rì pót", "còm men", "súp") và 10 trường hợp linh hoạt chuyển đổi từ loại vượt ra ngoài khuôn khổ ngữ pháp truyền thống.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện thực nghiệm có thể được hệ thống hóa trực quan thông qua biểu đồ tròn thể hiện tỷ lệ phân bố các dạng chuyển mã và bảng tổng hợp đối sánh cấu trúc từ loại. Tỷ lệ 83,9% của dạng chuyển mã nội câu chứng minh năng lực song ngữ rất cao của đối tượng khảo sát, phù hợp với nhận định của Holmes (2008) rằng chuyển mã nội câu đòi hỏi người nói phải nắm vững hệ thống ngữ pháp của cả hai ngôn ngữ để không phá vỡ cấu trúc câu.

Kết quả này có sự tương đồng đáng chú ý với nghiên cứu của Katrin Urbäck (2007) trên diễn đàn tiếng Thụy Điển - Anh khi ghi nhận chuyển mã nội câu chiếm ưu thế với 53,8%, đồng thời củng cố luận điểm của Poplack (1980) về xu hướng chuyển đổi danh từ chiếm đa số. Tuy nhiên, kết quả lại có sự khác biệt rõ nét với nghiên cứu của Riris Desnia Sihombing (2014) trên mạng xã hội Twitter, nơi chuyển mã liên câu chiếm ưu thế và thiếu hụt từ vựng tương đương là nguyên nhân chính. Sự khác biệt này bắt nguồn từ tính chất giao tiếp của Facebook cho phép độ dài ký tự lớn hơn, cũng như mức độ thông thạo tiếng Anh vượt trội của người tham gia trong đề tài, biến việc chuyển ngữ thành một công cụ phong cách hóa và định hình bản sắc cá nhân thay vì chỉ là giải pháp bù đắp vốn từ.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết luận nghiên cứu, tác giả đề xuất bốn nhóm giải pháp mang tính ứng dụng thực tiễn cao:

1. Đổi mới giảng dạy ngôn ngữ học ứng dụng: Các khoa Ngoại ngữ và Ngôn ngữ học tại các trường đại học cần tích hợp phân tích ngữ liệu mạng xã hội vào học phần Ngôn ngữ học xã hội và Ngữ dụng học. Mục tiêu giúp tối thiểu 80% sinh viên nhận diện chính xác chức năng giao tiếp của hiện tượng chuyển ngữ, nâng cao 25% độ nhạy bén ngữ cảnh trong vòng 12 tháng thực hiện.
2. Phát triển công cụ xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP): Các đơn vị nghiên cứu trí tuệ nhân tạo và xử lý ngôn ngữ tại Việt Nam cần xây dựng các bộ dữ liệu huấn luyện chứa các biến thể chuyển ngữ thực tế trên mạng xã hội. Mục tiêu nâng độ chính xác của các mô hình nhận diện thực thể và phân tích cảm xúc đối với văn bản mạng lên trên 90% trước năm 2027.
3. Định hướng chuẩn mực giao tiếp cho sinh viên song ngữ: Các tổ chức giáo dục và giảng viên cần hướng dẫn người học phân biệt rõ ràng giữa giao tiếp thân mật trên mạng xã hội và văn phong học thuật, chuyên nghiệp. Mục tiêu giảm thiểu 40% lỗi sai hình thái từ vựng khi chuyển ngữ trong các văn bản trang trọng của người học.
4. Tối ưu hóa chiến lược truyền thông mạng xã hội: Các chuyên viên tiếp thị nội dung và quản trị cộng đồng trực tuyến nên chủ động ứng dụng chuyển ngữ tự nhiên ở các thuật ngữ chuyên môn và hashtag tiếng Anh. Khuyến nghị tổ chức các buổi tập huấn định kỳ 6 tháng một lần nhằm gia tăng từ 15% đến 30% mức độ tương tác của tệp khách hàng trẻ tuổi.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cho bốn nhóm đối tượng:

• Giảng viên và nhà nghiên cứu Ngôn ngữ học: Cung cấp khung phương pháp luận kết hợp phân tích cú pháp và ngữ dụng học xã hội, cùng nguồn tài liệu tham khảo phong phú cho các đề tài nghiên cứu về giao tiếp qua máy tính (CMC).
• Học viên cao học và sinh viên ngành Ngôn ngữ Anh: Là tài liệu học thuật kiểu mẫu về cách thiết kế bảng hỏi tự báo cáo (self-report), kỹ thuật mã hóa dữ liệu văn bản mạng xã hội và phương pháp trích xuất dẫn chứng khoa học.
• Chuyên viên truyền thông và Marketing số: Giúp thấu hiểu sâu sắc tâm lý ngôn ngữ của người dùng trẻ tuổi, từ đó tối ưu hóa thông điệp tiếp thị, cách sử dụng từ ngữ bắt nhịp xu hướng mà vẫn giữ được tính chuẩn xác.
• Kỹ sư phát triển công nghệ xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP): Cung cấp 1.033 mẫu dữ liệu thực tế về các cấu trúc câu lai ghép Anh - Việt, hỗ trợ việc xây dựng từ điển dữ liệu và tinh chỉnh các thuật toán phân loại văn bản mạng.

Câu hỏi thường gặp

1. Hiện tượng chuyển ngữ (Code-switching) trên mạng xã hội có phải là biểu hiện của sự nghèo nàn vốn từ tiếng Việt không? Không hoàn toàn. Nghiên cứu chỉ ra rằng có đến 36,5% trường hợp chuyển ngữ xuất phát từ thói quen tự nhiên và 11,2% nhằm mục đích nhấn mạnh. Người dùng song ngữ chuyển sang tiếng Anh như một phương tiện phong cách để bộc lộ cảm xúc ngắn gọn, tạo không khí giao tiếp hiện đại và gần gũi chứ không đơn thuần do thiếu từ vựng tiếng Việt.

2. Dạng chuyển ngữ nào xuất hiện phổ biến nhất trên Facebook của người Việt? Chuyển mã nội câu (intra-sentential code-switching) chiếm ưu thế áp đảo với 83,9% (867 trên tổng số 1.033 trường hợp). Việc hoán đổi ngôn ngữ diễn ra ngay trong ranh giới của một mệnh đề hoặc một câu đơn, cho thấy sự kết hợp linh hoạt giữa hai hệ thống ngữ pháp.

3. Từ loại tiếng Anh nào được người dùng chèn vào câu tiếng Việt nhiều nhất? Danh từ và cụm danh từ chiếm tỷ lệ cao nhất với 61,9% tổng số trường hợp chuyển mã nội câu. Nhóm từ này tập trung chủ yếu vào các chủ đề quen thuộc như công nghệ mạng xã hội, ẩm thực, mua sắm, mỹ phẩm, thai sản và công việc thường nhật.

4. Khung lý thuyết nào được sử dụng để phân tích nguyên nhân chuyển ngữ trong luận văn? Luận văn sử dụng khung lý thuyết gồm 10 nguyên nhân chuyển ngữ của Malik (1994), kết hợp bảng tự báo cáo chi tiết để người tham gia trực tiếp đánh dấu lý do cho từng bài đăng cụ thể, giúp đảm bảo tính khách quan khoa học của số liệu.

5. Điểm khác biệt lớn nhất giữa chuyển ngữ và vay mượn từ vựng là gì? Vay mượn từ vựng liên quan đến các từ đã được tích hợp hoàn toàn vào hệ thống ngữ âm, hình thái của ngôn ngữ tiếp nhận và có tần suất sử dụng phổ biến trong cộng đồng. Trong khi đó, chuyển ngữ là sự chuyển đổi tức thời giữa hai hệ thống ngôn ngữ riêng biệt và người nói có sự lựa chọn ngôn ngữ chủ động.

