Đặt vấn đề Gần một thế kỷ qua ngành chăn nuôi gia cầm đã được nước ta quan tâm và phát triển mạnh cả về số lượng và chất lượng. Chăn nuôi gia cầm chiếm một vị trí quan trọng trong chương trình cung cấp protein động vật cho con người. Sự phát triển của ngành gia cầm cũng sẽ kéo theo sự phát triển của nhiều ngành nghề khác như: công nghệ thức ăn chăn nuôi, công nghệ chế biến thực phẩm, công nghệ sinh học trong nuôi dưỡng, nhân giống và ấp trứng nhân tạo, công nghệ sản xuất thiết bị chuyên nghành, công nghệ giết mổ và chế biến các sản phẩm gia cầm,….Các sản phẩm phụ của chăn nuôi gia cầm như lông, phân, chất độn chuồng, phụ phẩm ở lò ấp và lò mổ… cũng được tận dụng với hiệu quả cao. Gà Cáy Củm hay còn gọi là gà Cúp hay gà không phao câu là một giống gà nội được nuôi từ rất lâu đời tại khu vực miền núi phía Bắc Việt Nam.
Chúng mang nhiều đặc tính di truyền quý hiếm, chúng là giống gà đặc sản, được nuôi từ lâu ở Hà Giang, Cao Bằng. Giống gà này được đưa vào diện bảo tồn nguồn gen quý hiếm. Gà Cáy Củm đang ngày càng giảm dần về số lượng, còn lại rất ít được nuôi rải rác tại một số hộ dân của người dân tộc H’mông ở vùng sâu, vùng xa, địa hình hẻo lánh. Ở đây ngành chăn nuôi nói chung và ngành chăn nuôi gia cầm nói riêng thì chưa phát triển nên còn gặp phải nhiều khó khăn như phương thức chăn nuôi còn cổ hủ, người chăn nuôi còn thiếu kinh nghiệm, chưa có đầu tư đúng mức vào vấn đề môi trường và vệ sinh an toàn sinh học và cơ chế chính sách của nhà nước chưa thỏa đáng trong việc hỗ trợ cho người chăn nuôi.
Thực trạng chăn nuôi này đã đặt ra cho ngành thú y rất nhiều vấn đề cần giải quyết, đó là dịch bệnh ngày càng nhiều Luan van 2 đa dạng và phức tạp đã gây thiệt hại không nhỏ về kinh tế, ảnh hưởng đến sản lượng và chất lượng người chăn nuôi. Vấn đề bệnh truyền nhiễm trong chăn nuôi gia cầm là vấn hết sức nguy cấp các bệnh truyền nhiễm ngày càng xảy ra nhiều hơn. Đặc biệt là bệnh Newcastle thường xuyên xảy ra và gây ảnh hưởng rất nhiều đến người chăn nuôi. Xuất phát từ nhu cầu cấp bách của chăn nuôi hiện nay, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Tình hình bệnh Newcastle trên đàn gà Cáy Củm tại trại chăn nuôi hợp tác xã thuộc xã Tức tranh huyện Phú Lương tỉnh Thái Nguyên”.
Mục đích đề tài - Xác định được tình hình nhiễm bệnh Newcastle trên đàn gà cáy củm tại trại chăn nuôi hợp tác xã huyện Phú Lương. - Xác định đặc điểm bệnh lý, lâm sàng của gà bị bệnh Newcastle. - Xác định được thuốc phòng, biện pháp phòng và điều trị bệnh Newcastle có hiệu quả cao, từ đó đề ra các biện pháp phòng và trị bệnh Newcastle cho gà giúp người chăn nuôi đạt hiệu quả cao. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài 1.
Ý nghĩa khoa học Nghiên cứu đề tài để có những thông tin khoa học bổ sung và hoàn thiện về đặc điểm dịch tễ, bệnh lý và lâm sàng, biện pháp phòng trị bệnh Newcastle có hiệu quả cho gà tại trại chăn nuôi hợp tác xã huyện Phú Lương và gà khác dòng ở địa phương khác. Ý nghĩa thực tiễn Kết quả đề tài là cơ sở để khuyến cáo người chăn nuôi gà áp dụng các biện pháp phòng và trị bệnh Newcastle, nhằm hạn chế tỷ lệ nhiễm bệnh ở gà, hạn chế thiệt hại do bệnh Newcastle gây ra góp phần nâng cao năng xuất trong chăn nuôi gà. Luan van 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Điều kiện cơ sở thực tập Trại chăn nuôi động vật bán hoang dã nằm trên địa bàn xã Tức Tranh, thuộc sự quản lý của Chi nhánh NC&PT động thực vật bản địa – Công ty Cổ phần khai khoáng miền núi.
