Đặt vấn đề Trong những năm gần đây, ngành chăn nuôi đã đạt đƣợc nhiều thành tựu to lớn góp phần vào tăng trƣởng kinh tế chung của cả nƣớc. Để làm đƣợc điều đó, ngành chăn nuôi luôn không ngừng áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật mới, nhờ đó tổng đàn lợn nƣớc ta ngày càng tăng nhanh về cả số lƣợng và chất lƣợng, cung cấp nguồn thực phẩm dồi dào và có giá trị dinh dƣỡng cao cho con ngƣời. Bên cạnh đó, chăn nuôi lợn còn góp phần đẩy mạnh các ngành công nghiệp chế biến thực phẩm, đồng thời cung cấp một lƣợng lớn phân hữu cơ cho ngành trồng trọt và khí đốt. Trong chăn nuôi lợn, chăn nuôi lợn con luôn có vai trò rất quan trọng và đƣợc quan tâm.
Sau khi đƣợc sinh ra, lợn con phải tiếp xúc với các thay đổi của môi trƣờng, sức đề kháng chƣa cao và các chức năng chƣa đƣợc hoàn thiện, chính vì vậy lợn con rất dễ bị mắc các bệnh về đƣờng hô hấp, từ đó gây ảnh hƣởng rất lớn đến sự sinh trƣởng và phát triển của lợn con sau này. Để góp phần giúp trại chăn nuôi phòng và trị bệnh viêm đƣờng hô hấp có hiệu quả, chúng tôi đã tiến hành chuyên đề: “Theo dõi tỷ lệ mắc bệnh viêm đường hô hấp trên đàn lợn con theo mẹ và biện pháp điều trị tại trại Trần Văn Tuyên, huyện Yên Thủy, tỉnh Hòa Bình”. Mục tiêu và yêu cầu của chuyên đề 1. Mục tiêu - Xác định tỷ lệ mắc bệnh viêm đƣờng hô hấp ở lợn con theo mẹ.
- Lựa chọn phác đồ điều trị bệnh viêm đƣờng hô hấp ở lợn con có hiệu quả. Yêu cầu - Theo dõi đúng, đầy đủ về tình hình mắc bệnh viêm đƣờng hô hấp ở lợn con theo mẹ. - Tìm ra phác đồ điều trị hiệu quả. - Thực hành công tác thú y và công tác chăn nuôi tại cơ sở.
c 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Điều kiện cơ sở thực tập 2. Điều kiện tự nhiên, cơ sở vật chất của trại lợn Trần Văn Tuyên - Điều kiện tự nhiên Trại lợn Trần Văn Tuyên nằm trên địa phận xã Đoàn Kết, huyện Yên Thủy, tỉnh Hòa Bình, bao quanh là các dãy núi đá vôi, xen giữa các dãy núi là đồi và sông suối nhỏ. Có đƣờng giao thông thuận lợi đi qua các tỉnh lân cận nhƣ Ninh Bình, Phú Thọ, đƣờng Hồ Chí Minh thuận lợi trong phát triển kinh tế, xã hội và giao lƣu hàng hóa.
Khí hậu nhiệt đới gió mùa, mùa đông ngắn, lạnh, ít mƣa, mùa hè dài, nóng, mƣa nhiều. Đặc biệt do địa hình có độ dốc nhẹ về phía đông và không có nhiều sông suối nên trên địa bàn hầu nhƣ không có lũ lụt vào mùa mƣa. Tuy nhiên, điều kiện tự nhiên nhƣ vậy cũng gây ra một số khó khăn cho trại nhƣ: địa hình đồi núi đá vôi khó cho việc trồng trọt, làm quá trình vận chuyển thức ăn đến trại khó khăn, khi có dịch bệnh bùng phát khó can thiệp kịp thời. - Điều kiện cơ sở vật chất của trại Giới thiệu sơ lược về trại Trại lợn nái Trần Văn Tuyên là trại lợn gia công của Công ty Chăn nuôi CP Việt Nam (Công ty TNHH Charoen Pokphand Việt Nam).
