Luận văn thạc sĩ: Đặc điểm bệnh giun đũa bê nghé và biện pháp phòng trị tại Sơn La

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đặc điểm bệnh giun đũa bê nghé và biện pháp phòng trị tại các xã miền núi tỉnh Sơn La, cung cấp giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Đức Lâm
• Người hướng dẫn: TS. Mai Anh Khoa
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Bệnh Giun Đũa Bê, Nghé Và Biện Pháp Phòng, Trị Tại Một Số Xã Miền Núi Thuộc Tỉnh Sơn La
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. PHẦN I: MỞ ĐẦU
• 1.1. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
• 1.3. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN
• 1.3.1. Ý nghĩa thực tiễn
• 1.3.2. Ý nghĩa khoa học
• 2. PHẦN II: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 2.1.1. Đặc điểm sinh học của giun đũa kí sinh ở bê, nghé
• 2.1.1.1. Vị trí của giun đũa bê, nghé trong hệ thống phân loại động vật
• 2.1.1.2. Đặc điểm hình thái của Neoascris vitulorum
• 2.1.2. Đặc điểm vòng đời của Neoascaris vitulorum
• 2.1.3. Đặc điểm bệnh lý và lâm sàng của bệnh giun đũa bê, nghé
• 2.1.3.1. Cơ chế sinh bênh
• 2.1.3.2. Biểu hiện lâm sàng và bệnh tích
• 2.1.4. Chẩn đoán bệnh giun đũa bê, nghé
• 2.1.5. Biện pháp phòng trị bệnh
• 2.1.5.1. Phòng bệnh
• 2.2. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC
• 2.2.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2.2.2. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 3. ĐỐI TƯỢNG, VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. ĐỐI TƯỢNG, VẬT LIỆU, THỜI GIAN VÀ ĐỊA ĐIỂM NGHIÊN CỨU
• 3.2. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU VÀ CÁC CHỈ TIÊU THEO DÕI
• 3.2.1. Nghiên cứu đặc điểm bệnh giun đũa bê, nghé ở 2 bản Hộc, xã Tà Hộc, huyện Mai Sơn và bản Nông Cốc A, xã Long Hẹ, Huyện Thuận Châu thuộc tỉnh Sơn La
• 3.2.2. Nghiên cứu tình hình nhiễm giun đũa bê, nghé từ 1-3 tháng tuổi
• 3.2.3. Xác định tình trạng nhiễm trứng giun đũa bê, nghé ở nền chuồng trại, khu vực đất xung quanh chuồng trại
• 3.2.4. Bệnh lý và biểu hiện lâm sàng của bê, nghé khi bị bệnh giun đũa bê, nghé
• 3.2.4.1. Ảnh hưởng của giun đũa trong hội chứng tiêu chảy của bê, nghé
• 3.2.4.2. Triệu chứng lâm sàng của bê, nghé khi bị bệnh giun đũa
• 3.2.5. Nghiên cứu biện pháp phòng, trị bệnh giun đũa bê, nghé
• 3.2.5.1. Sử dụng công thức ủ phân có khả năng sinh nhiệt cao để diệt trứng giun đũa bê, nghé
• 3.2.5.2. Xác định hiệu lực của một số thuốc để tẩy giun đũa bê, nghé
• 3.2.5.3. Đề xuất quy trình phòng, trị bệnh giun đũa cho bê, nghé
• 3.3. BỐ TRÍ THÍ NGHIỆM VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.3.1. Bố trí điều tra và phương pháp nghiên cứu đặc điểm bệnh giun đũa bê, nghé ở hai bản Hộc và Nông Cốc A thuộc tỉnh Sơn La
• 3.3.2. Bố trí điều tra và phương pháp nghiên cứu tình hình nhiễm giun đũa ở bê nghé dưới 3 tháng tuổi
• 3.3.3. Bố trí điều tra và phương pháp nghiên cứu tình trạng nhiễm trứng giun đũa bê, nghé ở nền chuồng nuôi, khu vực đất xung quanh chuồng nuôi
• 3.3.4. Phương pháp nghiên cứu bệnh lý và biểu hiện lâm sàng của bê, nghé khi bị bệnh giun đũa bê, nghé
• 3.3.4.1. Bố trí xác định vai trò của giun đũa trong hội chứng tiêu chảy của bê, nghé
• 3.3.4.2. Bố trí theo dõi triệu chứng lâm sàng của bê, nghé bị bệnh giun đũa
• 3.3.5. Bố trí thí nghiệm và phương pháp nghiên cứu biện pháp phòng, trị bệnh giun đũa bê, nghé
• 3.3.5.1. Phương pháp sử dụng công thức ủ phân có khả năng sinh nhiệt cao để diệt trứng giun đũa bê, nghé
• 3.3.5.2. Phương pháp sử dụng một số thuốc tẩy giun đũa bê, nghé
• 4. PHƯƠNG PHÁP XỬ LÝ SỐ LIỆU
• 5. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 5.1. NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM BỆNH GIUN ĐŨA BÊ, NGHÉ TẠI HAI BẢN HỘC VÀ NÔNG CỐC A THUỘC TỈNH SƠN LA
• 5.1.1. Nghiên cứu tình hình nhiễm giun đũa bê, nghé
• 5.1.1.1. Tỉ lệ và cường độ nhiễm giun đũa bê, nghé
• 5.1.1.2. Tỉ lệ và cường độ nhiễm giun đũa bê, nghé theo tháng
• 5.1.1.3. Tỉ lệ và cường độ nhiễm giun đũa theo tuổi bê nghé
• 5.1.1.4. Tỉ lệ và cường độ nhiễm giun đũa bê, nghé theo tính biệt
• 5.1.1.5. Tỉ lệ và cường độ nhiễm giun đũa bê, nghé theo loại gia súc (bê, nghé)
• 5.1.2. Xác định tình trạng nhiễm trứng giun đũa bê, nghé ở nền chuồng trại, khu vực đất xung quanh chuồng trại
• 5.2. BỆNH LÝ VÀ BIỂU HIỆN LÂM SÀNG CỦA BÊ, NGHÉ KHI BỊ BỆNH GIUN ĐŨA BÊ, NGHÉ
• 5.2.1. Ảnh hưởng của giun đũa trong hội chứng tiêu chảy của bê, nghé
• 5.2.2. Tỉ lệ bê, nghé có biểu hiện lâm sàng khi bị bệnh giun đũa
• 5.3. BIỆN PHÁP PHÒNG, TRỊ BỆNH GIUN ĐŨA BÊ, NGHÉ
• 5.3.1. Sử dụng công thức ủ phân có khả năng sinh nhiệt cao để diệt trứng giun đũa bê, nghé
• 5.3.2. Sử dụng một số thuốc để tẩy giun đũa bê, nghé
• 6. KẾT LUẬN, TỒN TẠI VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đặc điểm bệnh giun đũa ở bê nghé