Kết luận

• Bản chất hiện tượng: Hiện tượng chuyển ngữ Anh - Việt trên Facebook là một thực hành giao tiếp phổ biến, phản ánh năng lực song ngữ linh hoạt và nhu cầu định hình bản sắc số của giới trẻ trí thức.
• Cơ cấu phân bổ: Nghiên cứu đã chứng minh sự chiếm lĩnh vượt trội của chuyển mã nội câu (83,9%), trong đó danh từ và cụm danh từ là đơn vị cấu trúc được thay thế nhiều nhất (61,9%).
• Động lực chi phối: Thói quen sử dụng hàng ngày (36,5%) và tính chuẩn xác của thanh ngữ chuyên môn (12,7%) là hai nguyên nhân then chốt định hướng hành vi ngôn ngữ của người dùng.
• Đóng góp học thuật: Luận văn bổ sung nguồn tư liệu thực nghiệm giá trị gồm 1.033 dẫn chứng sống động cho kho tàng nghiên cứu ngôn ngữ học xã hội về giao tiếp qua máy tính (CMC) tại Việt Nam.
• Kế hoạch tiếp theo: Các nhà nghiên cứu và người học quan tâm có thể tiếp tục mở rộng quy mô mẫu sang các nền tảng mạng xã hội mới như TikTok hoặc Threads nhằm theo dõi sự biến chuyển của bức tranh ngôn ngữ số trong giai đoạn tới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES --------------------- DƢƠNG THỊ HỒNG THẮM AN INVESTIGATION INTO CODE SWITCHING ON FACEBOOK SOCIAL NETWORK BY ENGLISH-VIETNAMESE BILINGUAL USERS IN THE AUTHOR’S FRIEND LIST FROM SOCIO-LINGUISTIC APPROACH (NGHIÊN CỨU VỀ HIỆN TƢỢNG CHUYỂN NGỮ TRÊN MẠNG XÃ HỘI FACEBOOK BỞI NHỮNG NGƢỜI THÔNG THẠO HAI NGOẠI NGỮ ANH-VIỆT TRONG DANH SÁCH BẠN BÈ CỦA TÁC GIẢ THEO ĐƢỜNG HƢỚNG NGÔN NGỮ HỌC XÃ HỘI) M. MINOR PROGRAMME THESIS Field: English linguistics Code: 60220201 HANOI - 2016 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] VIETNAM NATIONAL UNIVERSITY, HANOI UNIVERSITY OF LANGUAGES AND INTERNATIONAL STUDIES FACULTY OF POST-GRADUATE STUDIES --------------------- DƢƠNG THỊ HỒNG THẮM AN INVESTIGATION INTO CODE SWITCHING ON FACEBOOK SOCIAL NETWORK BY ENGLISH-VIETNAMESE BILINGUAL USERS IN THE AUTHOR’S FRIEND LIST FROM SOCIO-LINGUISTIC APPROACH (NGHIÊN CỨU VỀ HIỆN TƢỢNG CHUYỂN NGỮ TRÊN MẠNG XÃ HỘI FACEBOOK BỞI NHỮNG NGƢỜI THÔNG THẠO HAI NGOẠI NGỮ ANH-VIỆT TRONG DANH SÁCH BẠN BÈ CỦA TÁC GIẢ THEO ĐƢỜNG HƢỚNG NGÔN NGỮ HỌC XÃ HỘI) M. MINOR PROGRAMME THESIS Field: English linguistics Code: 60220201 Supervisor: Dr. Đỗ Thị Thanh Hà HANOI - 2016 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DECLARATION I hereby, certify the thesis entitled “An investigation into code switching on Facebook social network by English-Vietnamese bilingual users in the author‟s friend list from socio-linguistic approach” is the result of my own research for the Minor Degree of Master of Arts at University of Languages and International Studies, Vietnam National University, Hanoi.

The thesis has not been submitted for any degree at any other universities or institutions. I agree that the origin of my paper deposited in the library can be accessible for the purposes of study and research. September, 2016 Dƣơng Thị Hồng Thắm i TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ACKNOWLEDGEMENTS I would like to show my gratitude to all those who gave me the possibility to complete this thesis. I have sincere thanks to all of the informants, or the people on my friend list on Facebook for giving me permission to to use, analyze as well as cite their comments and statuses.

