Luận văn thạc sĩ ảnh hưởng của thức ăn và mật độ đến thời gian biến thái và tỷ lệ sống của ấu trùng cua biển scylla serrata giai đoạn zoea đến megalope

Nghiên cứu ảnh hưởng của thức ăn và mật độ đến thời gian biến thái và tỷ lệ sống của ấu trùng cua biển Scylla serrata giai đoạn zoea đến megalope.

• Tác giả: Nguyễn Thị Nu Hoa
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Duy Quỳnh Trâm
• Trường học: Đại học Huế
• Chuyên ngành: Nuôi trồng thủy sản
• Đề tài: Ảnh Hưởng Của Thức Ăn Và Mật Độ Đến Thời Gian Biến Thái Và Tỷ Lệ Sống Của Ấu Trùng Cua Biển Scylla Serrata
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Huế

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Đặc điểm sinh học của cua biển
• 1.1.1. Hệ thống phân loại
• 1.1.2. Phân bố
• 1.1.3. Đặc điểm hình thái cấu tạo ngoài
• 1.1.4. Đặc điểm dinh dưỡng
• 1.1.5. Đặc điểm sinh trưởng
• 1.1.6. Tập tính sống
• 1.1.7. Đặc điểm sinh sản
• 1.2. Tổng quan về thức ăn trong nuôi trồng thủy sản
• 1.2.1. Vai trò của thức ăn tự nhiên đối với nuôi trồng thủy sản
• 1.2.2. Sơ lược về Artemia
• 1.2.3. Thức ăn nhân tạo trong ương nuôi cua biển
• 1.2.4. Tình hình nghiên cứu về dinh dưỡng ương nuôi cua biển trong nước và trên thế giới
• 1.2.4.1. Tình hình nghiên cứu về dinh dưỡng ương nuôi cua biển trên thế giới
• 1.2.4.2. Tình hình nghiên cứu về dinh dưỡng ương nuôi cua biển trong nước
• 1.2.5. Tình hình nghiên cứu về mật độ trên thế giới và trong nước trong ương nuôi cua biển
• 2. CHƯƠNG 2: MỤC TIÊU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu cụ thể
• 2.2. Thời gian, địa điểm và đối tượng nghiên cứu
• 2.2.1. Thời gian nghiên cứu
• 2.2.2. Địa điểm nghiên cứu
• 2.2.3. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2.4. Khách thể nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Phương pháp bố trí thí nghiệm
• 2.4.2. Vật liệu nghiên cứu
• 2.4.3. Các chỉ tiêu nghiên cứu và phương pháp theo dõi
• 2.4.4. Phương pháp chăm sóc và quản lý
• 2.4.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Thí nghiệm 1: Ảnh hưởng của tỷ lệ thay thế Artemia bằng thức ăn công nghiệp đến thời gian biến thái và tỷ lệ sống của ấu trùng cua biển Scylla serrata giai đoạn Zoea đến Megalope
• 3.1.1. Biến động các yếu tố môi trường nước
• 3.1.2. Thời gian biến thái của ấu trùng
• 3.1.3. Tỷ lệ sống của ấu trùng
• 3.2. Thí nghiệm 2: Ảnh hưởng của mật độ ương đến thời gian biến thái và tỷ lệ sống của ấu trùng cua biển Scylla serrata giai đoạn Zoea đến Megalope
• 3.2.1. Biến động các yếu tố môi trường nước
• 3.2.2. Thời gian biến thái của ấu trùng
• 3.2.3. Tỷ lệ sống của ấu trùng
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Ảnh hưởng của thức ăn đến sự phát triển của ấu trùng cua biển Scylla serrata

Nghiên cứu về thức ăn cho ấu trùng cua biển Scylla serrata cho thấy rằng thành phần dinh dưỡng và loại thức ăn có ảnh hưởng lớn đến sinh trưởng ấu trùng. Các loại thức ăn như Artemia và thức ăn công nghiệp đã được thử nghiệm để đánh giá tác động của chúng đến thời gian biến thái và tỷ lệ sống của ấu trùng. Kết quả cho thấy, việc thay thế một phần thức ăn tự nhiên bằng thức ăn công nghiệp không chỉ giúp giảm chi phí mà còn cải thiện tỷ lệ sống. Theo nghiên cứu, tỷ lệ sống của ấu trùng khi sử dụng thức ăn công nghiệp đạt mức cao hơn so với khi chỉ sử dụng thức ăn tự nhiên. Điều này cho thấy tác động của thức ăn đến sự phát triển của ấu trùng cua là rất quan trọng. Việc lựa chọn thức ăn phù hợp có thể giúp nâng cao hiệu quả sản xuất giống cua biển, từ đó đáp ứng nhu cầu thị trường đang gia tăng.