Hoạt động theo phƣơng thức chủ trại xây dựng cơ sở vật chất, thuê công nhân, công ty đƣa giống lợn, thức ăn, thuốc thú y, cán bộ kỹ thuật tới. Hiện nay, trang trại do ông Trần Văn Tuyên làm chủ trại, cán bộ kỹ thuật của Công ty Chăn nuôi CP Việt Nam chịu trách nhiệm giám sát mọi hoạt động của trang trại. Mỗi một khâu trong quy trình chăn nuôi đều đƣợc khoán đến từng công nhân, nhằm nâng cao tinh thần trách nhiệm, thúc đẩy sự phát triển của trang trại. c 4 Cơ sở vật chất của trang trại Trại lợn nái Trần Văn Tuyên nằm ở khu vực đồi núi thuộc xóm Cửa Lũy, có địa hình tƣơng đối gập ghềnh, trại lợn cách khu dân cƣ khoảng hơn 1 km, với diện tích là 2 ha.
Trong đó có: - Đất trồng cây ăn quả - Ao, hồ chứa nƣớc và nuôi cá - Đất xây dựng hệ thống xử lí nƣớc thải - Đất xây dựng nhà ở cho công nhân, bếp ăn và các hoạt động khác của trại - Khu chăn nuôi đƣợc quy hoạch bố trí xây dựng hệ thống chuồng trại cho 1200 nái cơ bản, bao gồm: 3 chuồng đẻ, 2 chuồng nái chửa, 3 chuồng cách ly, 1 chuồng đực giống, cùng một số công trình phụ phục vụ cho chăn nuôi nhƣ: kho thức ăn, phòng sát trùng, phòng pha tinh, kho thuốc. Hệ thống chuồng xây dựng khép kín hoàn toàn. Ở mỗi dãy chuồng đều có l ắp đă ̣t hê ̣ thố ng điề u hòa khôn g khí , tạo mát mẻ mùa hè , ấm về mùa đông ; có hệ thố ng lo ̣c khí phòng b ụi bẩ n ; có quạt thông gió để hút mùi ; có hầm bioga xƣ̉ lý chấ t thải và hê ̣ thố ng nƣớc máy tƣ̣ đô ̣ng ở mỗi daỹ chuồ ng để cung cấp nƣớc uống cho lơ ̣n. Đối tượng và các kết quả sản xuất của cơ sở - Công tác chọn giống Công tác cho ̣n giố ng đƣơ ̣c công ty chú tro ̣ng , công ty đã chọn mua giố ng lơ ̣n Yorkshire thuầ n hoă ̣c con lai Yorkshire và Landrace nuôi gây giống.
Ƣu điể m của giố ng này là đẻ sai con, nuôi con khéo, tuổ i sƣ̉ du ̣ng kéo dài, khả năng tiế t sƣ̃a tố t, chịu đựng tốt trong điều kiê ̣n khí hâ ̣u. Mỗi con lơ ̣n nái có thể đẻ tƣ̀ 2,2 đến 2,5 lƣ́a/năm, mỗi lƣ́a đa ̣t tƣ̀ 10 - 12 con lơ ̣n. Lơ ̣n con 21 đến 23 ngày thì cai sƣ̃a tách đàn lơ ̣n con ra khỏi chuồ ng nái. c 5 - Tình hình chăn nuôi của trại Bảng 2.1: Cơ cấu đàn lợn của trại từ năm 2013 – 2015 Năm Tổng số nái Tổng số lợn Tổng số lợn con để Tổng (con) đực (con) nuôi (con) (con) 2013 1.1 cho thấy số lợn nuôi ở trại qua 3 năm 2013, 2014, 2015 có xu hƣớng tăng lên.534 con, nhƣ vậy tổng số lợn năm 2014 so với năm 2013 tăng lên 4,82%, giữa năm 2016 so với năm 2015 tăng lên 5,15%.
Số đầu lợn lái tăng lên nhƣng bên cạnh đó số lợn đực lại giảm do quá trình chọn lọc để đào thải con không đạt yêu cầu, còn số lợn con vẫn tăng lên. Số lợn con năm 2016 so với năm 2014 tăng lên 8,75%. Lợn con sau 21 ngày tuổi đƣợc tách mẹ và chuyển đến trại nuôi lợn con cai sữa và lợn hậu bị. Cơ sở khoa học và những kết quả nghiên cứu trong nước và ngoài nước 2.
Cơ sở khoa học 2. Vai trò, chức năng sinh lý của bộ máy hô hấp Đối với động vật thì một trong những yếu tố quyết định sự sống là có đủ lƣợng oxy. Theo nghiên cứu, trong mỗi một phút, cơ thể động vật cần 6 - 8ml O2 và thải ra 250 ml CO2. Để có đƣợc lƣợng oxy thiết yếu và thải đƣợc lƣợng cacbonic ra khỏi cơ thể thì cơ thể phải thực hiện động tác hô hấp.