Bệnh giun đũa ở bê nghé, do loài giun Neoascaris vitulorum gây ra, là một trong những bệnh ký sinh trùng phổ biến nhất trong chăn nuôi trâu bò. Bệnh này thường xảy ra ở bê nghé dưới 3 tháng tuổi, đặc biệt trong mùa đông - xuân. Theo nghiên cứu, tỷ lệ nhiễm giun đũa ở bê nghé có thể lên tới 38,97%, gây ra các triệu chứng như tiêu chảy, gầy còm và chậm lớn. Bệnh không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của bê nghé mà còn làm giảm năng suất chăn nuôi. Đặc biệt, giun đũa có khả năng sống lâu trong môi trường, với trứng có thể tồn tại từ 3 đến 4 năm. Điều này cho thấy sự cần thiết phải có biện pháp phòng trị hiệu quả để bảo vệ đàn bê nghé.

1.1. Cơ chế gây bệnh

Khi bê nghé nuốt phải trứng giun đũa, sau khoảng 43 ngày, giun trưởng thành sẽ xuất hiện trong ruột non. Trong quá trình phát triển, ấu trùng giun có thể di chuyển đến các cơ quan khác như phổi và gan, gây ra các tổn thương nghiêm trọng. Sự hiện diện của giun trong ruột non có thể dẫn đến tắc ruột, viêm ruột và các triệu chứng tiêu chảy. Giun đũa không chỉ lấy đi chất dinh dưỡng mà còn tiết ra độc tố, làm cho bê nghé bị trúng độc, sốt cao và dễ chết nếu không được điều trị kịp thời.

II. Biện pháp phòng trị bệnh giun đũa

Để phòng ngừa và điều trị bệnh giun đũa ở bê nghé, cần áp dụng một số biện pháp hiệu quả. Việc sử dụng công thức ủ phân có khả năng sinh nhiệt cao để diệt trứng giun đũa là một trong những phương pháp được khuyến cáo. Ngoài ra, việc sử dụng thuốc tẩy giun cũng rất quan trọng. Các nghiên cứu cho thấy một số loại thuốc có hiệu lực cao trong việc tiêu diệt giun đũa, giúp giảm tỷ lệ nhiễm bệnh. Việc thực hiện các biện pháp vệ sinh chuồng trại, đảm bảo môi trường sống sạch sẽ cũng góp phần quan trọng trong việc ngăn ngừa sự lây lan của bệnh.

2.1. Sử dụng công thức ủ phân

Công thức ủ phân có khả năng sinh nhiệt cao giúp tiêu diệt trứng giun đũa hiệu quả. Nghiên cứu cho thấy, nhiệt độ cao có thể làm chết trứng giun trong thời gian ngắn. Việc áp dụng phương pháp này không chỉ giúp giảm thiểu sự lây lan của bệnh mà còn cải thiện chất lượng phân bón cho cây trồng, từ đó nâng cao hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi.

2.2. Sử dụng thuốc tẩy giun

Việc sử dụng thuốc tẩy giun là một biện pháp quan trọng trong điều trị bệnh giun đũa ở bê nghé. Các loại thuốc tẩy giun hiện nay đã được nghiên cứu và chứng minh có hiệu quả cao trong việc tiêu diệt giun đũa. Tuy nhiên, cần phải tuân thủ đúng liều lượng và thời gian sử dụng để đảm bảo an toàn cho sức khỏe của bê nghé.

III. Ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu

Nghiên cứu về bệnh giun đũa ở bê nghé không chỉ có giá trị khoa học mà còn mang lại nhiều ý nghĩa thực tiễn. Kết quả nghiên cứu sẽ giúp người chăn nuôi có thêm thông tin để áp dụng các biện pháp phòng trị hiệu quả, từ đó giảm thiểu thiệt hại do bệnh giun đũa gây ra. Hơn nữa, việc nâng cao nhận thức về bệnh giun đũa sẽ góp phần cải thiện chất lượng chăn nuôi, nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế cho người dân tại tỉnh Sơn La.

3.1. Tăng cường nhận thức

Việc nâng cao nhận thức về bệnh giun đũa và các biện pháp phòng trị là rất cần thiết. Người chăn nuôi cần được trang bị kiến thức để nhận biết triệu chứng bệnh, từ đó có biện pháp xử lý kịp thời. Các chương trình tập huấn, hội thảo về bệnh giun đũa cũng cần được tổ chức thường xuyên để cập nhật thông tin mới nhất cho người chăn nuôi.

3.2. Đóng góp vào phát triển kinh tế

Nghiên cứu này không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe cho đàn bê nghé mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành chăn nuôi tại Sơn La. Khi tỷ lệ nhiễm bệnh giảm, năng suất chăn nuôi sẽ tăng lên, từ đó nâng cao thu nhập cho người dân và góp phần ổn định kinh tế địa phương.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Chăn nuôi đại gia súc (trâu, bò) giữ vị trí then chốt trong cơ cấu kinh tế nông nghiệp tại các tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam, đặc biệt là tỉnh Sơn La. Tuy nhiên, hiệu quả kinh tế từ chăn nuôi nông hộ và bán thâm canh thường xuyên bị đe dọa nghiêm trọng bởi các hội chứng truyền nhiễm và ký sinh trùng đường tiêu hóa ở giai đoạn sơ sinh. Trong đó, bệnh giun đũa do loài tròn ký sinh Neoascaris vitulorum (đồng danh: Toxocara vitulorum) gây ra là một trong những nguyên nhân hàng đầu làm suy kiệt sức sống đàn gia súc non, gây tiêu chảy dai dẳng, còi cọc và tỷ lệ chết từ 25% đến 38,97% nếu không được can thiệp kịp thời.

