CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1. Tài liệu nước ngoài Đề tài: “How online food delivery platforms contributed to the resilience of the urban food system in China during the COVID-19 pandemic” của tác giả Xiaobing Wang, Fangxiao Zhao, Xu Tian, Shi Min, Stephan von Cramon-Taubadel, Jukin Huang, Shenggen Fan (2022). Trong bài nghiên cứu này, tác giả sử dụng dữ liệu tần suất cao để định lượng bản chất và hiệu suất của nền tảng giao đồ ăn trực tuyến trong đại dịch COVID-19 tại các thành thị Trung Quốc. Nghiên cứu này ước tính tác động ngắn hạn và dài hạn của các biện pháp phong tỏa và mở cửa trở lại.
Chiến lược ước tính sự khác biệt về sự khác biệt (DID) và phương pháp nghiên cứu sự kiện được sử dụng để xác định tác động của các biện pháp phong tỏa và mở cửa trở lại đối với hiệu suất của các nhà hàng và nền tảng giao đồ ăn trực tuyến. Kết quả chỉ ra rằng một số nhà hàng vẫn tiếp tục hoạt động và cung cấp dịch vụ giao đồ ăn trực tuyến trong khi lệnh phong tỏa có hiệu lực. Cả số lượng nhà hàng đang hoạt động và dịch vụ giao đồ ăn trực tuyến của họ đều phục hồi và tăng trưởng hơn nữa sau khi lệnh phong tỏa được dỡ bỏ. Lộ trình điều chỉnh của ngành kinh doanh giao đồ ăn trực tuyến sau khi thực hiện phong tỏa khác với lộ trình điều chỉnh sau khi dỡ bỏ phong tỏa.
Các biện pháp phong tỏa và mở cửa trở lại không ảnh hưởng như nhau đến tất cả các loại hình nhà hàng ẩm thực. Trong đó, tác giả cũng xem xét các cơ chế tác động của các biện pháp phong tỏa đối với nhà hàng và dịch vụ giao đồ ăn trực tuyến, đồng thời tiến hành kiểm tra mức độ tin cậy để xác nhận tính ổn định của những phát hiện chính. Nghiên cứu này đóng góp vào các tài liệu hiện có bằng cách xác nhận 10 sự đóng góp tích cực của giao đồ ăn trực tuyến đối với khả năng phục hồi của hệ thống thực phẩm đô thị trước những cú sốc bất ngờ từ bên ngoài. Đề tài: “Does online food delivery improve the equity of food accessibility? A case study of Nanjing, China” của tác giả Shanqi Zhang, Hui Luan, Feng Zhen, Yu Kong, Guanliang Xi (2023).
Trong nghiên cứu này, tác giả muốn nâng cao sự hiểu biết của mọi người về tính công bằng của việc hình thức đặt và giao đồ thực phẩm thông qua nền tảng thứ ba, dựa trên một nghiên cứu về Nam Kinh, Trung Quốc. Nghiên cứu này cung cấp một khuôn khổ để nghiên cứu khả năng tiếp cận thực phẩm và các yếu tố đóng góp cho dịch vụ ăn tại chỗ và trực tuyến. Các nhóm thiệt thòi về mặt xã hội vẫn dễ bị tổn thương trước các cơ hội mua sắm thực phẩm. Các phát hiện thực nghiệm có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển các chiến lược kết hợp ăn tại chỗ - trực tuyến để cung cấp dịch vụ thực phẩm.
Đề tài: “Associations between area deprivation and changes in the digital food environment during the COVID-19 pandemic: Longitudinal analysis of three online food delivery platforms” của tác giả Alexandra Kalbus ,Andrea Ballatore, Laura Cornelsen, Robert Greener Steve n Cummins (2023). Mục đích nghiên cứu về mối liên hệ giữa tình trạng thiếu thốn của khu dân cư và việc tiếp xúc với các dịch vụ giao đồ ăn trực tuyến và những thay đổi về mức độ tiếp xúc do thiếu thốn trong năm đầu tiên xảy ra đại dịch. Từ đó, các biện pháp can thiệp nhắm vào môi trường thực phẩm kỹ thuật số có thể cần phải được điều chỉnh theo hoàn cảnh của địa phương. Tài liệu trong nước 11 Đề tài: “Hành vi sử dụng dịch vụ giao đồ ăn trực tuyến của khách hàng Việt Nam trong thời kỳ dịch bệnh COVID-19” của Nguyễn Thị Mỹ Nguyệt , Nguyễn Hoàng Việt , Vũ Tuấn Dương (2021).
