Luận văn thạc sĩ nghiên cứu một số đặc điểm sinh học của giun tròn oesophagostomum spp gây ra trên lợn tại huyện bạch thông tỉnh bắc kạn và biện pháp phòng trị

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu một số đặc điểm sinh học của giun tròn oesophagostomum spp gây ra trên lợn tại huyện, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Mai Thị Bình
• Người hướng dẫn: GS. Nguyễn Thị Kim Lan
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Sinh Học Và Biện Pháp Phòng Trị Giun Tròn Oesophagostomum Spp Trên Lợn Tại Bạch Thông, Bắc Kạn
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục đích nghiên cứu
• 1.3. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Đặc điểm sinh học của Oesophagostomum
• 2.3. Bệnh Oesophagostomum spp.
• 2.3.1. Tình hình nghiên cứu bệnh Oesophagostomosis ở lợn
• 2.3.1.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2.3.1.2. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và vật liệu nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Vật liệu nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.2.1. Địa điểm nghiên cứu
• 3.2.2. Thời gian nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.3.1. Điều tra về thực trạng chăn nuôi và phòng chống bệnh ký sinh trùng cho lợn tại huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn
• 3.3.2. Khảo sát một số đặc điểm sinh học của giun tròn Oesophagostomum spp. ký sinh ở lợn tại huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn
• 3.3.3. Nghiên cứu biện pháp phòng trị Oesophagostomosis cho lợn
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Thu thập mẫu
• 3.4.2. Phương pháp điều tra công tác phòng chống bệnh ký sinh trùng nói chung, bệnh Oesophagostomosis nói riêng cho lợn ở địa phương
• 3.4.3. Phương pháp lấy mẫu và xét nghiệm mẫu phân
• 3.4.4. Phương pháp xác định hình thái, kích thước của giun tròn Oesophagostomum spp.
• 3.4.5. Phương pháp theo dõi sự phát triển của trứng và ấu trùng giun tròn Oesophagostomum spp. trong phòng thí nghiệm
• 3.4.6. Phương pháp xác định kích thước trứng và ấu trùng giun tròn Oesophagostomum spp.
• 3.4.7. Phương pháp xác định thời gian hoàn thành vòng đời của Oesophagostomum spp. trong cơ thể lợn
• 3.4.8. Phương pháp theo dõi hiệu lực của thuốc tẩy Oesophagostomum spp.
• 3.4.9. Bố trí thí nghiệm
• 3.4.10. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đặc điểm dịch tễ bệnh do giun tròn Oesophagostomum spp. gây ra ở lợn
• 4.2. Thực trạng phòng chống bệnh ký sinh trùng
• 4.3. Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học của giun tròn Oesophagostomum spp. ký sinh ở lợn tại huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn
• 4.3.1. Hình thái, kích thước của giun tròn Oesophagostomum spp.
• 4.3.2. Hình thái, kích thước của trứng giun tròn Oesophagostomum spp.
• 4.3.3. Thời gian trứng nở và phát triển thành ấu trùng Oesophagostomum spp. cảm nhiễm trong phòng thí nghiệm
• 4.3.4. Hình thái, kích thước ấu trùng giun tròn Oesophagostomum spp.
• 4.3.5. Sức đề kháng của trứng Oesophagostomum spp. trong môi trường pH
• 4.3.6. Thời gian hoàn thành vòng đời của Oesophagostomum spp. trong cơ thể lợn
• 4.3.7. Xác định hiệu lực một số thuốc tẩy giun Oesophagostomosis cho lợn
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN, TỒN TẠI VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• appendix.1. Tài liệu tiếng Việt
• appendix.2. Tài liệu dịch từ tiếng nước Ngoài
• appendix.3. Tài liệu Mạng

Tóm tắt

I. Giới thiệu và tính cấp thiết của nghiên cứu

Nghiên cứu tập trung vào giun tròn Oesophagostomum spp., một loại ký sinh trùng gây bệnh phổ biến trên lợn tại huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn. Bệnh này ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và năng suất chăn nuôi, đặc biệt trong điều kiện khí hậu nóng ẩm. Nghiên cứu nhằm cung cấp thông tin về đặc điểm sinh học của loài giun này và đề xuất biện pháp phòng trị hiệu quả.