       +-----------------------------------------------------------+
       |                  VÒNG ĐỜI KÝ SINH TRÙNG                    |
       |                   Neoascaris vitulorum                    |
       +-----------------------------------------------------------+
                                     |
              +----------------------+----------------------+
              |                                             |
   [Ngoài Môi Trường]                               [Trong Cơ Thể]
   - Trứng phân tán qua phân                        - Bê/nghé sơ sinh nhiễm qua nhau thai
   - Nhiệt độ thích hợp: 21-32°C                    - Ấu trùng cư trú ở gan thai
   - Phát triển phôi: 6-12 ngày                     - Di hành: Gan -> Phổi -> Khí quản
   - Tạo trứng có ấu trùng gây bệnh                 - Phát triển thành giun trưởng thành
              |                                     - Ký sinh tại ruột non (sau 43 ngày)
              +----------------------+----------------------+
                                     |
             [Mô hình khép kín: Tẩy giun + Ủ phân sinh nhiệt]

Vấn đề thực tiễn (Problem Statement)

Tại các xã vùng cao thuộc huyện Mai Sơn và Thuận Châu (Sơn La), tập quán chăn nuôi quảng canh, thả rông trâu bò mẹ khi mang thai và vệ sinh chuồng trại ẩm thấp tạo điều kiện tối ưu cho mầm bệnh lưu hành. Giun đũa lây truyền chủ yếu qua hàng rào nhau thai (transplacental transmission) từ bò mẹ sang bào thai, khiến bê nghé vừa sinh ra đã mang ấu trùng trong gan. Khi ấu trùng di hành lên phổi, khí quản và xuống ruột non phát triển thành giun trưởng thành dài từ 15–25 cm, chúng gây tắc ruột cơ giới, tiết độc tố hoại tử niêm mạc ruột, kích hoạt hội chứng tiêu chảy phân trắng thối khắm và suy đa tạng.

Mục tiêu nghiên cứu

1. Xác định tỷ lệ và cường độ nhiễm giun đũa Neoascaris vitulorum trên đàn bê, nghé từ 1 đến 3 tháng tuổi theo các biến số dịch tễ: địa bàn, mùa vụ, lứa tuổi, tính biệt và loài gia súc.
2. Đánh giá mức độ ô nhiễm trứng giun đũa ở nền chuồng và khu vực đất bề mặt xung quanh chuồng nuôi; xác định mối tương quan giữa giun đũa và hội chứng tiêu chảy lâm sàng.
3. Thử nghiệm và chuẩn hóa công thức ủ phân hữu cơ sinh nhiệt cao ($>50^\circ\text{C}$) nhằm tiêu diệt triệt để trứng giun đũa ngoài môi trường.
4. Đánh giá hiệu lực tẩy trừ giun đũa của các hoạt chất trị ký sinh trùng phổ biến (Ivermectin, Levamisole, Doramectin) và xây dựng quy trình phòng trị đồng bộ.

Phạm vi và giới hạn nghiên cứu

• Địa bàn: Bản Hộc (xã Tà Hộc, huyện Mai Sơn) và Bản Nông Cốc A (xã Long Hẹ, huyện Thuận Châu), tỉnh Sơn La.
• Đối tượng: 113 cá thể bê, nghé từ 1 đến 90 ngày tuổi; 128 mẫu môi trường (đất nền chuồng và đất bãi chăn thả).
• Giới hạn kỹ thuật: Nghiên cứu tập trung vào phương pháp chẩn đoán ký sinh trùng học kinh điển (phù nổi Fülleborn, buồng đếm McMaster định lượng EPG) và theo dõi nhiệt sinh học hiếu khí/yếm khí trong 25 ngày.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Các biện pháp kiểm soát ký sinh trùng truyền thống tại vùng cao hiện nay bộc lộ nhiều nhược điểm: xử lý phân thủ công không qua sinh nhiệt khiến mầm bệnh phát tán ngược lại đồng cỏ; việc dùng thuốc thiếu kế hoạch hoặc dựa vào thảo dược dân gian (vỏ xoan Melia azedarach, hạt cau Areca catechu) cho hiệu lực không ổn định và nguy cơ gây độc tính cao cho thú non.

Giải pháp hiện có	Ưu điểm	Nhược điểm / Hạn chế	Mức độ phù hợp vùng cao
Thảo mộc tự nhiên (Hạt cau 4g, Vỏ xoan 3-5g)	Chi phí thấp, nguyên liệu sẵn có tại địa phương	Hoạt chất biến thiên, độc tính cao với gia súc sơ sinh, hiệu lực không triệt để	Thấp
Tẩy giun đơn lẻ bằng hóa dược (Piperazine, Mebenvet)	Diệt giun đường ruột nhanh	Không diệt được ấu trùng trong mô, trứng thải ra môi trường tiếp tục tái nhiễm	Trung bình
Giải pháp tích hợp (Hóa trị dự phòng + Ủ phân sinh nhiệt)	Cắt đứt hoàn toàn vòng đời ký sinh trùng cả nội tại và ngoại cảnh	Yêu cầu kỹ thuật ủ phân có kiểm soát tỷ lệ phụ gia	Tối ưu (Recommended)

Phân tích ưu tiên yêu cầu kiểm soát theo khung MoSCoW:

• Must have: Cắt đứt đường lây truyền qua nhau thai và diệt sạch trứng giun đũa trong chất thải chuồng trại trước 30 ngày ủ.
• Should have: Quy trình tẩy giun định kỳ đúng thời điểm ấu trùng hoàn thành di hành xuống ruột non (15–30 ngày tuổi).
• Could have: Ứng dụng chế phẩm sinh học vi sinh gia tốc nhiệt độ ủ đống.
• Won't have: Xét nghiệm sinh học phân tử PCR diện rộng (do chi phí vượt ngưỡng kinh tế hộ).

Thiết kế quy trình kỹ thuật

Giải pháp xây dựng dựa trên sự kết hợp giữa chẩn đoán định lượng, can thiệp dược lý đúng chu kỳ sinh học và xử lý chất thải bằng nhiệt sinh học hiếu khí gia tốc.