1.1. Các loại thức ăn và ảnh hưởng của chúng

Các loại thức ăn được sử dụng trong nghiên cứu bao gồm Artemia, Rotifer và thức ăn công nghiệp. Nghiên cứu chỉ ra rằng thức ăn công nghiệp có thể thay thế một phần thức ăn tự nhiên mà vẫn đảm bảo tỷ lệ sống cao cho ấu trùng. Việc sử dụng thức ăn công nghiệp không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn giảm thiểu chi phí sản xuất. Theo Djunaidah và cộng sự (2003), tác động của thức ăn đến tỷ lệ sống và thời gian biến thái của ấu trùng cua là rất rõ ràng. Kết quả cho thấy, ấu trùng được cho ăn thức ăn công nghiệp có thời gian biến thái ngắn hơn và tỷ lệ sống cao hơn so với nhóm được cho ăn thức ăn tự nhiên. Điều này chứng tỏ rằng việc cải tiến quy trình ương nuôi bằng cách sử dụng thức ăn công nghiệp là cần thiết để nâng cao hiệu quả sản xuất giống cua biển.

II. Ảnh hưởng của mật độ nuôi đến sự phát triển của ấu trùng cua biển

Mật độ nuôi là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến sự phát triển của ấu trùng cua biển Scylla serrata. Nghiên cứu cho thấy rằng mật độ nuôi quá cao có thể dẫn đến sự cạnh tranh về thức ăn và không gian sống, từ đó ảnh hưởng đến tỷ lệ sống và thời gian biến thái của ấu trùng. Kết quả thí nghiệm cho thấy, khi mật độ nuôi tăng lên, tỷ lệ sống của ấu trùng giảm đáng kể. Điều này cho thấy rằng việc quản lý mật độ nuôi là rất quan trọng trong quy trình ương nuôi. Theo nghiên cứu, mật độ nuôi tối ưu cho ấu trùng cua biển là từ 10 đến 15 con/lít, giúp đảm bảo tỷ lệ sống cao và thời gian biến thái ngắn. Việc điều chỉnh mật độ nuôi không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn đảm bảo sức khỏe cho ấu trùng.

2.1. Tác động của mật độ nuôi đến tỷ lệ sống

Nghiên cứu cho thấy rằng mật độ nuôi cua có ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ lệ sống của ấu trùng. Khi mật độ nuôi tăng lên, tỷ lệ sống của ấu trùng giảm do sự cạnh tranh về thức ăn và không gian. Kết quả cho thấy, ở mật độ 10 con/lít, tỷ lệ sống đạt 80%, trong khi ở mật độ 20 con/lít, tỷ lệ sống chỉ còn 50%. Điều này cho thấy rằng việc quản lý mật độ nuôi là rất quan trọng để đảm bảo sự phát triển tối ưu cho ấu trùng cua. Việc điều chỉnh mật độ nuôi không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn đảm bảo sức khỏe cho ấu trùng, từ đó góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành nuôi trồng thủy sản.

III. Kết luận và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu về ảnh hưởng của thức ăn và mật độ đến sự phát triển của ấu trùng cua biển Scylla serrata đã chỉ ra rằng cả hai yếu tố này đều có tác động quan trọng đến tỷ lệ sống và thời gian biến thái của ấu trùng. Việc sử dụng thức ăn công nghiệp có thể cải thiện đáng kể hiệu quả sản xuất giống cua biển, đồng thời việc quản lý mật độ nuôi cũng là yếu tố không thể bỏ qua. Kết quả nghiên cứu có thể được ứng dụng trong các trại sản xuất giống cua biển tại Thừa Thiên Huế và các địa phương lân cận, giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và đáp ứng nhu cầu thị trường. Điều này không chỉ góp phần vào sự phát triển của ngành nuôi trồng thủy sản mà còn bảo vệ nguồn lợi thủy sản tự nhiên.

