Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Sàng Và Điều Trị Răng Nhạy Cảm Ngà Bằng Laser Diode

Nghiên cứu điều trị răng nhạy cảm ngà bằng laser diode tại Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ đã thu… 99 trang · Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ · 2019.

• Tác giả: Nguyễn Hoàng Giang
• Người hướng dẫn: TS. Lê Nguyên Lâm
• Trường học: Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ
• Chuyên ngành: Răng Hàm Mặt
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Lâm Sàng, Nguyên Nhân, Một Số Yếu Tố Liên Quan Và Đánh Giá Kết Quả Điều Trị Bệnh Nhân Có Răng Nhạy Cảm Ngà Bằng Laser Diode Tại Bệnh Viện Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ
• Loại tài liệu: Luận Văn Bác Sĩ Nội Trú
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Cần Thơ

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Đặc điểm giải phẫu và chức năng của men răng, ngà răng, xê măng răng và tủy răng
• 1.2. Nguyên nhân và đặc điểm lâm sàng của răng nhạy cảm ngà
• 1.2.1. Định nghĩa và các thuyết về cơ chế nhạy cảm ngà
• 1.2.2. Nguyên nhân và đặc điểm lâm sàng của răng nhạy cảm ngà
• 1.2.3. Tụt nướu
• 1.2.4. Mòn răng
• 1.2.4.1. Mòn răng-răng (Attrition)
• 1.2.4.2. Mài mòn răng (Abrasion)
• 1.2.4.3. Xói mòn hay mòn hóa học (Erosion)
• 1.2.4.4. Tiêu cổ răng (Abfraction)
• 1.2.5. Một số yếu tố liên quan trên bệnh nhân có răng nhạy cảm ngà
• 1.3. Chẩn đoán và điều trị nhạy cảm ngà
• 1.4. Các nghiên cứu liên quan
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3. Đạo đức nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đặc điểm lâm sàng, nguyên nhân và một số yếu tố liên quan của bệnh nhân có răng nhạy cảm ngà
• 3.2. Đánh giá kết quả điều trị răng nhạy cảm ngà bằng Laser Diode so với kem GC Tooth Mousse (n=153 răng mỗi nhóm)
• 3.3. Đặc điểm lâm sàng, nguyên nhân và một số yếu tố liên quan của bệnh nhân có răng nhạy cảm ngà
• 3.4. Đánh giá kết quả điều trị nhạy cảm ngà bằng Laser Diode với nhóm chứng được điều trị bằng kem GC Tooth Mousse
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Điều Trị Răng Nhạy Cảm Ngà Bằng Laser Diode

Nghiên cứu điều trị răng nhạy cảm ngà bằng laser diode tại Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ đã thu hút sự quan tâm lớn từ cộng đồng nha khoa. Răng nhạy cảm ngà là một vấn đề phổ biến, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của nhiều người. Việc áp dụng công nghệ laser diode trong điều trị không chỉ mang lại hiệu quả nhanh chóng mà còn giảm thiểu đau đớn cho bệnh nhân. Nghiên cứu này nhằm mục tiêu khảo sát đặc điểm lâm sàng và đánh giá hiệu quả điều trị bằng laser diode.

1.1. Đặc Điểm Lâm Sàng Của Răng Nhạy Cảm Ngà

Răng nhạy cảm ngà thường biểu hiện qua triệu chứng ê buốt khi tiếp xúc với các kích thích như lạnh, nóng, hoặc chua. Đặc điểm lâm sàng này có thể xuất hiện ở nhiều vị trí khác nhau trên răng, đặc biệt là ở vùng cổ răng. Theo nghiên cứu, tỷ lệ mắc răng nhạy cảm ngà dao động từ 1,3% đến 92,1% tùy theo khu vực.

1.2. Nguyên Nhân Gây Ra Răng Nhạy Cảm Ngà

Nguyên nhân chính gây ra tình trạng răng nhạy cảm ngà bao gồm mất men răng, tụt nướu và các thói quen xấu như chải răng quá mạnh. Những yếu tố này làm lộ ngà răng, khiến cho các ống ngà tiếp xúc trực tiếp với môi trường bên ngoài, dẫn đến cảm giác ê buốt.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Điều Trị Răng Nhạy Cảm Ngà

Điều trị răng nhạy cảm ngà gặp nhiều thách thức, đặc biệt là trong việc xác định nguyên nhân và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Các phương pháp truyền thống như kem đánh răng đặc trị thường không mang lại hiệu quả lâu dài. Do đó, việc tìm kiếm giải pháp mới như laser diode trở nên cần thiết.

2.1. Những Thách Thức Trong Chẩn Đoán

Chẩn đoán chính xác nguyên nhân gây ra răng nhạy cảm ngà là một thách thức lớn. Nhiều bệnh nhân có thể không nhận thức được nguyên nhân thực sự của tình trạng này, dẫn đến việc điều trị không hiệu quả.

