Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh lý lâm sàng bệnh do giun tròn trichocephalus spp gây ra ở lợn tại tỉnh bắc kạn và biện pháp phòng trị

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đặc điểm dịch tễ, lâm sàng bệnh do giun tròn Trichocephalus spp ở lợn tại Bắc Kạn và biện pháp phòng trị hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Thị Vân Anh
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Quang
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ, bệnh lý, lâm sàng bệnh do giun tròn Trichocephalus spp. gây ra ở lợn tại tỉnh Bắc Kạn và biện pháp phòng trị
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1.1. Đặc điểm sinh học của giun tròn Trichocephalus suis ở lợn
• 1.1.1.1. Vị trí của giun tròn Trichocephalus suis trong hệ thống phân loại động vật học
• 1.1.1.2. Đặc điểm hình thái, cấu tạo của giun T. suis
• 1.1.2. Vòng đời của giun T. suis
• 1.1.3. Sự phát triển, sức đề kháng của trứng giun T. suis lợn ở ngoại cảnh
• 1.1.4. Đặc điểm dịch tễ học
• 1.1.4.1. Động vật mắc bệnh
• 1.1.4.2. Tuổi mắc bệnh
• MỞ ĐẦU
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Nghiên cứu dịch tễ

Nghiên cứu tập trung vào đặc điểm dịch tễ của bệnh do giun tròn Trichocephalus spp. gây ra ở lợn tại Bắc Kạn. Các yếu tố như tuổi, giống lợn, mùa vụ, và loại thức ăn được phân tích để xác định tỷ lệ và cường độ nhiễm. Kết quả cho thấy lợn từ 2-6 tháng tuổi có tỷ lệ nhiễm cao nhất, đặc biệt trong mùa mưa. Nghiên cứu cũng chỉ ra sự ô nhiễm trứng giun trong môi trường chuồng trại, làm tăng nguy cơ lây nhiễm.

1.1. Tình hình nhiễm giun Trichocephalus spp.

Tỷ lệ nhiễm giun tròn Trichocephalus spp. ở lợn tại Bắc Kạn dao động từ 15-75%, tùy thuộc vào tuổi và điều kiện chăn nuôi. Lợn con dưới 2 tháng tuổi có tỷ lệ nhiễm thấp hơn so với lợn từ 2-6 tháng tuổi. Nghiên cứu cũng ghi nhận sự khác biệt về tỷ lệ nhiễm giữa các giống lợn, trong đó lợn nội có tỷ lệ nhiễm cao hơn lợn ngoại.

1.2. Yếu tố ảnh hưởng đến dịch tễ

Các yếu tố như mùa vụ, loại thức ăn, và tình trạng vệ sinh chuồng trại có ảnh hưởng đáng kể đến tỷ lệ nhiễm giun. Mùa mưa với độ ẩm cao tạo điều kiện thuận lợi cho trứng giun phát triển. Thức ăn tươi sống và nguồn nước không đảm bảo vệ sinh cũng làm tăng nguy cơ lây nhiễm.

II. Biện pháp phòng trị

Nghiên cứu đề xuất các biện pháp phòng trị hiệu quả để kiểm soát bệnh do giun tròn Trichocephalus spp. gây ra. Các biện pháp bao gồm sử dụng thuốc tẩy giun, cải thiện vệ sinh chuồng trại, và quản lý thức ăn, nước uống. Kết quả thử nghiệm cho thấy hiệu lực của thuốc tẩy giun đạt trên 90%, giúp giảm đáng kể tỷ lệ nhiễm giun trong đàn lợn.

2.1. Sử dụng thuốc tẩy giun

Các loại thuốc tẩy giun như Albendazole và Fenbendazole được đánh giá có hiệu quả cao trong việc điều trị bệnh. Nghiên cứu chỉ ra rằng việc sử dụng thuốc đúng liều lượng và thời gian giúp giảm tỷ lệ nhiễm giun xuống dưới 10%. Thuốc cũng được đánh giá là an toàn cho lợn, không gây tác dụng phụ nghiêm trọng.

2.2. Cải thiện vệ sinh chuồng trại

Việc cải thiện vệ sinh chuồng trại bao gồm dọn dẹp phân thường xuyên, sử dụng chất sát trùng, và quản lý nguồn nước sạch giúp giảm nguy cơ lây nhiễm. Nghiên cứu khuyến cáo nên thực hiện vệ sinh chuồng trại ít nhất 2 lần/tuần để đảm bảo môi trường sống sạch sẽ cho lợn.

III. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

Nghiên cứu cung cấp những thông tin khoa học quan trọng về đặc điểm dịch tễ, bệnh lý, và biện pháp phòng trị bệnh do giun tròn Trichocephalus spp. gây ra ở lợn. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn cao, giúp người chăn nuôi áp dụng các biện pháp hiệu quả để kiểm soát bệnh, nâng cao năng suất chăn nuôi.

3.1. Đóng góp khoa học

Nghiên cứu đã làm rõ đặc điểm sinh học và vòng đời của giun tròn Trichocephalus spp., cung cấp cơ sở khoa học cho việc xây dựng các biện pháp phòng trị hiệu quả. Đây là một đóng góp mới cho lĩnh vực thú y và chăn nuôi lợn.

3.2. Ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu được áp dụng rộng rãi trong thực tế chăn nuôi tại Bắc Kạn, giúp giảm tỷ lệ nhiễm giun và cải thiện sức khỏe động vật. Các biện pháp phòng trị được đề xuất đã góp phần nâng cao năng suất chăn nuôi, thúc đẩy phát triển bền vững ngành chăn nuôi lợn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chăn nuôi lợn là ngành kinh tế quan trọng tại Việt Nam, đóng góp lớn vào nguồn thực phẩm và nguyên liệu công nghiệp. Theo định hướng phát triển chăn nuôi đến năm 2020, tổng đàn lợn dự kiến đạt khoảng 35 triệu con, với sản lượng thịt lợn chiếm 63% tổng sản lượng thịt các loại. Tuy nhiên, bệnh ký sinh trùng, đặc biệt là bệnh do giun tròn Trichocephalus suis (T. suis) gây ra, đang là một trong những nguyên nhân chính làm giảm năng suất chăn nuôi lợn. Tại tỉnh Bắc Kạn, một vùng miền núi có điều kiện chăn nuôi nhỏ lẻ và vệ sinh thú y còn hạn chế, tỷ lệ nhiễm giun T. suis ở lợn rất phổ biến nhưng chưa được nghiên cứu đầy đủ và có hệ thống.

Luận văn tập trung nghiên cứu đặc điểm dịch tễ, bệnh lý, lâm sàng bệnh do giun tròn T. suis gây ra ở lợn tại tỉnh Bắc Kạn trong khoảng thời gian từ tháng 7/2012 đến tháng 7/2013. Mục tiêu chính là xây dựng cơ sở khoa học để đề xuất quy trình phòng trị hiệu quả, góp phần nâng cao sức khỏe đàn lợn và tăng năng suất chăn nuôi. Nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn lớn trong việc giảm thiểu thiệt hại do bệnh ký sinh trùng, đồng thời cung cấp dữ liệu khoa học phục vụ công tác quản lý và phát triển ngành chăn nuôi lợn tại địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về ký sinh trùng đường tiêu hóa ở vật nuôi, đặc biệt là giun tròn Trichocephalus suis. Hai khung lý thuyết chính được áp dụng gồm:

• Đặc điểm sinh học và vòng đời của giun T. suis: Giun T. suis ký sinh ở ruột già lợn, không cần vật chủ trung gian, trứng phát triển thành dạng cảm nhiễm trong môi trường ngoại cảnh từ 15-28 ngày ở nhiệt độ 18-30°C và độ ẩm 80-85%. Vòng đời hoàn thành trong khoảng 30 ngày sau khi lợn ăn phải trứng cảm nhiễm.

• Cơ chế sinh bệnh và tác động lâm sàng: Giun T. suis gây tổn thương cơ học niêm mạc ruột già, tiết độc tố và tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập, dẫn đến viêm, xuất huyết, tiêu chảy và giảm tăng trọng lợn từ 15-20%. Các triệu chứng lâm sàng và bệnh tích đại thể, vi thể được mô tả chi tiết.

Các khái niệm chuyên ngành bao gồm: tỷ lệ nhiễm, cường độ nhiễm (được phân loại nhẹ, trung bình, nặng dựa trên số trứng giun/g phân), phương pháp xét nghiệm phân (Fulleborn, Darling, McMaster), và các chỉ số huyết học phản ánh tình trạng bệnh.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Mẫu phân tươi của lợn các lứa tuổi tại các nông hộ, trang trại ở tỉnh Bắc Kạn; mẫu đất nền chuồng, xung quanh chuồng và vườn trồng cây thức ăn; mẫu giun thu thập từ mổ khám lợn; mẫu máu lợn để xét nghiệm huyết học.

• Phương pháp chọn mẫu: Lấy mẫu phân tầng ngẫu nhiên tại 5 xã của mỗi huyện, mỗi xã chọn 5 thôn, thu thập mẫu phân và đất theo quy trình chuẩn. Lợn thí nghiệm được chọn ngẫu nhiên, đảm bảo không nhiễm giun trước khi gây nhiễm.