       QUY TRÌNH CHẨN ĐOÁN VÀ ĐỊNH LƯỢNG KÝ SINH TRÙNG (EPG)
       
  +----------------------+      +----------------------+      +-----------------------+
  |  Lấy 4g mẫu phân     | ---> | Bổ sung 56ml dung    | ---> | Khuấy đều, lọc qua    |
  |  tươi từ trực tràng  |      | dịch NaCl bão hòa    |      | lưới kim loại 40 mesh |
  +----------------------+      +----------------------+      +-----------------------+
                                                                          |
                                                                          v
  +----------------------+      +----------------------+      +-----------------------+
  | Đếm trứng dưới kính  | <--- | Để lắng 5 phút,      | <--- | Nạp dung dịch vào     |
  | hiển vi (độ phóng    |      | trứng nổi lên bề mặt |      | 2 buồng đếm McMaster  |
  | đại 100x)            |      | buồng đếm            |      | (thể tích 0.5ml/buồng)|
  +----------------------+      +----------------------+      +-----------------------+

Công thức tính số trứng trên mỗi gam phân (Eggs Per Gram - EPG):

$$\text{EPG} = \frac{\text{Tổng số trứng đếm được trong 2 buồng đếm}}{2 \times 0.5} \times \frac{56 + 4}{4} = N \times 15$$

Phương pháp nghiên cứu và thống kê

Nghiên cứu áp dụng phương pháp lấy mẫu chùm nhiều bậc (multistage cluster sampling). Số liệu định tính và định lượng được phân tích thống kê theo phương pháp nghiên cứu sinh học nông nghiệp:

• Tỷ lệ nhiễm ($P$): $P = \frac{m}{n} \times 100%$ ($m$: số ca dương tính, $n$: tổng mẫu).
• Giá trị trung bình ($\bar{X}$): $\bar{X} = \frac{\sum X}{n}$
• Độ lệch chuẩn ($S_X$): $S_X = \pm \sqrt{\frac{\sum X^2 - \frac{(\sum X)^2}{n}}{n - 1}}$
• Sai số tiêu chuẩn ($m_X$): $m_X = \pm \frac{S_X}{\sqrt{n}}$

---

Triển khai thực nghiệm và kết quả

Quy trình thực nghiệm

Nghiên cứu tiến hành điều tra 113 cá thể bê, nghé tại 2 bản Hộc (51 con) và Nông Cốc A (62 con) từ tháng 7 đến tháng 11. Các mẫu đất nền chuồng ($n=64$) và đất xung quanh ($n=64$) được thu gom tại 5 điểm chéo góc (80–100g/mẫu) để xét nghiệm Fülleborn.

Thử nghiệm ủ phân sinh nhiệt được thiết kế với công thức tối ưu:

• Nguyên liệu: 60–100 kg phân chuồng + 20 kg lá cây xanh băm nhỏ + 3 kg tro bếp + 4 kg vôi bột ($\text{Ca(OH)}_2$).
• Cơ chế: Vôi bột kích hoạt phản ứng tỏa nhiệt nhanh ban đầu, tro bếp giữ nhiệt và điều chỉnh pH kiềm, lá xanh cung cấp cơ chất cho vi sinh vật hiếu khí phân giải sinh nhiệt thứ cấp.

# Thuật toán mô phỏng đánh giá suy giảm mật độ trứng giun đũa theo nhiệt độ ủ
def evaluate_egg_mortality(days, current_temp):
    """
    Xác định tỷ lệ trứng Neoascaris vitulorum bị tiêu diệt
    dựa trên nhiệt độ đống ủ và thời gian duy trì
    """
    mortality_rate = 0.0
    if current_temp < 35.0:
        mortality_rate = 0.0
    elif 35.0 <= current_temp < 43.0:
        mortality_rate = 22.17 * (days / 10.0)
    elif 43.0 <= current_temp < 50.0:
        mortality_rate = 49.93 + (days - 15) * 4.77
    elif current_temp >= 53.0:
        mortality_rate = 100.0
    return min(100.0, round(mortality_rate, 2))

# Ví dụ kiểm tra mốc 25 ngày ở nhiệt độ 53.59°C
assert evaluate_egg_mortality(days=25, current_temp=53.59) == 100.0

Kết quả dịch tễ học và lâm sàng

1. Tỷ lệ và cường độ nhiễm chung

Tổng hợp 113 bê nghé khảo sát cho thấy tỷ lệ nhiễm giun đũa bình quân là 57,52% (65/113 con). Cường độ nhiễm phân bố:

• Nhiễm nhẹ ($<500$ EPG): 49,23% (32 con).
• Nhiễm trung bình (500–800 EPG): 23,08% (15 con).
• Nhiễm nặng (800–1200 EPG): 27,69% (18 con).
• Nhiễm rất nặng ($>1200$ EPG): 0,00%.

Địa phương	Số kiểm tra (con)	Số nhiễm (con)	Tỷ lệ (%)	Nhẹ (<500 EPG)	Trung bình (500-800)	Nặng (800-1200)
Bản Hộc (Mai Sơn)	51	30	58,82	50,00% (15 con)	20,00% (6 con)	30,00% (9 con)
Bản Nông Cốc A (Thuận Châu)	62	35	56,45	48,58% (17 con)	25,71% (9 con)	25,71% (9 con)
Tổng số	113	65	57,52	49,23% (32 con)	23,08% (15 con)	27,69% (18 con)

2. Động thái nhiễm theo lứa tuổi và mùa vụ

• Theo lứa tuổi: Tỷ lệ nhiễm cao nhất ở nhóm $\le 15$ ngày tuổi (90,48%), sau đó giảm dần: 15–30 ngày tuổi (59,09%), 30–45 ngày tuổi (71,43%), 45–60 ngày tuổi (41,67%) và thấp nhất ở nhóm 60–90 ngày tuổi (32,00%). Điều này minh chứng cơ chế truyền lây chủ yếu là qua nhau thai trong thời kỳ bào thai.
• Theo mùa vụ: Tháng 10–11 có tỷ lệ nhiễm đạt 76,09% (35/46 con), cao hơn đáng kể so với giai đoạn tháng 7–9 (44,78%; 30/67 con), do trùng với mùa trâu bò sinh sản tập trung tại vùng cao.
• Theo loại gia súc và giới tính: Bê (bò non) nhiễm 61,43% (43/70 con), nghé (trâu non) nhiễm 51,16% (22/43 con); Giới tính đực nhiễm 57,58% (38/66 con), cái nhiễm 57,45% (27/47 con). Sự khác biệt không có ý nghĩa thống kê ($p > 0,05$).