1.1. Tình hình chăn nuôi và bệnh ký sinh trùng

Chăn nuôi lợn tại Bạch Thông chủ yếu là quy mô nhỏ, hộ gia đình, với điều kiện vệ sinh kém, dẫn đến tỷ lệ nhiễm giun tròn cao. Bệnh gây còi cọc, giảm sức đề kháng và thiệt hại kinh tế lớn. Nghiên cứu này đáp ứng nhu cầu cấp thiết trong việc kiểm soát bệnh ký sinh trùng tại địa phương.

1.2. Mục tiêu và ý nghĩa của nghiên cứu

Mục tiêu chính là khảo sát đặc điểm sinh học của Oesophagostomum spp. và đề xuất biện pháp phòng trị. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa khoa học và thực tiễn, góp phần nâng cao hiệu quả chăn nuôi và phát triển ngành thú y.

II. Đặc điểm sinh học của Oesophagostomum spp

Oesophagostomum spp. thuộc họ Trichonematidae, ký sinh chủ yếu ở ruột già của lợn. Loài này có vòng đời phức tạp, bao gồm các giai đoạn từ trứng, ấu trùng đến giun trưởng thành. Nghiên cứu chi tiết về hình thái, kích thước và chu kỳ phát triển của loài giun này là cơ sở để đề xuất các biện pháp phòng trị hiệu quả.

2.1. Hình thái và cấu tạo

Oesophagostomum spp. có hình thái đặc trưng với túi miệng nhỏ, rãnh cổ và gai cổ. Giun đực có túi đuôi và gai giao hợp, trong khi giun cái có âm hộ gần hậu môn. Kích thước giun đực từ 7-14 mm, giun cái từ 8-11 mm. Trứng có hình bầu dục, kích thước 0.060-0.088 mm.

2.2. Vòng đời và sự phát triển

Vòng đời của Oesophagostomum spp. không cần vật chủ trung gian. Trứng nở thành ấu trùng trong 10-17 giờ ở nhiệt độ 25-27°C. Ấu trùng trải qua hai lần lột xác trước khi trở thành ấu trùng cảm nhiễm. Khi lợn nuốt phải, ấu trùng chui vào niêm mạc ruột, tạo u kén và phát triển thành giun trưởng thành sau 45-60 ngày.

III. Biện pháp phòng trị Oesophagostomum spp

Nghiên cứu đề xuất các biện pháp phòng trị hiệu quả dựa trên đặc điểm sinh học của Oesophagostomum spp.. Các biện pháp bao gồm cải thiện điều kiện vệ sinh, sử dụng thuốc tẩy giun và quản lý chăn nuôi hợp lý.

3.1. Cải thiện điều kiện vệ sinh

Vệ sinh chuồng trại và quản lý phân thải đúng cách là biện pháp quan trọng để ngăn chặn sự lây lan của giun tròn. Phân cần được ủ kỹ để tiêu diệt trứng và ấu trùng trước khi sử dụng làm phân bón.

3.2. Sử dụng thuốc tẩy giun

Nghiên cứu đánh giá hiệu lực của một số loại thuốc tẩy giun như ivermectin và albendazole. Kết quả cho thấy các loại thuốc này có hiệu quả cao trong việc tiêu diệt Oesophagostomum spp. và giảm tỷ lệ nhiễm bệnh trên đàn lợn.

IV. Kết luận và đề xuất

Nghiên cứu cung cấp thông tin chi tiết về đặc điểm sinh học và biện pháp phòng trị Oesophagostomum spp. trên lợn tại Bạch Thông, Bắc Kạn. Kết quả nghiên cứu có giá trị khoa học và thực tiễn, góp phần nâng cao hiệu quả chăn nuôi và phát triển bền vững ngành thú y.

4.1. Giá trị khoa học

Nghiên cứu làm sáng tỏ các đặc điểm sinh học của Oesophagostomum spp., từ đó đề xuất các biện pháp phòng trị hiệu quả. Đây là nguồn tài liệu tham khảo quan trọng cho các nghiên cứu tiếp theo về bệnh ký sinh trùng trên lợn.

4.2. Ứng dụng thực tiễn

Các biện pháp phòng trị được đề xuất có thể áp dụng rộng rãi trong thực tế chăn nuôi, giúp giảm thiểu thiệt hại do giun tròn gây ra và nâng cao năng suất chăn nuôi lợn tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ 1. Tính cấp thiết của đề tài Chăn nuôi lợn của nước ta có từ lâu đời và chiếm vị trí quan trọng trong ngành chăn nuôi, cung cấp lượng thực phẩm lớn, có giá trị dinh dưỡng cao. Ngoài ra, chăn nuôi lợn còn cung cấp phân bón cho ngành trồng trọt và một số phế phụ phẩm khác. Hoà nhập với sự phát triển của nền kinh tế thế giới, nước ta đã và đang từng bước thay đổi, đặc biệt là trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp.