2.2. Hạn Chế Của Các Phương Pháp Điều Trị Truyền Thống

Các phương pháp điều trị truyền thống như sử dụng kem đánh răng hay gel bôi thường yêu cầu thời gian dài để thấy được hiệu quả. Điều này không đáp ứng được nhu cầu của bệnh nhân muốn có kết quả nhanh chóng và hiệu quả lâu dài.

III. Phương Pháp Điều Trị Răng Nhạy Cảm Ngà Bằng Laser Diode

Laser diode là một trong những phương pháp điều trị mới nhất cho răng nhạy cảm ngà. Phương pháp này sử dụng ánh sáng laser để tác động trực tiếp lên ngà răng, giúp giảm cảm giác ê buốt một cách nhanh chóng và hiệu quả. Nghiên cứu cho thấy laser diode có thể mang lại kết quả điều trị tốt hơn so với các phương pháp truyền thống.

3.1. Cơ Chế Hoạt Động Của Laser Diode

Laser diode hoạt động dựa trên nguyên lý tạo ra nhiệt độ cao tại vùng ngà răng, làm giảm độ nhạy cảm của các ống ngà. Điều này giúp ngăn chặn cảm giác ê buốt khi tiếp xúc với các kích thích bên ngoài.

3.2. Lợi Ích Của Việc Sử Dụng Laser Diode

Việc sử dụng laser diode trong điều trị răng nhạy cảm ngà mang lại nhiều lợi ích như giảm đau, thời gian điều trị ngắn và hiệu quả lâu dài. Nghiên cứu cho thấy bệnh nhân cảm thấy thoải mái hơn và có sự cải thiện rõ rệt sau khi điều trị.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Nghiên Cứu Tại Bệnh Viện Trường Đại Học Y Dược Cần Thơ

Nghiên cứu điều trị răng nhạy cảm ngà bằng laser diode tại Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ đã cho thấy kết quả khả quan. Các bệnh nhân được điều trị bằng laser diode đã có sự cải thiện rõ rệt về triệu chứng và chất lượng cuộc sống.

4.1. Kết Quả Điều Trị Tại Bệnh Viện

Kết quả điều trị cho thấy tỷ lệ bệnh nhân giảm triệu chứng ê buốt lên đến 80% sau khi điều trị bằng laser diode. Điều này chứng tỏ hiệu quả của phương pháp này trong việc điều trị răng nhạy cảm ngà.

4.2. Phản Hồi Từ Bệnh Nhân

Phản hồi từ bệnh nhân cho thấy họ cảm thấy hài lòng với kết quả điều trị. Nhiều bệnh nhân đã chia sẻ rằng họ không còn cảm giác ê buốt khi ăn uống, điều này giúp cải thiện chất lượng cuộc sống của họ.

V. Kết Luận Về Nghiên Cứu Điều Trị Răng Nhạy Cảm Ngà

Nghiên cứu điều trị răng nhạy cảm ngà bằng laser diode tại Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ đã mở ra hướng đi mới trong việc điều trị tình trạng này. Kết quả nghiên cứu cho thấy laser diode là một phương pháp hiệu quả, an toàn và mang lại sự hài lòng cho bệnh nhân.

5.1. Tương Lai Của Phương Pháp Điều Trị

Với những kết quả khả quan, laser diode có thể trở thành phương pháp điều trị chính cho răng nhạy cảm ngà trong tương lai. Cần tiếp tục nghiên cứu để hoàn thiện kỹ thuật và mở rộng ứng dụng của phương pháp này.

5.2. Khuyến Nghị Cho Các Nghiên Cứu Tiếp Theo

Cần thực hiện thêm nhiều nghiên cứu để đánh giá hiệu quả lâu dài của laser diode trong điều trị răng nhạy cảm ngà. Đồng thời, cần nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị để tối ưu hóa quy trình điều trị.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nhạy cảm ngà hay ê buốt răng là một trong những vấn đề răng miệng phổ biến, với tỷ lệ mắc dao động rộng từ 1,3% đến 92,1% dân số tùy theo từng khu vực địa lý, trong đó các báo cáo tại Việt Nam ghi nhận tỷ lệ này đạt khoảng 47,7%. Tình trạng này phát sinh khi lớp ngà răng bị lộ tiếp xúc với các kích thích nhiệt độ, hóa học hoặc cơ học từ môi trường miệng, gây ra cảm giác đau buốt khó chịu và ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống của người bệnh. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là tìm kiếm một giải pháp can thiệp có tác dụng giảm đau tức thì, duy trì hiệu quả lâu dài và đảm bảo an toàn tuyệt đối cho mô tủy răng.