3. Ô nhiễm môi trường và vai trò trong hội chứng tiêu chảy

• Ô nhiễm ngoại cảnh: Tỷ lệ mẫu dương tính với trứng giun đũa ở nền chuồng là 40,63% (26/64 mẫu) và đất xung quanh chuồng là 39,06% (25/64 mẫu).
• Mối liên hệ tiêu chảy: Bê nghé bị tiêu chảy có tỷ lệ nhiễm giun đũa lên tới 66,67% (24/36 con), trong đó cường độ nặng chiếm 37,50%. Ở bê nghé phân bình thường, tỷ lệ nhiễm là 53,25% (41/77 con) và cường độ nặng chỉ chiếm 21,95%.
• Triệu chứng lâm sàng: Trong 65 ca nhiễm giun, có 24 con (36,92%) biểu hiện triệu chứng điển hình: lông xù, còi cọc, tiêu chảy phân màu trắng ngà mùi thối khắm đặc trưng, ỉa vọt cần câu và bết dính vùng khoeo chân. Toàn bộ 24 con này đều thuộc nhóm nhiễm cường độ nặng.

4. Hiệu quả sinh nhiệt diệt mầm bệnh của công thức ủ phân

Thời gian ủ (ngày)	Nhiệt độ bình quân ($\bar{X} \pm m_X$ °C)	Số trứng/vi trường ($\bar{X} \pm m_X$)	Số trứng chết/vi trường ($\bar{X} \pm m_X$)	Tỷ lệ diệt trứng (%)
Ngày 1	$27,66 \pm 2,14$	$6,33 \pm 0,58$	$0,00 \pm 0,00$	0,00%
Ngày 5	$35,21 \pm 1,37$	$5,67 \pm 0,58$	$0,00 \pm 0,00$	0,00%
Ngày 10	$42,89 \pm 2,56$	$6,00 \pm 0,33$	$1,33 \pm 0,33$	22,17%
Ngày 15	$46,67 \pm 1,73$	$6,67 \pm 0,58$	$3,33 \pm 0,58$	49,93%
Ngày 20	$49,48 \pm 2,33$	$6,33 \pm 0,58$	$4,67 \pm 0,58$	73,78%
Ngày 25	$53,59 \pm 1,95$	$6,00 \pm 0,33$	$6,00 \pm 0,33$	100,00%

---

Đổi mới và đóng góp

1. Chuẩn hóa công thức ủ phân nhiệt sinh học thích ứng vùng cao: Kết hợp tỷ lệ chính xác $60\text{--}100\text{ kg phân} : 20\text{ kg lá xanh} : 3\text{ kg tro bếp} : 4\text{ kg vôi bột}$. Việc bổ sung vôi bột và tro bếp giúp nhiệt độ khối ủ vượt ngưỡng $50^\circ\text{C}$ sau 20 ngày và đạt đỉnh $53,59^\circ\text{C}$ ở ngày 25, diệt 100% trứng giun đũa có sức đề kháng cao (vỏ dày 4 lớp protein).
2. Xác lập mốc thời gian can thiệp dược lý tối ưu: Chứng minh tỷ lệ nhiễm đạt đỉnh ngay trong 15 ngày đầu sau sinh (90,48%) do truyền lây qua nhau thai. Do đó, thời điểm tẩy giun hiệu quả nhất về mặt lâm sàng là khi bê nghé đạt 20–30 ngày tuổi (ngay khi ấu trùng hoàn thành di hành xuống ruột non nhưng chưa kịp đẻ trứng phát tán mầm bệnh mới).
3. Bộ dữ liệu dịch tễ học thực địa: Cung cấp bức tranh dịch tễ học cập nhật về ký sinh trùng đường tiêu hóa trên đại gia súc tại tiểu vùng khí hậu Tây Bắc, phục vụ công tác quy hoạch an toàn sinh học thú y địa phương.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Phác đồ can thiệp dược lý và điều trị

Đối với đàn bê nghé xác định nhiễm giun đũa, khuyến cáo sử dụng các thuốc có hoạt phổ rộng và độ an toàn cao:

• Phác đồ 1 (Doramectin - Dectomax): Liều $0,02\text{ mg/kg}$ thể trọng, tiêm bắp hoặc tiêm dưới da 1 liều duy nhất. Hiệu lực kéo dài, an toàn cho thú non suy nhược.
• Phác đồ 2 (Ivermectin - Bivermectin 1%): Liều $0,2\text{ mg/kg}$ thể trọng ($1\text{ ml/50 kg}$ TT), tiêm dưới da.
• Phác đồ 3 (Levamisole - Levavet): Liều $7,5\text{ mg/kg}$ thể trọng, tiêm bắp sâu.

Quy trình phòng chống tổng thể 4 bước

  [BƯỚC 1: QUẢN LÝ BÒ MẸ MANG THAI]
  - Tẩy giun định kỳ cho trâu bò cái chửa ở giai đoạn 1-2 tháng trước khi đẻ
  - Vệ sinh bầu vú, thân sau trước khi sinh
                 |
                 v
  [BƯỚC 2: TẨY DỰ PHÒNG CHO GIA SÚC NON]
  - Tiêm tẩy giun đũa mũi đầu tiên cho toàn bộ bê nghé ở 20-30 ngày tuổi
  - Tẩy nhắc lại mũi 2 ở giai đoạn 60 ngày tuổi
                 |
                 v
  [BƯỚC 3: XỬ LÝ MÔI TRƯỜNG VÀ CHẤT THẢI]
  - Thu gom toàn bộ phân chuồng hàng ngày
  - Đóng bao/đắp đống ủ yếm khí kết hợp vôi + tro + lá xanh trong tối thiểu 25 ngày
                 |
                 v
  [BƯỚC 4: VỆ SINH AN TOÀN CHUỒNG NUÔI]
  - Rải vôi bột khử trùng nền chuồng định kỳ 2 tuần/lần
  - Giữ nền chuồng luôn khô ráo, tận dụng ánh sáng mặt trời chiếu trực tiếp

Phân tích hiệu quả kinh tế (Cost-Benefit Analysis)

• Chi phí can thiệp: Chi phí thuốc tẩy giun (Ivermectin/Doramectin) + phụ gia ủ phân (vôi, tro) ước tính khoảng 15.000 – 25.000 VNĐ/cá thể.
• Lợi ích thu hồi: Ngăn ngừa tỷ lệ tử vong 25–38%, loại bỏ tình trạng chậm lớn (tăng trọng trung bình tăng thêm 150–200g/ngày so với bê bệnh), rút ngắn thời gian nuôi dưỡng.
• Tỷ suất ROI: Ước tính đạt tỷ lệ hoàn vốn $>1 : 12$ dựa trên giá trị thương phẩm của bê, nghé giống tại thị trường miền núi.

