Nghiên cứu hành vi tiêu dùng rau an toàn của các hộ gia đình trên địa bàn phường phúc lợi quận long biên thành phố hà nội

Nghiên cứu hành vi tiêu dùng rau an toàn của hộ gia đình tại phường Phúc Lợi, quận Long Biên, Hà Nội, cung cấp cái nhìn sâu sắc về thói quen tiêu dùng.

• Tác giả: Nguyễn Thị Phương Anh
• Người hướng dẫn: TS. Trần Đức Trí
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Kinh tế và Phát triển Nông thôn
• Đề tài: Nghiên cứu hành vi tiêu dùng rau an toàn của các hộ gia đình trên địa bàn phường Phúc Lợi, quận Long Biên, thành phố Hà Nội
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• TÓM TẮT KHÓA LUẬN
• 1. MỤC LỤC
• 2. DANH MỤC BẢNG
• 3. DANH MỤC SƠ ĐỒ
• 4. DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• 5. Tính cấp thiết của đề tài
• 6. Mục tiêu nghiên cứu
• 6.1. Mục tiêu chung
• 6.2. Mục tiêu cụ thể
• 7. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 7.1. Đối tượng nghiên cứu
• 7.2. Phạm vi nghiên cứu
• 8. PHẦN II. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 8.1. Một số khái niệm
• 8.1.1. Khái niệm về tiêu dùng, hành vi tiêu dùng
• 8.1.2. Khái niệm về rau an toàn
• 8.1.3. Khái niệm về hộ gia đình
• 8.2. Đặc điểm và vai trò của rau an toàn
• 8.2.1. Đặc điểm của rau an toàn
• 8.2.2. Vai trò của rau an toàn đối với con người
• 8.3. Cơ sở thực tiễn của đề tài
• 8.3.1. Thực trạng hành vi tiêu dùng rau an toàn trên thế giới
• 8.3.2. Thực trạng hành vi tiêu dùng rau an toàn trong nước
• 8.3.3. Các nghiên cứu có liên quan đến đề tài
• 9. ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 9.1. Đặc điểm của địa bàn nghiên cứu
• 9.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 9.1.2. Điều kiện kinh tế xã hội
• 9.1.3. Đánh giá chung về địa bàn
• 9.2. Phương pháp nghiên cứu
• 9.2.1. Chọn điểm nghiên cứu
• 9.2.2. Thu thập số liệu
• 9.2.3. Phương pháp xử lý số liệu
• 9.2.4. Phương pháp phân tích số liệu
• 9.2.5. Hệ thống chỉ tiêu dùng trong nghiên cứu
• 10. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 10.1. Thực trạng tiêu dùng rau an toàn của các hộ điều tra
• 10.1.1. Thông tin về hộ gia đình
• 10.1.2. Thực trạng tiêu dùng rau an toàn của các hộ điều tra theo tổ
• 10.1.3. Thực trạng tiêu dùng rau an toàn theo độ tuổi
• 10.1.4. Thực trạng tiêu dùng rau an toàn theo ngành nghề
• 10.1.5. Thực trạng tiêu dùng rau an toàn theo thu nhập
• 10.2. Hộp đen hành vi tiêu dùng của hộ gia đình về sản phẩm rau an toàn
• 10.2.1. Hành vi trước khi mua rau an toàn
• 10.2.2. Hành vi mua rau an toàn của các hộ gia đình
• 10.2.3. Ứng xử của hộ gia đình khi tiêu dùng
• 10.2.4. Hành vi sau khi mua rau an toàn
• 10.2.5. Mức độ sẵn sàng chi trả cho rau an toàn trên thị trường
• 10.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng sản phẩm rau an toàn trên địa bàn phường Phúc Lợi, quận Long Biên, thành phố Hà Nội
• 10.3.1. Yếu tố tâm lý
• 10.3.2. Yếu tố thu nhập
• 10.3.3. Yếu tố xã hội
• 10.4. Giải pháp nâng cao nhận thức và tối đa hóa hành vi tiêu dùng rau an toàn cho người dân trên địa bàn
• 10.4.1. Nâng cao nhận thức về hành vi tiêu dùng rau an toàn
• 10.4.2. Giải pháp về ổn định giá rau an toàn
• 10.4.3. Giải pháp về an toàn thực phẩm
• 10.4.4. Giải pháp khác
• 11. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 11.1. Đối với chính quyền địa phương
• 11.2. Đối với người tiêu dùng
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về hành vi tiêu dùng rau an toàn tại Phúc Lợi

Hành vi tiêu dùng rau an toàn đang trở thành một vấn đề quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Tại phường Phúc Lợi, quận Long Biên, nhu cầu tiêu dùng rau an toàn ngày càng tăng cao. Người tiêu dùng không chỉ quan tâm đến chất lượng mà còn đến nguồn gốc và an toàn thực phẩm. Nghiên cứu này nhằm tìm hiểu rõ hơn về hành vi tiêu dùng rau an toàn của các hộ gia đình tại đây.