Mục tiêu cụ thể của luận văn bao gồm: khảo sát đặc điểm lâm sàng, nguyên nhân và các yếu tố liên quan ở bệnh nhân có răng nhạy cảm ngà; đồng thời đánh giá, so sánh kết quả điều trị của công nghệ Laser Diode bước sóng 810nm với kem tái khoáng hóa GC Tooth Mousse chứa phức hợp Casein Phosphopeptide - Amorphous Canxi Phosphate (CPP-ACP). Nghiên cứu được triển khai thực địa trên 123 bệnh nhân với tổng cộng 306 răng tổn thương tại Bệnh viện Trường Đại học Y Dược Cần Thơ trong giai đoạn từ tháng 12/2017 đến tháng 07/2019. Luận văn mang ý nghĩa khoa học và thực tiễn sâu sắc khi cung cấp dữ liệu lâm sàng định lượng có giá trị cao, chứng minh khả năng giảm chỉ số đau Visual Analog Scale (VAS) rõ rệt và thiết lập quy trình điều trị nhạy cảm ngà an toàn, hiệu quả cao bằng laser công suất thấp 0,5W trong nha khoa hiện đại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên hai nền tảng lý thuyết sinh học và quang học nha khoa:

• Thuyết thủy động học của Brännström và Aström (1964): Đây là học thuyết kinh điển giải thích cơ chế bệnh sinh của nhạy cảm ngà. Sự dịch chuyển của dòng dịch tự do trong ống ngà (chiếm khoảng 22% thể tích ngà) dưới tác động của nhiệt độ hoặc áp lực làm thay đổi áp suất nội tủy, kích thích trực tiếp lên các sợi thần kinh A-delta tại ranh giới ngà - tủy gây nên cảm giác đau buốt nhói thoáng qua.
• Cơ chế tác động quang sinh học của Laser Diode: Khi sử dụng laser bán dẫn năng lượng thấp ở chế độ không kích hoạt đầu phát, năng lượng laser tác động làm đông tụ protein trong dịch ngà, bít tắc các vi ống ngà hở và nâng cao ngưỡng kích thích điện thế hoạt động của các sợi thần kinh cảm giác mà không phá hủy mô liên kết.
• Cơ chế tái khoáng hóa của hợp chất CPP-ACP: Phức hợp Casein Phosphopeptide ổn định các ion canxi và phosphat vô định hình trong môi trường nước bọt, tạo điều kiện khuếch tán và kết tủa apatite sâu trong lòng ống ngà với tỷ lệ tắc nghẽn đạt tới 50% chiều sâu ống ngà.
• Các khái niệm then chốt: Mòn răng cơ học (abrasion), mòn răng hóa học (erosion), tiêu cổ răng do lực uốn (abfraction), tụt nướu và thang điểm lượng giá đau VAS (0-10 điểm).

Phương pháp nghiên cứu

• Thiết kế nghiên cứu: Thử nghiệm lâm sàng tiến cứu có đối chứng theo mô hình nửa miệng bắt cặp (split-mouth design), cho phép so sánh hai phương pháp can thiệp trên cùng một bệnh nhân nhằm triệt tiêu các sai số do cơ địa cá thể.
• Cỡ mẫu và đối tượng: Nghiên cứu thực hiện trên 123 bệnh nhân từ 18 tuổi trở lên, chọn ra 306 răng nhạy cảm ngà thỏa mãn tiêu chuẩn chọn mẫu và được chia đều thành 153 cặp răng.
• Phương pháp chọn mẫu: Chọn mẫu thuận tiện đối với bệnh nhân và chọn mẫu ngẫu nhiên bắt cặp đối với các răng tổn thương theo tiêu chí: cùng vị trí giải phẫu (cổ răng hoặc mặt nhai - rìa cắn) và cùng nhóm răng (răng cửa, răng nanh, răng cối nhỏ, răng cối lớn). Mỗi cặp răng được bốc thăm ngẫu nhiên để phân chia một răng vào nhóm điều trị bằng Laser Diode (bước sóng 810nm, công suất 0,5W) và một răng vào nhóm đối chứng bôi kem GC Tooth Mousse.
• Nguồn dữ liệu và quy trình thu thập: Đánh giá cảm giác đau tại các mốc T0 (trước điều trị), T1 (30 phút sau liệu trình 3 lần can thiệp), T2 (sau 3 tháng) và T3 (sau 6 tháng) thông qua hai thử nghiệm kích thích: luồng khí áp lực 45 psi trong 1 giây và nước lạnh phân tầng nhiệt độ từ 20°C xuống 0°C.
• Phương pháp xử lý dữ liệu: Sử dụng phần mềm SPSS phiên bản 18.0. Sử dụng kiểm định Chi bình phương để so sánh các tỷ lệ phần trăm giữa các nhóm. Các biến số định lượng như điểm đau VAS và nhiệt độ khởi phát ê buốt không tuân theo phân phối chuẩn, do đó kiểm định phi tham số Mann-Whitney được chọn để so sánh giá trị trung bình giữa hai nhóm độc lập và kiểm định Wilcoxon được dùng để so sánh sự thay đổi trung bình theo thời gian trong cùng một nhóm, với mức ý nghĩa thống kê được xác lập là p < 0,05.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