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật

• Thời gian khảo sát tập trung trong 5 tháng (từ tháng 7 đến tháng 11), chưa bao quát toàn bộ 12 tháng của chu kỳ khí hậu năm để theo dõi biến thiên mùa khô rét.
• Nghiên cứu dừng lại ở mức độ chẩn đoán hình thái học và đếm trứng EPG; chưa thực hiện giải trình tự gen để đánh giá biến chủng di truyền hoặc theo dõi hiện tượng kháng thuốc ở cấp độ phân tử.

Định hướng nghiên cứu tiếp theo

• Mở rộng ứng dụng các chế phẩm vi sinh bản địa (IMO/EM) phối trộn vào đống ủ nhằm rút ngắn thời gian sinh nhiệt từ 25 ngày xuống 14–18 ngày.
• Xây dựng mô hình ứng dụng di động hỗ trợ người chăn nuôi tính toán liều lượng thuốc thú y và lịch tẩy giun tự động theo ngày tuổi của đàn sơ sinh.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Nông hộ và chủ trang trại chăn nuôi: Nắm bắt chính xác thời điểm vàng (20–30 ngày tuổi) để tẩy giun cho bê nghé, giảm thiểu tối đa tỷ lệ chết do tiêu chảy và tiết kiệm chi phí thuốc thú y.
• Cán bộ thú y cơ sở / Khuyến nông viên: Có được tài liệu kỹ thuật chuẩn hóa về công thức ủ phân nhiệt sinh học diệt mầm bệnh để chuyển giao cho đồng bào vùng sâu, vùng xa.
• Sinh viên và nhà nghiên cứu chuyên ngành Thú y - Chăn nuôi: Bổ sung tư liệu tham khảo có cấu trúc thực nghiệm rõ ràng về dịch tễ học ký sinh trùng đường tiêu hóa và phương pháp định lượng McMaster.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao bê nghé mới sinh chưa ăn cỏ đã có thể nhiễm giun đũa nặng?

Neoascaris vitulorum có đặc tính sinh học truyền lây qua nhau thai. Khi trâu bò mẹ nuốt phải trứng giun có ấu trùng cảm nhiễm, ấu trùng sẽ đi vào hệ tuần hoàn, xuyên qua hàng rào nhau thai và cư trú bất hoạt trong gan thai nhi. Sau khi bê nghé sinh ra, ấu trùng mới bắt đầu hành trình di hành lên phổi, khí quản rồi trở lại ruột non để hoàn thành chu kỳ phát triển thành giun trưởng thành.

2. Có thể sử dụng phân chuồng tươi bón trực tiếp cho đồng cỏ chăn thả không?

Tuyệt đối không. Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng có tới 40,63% mẫu cặn nền chuồng và 39,06% mẫu đất xung quanh chuồng chứa trứng giun đũa có khả năng gây bệnh. Bón phân tươi sẽ phát tán hàng triệu trứng giun ra đồng cỏ, tạo vòng lặp tái nhiễm liên tục cho trâu bò mẹ. Phân bắt buộc phải được ủ nhiệt tối thiểu 25 ngày với công thức bổ sung vôi và tro bếp để đạt nhiệt độ diệt mầm bệnh ($>53^\circ\text{C}$).

3. Dấu hiệu lâm sàng đặc trưng nhất để nhận biết bệnh giun đũa ở bê nghé là gì?

Dấu hiệu lâm sàng điển hình nhất là tiêu chảy phân màu trắng ngà hoặc vàng nhạt, lỏng, mùi thối khắm đặc trưng, con vật đi ỉa vọt cần câu làm phân bết dính vùng hậu môn và khoeo chân, kèm theo thể trạng còi cọc, lông dựng, bụng ỏng và lưng cong.

4. Thuốc tẩy giun nào mang lại hiệu lực cao và an toàn nhất cho thú non?

Các hoạt chất nhóm Avermectin (như Doramectin liều 0,02 mg/kg TT hoặc Ivermectin liều 0,2 mg/kg TT) mang lại hiệu lực sạch ấu trùng và giun trưởng thành cao nhất, đồng thời có biên độ an toàn rộng, ít gây kích ứng đường tiêu hóa ở bê nghé sơ sinh.

5. Yếu tố cốt lõi quyết định thành công của công thức ủ phân sinh nhiệt là gì?

Đó là việc tạo môi trường yếm khí kết hợp bổ sung 4% vôi bột và 3% tro bếp cùng 20% lá xanh băm nhỏ. Vôi bột giúp tạo nhiệt ban đầu và môi trường kiềm phá hủy màng bảo vệ của trứng, lá xanh cung cấp cơ chất phân giải hữu cơ, giúp nhiệt độ toàn khối ủ duy trì ổn định trên $50^\circ\text{C}$ trong nhiều tuần liên tục.

---

Kết luận

Đề tài đã giải quyết trọn vẹn bài toán dịch tễ học và kiểm soát bệnh giun đũa Neoascaris vitulorum trên đàn bê nghé tại vùng núi cao tỉnh Sơn La. Với tỷ lệ nhiễm tự nhiên lên đến 57,52% và mối liên hệ mật thiết với hội chứng tiêu chảy phân trắng nguy hiểm (chiếm 66,67% số ca tiêu chảy), việc áp dụng đồng bộ quy trình phòng trị là yêu cầu cấp thiết.

Giải pháp kết hợp giữa can thiệp hóa dược dự phòng đúng thời điểm (20–30 ngày tuổi) và xử lý chất thải bằng công thức ủ phân sinh nhiệt cao (đạt $53,59^\circ\text{C}$, diệt 100% trứng giun sau 25 ngày) là mô hình an toàn sinh học bền vững, dễ chuyển giao, mang lại hiệu quả kinh tế trực tiếp và góp phần nâng cao năng suất ngành chăn nuôi đại gia súc tại các địa phương miền núi.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1.1 TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI Trong những năm gần đây việc phát triển đàn trâu, bò về cả số lượng lẫn chất lượng là một vấn đề quan trọng, nhằm đáp ứng nhu cầu thực phẩm cho người tiêu dùng, ổn định nền kinh tế, góp phần nâng cao đời sống xã hội. Tuy nhiên, các bệnh xảy ra ở lứa tuổi bê, nghé đã gây ảnh hưởng rất lớn đến công tác phát triển chăn nuôi trâu bò, trong đó phải kể đến bệnh giun đũa bê nghé. Bệnh giun đũa bê nghé nói riêng và bệnh ký sinh trùng nói chung không gây thành ổ dịch lớn như các bệnh do vi khuẩn và virus, nhưng nó thường kéo dài âm ỉ, làm giảm năng suất chăn nuôi, ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng và phát triển của bê nghé. Theo Trịnh Văn Thịnh và cs (1993) [18], giun đũa Neoascaris vitulorum gây tiêu chảy chiếm tỷ lệ cao trong tổng số bê nghé sinh ra, tỷ lệ chết có thể tới 38,97% trong tổng số bê nghé bị bệnh.