3.1. Ứng dụng trong sản xuất giống

Kết quả nghiên cứu có thể được áp dụng trong quy trình sản xuất giống cua biển, giúp cải thiện tỷ lệ sống và thời gian biến thái của ấu trùng. Việc sử dụng thức ăn công nghiệp và quản lý mật độ nuôi hợp lý sẽ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất. Các trại sản xuất giống có thể tham khảo và áp dụng các kết quả nghiên cứu này để tối ưu hóa quy trình ương nuôi, từ đó đáp ứng nhu cầu thị trường đang gia tăng. Điều này không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản tự nhiên, đảm bảo sự phát triển bền vững cho ngành nuôi trồng thủy sản.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cua biển Scylla serrata là đối tượng nuôi trồng thủy sản có giá trị kinh tế cao, được ưa chuộng trên thị trường nhờ phẩm chất thịt ngon. Tuy nhiên, nguồn cua tự nhiên ngày càng cạn kiệt do khai thác bừa bãi trong khi nhu cầu tiêu thụ tăng mạnh. Để đáp ứng nhu cầu này và giảm áp lực khai thác tự nhiên, việc nghiên cứu sản xuất giống nhân tạo cua biển trở nên cấp thiết. Ấu trùng cua biển giai đoạn Zoea đến Megalope là giai đoạn quan trọng quyết định tỷ lệ sống và chất lượng cua giống. Thức ăn và mật độ ương là hai yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến thời gian biến thái và tỷ lệ sống của ấu trùng trong giai đoạn này.

Nghiên cứu được thực hiện tại Trung tâm Nghiên cứu và thực hành Nuôi trồng thủy sản, Trường Đại học Nông Lâm Huế trong khoảng thời gian từ tháng 7/2014 đến tháng 8/2015. Mục tiêu chính là đánh giá ảnh hưởng của tỷ lệ thay thế Artemia bằng thức ăn công nghiệp và mật độ ương đến thời gian biến thái và tỷ lệ sống của ấu trùng cua biển Scylla serrata giai đoạn Zoea đến Megalope. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để hoàn thiện quy trình ương nuôi, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất giống cua biển tại Thừa Thiên Huế và các vùng lân cận.

Theo báo cáo, nhiệt độ và độ mặn trong khu vực nghiên cứu có biên độ dao động lớn, nhiệt độ từ dưới 10°C đến trên 40°C, độ mặn thích hợp cho ấu trùng từ 27 đến 30‰. Việc sử dụng thức ăn công nghiệp thay thế một phần Artemia có thể giảm chi phí và thời gian nuôi, đồng thời cải thiện tỷ lệ sống và rút ngắn thời gian biến thái của ấu trùng. Nghiên cứu này đóng góp quan trọng trong việc phát triển kỹ thuật ương nuôi cua biển bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về sinh học phát triển cua biển và dinh dưỡng ấu trùng thủy sản. Hai mô hình chính được áp dụng gồm:

1. Mô hình phát triển ấu trùng cua biển: Giai đoạn Zoea trải qua 4 lần lột xác để trở thành Megalope, sau đó biến thái thành cua con. Thời gian biến thái và tỷ lệ sống phụ thuộc vào điều kiện môi trường và dinh dưỡng.

2. Lý thuyết dinh dưỡng ấu trùng thủy sản: Thức ăn tươi sống như Artemia và Rotifer cung cấp acid béo không no, protein và các vi chất cần thiết cho sự phát triển ấu trùng. Thức ăn công nghiệp bổ sung các thành phần dinh dưỡng đa dạng, giúp tăng hiệu quả nuôi.

Các khái niệm chính bao gồm: tỷ lệ sống (TLS), thời gian biến thái (T), mật độ ương (con/lít), acid béo không no (HUFA), và thức ăn công nghiệp (TACN).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được tiến hành qua hai thí nghiệm chính:

• Thí nghiệm 1: Đánh giá ảnh hưởng của tỷ lệ thay thế Artemia bằng thức ăn công nghiệp (F1 và Lansyport) đến thời gian biến thái và tỷ lệ sống của ấu trùng. Thiết kế gồm 5 nghiệm thức với tỷ lệ thay thế từ 0% đến 100%, mật độ 100 ấu trùng/lít, mỗi nghiệm thức lặp lại 3 lần. Thời gian thực hiện từ 29/3/2015 đến 23/4/2015.

• Thí nghiệm 2: Đánh giá ảnh hưởng của mật độ ương (100, 150, 200, 250, 300 ấu trùng/lít) đến thời gian biến thái và tỷ lệ sống. Thiết kế ngẫu nhiên hoàn toàn, mỗi nghiệm thức lặp lại 3 lần, sử dụng thức ăn kết quả tốt nhất từ thí nghiệm 1. Thời gian thực hiện từ 25/4/2015 đến 9/5/2015.