• Tỷ lệ phân bố dịch tễ và nhóm răng: Nữ giới chiếm tỷ lệ mắc nhạy cảm ngà cao hơn nam giới rõ rệt với 60,2% (74 bệnh nhân) so với 39,8% (49 bệnh nhân), sự khác biệt có ý nghĩa thống kê với p = 0,024. Nhóm tuổi từ 18 đến 25 chiếm tỷ lệ cao nhất với 39,0%, tiếp đến là nhóm trên 45 tuổi chiếm 22,8%. Vị trí cổ răng chiếm ưu thế gần như tuyệt đối với 98,0% (300/306 răng), trong khi vị trí mặt nhai - rìa cắn chỉ chiếm 2,0%. Răng cối nhỏ là nhóm răng bị ảnh hưởng nhiều nhất, chiếm 58,2% (178/306 răng), theo sau là răng cối lớn chiếm 18,9% (58/306 răng).
• Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ khởi phát: Tụt nướu là nguyên nhân gây lộ ngà hàng đầu chiếm 40,5% (124/306 răng), tiếp theo là tổn thương tiêu cổ răng chiếm 24,8% (76/306 răng) và nguyên nhân phối hợp chiếm 19,6%. Tác nhân khởi phát ê buốt phổ biến nhất là kích thích lạnh với 87,8% (108/123 bệnh nhân) và chua với 57,7% (71/123 bệnh nhân). Về thói quen sinh hoạt, chải răng ngang chiếm tỷ lệ cao nhất với 82,9% (102/123 người) và thói quen tiêu thụ đồ uống chua, nước ngọt có gas chiếm 61,0% (75/123 người).
• Hiệu quả giảm nhạy cảm ngà tức thì (thời điểm T1): Cả hai phương pháp đều ghi nhận sự sụt giảm điểm đau VAS và hạ thấp nhiệt độ khởi phát ê buốt có ý nghĩa thống kê (p < 0,001). Cụ thể, đối với răng cối nhỏ, điểm VAS trung bình ở nhóm Laser Diode giảm từ 6,7 ± 1,9 xuống 3,4 ± 2,2; ở nhóm kem Tooth Mousse giảm từ 6,7 ± 1,7 xuống 2,2 ± 2,0. Tại nhóm răng cối lớn, nhiệt độ khởi phát ê buốt trung bình ở nhóm Laser giảm từ 18,6°C xuống 12,6°C, trong khi nhóm kem giảm từ 18,8°C xuống 9,3°C.

Thảo luận kết quả

Tỷ lệ nhạy cảm ngà tập trung cao nhất ở nhóm răng cối nhỏ (58,2%) và vị trí cổ răng (98,0%) phản ánh chính xác đặc điểm giải phẫu và cơ học nhai. Răng cối nhỏ nằm ở vị trí chuyển tiếp của cung hàm, thường xuyên phải chịu các lực uốn vặn xoắn lớn khi thực hiện chức năng nhai. Dưới tác động của các lực uốn này kết hợp với lớp men ở vùng cổ răng vốn rất mỏng, cấu trúc vi mô của ngà và men dễ bị phá vỡ tạo nên các tổn thương tiêu cổ răng (abfraction). Dữ liệu này được thể hiện trực quan thông qua các bảng thống kê phân bố tổn thương và biểu đồ tròn thể hiện cơ cấu nguyên nhân lộ ngà trong nghiên cứu.

Thói quen chải răng ngang với tỷ lệ 82,9% là yếu tố thúc đẩy chính gây mài mòn cơ học và tụt nướu viền, làm bộc lộ lớp xê măng chân răng vốn có khả năng chống mài mòn kém. Khi đối chiếu với các nghiên cứu quốc tế, kết quả điều trị của Laser Diode trong luận văn hoàn toàn tương đồng với các công bố của Hashim (đạt hiệu quả 72,57%) và Ladalardo (đạt từ 70% đến 88,7%). Laser Diode với bước sóng 810nm ở mức công suất 0,5W tạo ra hiệu ứng quang sinh học làm biến tính protein trong dịch ngà và kích thích quá trình bít tắc ống ngà tức thì mà không gây tổn thương nhiệt cho mô tủy (nhiệt độ buồng tủy tăng dưới 2°C). Việc trình bày diễn tiến hồi phục qua các biểu đồ đường và bảng so sánh điểm số VAS giữa các mốc T1, T2 và T3 khẳng định rằng cả hai phương pháp đều có giá trị điều trị cao, trong đó liệu pháp bôi CPP-ACP thể hiện sự tái khoáng hóa dần dần, còn Laser Diode mang lại ưu thế vượt trội trong việc cắt đứt cảm giác đau nhói cấp tính ngay tại ghế nha khoa.