1.1. Định nghĩa và vai trò của rau an toàn trong đời sống

Rau an toàn là loại thực phẩm đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, cung cấp dinh dưỡng cần thiết cho cơ thể. Việc tiêu dùng rau an toàn không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

1.2. Tình hình tiêu dùng rau an toàn tại phường Phúc Lợi

Tại phường Phúc Lợi, hành vi tiêu dùng rau an toàn đang có xu hướng gia tăng. Người dân ngày càng chú trọng đến việc lựa chọn rau an toàn, điều này phản ánh sự thay đổi trong nhận thức về sức khỏe và an toàn thực phẩm.

II. Những thách thức trong hành vi tiêu dùng rau an toàn

Mặc dù nhu cầu tiêu dùng rau an toàn tăng cao, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Các vấn đề như giá cả, chất lượng và nguồn cung cấp rau an toàn đang ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng của người dân. Nghiên cứu này sẽ phân tích các yếu tố này để đưa ra giải pháp phù hợp.

2.1. Giá cả và khả năng chi trả của người tiêu dùng

Giá cả rau an toàn thường cao hơn so với rau thông thường, điều này gây khó khăn cho nhiều hộ gia đình trong việc lựa chọn. Nghiên cứu cho thấy rằng khả năng chi trả của người tiêu dùng ảnh hưởng lớn đến quyết định mua hàng.

2.2. Chất lượng và nguồn gốc rau an toàn

Chất lượng rau an toàn không đồng đều, và người tiêu dùng thường gặp khó khăn trong việc xác định nguồn gốc. Điều này dẫn đến sự hoài nghi và ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng của họ.

III. Phương pháp nghiên cứu hành vi tiêu dùng rau an toàn

Nghiên cứu này sử dụng phương pháp khảo sát để thu thập dữ liệu từ các hộ gia đình tại phường Phúc Lợi. Các yếu tố như thói quen mua sắm, nhận thức về rau an toàn và các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng sẽ được phân tích.

3.1. Thiết kế bảng hỏi và thu thập dữ liệu

Bảng hỏi được thiết kế để thu thập thông tin về hành vi tiêu dùng, thói quen mua sắm và nhận thức của người tiêu dùng về rau an toàn. Dữ liệu sẽ được phân tích để đưa ra kết luận chính xác.

3.2. Phân tích dữ liệu và kết quả

Dữ liệu thu thập sẽ được xử lý và phân tích bằng phần mềm thống kê. Kết quả sẽ giúp hiểu rõ hơn về hành vi tiêu dùng rau an toàn tại phường Phúc Lợi.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng hành vi tiêu dùng rau an toàn của các hộ gia đình tại phường Phúc Lợi đang có sự chuyển biến tích cực. Tuy nhiên, vẫn cần có các giải pháp để nâng cao nhận thức và cải thiện nguồn cung.

4.1. Thực trạng tiêu dùng rau an toàn

Nghiên cứu chỉ ra rằng phần lớn người tiêu dùng tại phường Phúc Lợi đã có ý thức cao về việc lựa chọn rau an toàn. Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận nhỏ chưa nhận thức đầy đủ về tầm quan trọng của rau an toàn.

4.2. Đề xuất giải pháp nâng cao nhận thức

Để nâng cao nhận thức của người tiêu dùng, cần có các chương trình giáo dục và truyền thông về lợi ích của rau an toàn. Chính quyền địa phương cũng cần hỗ trợ trong việc kiểm soát chất lượng rau an toàn.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu hành vi tiêu dùng rau an toàn tại phường Phúc Lợi đã chỉ ra nhiều vấn đề cần giải quyết. Tương lai, cần có các chính sách hỗ trợ để phát triển thị trường rau an toàn, đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng.

5.1. Tầm quan trọng của rau an toàn trong tương lai

Rau an toàn sẽ ngày càng trở nên quan trọng trong bối cảnh sức khỏe cộng đồng. Việc nâng cao nhận thức và cải thiện chất lượng rau an toàn là cần thiết để bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

5.2. Đề xuất chính sách phát triển rau an toàn

Cần có các chính sách hỗ trợ nông dân sản xuất rau an toàn, đồng thời phát triển hệ thống phân phối để người tiêu dùng dễ dàng tiếp cận sản phẩm.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp “Nghiên cứu hành vi tiêu dùng rau an toàn của các hộ gia đình trên địa bàn phường Phúc Lợi, quận Long Biên, thành phố Hà Nội” được thực hiện bởi sinh viên Nguyễn Thị Phương Anh (Khoa Kinh tế và Phát triển Nông thôn, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, dưới sự hướng dẫn của TS. Trần Đức Trí, năm 2021). Đề tài thuộc lĩnh vực Kinh tế nông nghiệp và Phát triển nông thôn, tập trung vào dạng nghiên cứu thực chứng, khảo sát hành vi tiêu dùng của hộ gia đình.