Nghiên cứu này tập trung vào phân tích ý định và hành vi sử dụng dịch vụ giao đồ ăn trực tuyến trong thời kỳ đại dịch COVID-19, dựa trên các lý thuyết động cơ bảo vệ và mô hình chấp nhận công nghệ. Mục tiêu của nghiên cứu là tìm kiếm bằng chứng về sự khác biệt trong hành vi sử dụng dịch vụ giao đồ ăn trực tuyến giữa các nhóm khách hàng thuộc các độ tuổi khác nhau. Các phát hiện từ nghiên cứu này có thể cung cấp cho các doanh nghiệp dịch vụ giao hàng trực tuyến những hiểu biết quan trọng về động cơ mua hàng của khách hàng trong thời kỳ khủng hoảng dịch bệnh. Đề tài: “ Các nhân tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng ứng dụng đặt đồ ăn trực tuyến NOW FOOD tại tỉnh Thái Nguyên” của tác giả Đàm Thị Phương Thảo, Lê Triệu Tuấn (2021).
Mục đích của bài nghiên cứu là để kiểm định một vài nhân tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng ứng dụng đặt đồ ăn trực tuyến NOW FOOD tại Thái Nguyên. Với 200 mẫu được thu thập cùng với phương pháp xử lý số liệu trong nghiên cứu thực hiện thông qua đánh giá thang đo bằng hệ số tin cậy Cronbach’s Alpha, phân tích nhân tố khám phá EFA, phân tích hồi quy để xác định mức độ ảnh hưởng của các yếu tố. Đề tài: “Các yếu tố ảnh hưởng đến ý định mua sắm trực tuyến của người tiêu dùng thế hệ Z trên địa bàn thành phố Biên Hòa” của Nguyễn Thị Kim Hiệp (2022). Nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định mua sắm trực tuyến của nguời tiêu dùng thế hệ Z.
Nghiên cứu được thực hiện với phương pháp định tính và định lượng. Dữ liệu dùng trong nghiên cứu là dữ liệu sơ cấp được thu thập trực tiếp từ những người tiêu dùng thế hệ Z, đã từng mua sắm trên môi trường online, đang sinh sống tại thành phố Biên Hòa. 12 Kết quả nghiên cứu nhằm góp phần đề xuất các hàm ý chính sách, các giải pháp chiến lược góp phần nâng cao hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp kinh doanh trực tuyến. Khoảng trống nghiên cứu Nhìn chung, các nghiên cứu trước đây đã tập trung vào những yếu tố ảnh hưởng đến hành vi sử dụng dịch vụ đặt đồ ăn nói chung và một số thương hiệu ứng dụng đặt đồ ăn phổ biến.
Tuy nhiên, chưa có quá nhiều nghiên cứu nhiều tại thành phố Hà Nội trong bối cảnh các công ty công nghệ về ứng dụng giao đồ ăn đang chú trọng hơn về lĩnh vực OFD. Nghiên cứu này tập trung vào các yếu tố quan trọng có thể ảnh hưởng đến hành vi đặt đồ ăn trực tuyến của người dùng tại Hà Nội. Cụ thể, nghiên cứu có thể tập trung vào các yếu tố như tiện lợi, đáng tin cậy của nền tảng giao đồ ăn trực tuyến, chất lượng sản phẩm và dịch vụ, giá cả hợp lý, đội ngũ giao hàng, phản hồi và đánh giá từ người dùng trước đó, các chương trình khuyến mãi và ưu đãi, và yếu tố văn hóa, thói quen và sự tiếp cận công nghệ của người dùng tại Hà Nội. Ngoài ra, cần xem xét các yếu tố liên quan đến động cơ và sự chấp nhận công nghệ của người dùng khi sử dụng dịch vụ đặt đồ ăn trực tuyến.