Trong đó, ngành chăn nuôi nói chung và chăn nuôi lợn nói riêng đang áp dụng theo những tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất như con giống, thức ăn và công tác thú y, từ đó đàn lợn của nước ta tăng lên về cả quy mô đàn và chất lượng thịt. Tuy nhiên, ngành chăn nuôi luôn phải đối mặt với tình hình dịch bệnh xảy ra ngày càng nhiều và phức tạp, trong đó có bệnh ký sinh trùng. Trong điều kiện khí hậu nóng ẩm ở nước ta, bệnh ký sinh trùng đã diễn ra khá phong phú và đa dạng. Đàn lợn thường nhiễm ký sinh trùng với tỷ lệ và cường độ nhiễm cao, trong đó có giun kết hạt (Oesophagostomum spp.

Bệnh làm cho lợn còi cọc, sinh trưởng phát triển kém và làm giảm sức đề kháng của lợn, từ đó làm giảm hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi. Huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn là một trong những tỉnh miền núi, phương thức chăn nuôi còn hạn chế, chủ yếu là chăn nuôi tận dụng nhỏ lẻ trong các hộ gia đình. Do vậy, công tác vệ sinh thú y còn chưa tốt nên khả năng cảm nhiễm bệnh cao, đặc biệt là bệnh Oesophagostomum spp. Xuất phát từ nhu cầu cấp bách của thực tế chăn nuôi lợn ở huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn, chúng tôi thực hiện đề tài: “Nghiên cứu một số đặc điểm sinh học của giun tròn Oesophagostomum spp.

gây ra trên lợn tại huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn và biện pháp phòng trị”. Mục đích nghiên cứu Khảo sát một đặc điểm sinh học của giun tròn Oesophagostomum spp. gây bệnh ở lợn tại huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn và biện pháp phòng trị. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài 1.

Ý nghĩa khoa học Kết quả của đề tài là những thông tin khoa học về đặc điểm sinh học của giun tròn Oesophagostomum spp. và biện pháp phòng trị Oesophagostomosis ở lợn, từ đó góp phần đề xuất quy trình phòng chống bệnh cho lợn. Ý nghĩa thực tiễn. Kết quả của đề tài là cơ sở khoa học để khuyến cáo người chăn nuôi cách phòng trị bệnh do giun tròn Oesophagostomum spp.

gây ra, nhằm hạn chế tác hại cho lợn, góp phần nâng cao năng suất chăn nuôi, thúc đẩy ngành chăn nuôi lợn phát triển. n 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2. Đặc điểm sinh học của Oesophagostomum 2.

Vị trí của Oesophagostomum trong hệ thống phân loại động vật học Oesophagostomum dentatum và Oesophagostomum longicaudum thuộc giống Oesophagostomum là tác nhân gây ra bệnh giun kết hạt Oesophagostomum (Oesophagostomosis) ở lợn. Theo Skrjabin và cs (1963) [44], Phan Thế Việt và cs (1977) [41], giun tròn Oesophagostomum spp. ở lợn có vị trí trong hệ thống phân loại động vật như sau: Ngành: Nemathelminthes Shneider, 1873 Phân ngành: Nemathelmintha Shaneider và Schulz, 1940 Lớp: Nematoda Rudolphi, 1808 Phân lớp: Secerentea Chitwood, 1933 Bộ: Rhabditida Chitwood, 1933 Phân bộ: Strogylata Railliet, 1916 Họ: Trichonematidae Cram, 1927 Phân họ: Oesophagostomatinae Railliet et Henr, 1913 Giống: Oesophagostomum Molin, 1861 Loài: Oesophagostomum dentatum Rudolphi, 1803 Loài: Oesophagostomum longicaudum Goodey, 1925 2. Đặc điểm hình thái và cấu tạo Oesophagostomum spp.

ký sinh ở lợn Đề cập đến hình thái và cấu tạo Oesophagostomum spp., Skrjabin và cs (1963) [44] cho biết: n 4 Loài O. dentatum: dài từ 7 – 14 mm, đầu được giới hạn với thân rõ rệt bởi ngăn bụng sâu. Bao miệng dài tới thực quản hình đinh ghim. Con đực có túi đuôi, hai gai giao hợp bằng nhau dài 0,90 – 0,94 mm.