Hô hấp của cơ thể lợn đƣợc chia thành 3 quá trình: - Hô hấp ngoài: Là quá trình trao đổi khí giữa cơ thể và môi trƣờng,, đƣợc thực hiện ở phổi thông qua các phế nang. c 6 - Hô hấp trong: Là quá trình sử dụng O2 của mô bào. - Quá trình vận chuyển CO2, O2 từ phổi đến mô bào và ngƣợc lại. Động tác hô hấp đƣợc điều khiển bằng cơ chế thần kinh thể dịch và đƣợc thực hiện bởi cơ quan hô hấp.
Cơ quan hô hấp của lợn gồm đƣờng dẫn khí (mũi, hầu, họng, khí quản, phế quản) và phổi. Dọc đƣờng dẫn khí có hệ thống thần kinh và hệ thống mạch máu phân bố dày đặc, có tác dụng sƣởi ấm không khí trƣớc khi vào đến phổi. Trên niêm mạc đƣờng hô hấp có nhiều tuyến tiết dịch nhầy để giữ bụi và dị vật có lẫn trong không khí. Niêm mạc đƣờng hô hấp cũng có lớp lông rung luôn chuyển động hƣớng ra ngoài, do đó có thể đẩy các dị vật hoặc bụi ra ngoài.
Cơ quan thụ cảm trên niêm mạc đƣờng hô hấp rất nhạy cảm với các thành phần lạ có trong không khí. Khi xuất hiện vật lạ, cơ thể có phản xạ ho, hắt hơi,. nhằm đẩy vật lạ ra ngoài, không cho xâm nhập sâu vào trong đƣờng hô hấp. Biểu hiện lâm sàng của hội chứng hô hấp ở lợn Ho, khó thở là triệu chứng bệnh lý đặc thù của viêm đƣờng hô hấp.
Ho là một phản xạ tống ra ngoài những vật lạ xâm nhập và gây kích thích niêm mạc đƣờng hô hấp nhƣ chất tiết, bụi bẩn, vi khuẩn. Cung phản xạ ho bắt đầu từ những nốt nhạy cảm trên niêm mạc qua hệ thần kinh mê tẩu đến trung khu ho ở hành tủy. Kích thích hầu, khí quan, cuống lƣỡi, màng phổi, niêm mạc mũi đều có thể gây ho. Một số kiểu ho bệnh nhƣ: - Ho mạnh, nhiều, vang thƣờng do bệnh ở họng, ở khí quản, lòng khí quản, phế quản.
Tuy nhiên phổi ít bị tổn thƣơng. - Ho yếu, tiếng trầm đục do tổ chức phổi bị tổn thƣơng nặng, bị thấm ƣớt, tính đàn hồi giảm, màng phổi bị dính nhƣ trong bệnh viêm phổi, viêm màng phổi. - Ho ƣớt do viêm khí quản, viêm phổi, có nhiều niêm dịch. c 7 - Ho có biểu hiện đau do viêm màng phổi, họng thủy thũng nặng, viêm niêm mạc đƣờng hô hấp nặng.
Con vật có biểu hiện lúc ho khó chịu, cổ vƣơn dài, chân cào sàn chuồng,. Khó thở là một rối loạn hô hấp phức tạp với biểu hiện ra bên ngoài là thay đổi lực thở, tần số hô hấp, nhịp thở, thể thở. Hậu quả là cơ thể thiếu oxy, niêm mạc tím bầm, trúng độc toan tính. Có thể thấy những kiểu khó thở sau: - Hít vào khó: Do đƣờng hô hấp trên hẹp, luồng khí đi vào khó khăn.
Gia súc hít vào cổ vƣơn dài, vành mũi mở rộng, bốn chân dạng ra, lƣng cong, ngực ƣỡn. Do viêm thanh quản, phế quản, phổi thủy thũng hoặc do các bộ phận bên cạnh viêm sƣng chèn ép làm cho đƣờng hô hấp trên hẹp, gia súc hít vào khó. - Thở ra khó: Do phế quản bị viêm, phổi mất tính đàn hồi. Gia súc thở ra khó khăn, bụng hóp lại, cung sƣờn nổi lên, lòi dom.
Các bệnh thƣờng gặp: phổi khí thũng, viêm phế quản nhỏ, viêm phổi, viêm màng phổi.