Đề xuất và khuyến nghị

• Chuẩn hóa quy trình điều trị bằng Laser Diode: Ban hành và áp dụng phác đồ điều trị nhạy cảm ngà bằng Laser Diode bước sóng 810nm với thông số công suất 0,5W ở chế độ liên tục, quét đầu phát không kích hoạt cách bề mặt tổn thương 2mm trong 10 giây xen kẽ 10 giây làm mát, thực hiện liệu trình 3 lần cách nhau 7 ngày tại các cơ sở khám chữa bệnh Răng Hàm Mặt trong vòng 6 tháng tới.
• Phối hợp liệu pháp đa mô thức: Kết hợp chiếu xạ Laser Diode tức thì với việc bôi bổ sung các chế phẩm tái khoáng hóa chứa CPP-ACP hoặc Fluoride tại nhà nhằm đạt mục tiêu nâng tỷ lệ thành công toàn diện lên trên 90% đối với các trường hợp tiêu cổ răng nặng và tụt nướu lan tỏa trong vòng 12 tháng.
• Đổi mới công tác giáo dục vệ sinh răng miệng: Thiết lập chương trình hướng dẫn kỹ thuật chải răng Bass cải tiến bằng bàn chải lông mềm cho 100% bệnh nhân đến khám, hướng tới mục tiêu giảm 50% tỷ lệ tổn thương mài mòn cổ răng do thao tác sai trong vòng 1 năm.
• Kiểm soát thói quen ăn uống và hành vi sinh hoạt: Khuyến cáo bệnh nhân hạn chế tiêu thụ đồ uống có gas, nước ép trái cây có độ pH dưới 5,5, ngừng hút thuốc lá và chỉ định làm máng nhai bảo vệ cho ít nhất 85% bệnh nhân có tật nghiến răng ban đêm trong vòng 3 tháng đầu can thiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Bác sĩ chuyên khoa Răng Hàm Mặt: Ứng dụng trực tiếp thông số cài đặt máy Laser Diode và quy trình kiểm soát ê buốt vùng cổ răng trên lâm sàng, nâng cao hiệu quả điều trị bảo tồn cho người bệnh.
• Học viên sau đại học và nghiên cứu sinh ngành Nha khoa: Khai thác mô hình nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng bắt cặp có đối chứng (split-mouth design) chuẩn mực, phương pháp lượng giá đau qua thang điểm VAS và các tiêu chuẩn kiểm soát sai số chặt chẽ.
• Giảng viên và nhà nghiên cứu y học: Sử dụng số liệu dịch tễ, cơ chế quang sinh học và sinh lý bệnh học tủy - ngà làm tài liệu giảng dạy chuyên sâu trong các học phần Nha khoa phục hồi và Laser nha khoa.
• Các nhà sản xuất thiết bị và vật liệu nha khoa: Tham khảo các chỉ số đánh giá thực nghiệm lâm sàng của máy Laser Diode và chế phẩm CPP-ACP để nghiên cứu, cải tiến các dòng thiết bị phát tia và sản phẩm kem bôi chống ê buốt thế hệ mới.

Câu hỏi thường gặp

• Cơ chế nào giúp Laser Diode làm giảm cảm giác nhạy cảm ngà ngay tức thì?
  Laser Diode bước sóng 810nm ở mức công suất 0,5W tạo ra hiệu ứng quang sinh học đặc hiệu, làm đông tụ protein trong dịch ống ngà giúp bít tắc một phần các ống ngà hở. Đồng thời, năng lượng laser làm thay đổi tính thấm màng tế bào thần kinh, ức chế quá trình khử cực sợi A-delta và nâng cao ngưỡng kích thích đau ngay sau khi chiếu.

• Vì sao răng cối nhỏ và vị trí cổ răng lại có tỷ lệ nhạy cảm ngà cao nhất?
  Răng cối nhỏ chiếm 58,2% và vị trí cổ răng chiếm 98,0% trong nghiên cứu do răng cối nhỏ nằm ở vị trí chịu lực uốn bản thể lớn khi ăn nhai. Lớp men ở cổ răng có cấu trúc rất mỏng, dễ bị nứt vỡ vi thể khi kết hợp với thói quen chải răng ngang sai cách (chiếm 82,9%), dẫn đến lộ lớp ngà bên dưới.

• Chiếu Laser Diode công suất 0,5W có gây nguy cơ tổn thương mô tủy không?
  Phương pháp này hoàn toàn an toàn cho mô tủy. Với công suất 0,5W ở chế độ không kích hoạt đầu phát và quy trình chiếu ngắt quãng 10 giây nghỉ 10 giây có làm mát bằng gòn ẩm, mức nhiệt độ truyền vào buồng tủy được kiểm soát gia tăng dưới 2°C, thấp hơn rất nhiều so với ngưỡng gây hại tủy là 5,5°C.

• Kem GC Tooth Mousse chứa CPP-ACP đóng vai trò gì trong điều trị ê buốt răng?
  Phức hợp CPP-ACP cung cấp nguồn ion canxi và phosphat sinh học dồi dào ở trạng thái bão hòa, tạo điều kiện hình thành các kết tủa khoáng chất apatite bịt kín sâu vào lòng các ống ngà hở. Quá trình này giúp tái khoáng hóa bề mặt mô cứng, giảm tính thấm ngà và mang lại hiệu quả giảm đau bền vững lâu dài.