Especially, they were all enthusiastic, helpful, and gave me valuable answers. I am deeply indebted to my supervisor, Dr. Đỗ Thị Thanh Hà, whose encouragement, guidance and support enabled me to develop an understanding of the subject and to accomplish the final version of the thesis as expected. This thesis would not have be possible but for my lecturers in the M.

course, namely Prof. Hoàng Văn Vân, Assoc. Lê Hùng Tiến, Dr. Nguyễn Huy Kỷ, Dr.

Ngô Hữu Hoàng, and Dr. Huỳnh Anh Tuấn. I would like to thank them for their interesting lectures, devotion, assistance and valuable hints. Especially, I owe my deepest gratitude to my family, friends, and colleagues whose encouragement helped me finish this work.

Last but not least, I offer my regards to all of those who supported me in any respect during the completion of the study. ii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ABSTRACT Nowadays, with the outburst of computer-mediated communication (CMC) like the social network Facebook, or Twitter, English language gets many variables. One of the most interesting phenomena is that bilingual speakers usually tend to switch some words or phrases from one language to another during conversation or written form, which is called code-switching. This research looks at the status updates and comments which contain tokens of code switching and are published on Facebook site of its users in the author‟s friend list.

The thesis aims to investigate the types of and reasons for code-switching found in conversations between the participants, using the typology suggested by Poplack (1980) and reasons proposed by Malik (1994). Results show that instances of intra-sentential code-switching were dominant and the most common reason is habitual expression. iii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LIST OF TABLES AND ABBREVIATIONS ABBREVIATIONS L1: First language L2: Second language SNS: Social network sites CMC: Computer-Mediated Communications TABLES Table 1: Breakdown of detected code-switching instances according to Poplack‟s (1980) typology. 25 Table 2:Breakdown of intra-sentential code-switching by syntactic category.

26 Table 3: Breakdown of other word classes. 27 Table 4: Switched nouns and noun phrases by semantic category. 30 Table 5: Switched verbs, phrasal verbs and verb phrases by semantic category. 31 Table 6: Analysis of sentence-boundary inter-sentential code-switching.

37 Table 7: Breakdown of specific reasons for code-switching (proposed byMalik 1994) .approach iv TIEU LUAN MOI download : [e-mail] TABLE OF CONTENTS Declaration. iii List of tables and abbreviations. iv CHAPTER 1: INTRODUCTION. Purpose of the study.

Significance of the study. Scope of the study. Outline of the thesis. 3 CHAPTER 2: LITERATURE REVIEW.

Code, code-switching, code-mixing.Types of code-switching .Why do people code-switch?. Code-switching and code-mixing. Code-switching and lexical borrowing. Linguistic constraints on code-switching.

Language on Facebook.approach v TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Data corpus description. Methods of data collection. Methods of data analysis.

25 CHAPTER 4: FINDINGS AND ANALYSIS. Research question 1: What are the types of code-switching found in the data. Classification of detected instances of code-switching according to Poplack‟s (1980) typology. Estimation of instances of intra-sentential code-switching by syntactic category.

Description of intra-sentential code-switching by syntactic category.Nouns and noun phrases .Verbs and verb phrases. Prepositions and prepositional phrase. Rules violated cases. Vocabulary transcribed from English into Vietnamese .The use of qualifier and to-infinitive.

Vietnamese switched words. Extra-sentential code-switching. Inter-sentential code-switching .approach vi TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Research question 2: What are the reasons for the use of code-switching in general and in specific instances?.

Limitations of the study. Suggestions for further studies .approach vii TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHAPTER I: INTRODUCTION 1. RATIONALE English which is widely considered the international language and spoken by innumerable people has become the primary communication tool for many purposes. The ISO 3166-1 code lists 83 countries and regions with English as "official language".

(ISO 3166-1 Codes for the representation of names of countries and their subdivisions.) At present, up to 1.8 billion people around the world speak English, thus it is the most widely used "second" and "learning" language in the world used for international communication in various fields like aviation, business, internet, science and technology to name only some. Therefore, learning English is now becoming more popular than ever before in Vietnam. One of the most interesting things to note is that for people who know English, especially those studying, living abroad or using different languages other than their mother tongue have a tendency to mix the two languages, i. English and Vietnamese, in conversation as well as in written contexts.