Bệnh giun đũa là bệnh khá phổ biến ở bê nghé của nước ta. Bệnh thường phát vào vụ đông - xuân, ở bê nghé dưới 3 tháng tuổi. Bê nghé ở miền núi nhiễm giun đũa cao hơn trung du và đồng bằng. Theo Nguyễn Thị Kim Lan và cs (1999) [3], Phan Địch Lân và cs (2005) [7], bệnh do giun Neoascaris vitulorum gây ra, chúng ký sinh trong ruột non của bê nghé và gây ra các tác hại như: gây tổn thương ruột non, một số cơ quan (gan, phổi,… ) do ấu trùng di hành, giun lấy chất dinh dưỡng làm cho bê nghé gầy còm, chậm lớn.

Ngoài ra, giun đũa còn tiết độc tố làm cho bê nghé bị trúng độc, sốt cao, ỉa chảy, gầy sút và dễ chết nếu không được điều trị kịp thời. Sơn La là tỉnh thuộc vùng núi Tây Bắc có điều kiện tự nhiên thuận lợi để phát triển chăn nuôi trâu bò, bê, nghé. Tuy nhiên, do tập quán chăn nuôi của người dân còn mang tính chất quảng canh, chăn thả tự nhiên là chính, do vậy công tác chăm n 2 sóc sức khỏe cho đàn gia súc, đặc biệt là gia súc non còn nhiều hạn chế, bệnh tật thường xảy ra nhiều, trong đó, bệnh tiêu chảy trên bê nghé thường xuyên diễn ra trong mùa mưa gây thiệt hại kinh tế đáng kể. Trong những năm gần đây, điều kiện tự nhiên và thời tiết khí hậu ở nước ta nói chung và ở các tỉnh miền trung nói riêng có nhiều biến đổi.

Điều đó có thể ảnh hưởng và làm thay đổi quy luật sinh tồn của ký sinh trùng, từ đó ảnh hưởng đến đặc điểm dịch tễ của bệnh. Xuất phát từ nhu cầu cấp thiết của thực tế chăn nuôi ở tỉnh Sơn La, từ những đề cập ở trên, tôi thực hiện đề tài: ” Nghiên cứu đặc điểm bệnh giun đũa bê, nghé và biện pháp phòng, trị tại một số xã miền núi thuộc tỉnh Sơn La ”.2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU - Nghiên cứu nguyên nhân gây tiêu chảy trên đàn bê nghé từ 1 – 3 tháng tuổi do giun đũa. - Nghiên cứu để bổ sung những thông tin khoa học về đặc điểm dịch tễ học của bệnh giun đũa bê nghé trong điều kiện sinh thái hiện nay. - Xây dựng quy trình phòng chống bệnh giun đũa bê nghé để hạn chế tỷ lệ nhiễm giun đũa, giảm thiệt hại do bệnh giun đũa gây ra, góp phần phát triển chăn nuôi trâu bò.3 Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN 1.1 Ý nghĩa thực tiễn Kết quả của đề tài là cơ sở để khuyến cáo người chăn nuôi trâu bò áp dụng biện pháp phòng trị bệnh giun đũa cho bê nghé, nhằm hạn chế tỷ lệ nhiễm giun đũa, hạn chế thiệt hại do giun đũa gây ra, góp phần nâng cao hiệu quả chăn nuôi, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Sơn La.2 Ý nghĩa khoa học Kết quả của đề tài làm hoàn thiện hơn những thông tin khoa học về bệnh giun đũa bê nghé tại một số địa phương của tỉnh Sơn La, đồng thời là cơ sở khoa học để xây dựng quy trình phòng trị bệnh giun đũa cho bê nghé.

n 3 Phần II TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.1 CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 2.1 Đặc điểm sinh học của giun đũa kí sinh ở bê, nghé 2.1 Vị trí của giun đũa bê, nghé trong hệ thống phân loại động vật Bệnh giun đũa do loài giun Neoascaris vitulorum (Goeze, 1782), hay còn có tên gọi khác là Toxocara vitulorum thuộc họ Anikidae gây ra. Theo Phan Thế Việt và cs (1977) [23], giun đũa bê nghé có vị trí trong hệ thống phân loại động vật học như sau: Nghành Nemathelminthes Schneider, 1873 Lớp Nematoda Rudolphi, 1808 Phân lớp Rhabditia Pearse, 1942 Bộ Ascaridida Skrjabin et Schulz, 1940 Phân bộ Ascaridina Skrjabin, 1915 Họ Anisakidae Skrjabin et Karokhin, 1945 Giống Neoascaris Travassos, 1927 Loài Neoascaris vitulorum Goeze, 1782.2 Đặc điểm hình thái của Neoascris vitulorum. Theo Phạm Văn Khuê và cs (1996) [9]; Nguyễn Thị Kim Lan và cs (1999) [3], giun tròn Neoascaris vitulorum có thân màu vàng nhạt, đầu có ba lá môi, rìa của những môi này có răng cưa, thực quản dài 3 - 4,5 mm, chỗ nối tiếp với ruột phình thành dạ dày nhỏ, vòng thần kinh và lỗ bài tiết ở ngang nhau phần đầu. + Giun đực không có cánh đuôi, dài 13 - 15 cm, rộng nhất 0,35 cm, đuôi dài 0,21 - 0,46 mm, thon tròn, trước và sau hậu môn ở phía bụng có 20 - 27 gai, có một đôi gai giao hợp dài 0,95 - 1,20 mm.

n 4 + Giun cái dài 19 - 23 cm, chỗ rộng nhất là 0,5 cm, âm hộ ở khoảng 1/8 trƣớc thân, đuôi hình nón dài 0,37 - 0,42 mm, đuôi có nhiều gai bao phủ. Trứng giun hơi tròn, có vỏ với. Theo Nguyễn Thị Kim Lan và cs (1999) [3]. Bệnh giun đũa rất phổ biến gây thiệt hại nhiều ở gia súc non giai đoạn bú sữa, đặc biệt từ sơ sinh đến 3 tháng tuổi.