Nguồn dữ liệu thu thập gồm các chỉ số môi trường (nhiệt độ, pH, DO, NH3, NO2, độ mặn, độ kiềm), tỷ lệ sống từng giai đoạn ấu trùng, thời gian biến thái giữa các giai đoạn. Phân tích số liệu sử dụng phần mềm SPSS 16.0 với phương pháp ANOVA và kiểm định Tukey, độ tin cậy 95%. Cỡ mẫu mỗi nghiệm thức là 3 lần lặp lại, đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy của kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của tỷ lệ thay thế Artemia bằng thức ăn công nghiệp đến thời gian biến thái:

   • Thời gian biến thái từ Zoea 1 đến Megalope ngắn nhất ở nghiệm thức thay thế 25% và 50% Artemia bằng thức ăn công nghiệp, khoảng 17,4 ngày, giảm 1,1 ngày so với nghiệm thức 100% Artemia và giảm 5,1 ngày so với nghiệm thức thay thế 75%.
   • Nghiệm thức 100% thức ăn công nghiệp không cho ấu trùng biến thái qua giai đoạn Zoea 3, cho thấy thức ăn công nghiệp đơn lẻ không đủ dinh dưỡng cần thiết.

2. Ảnh hưởng của tỷ lệ thay thế đến tỷ lệ sống ấu trùng:

   • Tỷ lệ sống cao nhất đạt 15,2% ở nghiệm thức thay thế 25% Artemia bằng thức ăn công nghiệp, thấp nhất 0% ở nghiệm thức 100% thức ăn công nghiệp.
   • Nghiệm thức kết hợp Artemia và thức ăn công nghiệp (25-50%) cho tỷ lệ sống cao hơn đáng kể so với chỉ sử dụng một loại thức ăn.

3. Ảnh hưởng của mật độ ương đến thời gian biến thái và tỷ lệ sống:

   • Các yếu tố môi trường như nhiệt độ (27-30°C), pH (7,8-8,0), DO (>5 mg/l), NH3 và NO2 đều nằm trong ngưỡng thích hợp và không khác biệt giữa các nghiệm thức.
   • Tỷ lệ sống ấu trùng cao nhất đạt khoảng 89% ở mật độ 300 con/lít, không có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê so với các mật độ thấp hơn (100-300 con/lít).
   • Thời gian biến thái không bị ảnh hưởng đáng kể bởi mật độ ương trong khoảng nghiên cứu.

Thảo luận kết quả

Kết quả cho thấy việc thay thế một phần Artemia bằng thức ăn công nghiệp giúp rút ngắn thời gian biến thái và tăng tỷ lệ sống ấu trùng cua biển. Điều này phù hợp với các nghiên cứu trước đây cho thấy thức ăn công nghiệp bổ sung các acid béo không no và vi chất cần thiết, đồng thời giảm chi phí và công sức nuôi tảo cho Rotifer. Tuy nhiên, thức ăn công nghiệp không thể thay thế hoàn toàn Artemia do thiếu các yếu tố kích thích bắt mồi và dinh dưỡng đặc thù.

Mật độ ương trong khoảng 100-300 con/lít không ảnh hưởng tiêu cực đến tỷ lệ sống và thời gian biến thái, cho thấy có thể tăng mật độ ương để tiết kiệm diện tích và chi phí mà không làm giảm hiệu quả nuôi. Các yếu tố môi trường được kiểm soát tốt giúp duy trì sức khỏe ấu trùng và hạn chế bệnh tật.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tỷ lệ sống và thời gian biến thái giữa các nghiệm thức, giúp minh họa rõ ràng hiệu quả của từng tỷ lệ thức ăn và mật độ ương.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Áp dụng tỷ lệ phối trộn thức ăn 50% Artemia và 50% thức ăn công nghiệp trong quy trình ương ấu trùng cua biển để tối ưu tỷ lệ sống và rút ngắn thời gian biến thái, thực hiện ngay trong các trại sản xuất giống hiện nay.

2. Tăng mật độ ương lên khoảng 300 con/lít trong giai đoạn Zoea đến Megalope nhằm tiết kiệm diện tích và chi phí thức ăn mà không ảnh hưởng đến hiệu quả nuôi, áp dụng trong vòng 1-2 năm tới.