• Những thói quen sinh hoạt nào là yếu tố nguy cơ chính gây nhạy cảm ngà?
  Nghiên cứu chỉ ra hai thói quen phổ biến nhất là chải răng theo chiều ngang (chiếm 82,9%) gây mài mòn cơ học cổ răng, và thói quen thường xuyên sử dụng thức ăn chua hoặc nước ngọt có gas (chiếm 61,0%) gây xói mòn hóa học bề mặt men răng, tạo điều kiện cho các kích thích nhiệt độ tác động vào tủy.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện trên 123 bệnh nhân với 306 răng nhạy cảm ngà, xác định vị trí cổ răng (98,0%) và nhóm răng cối nhỏ (58,2%) là hai khu vực chịu tổn thương phổ biến nhất.
• Tụt nướu (40,5%) và tiêu cổ răng (24,8%) là hai nguyên nhân hàng đầu gây lộ ngà, liên quan mật thiết với thói quen chải răng ngang (82,9%) và chế độ ăn nhiều axit (61,0%).
• Cả hai liệu pháp Laser Diode 810nm và kem bôi GC Tooth Mousse đều chứng minh hiệu quả giảm đau vượt trội (p < 0,001) đối với các kích thích luồng khí và nước lạnh tại các thời điểm theo dõi.
• Laser Diode khẳng định tính ưu việt trong việc loại bỏ cảm giác ê buốt cấp tính tức thì, mang lại giải pháp công nghệ cao an toàn, không xâm lấn và không gây ảnh hưởng đến tủy răng.
• Cần tiếp tục mở rộng các thử nghiệm lâm sàng đa trung tâm với thời gian theo dõi trên 12 tháng và khuyến khích các cơ sở nha khoa áp dụng ngay phác đồ phối hợp Laser Diode cùng liệu pháp tái khoáng hóa để tối ưu hóa chất lượng điều trị cho bệnh nhân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Ngày nay, khoa học kỹ thuật ngày càng phát triển, chất lƣợng cuộc sống con ngƣời ngày càng đƣợc nâng cao, ngƣời ta càng quan tâm hơn đến sức khỏe toàn thân nói chung và sức khỏe răng miệng nói riêng. Nhạy cảm ngà hay ê buốt răng là một vấn đề phổ biến ở miệng. Theo nhiều nghiên cứu cho thấy, tỷ lệ mắc nhạy cảm ngà rất thay đổi từ 1,3% đến 92,1% [16] tùy từng quốc gia và khu vực [5], [28], [39], [60]. Các kích thích gây nhạy cảm ngà rất đa dạng nhƣ lạnh, nóng, chua, ngọt, chải răng là những kích thích mà con ngƣời thƣờng xuyên tiếp xúc thông qua ăn uống.

Do đó, nhạy cảm ngà là một vấn đề đƣợc xã hội quan tâm. Hiện nay, có nhiều phƣơng pháp điều trị nhạy cảm ngà khác nhau nhƣ sử dụng kem đánh răng, nƣớc súc miệng, gel bôi hay điều trị bằng laser. Trong đó, điều trị bằng laser là phƣơng pháp mới, cho hiệu quả giảm nhạy cảm ngà tức thì và lâu dài [5], [26], [55], trong khi các phƣơng pháp còn lại thƣờng phải sử dụng liên tục và phối hợp mới đạt và duy trì hiệu quả cao. Trên thế giới, điều trị nhạy cảm ngà bằng laser với nhiều ƣu điểm ngày càng đƣợc nghiên cứu sâu hơn và áp dụng khá rộng rãi [11], [21], [26], [30], [37], [52].

Ở Việt Nam hiện nay, Laser Diode mới chỉ bắt đầu đƣợc sử dụng trong nha khoa để điều trị nhạy cảm ngà, các nghiên cứu về tác dụng của Laser Diode trong điều trị nhạy cảm ngà còn ít ỏi [5]. Tại thành phố Cần Thơ, chƣa có nghiên cứu nào về tác dụng của Laser Diode trong điều trị nhạy cảm ngà. Vì những lý do trên, chúng tôi thực hiện đề tài: “Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng, nguyên nhân, một số yếu tố liên quan và đánh giá kết quả điều trị bệnh nhân có răng nhạy cảm ngà bằng Laser Diode tại bệnh viện Trƣờng Đại học Y Dƣợc Cần Thơ” với hai mục tiêu: 2 1. Khảo sát đặc điểm lâm sàng, nguyên nhân và một số yếu tố liên quan của bệnh nhân có răng nhạy cảm ngà đƣợc điều trị tại Bệnh viện Trƣờng Đại học Y Dƣợc Cần Thơ năm 2017-2019.

Đánh giá kết quả điều trị răng nhạy cảm ngà bằng Laser Diode tại Bệnh viện Trƣờng Đại học Y Dƣợc Cần Thơ năm 2017-2019. 3 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Đặc điểm giải phẫu và chức năng của men răng, ngà răng, xê măng răng và tủy răng 1. Men răng Men răng là mô có nguồn gốc ngoại bì với cấu trúc vô bào, khoáng hóa trong điều kiện không mạch máu và dây thần kinh [4].