Trại được xây dựng năm 2006 trên diện tích 6 ha trong đó bao gồm: - Diện tích dành cho xây dựng nhà ở và nhà kho: 0,05 ha - Diện tích trồng cây ăn quả: 2 ha - Diện tích dành cho chăn nuôi lợn: 0,15 ha - Diện tích dành cho chăn nuôi gà: 0,2 ha - Diện tích trồng cỏ: 2,5 ha - Diện tích dành cho chăn nuôi hươu nai: 0,1 ha - Diện tích dành cho chăn nuôi ngựa: 1,0 ha Các ngành sản xuất chính của trại bao gồm: Trồng trọt một số cây ăn quả chủ yếu là bưởi và ổi, ngoài ra còn trồng thêm lê, mận, mít: Trồng và sản xuất các loại cỏ để phục vụ chăn nuôi và cung cấp giống ra thị trường. Chăn nuôi một số động vật như: Gà Cáy Củm, hươu Sao, lợn rừng, ngựa bạch, trong đó: - Chăn nuôi hươu: Đây là hai đối tượng được nuôi sớm ở trại, hiện trại có 10 con hươu. Đàn hươu được nuôi nhốt trong chuồng có sân vận động, mục đích sản xuất con giống và lấy nhung. - Hiện trại có 116 con lợn, có 1 đực giống, 7 lợn nái sinh sản, còn lại là lợn con theo mẹ, lợn con cai sữa và lợn choai.
Mục đích nuôi đàn lợn chủ yếu là nghiên cứu, sản xuất con giống và bán lợn thịt ra thị trường. Luan van 4 - Chăn nuôi ngựa bạch: Từ tháng 4 năm 2009 trại cho nhập 24 con ngựa bạch về nuôi với mục đích sinh sản, tạo sản phẩm ngựa bạch và cao ngựa bạch cung cấp cho thị trường. - Tổng đàn gà cáy củm là 795 con, được nuôi theo hình thức chăn thả và bán chăn thả. Thuận lợi - Địa bàn thực tập tốt nghiệp là một cơ sở với diện tích rộng, khí hậu thuận lợi cho phái triển trồng trọt và chăn nuôi.
- Cơ sở vật chất của trại khá đầy đủ, đội ngũ cán bộ kỹ thuật khá nhiệt tình, có kinh nghiệm trong điều hành sản xuất và hướng dẫn khoa học kỹ thuật. - Chính sách phát triển của nhà nước đã tạo điều kiện cho nền kinh tế phát triển, nhiều chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất, đầu tư cho nông nghiệp đã đem lại lợi ích thiết thực cho người dân. Khó khăn Cơ sở thục tập đặt tại trại xã Tức Tranh là một xã trung du miền núi có địa hình phúc tạp, đân cư thưa, phân bố không đều gây khó khăn cho công tác quản lý và sản xuất, cùng với đó là quá trình bê tông hóa đường gia thông còn chậm ảnh hưởng một phần không nhỏ tới hoạt động sản xuất và đi lại của người dân. Công tác tiêm phòng trên đàn vật nuôi của những gia đình, thôn xóm xung quanh cơ sở chăn nuôi chưa được triệt để, vệ sinh phòng dịch chưa tốt tiềm ẩn nguy cơ cho cơ sở.
Một số hiểu biết về giống gà nuôi tại trang trại Gà Cáy Củm là một trong những giống vật nuôi bản địa mang nhiều đặc tính di truyền quý, chúng có diện tích phân bố khá hẹp. Hiện nay, gà Cáy Củm chỉ được phát triển tại một số tỉnh miền núi phía Bắc Việt Nam như Cao Bằng, Hà Giang với số lượng nhỏ được rải rác trong các nông hộ. Hiện nay đã Luan van 5 và đang được nuôi và nhân giống tại trại chăn nuôi hợp tác xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên. Gà Cáy Củm có màu lông đa dạng giống gà Ri: lông màu vàng nhạt có sọc nâu, xám hoa mơ,vàng có đen ánh xanh cánh xả đen… lông mượt và nhiều màu.