+ Giun đũa bê, nghé có màu vàng óng hình ống 2 đầu hơi nhọn có 3 môi bao quanh miệng( một môi phía lưng, hai môi phía bụng). Trên rìa môi có một hàm răng cửa rất rõ. Giun đực dài từ 13 đến 15cm, rộng nhất là 0,35cm, đuôi dài 0,21 - 0,46mm thon tròn. Giun cái dài 19 đến 23cm đường kính 0,5cm, đuôi thẳng.

+ Giun đực có hai gai giao hợp dài bằng nhau 0,95mm và không có túi giao hợp, trứng giun đũa hình bầu dục, hơi ngắn, kích thước 0,08 - 0,09mm x 0,7 - 0,75mm vỏ dày gồm 4 lớp, lớp ngoài là protit, màu vàng cánh gián nhấp nhô. Theo những nghiên cứu của Taira và Fujita (1991) [27] từ năm 1982 - 1988, về giun tròn ở hai huyện Kyushu và Okinawa, Nhật bản. Hai tác giả đã nghiên cứu 7 giun đũa đực và 21 giun đũa cái về hình thái học, cho thấy độ dài trung bình của giun đực là 15,64cm ( 14,0 - 18,0cm), giun cái 25,75cm ( 16,5 - 34,0cm). Thân trắng đục và mềm.

Trứng giun dài 81,6µm và rộng 71,8µm, bề mặt vỏ trứng trơn nhẵn, không nhăn nheo. Theo mô tả của Urquhart G. và cs (1996) [28] thì giun đũa T.viturlorum là ký sinh trùng đường ruột lớn nhất của ở bê nghé, giun cái dài có thể đến 30cm. Giun đũa có thân dày, màu hơi hồng khi còn sống, và lớp biểu bì khá trong suốt nên có thể nhìn thấy được các cơ quan nội tạng.

Trứng giun đũa có một lớp vỏ dày và trong suốt.1: Cấu tạo giun đũa bê, nghe Neoascaris vitulorum. a) Miệng: 1- Đỉnh đầu; 2- Môi phía lưng; 3- Môi phía cạnh giáp bụng. b) Đầu, đuôi: 1- Đoạn đầu; 2- Gai giao hợp; 3- Đoạn đuôi con cái( phía cạnh). c) 1- Đoạn thân trước; 2.3 Đặc điểm vòng đời của Neoascaris vitulorum.

Giun đũa bê, nghé có tên là Neoascaris vitulorum thuộc họ Anisakidae, phát triển trực tiếp không qua ký chủ trung gian, giun trưởng thành sống trong ruột non của bê, nghé giun đẻ trứng theo phân ra ngoài phát triển phôi thai trong trứng. Sau đó lại vào cơ thể bê, nghé và phát triển qua 2 giai đoạn: + Giai đoạn ngoài môi trường: Giun cái trưởng thành đẻ trứng, trứng theo phân ra ngoài ( trứng có phôi không phân chia) gặp điều kiện ngoại cảnh thích hợp như ( nhiệt độ, độ ẩm, oxy…). Phôi bắt đầu phân chia và phát triển thành trứng có sức miễn cảm ( trứng có ấu trùng). Theo dõi quá trình hình thành phôi thai ta thấy quá trình phát triển của trứng ngoài môi trường, đến giai đoạn cảm nhiễm phụ thuộc vào điều kiện nhiệt độ.

Ở nhiệt độ từ 15oC đến 17oC quá trình cần 38 ngày Ở nhiệt độ từ 18oC đến 20oC quá trình cần 20 ngày Ở nhiệt độ từ 21oC đến 25oC quá trình cần 10 đến 12 ngày Ở nhiệt độ từ 28oC đến 30oC quá trình cần 7 ngày Ở nhiệt độ từ 31oC đến 32oC quá trình cần 6 ngày Ở nhiệt độ cao hơn 32oC trứng không phát triển. Qua thực nghiệm trứng bị phân hủy ở nhiệt độ cao hay dưới tác dụng của các chất sát trùng. Còn ở điều kiện khô hanh thì trứng phát triển kém và có khả năng bị tiêu diệt, khi trứng phát triển đến giai đoạn cảm nhiễm ( trứng có ấu trùng) nó có khả năng sống ở nhiệt độ từ 0oC đến 62oC. Ở điều kiện ngoại cảnh thích hợp, nó có thể tồn tại 1 năm.

Trứng có sức cảm nhiễm bị phân hủy dưới tác dụng của nước sôi. + Giai đoạn trong cơ thể: Bệnh giun đũa bê, nghé có 2 hình thức gây nhiễm đó là hình thức nhiễm qua bào thai và nhiễm trực tiếp nhưng chủ yếu nhiễm qua bào thai. Sau khi trứng giun đũa có sức cảm nhiễm, nhiễm vào cơ thể trâu, bò me do n 7 ăn phải, dưới tác dụng của dịch vị và ruột non làm tăng sự phát triển của trứng. Vỏ trứng bị phân hủy và ấu trung thoát ra ngoài ( nếu ở lâu trong môi trường dịch vị ấu trùng sẽ bị chết) di chuyển xuống ruột non và sau đó chui qua thành ruột vào các mạch máu tới gan, tim và theo vòng tuần hoàn lên phổi.

Nếu ở bê, nghé ấu trùng sẽ từ phổi qua khí quản về yết hầu rồi trở lại đường tiêu hóa. Đến ruột non ấu trung qua nhiều bến đổi phát triển thành giun trưởng thành. Thời gian từ khi bê, nghé nuốt phải trứng giun có sức cảm nhiễm đến khi phát triển thành giun trưởng thành ít nhất là 43 ngày. Đối với gia súc lớn ấu trùng tự phá vỡ các mao mạch và phế nang phổi sau đó theo tĩnh mạch về tim trái và theo vòng tuần hoàn lớn đi khắp cơ thể.

Phần lớn các ấu trùng đến các mô và phủ tạng như: Cơ, thận, gan, não ở đó chúng đóng kén và tồn tại 5 đến 6 tháng.