Về mặt thực tiễn, rau củ quả là nguồn thực phẩm thiết yếu cung cấp chất xơ, vitamin và khoáng chất trong bữa ăn hàng ngày. Cùng với sự gia tăng về dân số và thu nhập, yêu cầu của người tiêu dùng đối với chất lượng thực phẩm ngày càng chuyển dịch từ đủ lượng sang đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm nhằm phòng ngừa ngộ độc và các bệnh lý mãn tính. Trên địa bàn nghiên cứu, phường Phúc Lợi (quận Long Biên) là khu vực có tốc độ đô thị hóa nhanh, cơ sở hạ tầng phát triển mạnh với sự xuất hiện của các khu đô thị mới và nằm tiếp giáp các trung tâm thương mại lớn như Vincom Long Biên, Aeon Mall, Big C cùng hệ thống cửa hàng tiện lợi. Những biến chuyển này tạo ra thị trường tiêu thụ thực phẩm nhiều tiềm năng. Đồng thời, nghiên cứu được đặt trong bối cảnh tình hình dịch Covid-19 diễn biến phức tạp, tác động sâu sắc đến thói quen sinh hoạt, ý thức vệ sinh thực phẩm và thu nhập của người dân địa phương.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể như sau:

1. Mục tiêu chung: Thông qua việc nghiên cứu thực trạng hành vi tiêu dùng rau an toàn của các hộ gia đình trên địa bàn phường Phúc Lợi, quận Long Biên, Thành phố Hà Nội, đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao nhận thức của người tiêu dùng trong việc tiêu dùng rau an toàn trong thời gian tới.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Mục tiêu 1: Góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về tiêu dùng rau an toàn nói chung và các vấn đề kinh tế xã hội có liên quan nói riêng.
   • Mục tiêu 2: Đánh giá thực trạng hành vi tiêu dùng rau an toàn của các hộ gia đình trên địa bàn phường Phúc Lợi, quận Long Biên, Thành phố Hà Nội.
   • Mục tiêu 3: Phân tích hành vi tiêu dùng rau an toàn và xác định các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng rau an toàn của các hộ gia đình trên địa bàn phường Phúc Lợi, quận Long Biên, Thành phố Hà Nội.
   • Mục tiêu 4: Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao nhận thức của người tiêu dùng trong tiêu dùng rau an toàn trên địa bàn phường Phúc Lợi, quận Long Biên, Thành phố Hà Nội trong thời gian tới.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các vấn đề lý luận và thực tiễn về hành vi tiêu dùng rau an toàn của người dân; các hộ gia đình có tiêu dùng rau an toàn trên địa bàn phường Phúc Lợi.
• Phạm vi không gian: Địa bàn phường Phúc Lợi, quận Long Biên, thành phố Hà Nội (điều tra chọn mẫu tại 5 tổ dân phố: Tổ 2, 3, 5, 7 và 9 thuộc 4 làng: Đông, Trung, Thượng và Hội Xá).
• Phạm vi thời gian: Dữ liệu thứ cấp được thu thập trong giai đoạn 3 năm từ năm 2017 đến năm 2019; dữ liệu sơ cấp được thu thập qua điều tra thực địa trong 5 tháng (giai đoạn 08/2020 – 12/2021).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận hệ thống hóa cơ sở lý luận và khung khái niệm làm nền tảng cho việc phân tích:

• Khái niệm tiêu dùng, người tiêu dùng theo Từ điển Bách khoa toàn thư; khái niệm hành vi con người theo Từ điển Tiếng Việt; khái niệm hành vi người tiêu dùng theo định nghĩa của Hiệp hội Marketing Hoa Kỳ (AMA), Hair và Carl McDaniel (2000), Philip Kotler (2001).
• Khái niệm hộ gia đình căn cứ theo quy định tại Điều 106 và Điều 108 của Bộ luật Dân sự 2005.
• Khái niệm rau an toàn (RAT) và các ngưỡng tiêu chuẩn kỹ thuật căn cứ theo quy định của Bộ Y tế (2011), bao gồm 4 nhóm chỉ tiêu bắt buộc không được vượt quá giới hạn: dư lượng thuốc bảo vệ thực vật hóa học (nguy cơ ngộ độc cấp tính và đồng loạt); số lượng vi sinh vật và ký sinh trùng (nguy cơ tiêu chảy cấp); dư lượng đạm nitrat ($NO_3$) và kim loại nặng như chì, thủy ngân, kẽm, đồng (nguy cơ gây ung thư và các bệnh mãn tính).
• Mô hình hành vi mua của Philip Kotler: Cấu trúc từ các kích thích marketing (sản phẩm, giá cả, phân phối, xúc tiến) và môi trường (kinh tế, khoa học kỹ thuật, văn hóa, chính trị, cạnh tranh) đi vào "hộp ý thức" của người tiêu dùng (gồm đặc tính người mua và quá trình 5 bước: nhận dạng vấn đề, tìm kiếm tiêu chí, đánh giá lựa chọn, quyết định mua sắm, hành vi sau mua) để tạo ra các phản ứng đáp lại (lựa chọn hàng hóa, nhãn hiệu, nơi bán, thời gian và số lượng mua).
• Bốn dạng hành vi mua: Hành vi mua phức tạp, hành vi mua hài hòa (thỏa hiệp), hành vi mua tìm kiếm sự đa dạng, và hành vi mua thông thường (thói quen); kết hợp lý thuyết tháp nhu cầu của Abraham Maslow.
• Tổng quan thực tiễn: Khái quát bức tranh tiêu dùng thế giới (Bắc Mỹ, EU, Pháp, Ý, Đức, Ấn Độ) và thực trạng Việt Nam (bình quân cả nước năm 2009 đạt 141,49 kg/người/năm; hai vùng sản xuất tập trung ven đô và đồng bằng); kế thừa các công trình nghiên cứu trước đây tại Hà Nội như nghiên cứu của nhóm liên kết ĐH Nông nghiệp I - AUF Bỉ (2011), Đỗ Kim Chung (2015), và Nguyễn Bảo Như (2018).