Men răng bao phủ bên ngoài toàn bộ thân răng tới cổ răng giải phẫu. Men răng là mô cứng nhất trong cơ thể con ngƣời do hàm lƣợng các chất vô cơ rất cao (97%), phần còn lại là nƣớc và các chất hữu cơ. Đơn vị cơ bản của men là các trụ men, đƣợc cấu tạo bởi các sự sắp xếp rất phức tạp của các tinh thể hydroxyapatite. Chức năng chính của men răng là bảo vệ tủy răng khỏi các kích thích và ngăn chặn các yếu tố độc hại xâm nhập vào tủy.

Ngà răng Ngà răng là tổ chức cứng bao phủ toàn bộ răng, nằm phía trong lớp men răng (ở thân răng) và xê măng răng (ở chân răng) [4]. Ngà răng tạo thành một mô xốp đệm dƣới lớp men răng cứng, giòn tạo sự linh hoạt cho men răng và phân tán các lực tác động vào răng. Ngà răng trƣởng thành bao gồm 65% là chất vô cơ chủ yếu là các tinh thể hydroxyapatite. Collagen chiếm khoảng 20% trọng lƣợng của ngà.

Một đặc tính của ngà răng của con ngƣời là sự hiện diện các ống ngà chiếm 20%-30% khối lƣợng ngà răng. Trong ngà răng cũng chứa các sợi thần kinh. Các sợi thần kinh nằm trong một rãnh dọc theo bề mặt của đuôi nguyên sinh chất tạo ngà bào, chủ yếu là các sợi A. Chúng chỉ xâm nhập vào ống ngà một vài m, tuy nhiên một số có thể xâm nhập xa hơn đến 100 m [3].

4  Dòng chảy ống ngà Dịch tự do chiếm khoảng 22% tổng thể tích ngà. Chất lỏng này có nguồn gốc từ máu trong các mao mạch tủy răng và thành phần của nó tƣơng tự nhƣ huyết tƣơng. Dòng chảy hƣớng ra bên ngoài giữa các tạo ngà bào vào ống ngà và cuối cùng thoát ra qua các lỗ nhỏ trên men.  Tính thấm ngà răng Ống ngà là kênh chính cho chất lỏng khuếch tán qua ngà răng.

Tính thấm của ngà răng tỷ lệ thuận với đƣờng kính và số lƣợng ống ngà. Tính thấm của ngà ở chân răng thấp hơn nhiều so với ngà ở thân răng. Tính thấm thấp của ngà chân răng làm cho nó ít thấm các chất độc hại ví dụ nhƣ các sản phẩm chuyển hóa của vi khuẩn từ mảng bám răng. Xê măng răng Xê măng răng là một mô khoáng vô mạch bao phủ toàn bộ bề mặt chân răng, là cầu nối giữa ngà răng và dây chằng nha chu.

Bình thƣờng, xê măng răng không lộ trong môi trƣờng miệng. Xê măng răng tiếp nối với men theo 3 cách tiếp xúc [4]: 60% trƣờng hợp xê măng răng phủ lên men, 30% trƣờng hợp xê măng răng và men gặp nhau theo kiểu đối đầu và 10% chúng không tiếp xúc với nhau gây lộ lớp ngà bên dƣới. Trƣờng hợp xê măng răng và men không gặp nhau, bệnh nhân có thể bị NCN và dễ sâu chân răng. Tủy răng Tủy răng là một mô liên kết đặc biệt đƣợc bao bọc xung quanh bởi các mô cứng của răng.

Tủy răng có chức năng cảm nhận và dẫn truyền các cảm giác trong răng, nuôi dƣỡng và định hƣớng quá trình sửa chữa ngà trong suốt thời gian tồn tại của một chiếc răng bình thƣờng. Lớp ngoài cùng của tế bào tủy răng là lớp nguyên bào tạo ngà. Lớp này nằm sát lớp tiền ngà bao gồm chủ yếu là thân tế bào tạo ngà. Phần thân của phần lớn các nguyên bào tạo ngà tiếp giáp với lớp tiền ngà, tuy nhiên đuôi nguyên sinh chất của chúng 5 xuyên qua lớp tiền ngà vào ngà răng, sự hiện diện của chúng trong ống ngà làm cho ngà răng là một mô sống.

 Phân bố các dây thần kinh Sợi thần kinh đƣợc phân loại theo chức năng, đƣờng kính, tốc độ dẫn truyền. Hầu hết các dây thần kinh của tủy đƣợc chia thành 2 loại chính là sợi A và sợi C. Phần lớn sợi C không có myelin trong tủy đƣợc đặt giữa các bó sợi, phần còn lại nằm ở ngoại vi của tủy. Chức năng chính của sợi C là dẫn truyền cảm giác đau.