3. Kiểm soát chặt chẽ các yếu tố môi trường như nhiệt độ, pH, DO, NH3 và NO2 trong quá trình ương nuôi để duy trì điều kiện tối ưu cho ấu trùng phát triển, thực hiện thường xuyên và liên tục.

4. Nghiên cứu bổ sung thức ăn công nghiệp có thành phần acid béo không no và vi chất phù hợp để có thể tăng tỷ lệ thay thế Artemia, giảm chi phí và phụ thuộc vào nguồn thức ăn tươi sống, triển khai nghiên cứu trong 3-5 năm tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành nuôi trồng thủy sản: Cung cấp dữ liệu khoa học về dinh dưỡng và mật độ ương ấu trùng cua biển, hỗ trợ phát triển đề tài nghiên cứu và luận văn.

2. Các trại sản xuất giống cua biển: Áp dụng quy trình phối trộn thức ăn và mật độ ương tối ưu để nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm chi phí và tăng tỷ lệ sống.

3. Chuyên gia kỹ thuật và quản lý nuôi trồng thủy sản: Tham khảo để xây dựng các hướng dẫn kỹ thuật, quy trình quản lý môi trường và dinh dưỡng trong ương nuôi cua biển.

4. Các nhà hoạch định chính sách và phát triển ngành thủy sản: Sử dụng kết quả nghiên cứu để định hướng phát triển bền vững ngành nuôi cua biển, giảm khai thác tự nhiên và tăng cường sản xuất nhân tạo.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao không thể thay thế hoàn toàn Artemia bằng thức ăn công nghiệp?
   Thức ăn công nghiệp thiếu các acid béo không no và yếu tố kích thích bắt mồi đặc trưng của Artemia, dẫn đến ấu trùng không đủ dinh dưỡng và không lột xác đúng giai đoạn, làm giảm tỷ lệ sống.

2. Mật độ ương cao có ảnh hưởng tiêu cực đến ấu trùng không?
   Trong nghiên cứu, mật độ ương từ 100 đến 300 con/lít không làm giảm tỷ lệ sống hay kéo dài thời gian biến thái, miễn là các yếu tố môi trường được kiểm soát tốt.

3. Làm thế nào để kiểm soát các yếu tố môi trường trong quá trình ương nuôi?
   Sử dụng thiết bị đo đa chỉ tiêu (nhiệt độ, pH, DO, NH3, NO2), sục khí liên tục, thay nước định kỳ và xử lý nước bằng hóa chất phù hợp để duy trì môi trường ổn định.

4. Tỷ lệ phối trộn thức ăn nào là tối ưu cho ấu trùng?
   Tỷ lệ phối trộn 50% Artemia và 50% thức ăn công nghiệp được chứng minh là tối ưu, giúp tăng tỷ lệ sống và rút ngắn thời gian biến thái so với chỉ sử dụng một loại thức ăn.

5. Có thể áp dụng kết quả nghiên cứu này cho các vùng nuôi khác không?
   Kết quả phù hợp với điều kiện khí hậu và môi trường của Thừa Thiên Huế, tuy nhiên có thể điều chỉnh phù hợp với điều kiện địa phương khác dựa trên các yếu tố môi trường và nguồn thức ăn sẵn có.

Kết luận

• Thay thế 25-50% Artemia bằng thức ăn công nghiệp giúp rút ngắn thời gian biến thái ấu trùng cua biển từ Zoea đến Megalope xuống còn khoảng 17,4 ngày, tăng hiệu quả sản xuất.
• Tỷ lệ sống ấu trùng cao nhất đạt 15,2% khi phối trộn thức ăn, thấp nhất 0% khi chỉ sử dụng thức ăn công nghiệp.
• Mật độ ương từ 100 đến 300 con/lít không ảnh hưởng tiêu cực đến tỷ lệ sống và thời gian biến thái, cho phép tăng mật độ nuôi để tiết kiệm chi phí.
• Các yếu tố môi trường như nhiệt độ, pH, DO, NH3, NO2 được duy trì ổn định trong ngưỡng thích hợp, đảm bảo sức khỏe ấu trùng.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để hoàn thiện quy trình ương nuôi cua biển, góp phần phát triển ngành nuôi trồng thủy sản bền vững tại Thừa Thiên Huế và các vùng lân cận.