Phương pháp nghiên cứu được triển khai:

• Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Tiếp cận báo cáo niên giám thống kê, báo cáo kinh tế - xã hội của UBND phường Phúc Lợi (2017–2019), các văn bản ngành y tế và tài liệu xuất bản chính thức.
• Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp: Điều tra chọn mẫu 50 hộ gia đình phân bổ theo 5 tổ dân phố đại diện cho các nhóm thu nhập và nghề nghiệp khác nhau; thực hiện phỏng vấn sâu đại diện chính quyền địa phương qua câu hỏi mở.
• Phương pháp xử lý và phân tích số liệu: Làm sạch, mã hóa dữ liệu số tự nhiên, xử lý tổng hợp trên bảng tính Microsoft Excel; sử dụng phương pháp thống kê mô tả (tính số tuyệt đối, số tương đối, số bình quân) và phương pháp phân tích so sánh để chỉ ra mối quan hệ giữa đặc điểm nhân khẩu học với hành vi tiêu dùng rau an toàn.

Chỉ tiêu nghiên cứu	Nội dung tiếp cận cụ thể
Thông tin hộ và chủ hộ	Giới tính, độ tuổi, trình độ học vấn, ngành nghề, số nhân khẩu, thu nhập bình quân
Tiêu chí chất lượng	Độ tươi, màu sắc, uy tín cửa hàng, nhãn mác, tính tiện lợi, giá cả
Nhận thức và thái độ	Tỷ lệ hiểu biết về RAT, nhận thức tác hại của chất độc hại, nhận biết dấu hiệu RAT
Hành vi tiêu dùng	Khối lượng mua (kg/tháng), cơ cấu chủng loại, địa điểm mua sắm, ứng xử khi gặp rau kém chất lượng

Nội dung chính theo từng chương

Phần I: Mở đầu

Trình bày tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ nhu cầu dinh dưỡng an toàn của người dân đô thị và thực tế phát triển hạ tầng, siêu thị, dân cư tại phường Phúc Lợi. Xác định 1 mục tiêu chung, 4 mục tiêu cụ thể, đối tượng nghiên cứu là hành vi tiêu dùng rau an toàn của 50 hộ gia đình, phạm vi không gian tại 5 tổ dân phố của phường và thời gian nghiên cứu (thứ cấp 2017–2019, sơ cấp 2020–2021).

Phần II: Cơ sở lý luận và thực tiễn

Hệ thống hóa các khái niệm về tiêu dùng, hành vi tiêu dùng theo AMA và Philip Kotler; định nghĩa rau an toàn theo Bộ Y tế (2011); quy định hộ gia đình theo Bộ luật Dân sự 2005. Phân tích 4 dạng hành vi mua, mô hình "hộp ý thức" và tháp nhu cầu Maslow. Đánh giá số liệu tiêu dùng rau quả thế giới (Bắc Mỹ, thị trường EU tiêu thụ 33 triệu tấn, Đức tiêu thụ 6,8 triệu tấn rau an toàn chế biến, Pháp nhập khẩu 2,4 triệu tấn năm 2018) và sản xuất trong nước (khoảng 60 cơ sở chế biến rau với công suất 290.000 tấn/năm, sản lượng bình quân Lâm Đồng 800–1.100 kg/người/năm, Sơn La 40–45 kg/người/năm). Điểm luận các nghiên cứu tiền nhiệm của Đỗ Kim Chung (2015) và Nguyễn Bảo Như (2018).

Phần III: Đặc điểm địa bàn và phương pháp nghiên cứu

Khái quát địa bàn phường Phúc Lợi: thành lập năm 2003 theo Nghị định số 132/2003/NĐ-CP, diện tích tự nhiên 626,26 ha. Giai đoạn 2017–2019, dân số tăng từ 14.327 người lên 18.750 người (tăng bình quân 14,51%/năm), số hộ tăng từ 3.561 lên 5.182 hộ; lực lượng lao động năm 2019 đạt 8.997 người (chiếm 48% dân số); quy mô hộ đạt 3,57 khẩu/hộ và 1,63 lao động/hộ. Về đất đai năm 2019: đất nông nghiệp chiếm 184,52 ha (29,46%), đất phi nông nghiệp chiếm 434,02 ha (69,30%), đất chưa sử dụng 7,72 ha (1,23%). Về kinh tế năm 2019: thu ngân sách đạt 65.000 nghìn đồng (102% kế hoạch), chi đầu tư xây dựng 8.000 nghìn đồng, chi thường xuyên 10.000 nghìn đồng; có 2 chợ đạt tiêu chí chợ văn minh thương mại. Chi tiết hóa phương pháp chọn mẫu khảo sát 50 hộ tại Tổ 2, 3, 5, 7, 9 và quy trình phân tích thống kê mô tả, phân tích so sánh trên phần mềm Excel.