Code-switching, the practice of moving back and forth between two languages or between two dialects or registers of the same language, therefore is inevitable and sometimes unconscious, especially when people, especially youngsters, join social networks. For example, it is not surprising to see a status update on Facebook which contains switched words, phrases, or sentences. Moreover, the frequency of finding code-switching practice on Facebook sites is quite high and the influence of language use on Facebook users is becoming much greater. Therefore, this thesis aims to provide some background knowledge about the patterns of code switching used on Facebook, the reasons why bilinguals code-switch and lay foundation for further studies.

PURPOSE OF THE STUDY Nowadays, when English is required as a second language in our society, Code Switching occurs in every field of daily life: from daily conversation to news, interview, discussion on television, on radio as well as newspapers, magazines and so on. The special phenomenon had been previously researched as the matter of bilingualism. Therefore, once choosing and carrying out this study, I have two main objectives as follows: (LUAN.approach 1 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. To find out what type of code-switching is most commonly used by English- Vietnamese bilinguals in the author‟s friend list.

To investigate the reasons for code-switching. RESEARCH QUESTIONS The study aims at seeking answers to the following questions: 1. What are the types of code-switching in bilinguals‟ Facebook status updates and comments? 2. What are the reasons for the use of code-switching in general and specific instances? 1.

SIGNIFICANCE OF THE STUDY Sociolinguistics studies the relationship between language and society. They are interested in explaining why people speak differently in different social contexts, and concerned with identifying the social functions of language and the way it is used to convey social meaning. Examining the way people use language in different social contexts provides a wealth of relationships in a community and the way people signal aspects of their social identity through their language. Moreover, in a bilingual or multilingual society, it is normal for people to be in the situation where a change between two or more languages has to be made.

That phenomenon is called code-switching. For bilingual speakers, code-switching is a valuable tool for various reasons. The alternation between two languages in the form code switching is widely observed in many settings and in many speech communities. However, it is an under-researched and rather new issue on Facebook which the paper attempts to look into.

Thus, once completed, its outcome may offer benefits to entities involved, namely English-Vietnamese bilinguals, linguists and teachers in general; and Facebook users who are in favor of code-switching, in particular. This study partly helps them to get better understanding of code switching, the phenomenon that they often use but have little idea about. Moreover, the study helps find out the practice of switching between the two languages Vietnamese and English, how these users employ code switching mechanism to organize, enhance and smoothen their writings. More importantly, the paper helps figure out the reasons why Facebook users code-switch.approach 2 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] In addition, researchers of the related fields can use the current paper for reference and carry out further and deeper investigation as it will add to the existing literature on code-switching, specifically on computer-mediated written form.

It is important as bilinguals will then be aware of the phenomenon that may occur during online communication via social net-working websites such as Facebook. SCOPE OF THE STUDY This study focuses on the phenomenon of code-switching used on Facebook sites of ten bilinguals in the author‟s friend list. Although there are several applications for Facebook users to communicate on this social network such as private and public message, status, comment, note, chat, voice and video call and so on, some of them are hard to elicit. As a result, only status updates and comments have been taken into consideration, which means this work only examines patterns of code- switching in written form.

OUTLINE OF THE THESIS The rest of the study consists of four chapters which are as follows. Chapter two, Theoretical Background, reviews prominent literature directly relevant to the topic being discussed. Chapter three, Methodology, presents the methods used for data collection and data analysis as well as justification for these methods. Chapter three is followed by the fourth chapter, Results and Discussion, in which the findings of the study are discussed to answer the research questions.

Finally in chapter five, recapitulation of the whole study is presented before limitations of the study; suggestions for further studies and a conclusion are given.approach 3 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHAPTER II: LITERATURE REVIEW A-THEORETICAL BACKGROUND 2. Code, code-switching, code-mixing 2. Code The term “code” is used by sociolinguists as a less popular name for “variety of language”, or just “variety” for short, which can be defined as “a set of linguistic items with similar social distribution” (Hudson, 1996, p. The very general notion “variety” includes languages, dialects and registers (Hudson, 1996).

Sharing this view, Holmes (2008, p.7) concedes that: A variety is a set of linguistic forms used under specific social circumstances, i.