13 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 2. Tổng quan về dịch vụ đặt đồ ăn trực tuyến 2. Khái niệm và đặc điểm của dịch vụ Theo quan điểm của Philip Kotler và Armstrong: “Dịch vụ là một hoạt động hoặc lợi ích mà một bên có thể cung cấp cho bên khác về cơ bản là vô hình và không dẫn đến quyền sở hữu bất kỳ thứ gì. Sản xuất của nó có thể có hoặc có thể không gắn với một sản phẩm vật chất”.
William Staton, ông cho rằng “Dịch vụ là một hoạt động có một yếu tố vô hình gắn liền với nó và liên quan đến sự tương tác của nhà cung cấp dịch vụ với khách hàng hoặc với tài sản thuộc về khách hàng. Dịch vụ không liên quan đến việc chuyển giao quyền sở hữu đầu ra”. Các quy định pháp luật của Việt Nam, cụ thể là Luật Giá năm 2012, quy định dịch vụ là hàng hóa vô hình, trong đó quá trình sản xuất và tiêu dùng không thể tách rời. Các dịch vụ này bao gồm nhiều loại hình khác nhau trong hệ thống ngành sản phẩm của Việt Nam theo quy định của pháp luật.
Về bản chất, có thể hiểu dịch vụ là những sản phẩm do lao động sản xuất ra, không tồn tại dưới dạng vật chất. Chúng được cung cấp bởi một bên cho một bên khác có nhu cầu, với một khoản phí tương ứng được tính. Việc cung cấp các dịch vụ rất đa dạng và bao gồm các hoạt động như dịch vụ vận chuyển, 14 khách sạn và du lịch, các dịch vụ hỗ trợ cho hoạt động sản xuất kinh doanh như ngân hàng, bảo hiểm, vận tải, cũng như các dịch vụ tư vấn pháp luật… Dịch vụ thường mang một số đặc điểm như sau: Vô hình: Dịch vụ không có hình thức vật chất rõ ràng và không thể nhìn thấy hoặc chạm vào được. Chúng thường liên quan đến các hoạt động, trải nghiệm, hay hiệu quả được cung cấp cho khách hàng.
Không thể tách rời quá trình sản xuất và tiêu dùng: Trong dịch vụ, quá trình sản xuất và tiêu dùng thường xảy ra đồng thời và không thể tách rời nhau. Khách hàng thường tiếp nhận và trải nghiệm dịch vụ trong quá trình cung cấp. Không có tính trữ lượng: Dịch vụ không thể được tích lũy hay tích trữ trong kho hàng. Chúng phải được tạo ra và cung cấp ngay lập tức khi có nhu cầu từ khách hàng.
Tính không ổn định: Dịch vụ thường có tính biến đổi và đa dạng. Chúng có thể thay đổi tùy theo yêu cầu và mong muốn của khách hàng, cũng như điều kiện và ngữ cảnh cụ thể. Tương tác trực tiếp với khách hàng: Dịch vụ thường đòi hỏi sự tương tác trực tiếp giữa nhà cung cấp dịch vụ và khách hàng. Sự tương tác này có thể xảy ra qua giao tiếp, phục vụ, hỗ trợ và sự đáp ứng đối với nhu cầu của khách hàng.
Quyền lợi không chắc chắn: Một trong những đặc điểm đáng chú ý của dịch vụ là tính không chắc chắn trong việc đảm bảo quyền lợi và chất lượng dịch vụ. Tùy thuộc vào yếu tố con người và quá trình cung cấp, chất lượng và hiệu quả của dịch vụ có thể thay đổi. Bản chất của dịch vụ là một hoạt động phi vật chất mà một bên cung cấp cho bên khác, nhằm đáp ứng nhu cầu hoặc mong muốn của khách hàng. 15 Dịch vụ không có hình thức vật chất rõ ràng như hàng hóa, mà thường liên quan đến trải nghiệm, hiệu quả hoặc sự hỗ trợ được cung cấp cho khách hàng.