Phần IV: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Chương này phản ánh toàn bộ kết quả điều tra sơ cấp đối với 50 hộ dân:

• Đặc điểm nhân khẩu học mẫu khảo sát: Nữ giới chiếm đa số người đi mua thực phẩm với 74,00% (37 người), nam giới chiếm 26,00% (13 người). Độ tuổi từ 25–40 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất 48,00%, tiếp đến là 41–55 tuổi (24,00%), dưới 25 tuổi (20,00%) và trên 55 tuổi (8,00%). Trình độ cao đẳng, đại học chiếm 58,00%; THPT chiếm 20,00%; THCS chiếm 10,00%; khác 12,00%. Ngành nghề chủ yếu là công nhân (36,00%), làm nông (22,00%), công chức (14,00%), buôn bán (8,00%), nội trợ (8,00%) và ngành nghề khác (12,00%).
• Mức thu nhập và chi tiêu: 56,00% hộ có thu nhập bình quân từ 8 đến dưới 15 triệu đồng/người/tháng, 26,00% có thu nhập từ 15 triệu đồng trở lên, và 18,00% dưới 8 triệu đồng. Có 54,00% số hộ chi trên 5 triệu đồng/tháng cho thực phẩm (nữ giới chiếm tỷ lệ chi mức này lên đến 62,16%), 34,00% chi từ 3–5 triệu đồng và 12,00% chi dưới 3 triệu đồng.
• Khối lượng và chủng loại tiêu thụ rau an toàn: Bình quân tiêu thụ chung toàn địa bàn đạt 1,09 kg/người/tháng. Theo tổ: Tổ 5 có mức tiêu thụ cao nhất với 1,21 kg/người/tháng, Tổ 3 đạt 1,17 kg/người/tháng, Tổ 7 đạt 1,12 kg/người/tháng, Tổ 9 đạt 1,11 kg/người/tháng, và thấp nhất là Tổ 2 đạt 0,88 kg/người/tháng. Rau ăn lá là chủng loại được ưa chuộng nhất với 70,00% hộ sử dụng (Tổ 5 đạt 90,00%, Tổ 2 đạt 88,89%); rau ăn củ đứng thứ hai đạt 52,00% (Tổ 5 đạt 80,00%); rau ăn quả đạt 32,00%; rau sơ chế đạt 28,00%; rau đã qua chế biến đạt 26,00% (riêng Tổ 7 đạt 46,15% do chuộng tính tiện lợi).
• Phân hóa theo nhóm tuổi: Nhóm dưới 25 tuổi tiêu thụ bình quân cao nhất với 1,38 kg/người/tháng (100% sử dụng rau ăn lá, 70% ăn củ); nhóm 41–55 tuổi đạt 1,20 kg/người/tháng; nhóm 25–40 tuổi đạt 1,06 kg/người/tháng; nhóm trên 55 tuổi thấp nhất đạt 0,75 kg/người/tháng (chỉ dùng rau lá, củ, quả ở mức 50%, không dùng rau sơ chế hoặc chế biến).
• Phân hóa theo ngành nghề: Nhóm làm buôn bán tiêu thụ nhiều nhất đạt 1,50 kg/người/tháng; nhóm khác đạt 1,31 kg; làm nông đạt 1,30 kg; nội trợ đạt 1,08 kg; công chức đạt 1,04 kg; công nhân thấp nhất với 0,90 kg/người/tháng (mặc dù có 88,89% hộ công nhân sử dụng rau ăn lá).
• Phân hóa theo thu nhập: Mức tiêu dùng tăng tương ứng theo thu nhập: dưới 8 triệu đồng đạt 1,07 kg/người/tháng; từ 8–15 triệu đồng đạt 1,09 kg/người/tháng; từ 15 triệu đồng trở lên đạt 1,12 kg/người/tháng. Nhóm thu nhập cao ưu tiên rau ăn củ (76,92%) và giảm tỷ lệ sử dụng rau ăn lá xuống còn 23,08%.
• Hộp đen hành vi tiêu dùng và các yếu tố ảnh hưởng: Đánh giá hành vi tìm kiếm thông tin, lựa chọn địa điểm mua (chợ, siêu thị, cửa hàng sạch), phản ứng khi đối mặt rau trái vụ, xử lý khi mua phải rau kém chất lượng, thói quen sơ chế - bảo quản và mức giá sẵn sàng chi trả. Xác định các yếu tố tác động chính bao gồm: yếu tố tâm lý (động cơ, nhận thức an toàn), yếu tố thu nhập, giá cả thị trường và yếu tố xã hội (gia đình, trình độ văn hóa).
• Đề xuất các giải pháp: Nhóm giải pháp nâng cao nhận thức người tiêu dùng; giải pháp ổn định giá; giải pháp quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm và các giải pháp hỗ trợ phát triển chuỗi cung ứng.