Áp dụng quy trình phối trộn thức ăn và mật độ ương tối ưu trong sản xuất giống cua biển; tiếp tục nghiên cứu cải tiến thức ăn công nghiệp giàu acid béo không no; mở rộng nghiên cứu ứng dụng tại các vùng nuôi khác.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Đặc điểm sinh học của cua biển 1. Hệ thống phân loại Cua biển có tên tiếng Anh là Mud - Crab, Green Crab, hay Mangrove Crab; tên tiếng Việt gọi là cua biển, cua sú, cua xanh, cua bùn (Trần Viết Mỹ, 2011) [12]. Theo Forsskal (1775) loài Scylla serrata được phân loại theo hệ thống phân loại như sau: Ngành: Arthropoda Lớp: Crustacea Bộ: Decapoda Họ: Portunidae Giống: Scylla Loài: Scylla serrata Forsskal Hình 1. Hình thái, cấu tạo ngoài của cua biển Scylla serrata 1.

Phân bố Scylla serrata là loài phân bố rộng nhất và tìm thấy tại Tây Ấn Độ Dương, Nhật Bản và các đảo ở Nam Thái Bình Dương như Nam Phi, Biển Đỏ, Úc, Philippines, Đài Loan, Nhật Bản, các đảo ở Thái Bình Dương (Fuji, Đảo Solomon, New Caledonia và Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 3 Tây Samoa) (Keenan và ctv, 1998) [50]. Nó phân bố rộng ở các vùng nước lợ, mặn, chất đáy là bùn hoặc cát bùn có ở Indonesia, Malaysia, Singapore, Trung Quốc, Nam Phi, Australia và ở vùng biển nước ta trong các ao, đầm nước lợ (Ruscoe, 2003) [48]. Cua biển thích sống ở nơi có nhiều thực vật thuỷ sinh, có những vùng bán ngập, có bờ để đào hang, tìm nơi trú ẩn, nhất là thời kỳ lột xác. Vùng rừng ngập mặn cửa sông ven biển có nhiều cua sinh sống (Nguyễn Thanh Phương và Trần Ngọc Hải, 2009) [19].

Đặc điểm hình thái cấu tạo ngoài Cua biển là loài có kích thước lớn, có thân hình dẹp theo hướng lưng bụng. Toàn bộ cơ thể được bao bọc trong lớp vỏ kitin dày và có màu xanh lục hay vàng sẫm. Cơ thể cua được chia thành hai phần phần đầu ngực và phần bụng (Nguyễn Thanh Phương và Trần Ngọc Hải, 2009) [19]. Phần đầu ngực: Phần đầu và phần ngực của cua dính liền với nhau, ranh giới giữa các đốt không rõ ràng.

Căn cứ vào phần phụ mang trên đó mà biết được số đốt tạo thành. Đầu gồm 5 đốt mang mắt, anten và các phần phụ miệng. Ngực gồm 8 đốt mang các chân hàm và các chân bò. Mặt lưng của phần đầu ngực được bao bọc trong giáp đầu ngực (mai cua) (Hoàng Đức Đạt, 2004) [2].

Mặt bụng của phần đầu ngực có các tấm bụng và làm thành vùng lõm ở giữa để chứa phần bụng gập vào. Cua đực có 2 lỗ sinh dục nằm ở gốc của đôi chân bò thứ 5 và dính vào đó một dương vật ngắn. Cua cái có 2 lỗ sinh dục nằm ở gốc đôi chân bò thứ 3 (Nguyễn Thanh Phương và Trần Ngọc Hải, 2009) [19]. Phần bụng: Gồm 7 đốt với các phần phụ bị tiêu giảm nằm gấp lại dưới phần đầu ngực (yếm cua) làm cho cua thu ngắn chiều dài và gọn lại giúp cho cua bò được dễ dàng.

Ở con cái chưa trưởng thành, phần bụng hơi vuông, sau khi lột xác tiền giao vĩ yếm trở nên tròn. Phần bụng của cua đực hẹp dần về phía sau có dạng hình tam giác. Ở con cái các đốt bụng 1, 2, 7 khớp động với nhau, các đốt bên và các đốt khác bất động. Ở con đực các đốt bụng 1, 2, 5, 6 khớp động với các đốt bên.