Lúc mới nở và còn nhỏ con trống và con mái có màu lông đa dạng, khi trưởng thành con trống có màu lông rực rỡ, đẹp mắt, màu sắc lông đa dạng như nâu đỏ, đen pha đỏ thẫm, xám, trắng, lá chuối khô…; con mái có bộ lông mềm sáng có màu vàng, nâu, xám, trắng sọc đen. Gà có mào đơn (mào cờ), có răng cưa, mào dâu, mào đỏ và phát triển triển mạnh ở con trống, con mái có mào kém phát triển hơn. Gà có mắt màu đen, nâu. Dái tai màu trắng đỏ, trắng.
Gà có móng chân dài sắc, màu sắc chân chủ yếu màu vàng một số màu đen, nâu. Cánh phát triển bay nhảy tốt, hình dáng cơ thể nhỏ gọn và đặc biệt có phần đuôi cụp (không có phao câu) khác biệt hẳn với các giống gà khác. Người ta cho rằng chúng là gà không có phao câu vì phao câu gà không lồi ra, thực ra gà Cáy Củm có phao câu nhưng là phao câu chìm, vẫn có khả năng sinh sản và phát triển tốt.Khi sờ thử không hề thấy cục thịt ở cuống đuôi của giống lông vũ này, kể cả khi vạch hết lông đuôi con gà để nhìn tận mắt, sờ tận tay. Chỗ sau cùng của nó nhẵn nhụi, vuốt đều tay từ lưng tuột xuống đến bụng.
Giống gà này mang những đặc điểm di truyền quý như phẩm chất thịt ngọt, giòn, thơm ngon đặc trưng. Người ta cho rằng tại những thứ ngon lành vốn tích ở phao câu đều đã ngấm hết vào xương thịt. Gà Cáy Củm có sức sống và bản năng sinh tồn mãnh liệt, có khả năng thích nghi và chống chịu thời tiết tốt, thích hợp nuôi cả bốn mùa trong năm. Có thể chăn nuôi theo phương thức nuôi nhốt, bán chăn thả, thích hợp với quy mô hộ gia đình, trang trại và bán trang trại.
khối lượng trưởng thành chỉ 1,3 – 1,5 kg gà mái còn ở Luan van 6 gà trống 1,6 – 1,8 kg. Con mái đẻ trứng sớm (150 ngày đẻ quả trứng đầu tiên) khối lượng trứng trung bình 48 gram, chất lượng trứng nhiều lòng đỏ thơm ngon hấp dẫn. Bệnh Newcastle Bệnh Newcastle hay còn gọi là bệnh gà rù là một bệnh truyền nhiễm cấp tính lây lan mạnh ở gà do virus Newcastle gây nên. Theo Sharma, 2003 bệnh Newcastle đã có từ lâu, nhưng chưa được ai biết đến.
Mãi đến năm 1926 Kraneveld ở Jakarta (Indonesia) đã mô tả triệu chứng và bệnh tích của một loại bệnh ở gà khác với đặc điểm của bệnh dịch tả gà. Năm 1927, Doyle đã phân lập được virus ở gà tại thành phố Newcastle bang Tyne (Anh) và ông là người đầu tiên chứng minh được tính kháng nguyên của virus này khác với virus dịch tả gà và đặt tên là virus Newcastle. Tại châu Mỹ, ổ dịch do vi-rút cường độc đầu tiên xảy ra ở Paraquay vào năm 1970, làm chết 1 triệu con gà. Cùng vào năm đó, bệnh bắt đầu xuất hiện ở Mỹ (Acha và Szyfres, 1987).
Năm 2002, bệnh Newcastle xuất hiện ở Califonia - Mỹ và phải 9 tháng sau mới kiểm soát được bệnh này. Virus Newcastle Bệnh Newcastle do Paramyxo virus – một ARN virus, gây ra. Virus có vỏ bọc, trên vỏ có gai kháng nguyên HN và kháng nguyên F và có khả năng ngưng kết hồng cầu.