Phần V: Kết luận và kiến nghị

Tóm lược các phát hiện nghiên cứu về hành vi tiêu dùng rau an toàn tại phường Phúc Lợi; đưa ra kiến nghị đối với chính quyền địa phương (tăng cường kiểm tra giám sát an toàn thực phẩm, xử lý vi phạm, phát triển hệ thống siêu thị/cửa hàng tiện lợi) và khuyến nghị đối với hộ gia đình trong việc lựa chọn, sơ chế thực phẩm.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu đã cung cấp số liệu thực nghiệm chi tiết về hành vi và khối lượng tiêu thụ rau an toàn của 50 hộ gia đình trên địa bàn phường Phúc Lợi trong giai đoạn 2020–2021.

Phân loại đối tượng khảo sát	Số hộ (n=50)	Tỷ lệ cơ cấu (%)	Lượng tiêu thụ bình quân (kg/người/tháng)	Chủng loại rau tiêu thụ chủ đạo (%)
Toàn bộ mẫu khảo sát	50	100,00	1,09	Rau lá (70,00%), Rau củ (52,00%)
Theo địa bàn tổ dân phố
- Tổ 2	9	18,00	0,88	Rau lá (88,89%), Rau sơ chế (33,33%)
- Tổ 3	8	16,00	1,17	Rau lá (87,50%), Rau củ (75,00%)
- Tổ 5	10	20,00	1,21	Rau lá (90,00%), Rau củ (80,00%)
- Tổ 7	13	26,00	1,12	Rau lá (50,00%), Rau chế biến (46,15%)
- Tổ 9	10	20,00	1,11	Rau sơ chế (60,00%), Rau lá/củ (50,00%)
Theo nhóm độ tuổi
- Dưới 25 tuổi	10	20,00	1,38	Rau lá (100,00%), Rau củ (70,00%)
- Từ 25 đến 40 tuổi	24	48,00	1,06	Rau lá (66,67%), Rau củ (45,83%)
- Từ 41 đến 55 tuổi	12	24,00	1,20	Rau lá (66,67%), Rau củ (66,67%)
- Trên 55 tuổi	4	8,00	0,75	Rau lá, củ, quả (đồng mức 50,00%)
Theo ngành nghề chủ hộ
- Buôn bán	4	8,00	1,50	Rau lá, quả, củ (đồng mức 75,00%)
- Khác	6	12,00	1,31	Rau lá, quả, sơ chế (đồng mức 66,67%)
- Làm nông	11	22,00	1,30	Rau lá (63,64%), Rau củ (54,55%)
- Nội trợ	4	8,00	1,08	Rau củ (100,00%), Rau lá, quả, sơ chế (25,00%)
- Công chức	7	14,00	1,04	Rau lá, quả (đồng mức 71,43%)
- Công nhân	18	36,00	0,90	Rau lá (88,89%), Rau củ (55,56%)
Theo mức thu nhập bình quân
- Dưới 8 triệu đồng/tháng	9	18,00	1,07	Rau lá (66,67%), Rau củ (44,44%)
- Từ 8 đến dưới 15 triệu đồng/tháng	28	56,00	1,09	Rau lá (78,57%), Rau củ (78,57%)
- Từ 15 triệu đồng/tháng trở lên	13	26,00	1,12	Rau củ (76,92%), Rau quả (38,46%)

Các đề xuất và kiến nghị cụ thể từ kết quả nghiên cứu:

• Đối với chính quyền địa phương: Chú trọng xây dựng và bảo đảm nguồn cung ứng an toàn, quy hoạch điểm bán lẻ; tăng cường thanh tra, kiểm tra định kỳ và đột xuất chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm trên thị trường; xử lý nghiêm các trường hợp gian lận nguồn gốc; tiếp tục hoàn thiện và phát triển hệ thống siêu thị, cửa hàng thực phẩm tiện ích.
• Đối với bình ổn thị trường: Đưa ra các chính sách ổn định giá bán rau an toàn nhằm giảm thiểu rào cản chi phí đối với nhóm người có thu nhập thấp và trung bình; hỗ trợ người dân tiếp cận thông tin nguồn gốc sản phẩm nhanh chóng, minh bạch.
• Đối với người tiêu dùng: Tuyên truyền giáo dục nâng cao nhận thức, trang bị kiến thức nhận biết dấu hiệu rau an toàn qua nhãn mác, hình thái, hướng dẫn kỹ năng bảo quản và sơ chế đúng kỹ thuật.

Đóng góp của nghiên cứu: Khóa luận đã bổ sung cứ liệu thực nghiệm cụ thể tại phường Phúc Lợi - một địa bàn đô thị hóa đặc trưng thuộc quận Long Biên giai đoạn 2020–2021. So với các nghiên cứu trước đây tại huyện Gia Lâm (như đề tài của ĐH Nông nghiệp I năm 2011 hay Nguyễn Bảo Như năm 2018), nghiên cứu này khắc phục khoảng trống khi đi sâu phân tích trực tiếp hộp đen hành vi của người tiêu dùng, mối liên hệ giữa các tầng lớp nhân khẩu học đô thị (như công nhân, tiểu thương, công chức) với chủng loại rau tiêu dùng và mức độ sẵn sàng chi trả trong bối cảnh chịu tác động của dịch bệnh Covid-19.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận chỉ ra một số hạn chế gắn liền với phạm vi và điều kiện nghiên cứu:

• Giới hạn về dung lượng mẫu: Khảo sát thực địa dừng lại ở quy mô mẫu 50 hộ gia đình trên địa bàn 5 tổ dân phố do nguồn lực và thời gian nghiên cứu của sinh viên có hạn, chưa bao quát toàn bộ 14 tổ dân phố với 5.182 hộ dân của phường.
• Phương pháp phân tích: Chủ yếu áp dụng thống kê mô tả, phân tổ và so sánh tỷ lệ; chưa ứng dụng các mô hình kinh tế lượng hồi quy chuyên sâu (như Logit, Probit hay mô hình cấu trúc tuyến tính SEM) để đo lường trọng số tác động biên của từng yếu tố tới mức độ sẵn sàng chi trả.
• Bối cảnh thời gian: Đợt điều tra sơ cấp diễn ra trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19 diễn biến phức tạp, phần nào tạo ra sự biến động mang tính thời điểm về giá cả, kênh mua sắm và thói quen tích trữ thực phẩm.

Hướng mở rộng nghiên cứu tiếp theo:

• Mở rộng quy mô mẫu điều tra trên phạm vi toàn quận Long Biên hoặc so sánh giữa các phường có tốc độ đô thị hóa khác nhau.
• Tích hợp các mô hình kinh tế lượng định lượng để xác định rõ mức độ co giãn của cầu rau an toàn theo giá và thu nhập.
• Nghiên cứu sâu hơn về toàn bộ chuỗi giá trị từ khâu sản xuất, logistics bảo quản lạnh đến hành vi mua hàng qua các kênh thương mại điện tử.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp, Quản trị kinh doanh nông nghiệp, Phát triển nông thôn và Marketing: Cung cấp tài liệu tham khảo thực tế về phương pháp xây dựng đề cương, thiết kế hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu hành vi người tiêu dùng, bảng hỏi khảo sát hộ gia đình và kỹ thuật phân tổ thống kê mô tả.
• Cán bộ quản lý kinh tế, thương mại và chính quyền cơ sở cấp xã/phường: Tham khảo bộ số liệu về nhu cầu thực tế, thị hiếu tiêu thụ theo độ tuổi, nghề nghiệp và thu nhập của người dân đô thị để xây dựng phương án phát triển mạng lưới phân phối thực phẩm an toàn, kiểm soát nguồn cung và xúc tiến thương mại nông sản.
• Phần đáng tham khảo nhất trong văn bản: Toàn bộ Chương 3 (hệ thống chỉ tiêu đánh giá hành vi và cách thức phân tổ mẫu theo đặc thù kinh tế của từng tổ dân phố) và hệ thống bảng biểu phân tích chéo tại Chương 4 (mối liên hệ giữa các nhóm nhân khẩu học với lượng tiêu thụ và chủng loại rau an toàn).

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng cỡ mẫu khảo sát sơ cấp là bao nhiêu và phân bổ tại những địa bàn nào?
Khóa luận điều tra chọn mẫu trực tiếp 50 hộ gia đình sinh sống tại 5 tổ dân phố của phường Phúc Lợi (Tổ 2: 9 hộ; Tổ 3: 8 hộ; Tổ 5: 10 hộ; Tổ 7: 13 hộ; Tổ 9: 10 hộ), đại diện cho các nhóm dân cư thuộc 4 làng: Đông, Trung, Thượng và Hội Xá.

2. Mức tiêu thụ rau an toàn bình quân của người dân phường Phúc Lợi được ghi nhận là bao nhiêu?
Khối lượng tiêu thụ rau an toàn bình quân chung của các hộ điều tra đạt 1,09 kg/người/tháng. Trong đó, mức tiêu thụ cao nhất thuộc về Tổ 5 với 1,21 kg/người/tháng và thấp nhất thuộc về Tổ 2 với 0,88 kg/người/tháng.

3. Cơ cấu tiêu dùng phân theo các chủng loại rau an toàn diễn ra như thế nào?
Rau ăn lá có tỷ lệ sử dụng cao nhất với 70,00% số hộ lựa chọn; đứng thứ hai là rau ăn củ với 52,00%; rau ăn quả đạt 32,00%; rau đã qua sơ chế đạt 28,00%; và rau đã qua chế biến sẵn có tỷ lệ thấp nhất là 26,00% (riêng Tổ 7 có tỷ lệ dùng rau chế biến cao nhất đạt 46,15%).

4. Mức tiêu thụ rau an toàn biến động ra sao giữa các nhóm tuổi và nhóm ngành nghề?
Về độ tuổi: Nhóm dưới 25 tuổi tiêu thụ nhiều nhất (1,38 kg/người/tháng), tiếp theo là nhóm 41–55 tuổi (1,20 kg), nhóm 25–40 tuổi (1,06 kg) và nhóm trên 55 tuổi thấp nhất (0,75 kg). Về ngành nghề: Người làm nghề buôn bán có mức tiêu thụ cao nhất (1,50 kg/người/tháng), trong khi nhóm công nhân tiêu thụ thấp nhất (0,90 kg/người/tháng).