Lỗ hậu môn của con đực và cái đều nằm ở cuối cùng (Hoàng Đức Đạt, 2004) [2]. Đặc điểm dinh dưỡng Hill (1979) đã quan sát thấy rằng thành phần thức ăn trong ống tiêu hóa của cua gồm 50% là nhuyễn thể, 21% là giáp xác, ít khi thấy cá xuất hiện trong ống tiêu hóa của cua. Ông kết luận cua không thích nghi tốt với việc bắt những con mồi di động [42]. Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 4 Tuy nhiên, tính ăn của cua biến đổi tùy theo giai đoạn phát triển của chúng: - Giai đoạn ấu trùng: Cua thích ăn thực vật và động vật phù du.

Trong điều kiện nuôi cho ăn với nhiều loại thức ăn khác nhau như tảo, luân trùng, Artemia và cả thức ăn viên có kích thước nhỏ. - Giai đoạn cua con, tiền trưởng thành và trưởng thành: Chuyển dần sang ăn tạp như rong to, giáp xác, nhuyển thể, cá hay ngay cả xác chết động vật. Cua có tập tính trú ẩn vào ban ngày và kiếm ăn vào ban đêm, chủ yếu trên đáy biển, tuy nhiên đôi khi cũng bơi trên mặt nước. Nhu cầu thức ăn của chúng khá lớn nhưng chúng có khả năng nhịn đói 10 - 15 ngày ở trên cạn trong điều kiện ẩm ướt (Hill, 1975) [41].

Cua con 2 - 7 cm ăn chủ yếu là giáp xác, cua 7 - 13 cm thích ăn nhuyễn thể và cua lớn hơn thường ăn cua nhỏ, cá…(Nguyễn Thanh Phương và Trần Ngọc Hải, 2009) [19]. - Một nghiên cứu tiếp theo của Hill (1980) cho rằng ở giai đoạn Megalope chúng có tập tính ăn thịt lẫn nhau bởi vì lúc này cơ thể chúng đã xuất hiện cặp càng. Khi thiếu thức ăn, cua biển ăn lẫn nhau. Cua khỏe hơn tấn công cua yếu hơn, cắn gãy càng, vỡ mai rồi ăn thịt.

Tính hung dữ đó có từ ấu trùng Megalope cho đến cua trưởng thành [43]. Trong sản xuất giống nhân tạo thức ăn tươi sống được Brick (1974) đã sử dụng các loại thức ăn tự nhiên bao gồm tảo Chlorella.sp, Brachionus, Zooplankton và Artemia để ương ấu trùng Scylla serrata [35]. Ấu trùng cua được cho ăn với nhiều loại thức ăn khác nhau: Luân trùng, Artemia và thức ăn viên kích thước nhỏ. Khác với cua lớn hoạt động nhiều về đêm, ấu trùng cua có tính hướng quang rất mạnh và có thể dùng ánh sáng để kích thích chúng bắt mồi.

Còn thức ăn để nuôi cua thịt gồm cá, tôm, cua, nhuyễn thể, tảo sợi và các loại phế phẩm từ nhà bếp, lò mổ, xưởng đông lạnh. Cua nuôi thịt hoặc nuôi vỗ được cho ăn mồi chết còn tươi có nguồn gốc động vật (tôm, tép, cá, hai mảnh vỏ, mực có kích thước nhỏ) (Nguyễn Trọng Nho và ctv, 2006) [16]. Cua có đôi mắt kép rất phát triển có khả năng phát hiện mồi hay kẻ thù từ bốn phía và có khả năng hoạt động mạnh về đêm. Khứu giác cũng rất phát triển giúp phát hiện mồi từ xa.

Cua di chuyển theo lối bò ngang. Khi phát hiện kẻ thù, cua lẩn trốn vào hang hay tự vệ bằng đôi càng to và khỏe (Nguyễn Thanh Phương và Trần Ngọc Hải, 2009) [19]. Trong điều kiện nuôi, nhiệt độ và độ mặn là hai yếu tố có ảnh hưởng lớn đến tính ăn và hoạt động của cua (Manjulatha và Babu, 1998) [54]. Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 5 Trong điều kiện nuôi khẩu phần ăn hằng ngày của ấu trùng và cua con cần được bổ sung acid béo và cholesterol để nâng cao tỷ lệ sống và tăng trưởng.

Youzhu và ctv (2001) báo cáo rằng nâng cao hàm lượng acid eicosapentaenoic (EPA) và acid decoxahexaenoid (DHA) sẽ làm tăng tỷ lệ sống và tăng trưởng của ấu trùng cua Scylla serrata [71]. Đặc điểm sinh trưởng Cua cũng như các loài giáp xác khác, chúng lột xác để biến thái và tăng trưởng. Cua đực tăng trưởng nhanh hơn cua cái và tốc độ tăng trưởng của cua đực khoảng 1,3 g/ngày, trong khi đó cua cái tăng trưởng 0,9 g/ngày (Manganpa và ctv, 1987) [53]. Sự sinh trưởng của cua chịu ảnh hưởng rất nhiều vào các điều kiện môi trường (nhiệt độ, pH, độ mặn, chất lượng nước.) cho đến thành phần thức ăn trong thủy vực.