Con cái âm hộ nằm gần hậu môn, hậu môn ở cách mút đuôi 0,255 – 0,265 mm. longicaudum: con đực dài 8,8 – 9,6 mm, lái dạng cái xẻng. Con cái dài 8 – 11 mm, đuôi rất dài và thon, nhọn. Hậu môn nằm cách mút đuôi 0,453 – 0,543 mm.

Âm hộ cách đuôi 0,906 – 0,951 mm. Nguyễn Thị Kim Lan (2012) [12] cho biết: các loài thuộc giống Oesophagostomum có đặc điểm hình thái chung là, túi miệng hình ống rất nhỏ, quanh miệng có một bờ gồ lên hình đĩa, có các tua ở quanh miệng, có rãnh cổ ; phía trước rãnh cổ biểu bì nở ra tạo thành túi đầu, sau rãnh cổ có gai cổ, giun đực có túi đuôi và một đôi gai giao hợp dài bằng nhau, âm hộ giun cái ở gần hậu môn. dentatum ký sinh ở ruột già của lợn, là loài giun tròn nhỏ, không có cánh đầu, có 9 rua ngoài và 18 rua trong. Túi đầu to, gai cổ ở hai bên chỗ phình to của thực quản.

Giun đực dài 8 – 9 mm, rộng 0,14 – 0,37 mm, có túi đuôi, có 2 gai giao hợp bằng nhau dài 1,0 – 1,14 mm. Giun cái dài 8 – 11,2 mm, âm đạo dài 0,1 – 0,15 mm, nằm gần hậu môn, hơi xuyên vào cơ quan thải trứng. Trứng hình bầu dục, dài 0,060 – 0,088 mm, rộng 0,035 – 0,050 mm. Theo Phạm Sỹ Lăng và cs (2006) [19]: giun O.

dentatum là loài giun tròn nhỏ, không có cánh đầu. Giun đực có kích thước 7,6 – 8,8 x 0,35 – 0,38mm, có túi đuôi, có hai gai giao hợp dài 0,792 – 1,037 mm. Giun cái dài 7,8 – 12,5 x 0,38 – 0,43 mm; đuôi dài 0,405 – 0,430 mm. Âm hộ ở trước hậu môn, cách hậu môn 0,208 – 0,388 mm, dài 0,1 – 1,15 mm, hơi xuyên vào cơ quan thải trứng.

Trứng hình ovan, kích thước 0,056 – 0,071 x 0,032 – 0,045 mm. Phần đầu cơ thể; 3. Đuôi của con cái; thể cái; 4. Mút và gốc gai giao phối; 3.

Đuôi của con đực; 4. Cơ quan điều chỉnh; 6. Túi đuôi cá gai giao hợp; 5. Nón sinh thể đực; 7.

dục của con đực (Nguồn: Phan Thế Việt và cs, 1977) (Nguồn: Phan Thế Việt và cs, 1977) [41] [41] Hình 2. dentatum (Nguồn:http://courseware_s/kcxxl (Nguồn:http://cal. Vòng đời của Oesophagostomum spp. ở lợn Hagsten (2000) [43] cho rằng: thực chất của bất kỳ chương trình khống chế giun, sán nào thì việc phá vỡ vòng đời của chúng cũng là cần thiết.

Do vậy, hiểu được chu kỳ (vòng đời) phát triển của giun, sán có ý nghĩa rất quan trọng trong việc phòng chống các bệnh giun, sán nói chung và bệnh giun tròn Oesophagostomum spp. Theo Nguyễn Thị Kim Lan (2012) [12]: toàn bộ quá trình phát triển, thay đổi qua những giai đoạn khác nhau của đời sống ký sinh trùng, kể từ khi nó là mầm sinh vật đầu tiên, cho đến khi nó lại có khả năng sản sinh ra mầm sinh vật mới, tạo ra một thế hệ mới thì toàn bộ quá trình đó được gọi là chu kỳ. Skrjabin và cs (1963) [44] đã mô tả chi tiết về chu kỳ phát triển của Oesophagostomum spp. ở lợn như sau: trứng bài xuất ra ngoài ở giai đoạn phân chia 8 – 16 phôi bào.