Khi bị kích thích, sợi C cho cảm giác đau với cƣờng độ mạnh thƣờng liên quan đến những tổn thƣơng mô. Trong khi đó, các sợi A đƣợc phân bố chủ yếu ở vùng ranh giới ngà tủy có chức năng dẫn truyền cảm giác đau, nhiệt độ hay cọ sát. Đặc điểm của cơn đau liên quan đến sợi A là những đau nhói và thoáng qua với ngƣỡng kích thích thấp. Nguyên nhân và đặc điểm lâm sàng của răng nhạy cảm ngà 1.

Định nghĩa và các thuyết về cơ chế nhạy cảm ngà 1. Định nghĩa Nhiều tác giả đã định nghĩa NCN theo nhiều cách khác nhau, năm 2003, một định nghĩa đƣợc chấp nhận nhiều nhất đã đƣợc đƣa ra, theo đó NCN đƣợc mô tả là một triệu chứng ê buốt ngắn xuất hiện từ phần ngà bị lộ đáp ứng với các kích thích nhƣ nhiệt độ, cơ học, luồng hơi hay kích thích hóa học mà không phải do bất kỳ bệnh lý răng nào [13]. Cơ chế nhạy cảm ngà Cho đến nay, cơ chế bệnh sinh nhạy cảm ngà vẫn chƣa đƣợc khẳng định rõ ràng mà chỉ dừng lại ở các giả thuyết bao gồm: thuyết thần kinh, thuyết dẫn truyền các nguyên bào tạo ngà và thuyết thủy động học.  Thuyết thần kinh Giả thuyết sớm nhất là cơ chế cảm thụ của răng.

Theo thuyết này, các sợi thần kinh đi xuyên qua lớp ngà răng và mở rộng tới ranh giới men ngà. Các 6 kích thích sẽ tác động trực tiếp lên những sợi thần kinh này gây cảm giác đau. Tuy nhiên, lớp ngoài cùng của ngà răng không có sự phân bố của các dây thần kinh cho đến khi răng mọc hoàn chỉnh, điều này mâu thuẫn với một số trƣờng hợp NCN xuất hiện trên các răng mới mọc.  Thuyết về sự dẫn truyền các nguyên bào tạo ngà Những thay đổi gián tiếp điện thế màng của các tế bào tạo ngà tiếp hợp với các sợi thần kinh đƣa đến cảm giác đau từ đầu mút thần kinh nằm ở ranh giới ngà-tủy.

Tuy nhiên, vẫn còn khá nhiều tranh cãi của các tác giả khác nhau xung quanh vấn đề này.  Thuyết thủy động học Năm 1964, Brännström và Aström đã giải thích cơ chế bệnh sinh của NCN bằng thuyết thủy động học, đó là do sự dịch chuyển của các chất lỏng tồn tại trong lòng ống ngà (dịch ngà) gây nên thay đổi áp suất trong toàn bộ ngà răng làm hoạt hóa các sợi thần kinh Aδ tại ranh giới ngà - tủy gây nên ê buốt. Cho đến nay, đây là giả thuyết đƣợc chấp nhận nhiều nhất, giải thích đƣợc hầu hết các trƣờng hợp NCN. Nguyên nhân và đặc điểm lâm sàng của răng nhạy cảm ngà Nguyên nhân gây NCN là do mất dần lớp men răng làm lộ ngà răng chứa các ống ngà mở, có thể thấy trên lâm sàng là tình trạng mòn răng và/hoặc tụt nƣớu [13].

Đặc điểm lâm sàng của răng nhạy cảm ngà chủ yếu là triệu chứng ê buốt ngắn trên vùng ngà lộ, đặc điểm bề mặt ngà lộ khá phong phú nhƣ dạng phẳng, dạng lõm, dạng hình chêm hay dạng vết khứa, vị trí ở mặt nhai các răng sau, rìa cắn các răng trƣớc hoặc cổ răng tùy theo từng loại nguyên nhân gây lộ ngà, hiếm khi thấy trên các mặt láng, có báo cáo cho thấy 90% xuất hiện ở vùng cổ răng [35]. Răng thƣờng mắc NCN nhất là răng cối nhỏ do vị trí ở trung tâm khớp cắn khiến chúng chịu nhiều lực vặn xoắn khi nhai, sau đó đến nhóm răng cửa, răng cối lớn, răng nanh [30]. Cũng có trƣờng hợp 7 kết hợp nhiều loại đặc điểm trên cùng một răng làm cho việc xác định nguyên nhân gây nhạy cảm ngà trở nên khó khăn. Tụt nƣớu Tụt nƣớu đƣợc định nghĩa là sự di chuyển của mô nƣớu về phía chóp quá đƣờng nối men-xê măng răng.

Tụt nƣớu do sự bám dính và tiếp xúc với chân răng có thể liên quan đến một hoặc nhiều bề mặt răng và dẫn đến các vấn đề lâm sàng nhƣ NCN, sâu răng, mòn cổ răng và mất thẩm mỹ [32].