5. Cơ cấu thu nhập và chi tiêu cho thực phẩm của các hộ khảo sát tại phường Phúc Lợi phân bổ ra sao?
Về thu nhập: Nhóm có thu nhập bình quân từ 8 đến dưới 15 triệu đồng/người/tháng chiếm đa số với 56,00%; nhóm từ 15 triệu đồng trở lên chiếm 26,00%; nhóm dưới 8 triệu đồng chiếm 18,00%. Về chi tiêu: 54,00% số hộ chi trên 5 triệu đồng/tháng cho thực phẩm; 34,00% chi từ 3–5 triệu đồng; và 12,00% chi dưới 3 triệu đồng.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Phương Anh đã hệ thống hóa lý luận về hành vi tiêu dùng và phân tích thực trạng sử dụng rau an toàn của 50 hộ gia đình tại phường Phúc Lợi, quận Long Biên. Kết quả chỉ ra mức tiêu thụ bình quân đạt 1,09 kg/người/tháng, chịu ảnh hưởng rõ rệt bởi các yếu tố thu nhập, độ tuổi, nghề nghiệp và nhận thức về an toàn thực phẩm. Nghiên cứu cung cấp hệ thống số liệu thực nghiệm làm cơ sở khoa học để chính quyền địa phương hoàn thiện công tác quản lý chất lượng nông sản, ổn định giá cả và định hướng phát triển chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn trên địa bàn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM KHOA KINH TẾ VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN ------- ------- NGUYỄN THỊ PHƯƠNG ANH “NGHIÊN CỨU HÀNH VI TIÊU DÙNG RAU AN TOÀN CỦA CÁC HỘ GIA ĐÌNH TRÊN ĐỊA BÀN PHƯỜNG PHÚC LỢI, QUẬN LONG BIÊN, THÀNH PHỐ HÀ NỘI KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP HÀ NỘI – 2021 HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM KHOA KINH TẾ VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN ------- ------- KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP “NGHIÊN CỨU HÀNH VI TIÊU DÙNG RAU AN TOÀN CỦA CÁC HỘ GIA ĐÌNH TRÊN ĐỊA BÀN PHƯỜNG PHÚC LỢI, QUẬN LONG BIÊN, THÀNH PHỐ HÀ NỘI Họ và tên : Nguyễn Thị Phương Anh Mã sinh viên : 611465 Giáo viên hướng dẫn : TS. Trần Đức Trí HÀ NỘI – 2021 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan khóa luận tốt nghiệp “Nghiên cứu hành vi tiêu dùng rau an toàn của các hộ gia đình trên địa bàn phường Phúc Lợi, quận Long Biên, thành phố Hà Nội” là công trình nghiên cứu của tôi. Số liệu và kết quả nghiên cứu là trung thực và chưa từng được sử dụng trong bất cứ một tài liệu, nghiên cứu nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc hoàn thành khóa luận này đều được cảm ơn và các thông tin trích dẫn đều được ghi rõ nguồn gốc.

Đồng thời, tôi xin cam đoan rằng trong quá trình thực hiện đề tài tôi luôn chấp hành đúng mọi quy định của địa phương nơi thực hiện đề tài. Hà Nội, ngày tháng năm 2020 Sinh viên Nguyễn Thị Phương Anh i LỜI CẢM ƠN Trong quá trình thực tập và thực hiện đề tài khóa luận, tôi đã nhận được sự giúp đỡ tận tình của các cá nhân, tổ chức trong và ngoài trường để em có thể hoàn thành tốt đề tài nghiên cứu này. Đầu tiên, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới thầy, cô giáo khoa Kinh tế và Phát triển Nông thôn - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã trực tiếp tham gia giảng dạy, tận tình giúp đỡ, truyền đạt nguồn kiến thức bổ ích cho tôi trong suốt bốn năm học vừa qua. Tôi cũng xin trân trọng cảm ơn UBND phường Phúc Lợi đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong việc thu thập số liệu và những thông tin cần thiết cho việc nghiên cứu của đề tài.

Đặc biệt, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến thầy giáo Tiến sĩ Trần Đức Trí đã nhiệt tình hướng dẫn và chỉ bảo giúp đỡ tôi trong quá trình thực tập tốt nghiệp và hoàn thành bài khóa luận này. Với vốn kiến thức và thời gian nghiên cứu hạn chế, Khóa luận tốt nghiệp của tôi chắc chắn không tránh khỏi những thiếu sót. Vì vậy tôi rất mong nhận được sự góp ý của thầy cô để bài báo cáo của tôi được hoàn thiện hơn. Tôi xin chân thành cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2020 Sinh viên Nguyễn Thị Phương Anh ii TÓM TẮT KHÓA LUẬN Rau an toàn là loại thực phẩm chứa các chất dinh dưỡng, các loại vitamin cần thiết cho cơ thể và cân bằng khẩu phần ăn của mỗi người.

Chính vì tầm quan trọng mà rau, củ quả mang lại cho nên người tiêu dùng cần có sự đúng đắn trọng việc lựa chọn rau, củ, quả. Tuy nhiên, với hành vi tiêu dùng rau an toàn của các nhóm đối tượng khách hàng khác nhau thì mỗi loại rau, nơi mua, chất lượng rau có tác động khác nhau để có được nhóm khách hàng yêu thích sản phẩm của mình.