Người ta đã xác định được rằng, khi nhiệt độ thích hợp (30oC), ở trong trứng ấu trùng phát triển rất nhanh, chỉ qua 16 – 18 giờ ấu trùng đã nở ra khỏi trứng. Ấu trùng giai đoạn 1 ra khỏi trứng phát triển trong môi trường bên ngoài, đến ngày thứ tư thì lột xác lần thứ nhất. Sau đó 24 giờ ấu trùng lột xác lần thứ 2, tức là tách lớp vỏ và trở thành ấu trùng giai đoạn 2, rồi lột xác lần thứ hai thành ấu trùng giai đoạn 3. Ấu trùng giai đoạn 3 là ấu trùng cảm nhiễm, tức là có khả năng gây bệnh đối với ký chủ.

Tác giả cũng cho biết, khi gây nhiễm thực nghiệm trên lợn bằng ấu trùng cảm nhiễm O. longicaudum, thấy có sự tạo thành các hạt ký sinh trong thành ruột sau hai ngày nhiễm bệnh. Sau 17 ngày, đa số ấu trùng chui ra khỏi hạt, ký sinh trong ống ruột ở giai đoạn phát triển thứ 4. Sau 35 ngày cảm nhiễm thấy có hiện tượng mất các hạt ký sinh, ở chỗ hạt đó chỉ thấy mô niêm mạc dày lên.

longicaudum đạt đến giai đoạn trưởng thành sau 50 ngày cảm nhiễm. Theo Nguyễn Thị Kim Lan (2012) [12]: vòng đời Oesophagostomum spp. không cần vật chủ trung gian. Trứng theo phân ra ngoài, gặp nhiệt độ 25 – 270C, sau 10 – 17 giờ nở thành ấu trùng, qua hai lần lột xác, sau 7 – 8 ngày n 7 thành ấu trùng gây nhiễm.

Khi ký chủ nuốt phải ấu trùng này, tới ruột thì ấu trùng chui vào niêm mạc ruột tạo thành những u kén, lột xác lần thứ ba, tới ngày 6 – 8 thành ấu trùng kỳ IV, sau đó rời khỏi niêm mạc ruột, lột xác lần nữa và phát triển thành giun trưởng thành. Thời gian hoàn thành vòng đời của giun O. longicaudum là 50 ngày, giun O. dentatum là 45 – 60 ngày.

Phan Lục (2006) [26] cho biết: ấu trùng O. dentatum khi vào ruột lợn chui sâu vào niêm mạc ruột già và hình thành hạt (u kén), trong có ấu trùng. Sau 23 ngày, ấu trùng chui ra khỏi kén, vào xoang ruột và phát triển thành giun trưởng thành sau 1,5 – 2 tháng. Tuổi thọ của giun từ 8 – 10 tháng.

Theo Phạm Sỹ Lăng và cs (2009) [20]: giun trưởng thành ký sinh trong ruột già lợn, đẻ trứng, trứng theo phân ra ngoài môi trường. Trứng gặp điều kiện nhiệt độ 25 - 27oC, sau 10 - 17 giờ nở thành ấu trùng. Ấu trùng I sau 24 giờ, ở nhiệt độ 22 - 24oC phát dục thành ấu trùng II, dài 0,44 – 0,64 mm. Ấu trùng II phát triển được hai ngày thì thành ấu trùng gây nhiễm III.

Ấu trùng này lẫn trong thức ăn, nước uống vào cơ thể ký chủ. Khi tới ruột, ấu trùng chui sâu vào niêm mạc ruột tạo thành những u kén và phát triển thành giun trưởng thành ở ruột già. Vòng đời Oesophagostomum spp. có thể biểu diễn bằng sơ đồ sau: 25-27oC Oesophagostomum spp.

trưởng thành Phân Trứng Ấu trùng 10 – 17 h (Ký sinh ở ruột già lợn) Qua 2 lần lột xác Rời khỏi Ấu trùng có u kén sức gây nhiễm Ký chủ Lột xác lần 4 Ấu trùng Lột xác lần 3 Ruột nuốt phải kỳ IV Hình 2. Sơ đồ vòng đời Oesophagostomum spp. Sự phát triển và sức đề kháng của trứng Oesophagostomum spp. ở ngoại cảnh Việc nghiên cứu sự phát triển và sức đề kháng của trứng Oesophagostomum spp.

ở ngoại cảnh có ý nghĩa quan trọng trong bệnh do Oesophagostomum spp. gây ra ở lợn, đồng thời là cơ sở khoa học đề ra những biện pháp phòng trị bệnh Oesophagostomum spp.