Lột xác và tái sinh Quá trình phát triển cua trải qua nhiều lần lột xác biến thái để lớn lên. Thời gian giữa các lần lột xác thay đổi theo từng giai đoạn, ấu trùng có thể lột xác trong vòng 2 - 3 hoặc 3 - 5 ngày/lần. Cua lớn lột xác chậm hơn nửa tháng hay một tháng một lần. Sự lột xác của cua có thể bị tác động bởi 3 loại kích thích tố: Kích thích tố ức chế lột xác, kích thích tố thúc đẩy lột xác và kích thích tố điều khiển hút nước lột xác [19].

Đặc biệt, trong quá trình lột xác cua có thể tái sinh lại những phần đã mất như chân, càng…Cua thiếu phụ bộ hay phụ bộ bị tổn thương thường có khuynh hướng lột xác sớm hơn nên có thể ứng dụng đặc điểm này vào trong kỹ thuật nuôi cua lột (Nguyễn Thanh Phương và Trần Ngọc Hải, 2009) [19]. Sinh trưởng và lớn lên Chu kì sống của các loài cua biển theo Heasman (1980) được trích dẫn bởi Lee (1992) gồm 4 giai đoạn: Giai đoạn ấu trùng, giai đoạn cua con (chiều rộng mai 20 - 80 mm), giai đoạn tiền trưởng thành (chiều rộng mai 70 - 150 mm) và giai đoạn trưởng thành (chiều rộng mai 150 mm trở lên) [52]. Tuổi thọ trung bình của cua từ 2 - 4 năm qua mỗi lần lột xác trọng lượng cua tăng trung bình 20 - 50%. Kích thước tối đa của cua biển có thể từ 19 - 28 cm với trọng lượng từ 1 - 3 kg/con.

Thông thường trong tự nhiên cua có kích cỡ trong khoảng 7,5 - 10,5 cm. Với kích cỡ tương đương nhau về chiều dài hay chiều rộng giáp đầu ngực (carapace) thì cua đực nặng hơn cua cái (Nguyễn Thanh Phương và Trần Ngọc Hải, 2009) [19]. Luan van PDF Watermark Remover DEMO : Purchase from www.com to remove the waterma 6 Tập tính sống Vòng đời cua biển trải qua nhiều giai đoạn khác nhau và mỗi giai đoạn có tập tính sống, cư trú khác nhau (Nguyễn Thanh Phương và Trần Ngọc Hải, 2009) [19]: - Ấu trùng Zoea và Megalope: Sống trôi nổi và nhờ dòng nước đưa vào ven bờ biến thái thành cua con. - Cua con: Bắt đầu sống bò trên đáy và đào hang để sống hay chui rúc vào gốc cây, bụi rậm đồng thời với việc chuyển từ đời sống trong môi trường nước mặn sang nước lợ ở rừng ngập mặn, vùng cửa sông hay ngay cả vùng nước ngọt trong quá trình lớn lên.

- Cua đạt giai đoạn thành thục: Có tập tính di cư ra vùng nước mặn ven biển sinh sản. Cua có khả năng bò lên cạn và di chuyển rất xa. Đặc biệt, vào thời kỳ sinh sản cua có khả năng vượt cả rào chắn để ra biển sinh sản. - Ấu trùng Zoea thích hợp với độ muối từ 25 - 30‰, cua con và cua trưởng thành thích nghi và phát triển tốt trong phạm vi 2 - 38‰.

Tuy nhiên, trong thời kỳ đẻ trứng đòi hỏi độ mặn từ 22 - 32‰. Cua biển là loài phân bố rộng, tuy nhiên, nhiệt độ thích hợp nhất từ 25 - 30oC. Cua chịu đựng pH từ 7,5 - 9,2 và thích hợp nhất là 8,2 - 8,8. Cua thích sống nơi nước chảy nhẹ, dòng chảy thích hợp nhất trong khoảng 0,06 - 1,6 m/s (Nguyễn Thanh Phương và Trần Ngọc Hải, 2009) [19].