• Phương pháp phân tích: Xét nghiệm phân bằng phương pháp Fulleborn và Darling để xác định tỷ lệ và cường độ nhiễm; đếm trứng giun bằng buồng đếm McMaster; phân tích chỉ số huyết học bằng máy tự động; mổ khám và làm tiêu bản vi thể ruột già; theo dõi biểu hiện lâm sàng và hiệu lực thuốc tẩy giun.

• Timeline nghiên cứu: Thực hiện từ tháng 7/2012 đến tháng 7/2013, theo dõi sự phát triển trứng giun qua 4 mùa, gây nhiễm và theo dõi lợn thí nghiệm trong 60 ngày, đánh giá hiệu lực thuốc sau 15 ngày điều trị.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ và cường độ nhiễm giun T. suis ở lợn tại Bắc Kạn: Tỷ lệ nhiễm trung bình khoảng 30-40% tùy địa phương, với cường độ nhiễm dao động từ nhẹ đến nặng (≤500 đến >1000 trứng/g phân). Tỷ lệ nhiễm cao nhất ở lứa tuổi 2-4 tháng (trên 50%), giảm dần ở lợn lớn hơn.

2. Ảnh hưởng của mùa vụ và phương thức chăn nuôi: Tỷ lệ nhiễm cao nhất vào mùa xuân và thu, thấp hơn vào mùa đông do điều kiện nhiệt độ và độ ẩm không thuận lợi cho trứng phát triển. Lợn nuôi trong điều kiện vệ sinh kém có tỷ lệ nhiễm lên đến 90%, trong khi lợn nuôi ở trang trại vệ sinh tốt chỉ khoảng 20%.

3. Biểu hiện lâm sàng và bệnh tích: Lợn nhiễm nặng biểu hiện tiêu chảy, phân có máu và chất nhầy, gầy yếu, thiếu máu. Bệnh tích đại thể cho thấy niêm mạc ruột già viêm, xuất huyết, có nhiều giun cắm sâu vào niêm mạc. Chỉ số huyết học giảm hồng cầu và tăng bạch cầu ái toan rõ rệt so với lợn đối chứng.

4. Hiệu lực và độ an toàn của thuốc tẩy giun: Thuốc Levamisol và Hanmectin-25 có hiệu lực tẩy giun T. suis đạt trên 90% sau 15 ngày điều trị, không gây tác dụng phụ nghiêm trọng. Việc tẩy giun định kỳ giúp giảm tỷ lệ và cường độ nhiễm đáng kể.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các báo cáo trong nước và quốc tế về đặc điểm dịch tễ và tác hại của giun T. suis. Tỷ lệ nhiễm cao ở lứa tuổi 2-4 tháng do hệ miễn dịch chưa phát triển hoàn chỉnh và điều kiện chăm sóc chưa tối ưu. Mùa vụ ảnh hưởng rõ rệt đến sự phát triển trứng giun, do đó biện pháp phòng bệnh cần tập trung vào các thời điểm này. Phương thức chăn nuôi và vệ sinh chuồng trại là yếu tố quyết định tỷ lệ nhiễm, tương tự như nghiên cứu tại các trang trại ở châu Âu và Mỹ.

Biểu hiện lâm sàng và bệnh tích cho thấy giun T. suis gây tổn thương niêm mạc ruột nghiêm trọng, ảnh hưởng đến hấp thu dinh dưỡng và sức khỏe tổng thể của lợn. Các chỉ số huyết học phản ánh tình trạng thiếu máu và viêm nhiễm, hỗ trợ chẩn đoán bệnh. Thuốc tẩy giun được đánh giá có hiệu quả cao, tuy nhiên cần kết hợp với biện pháp vệ sinh và quản lý chuồng trại để ngăn ngừa tái nhiễm.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ nhiễm theo lứa tuổi, mùa vụ, và phương thức chăn nuôi; bảng so sánh chỉ số huyết học giữa lợn bệnh và lợn khỏe; biểu đồ hiệu lực thuốc tẩy giun theo thời gian.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Thực hiện tẩy giun định kỳ cho lợn: Áp dụng lịch tẩy giun 2 lần/năm vào mùa xuân (tháng 3-4) và mùa thu (tháng 8-9) nhằm giảm tỷ lệ và cường độ nhiễm giun T. suis. Chủ thể thực hiện là người chăn nuôi và cán bộ thú y địa phương.

2. Nâng cao vệ sinh chuồng trại và môi trường chăn nuôi: Vệ sinh sạch sẽ chuồng nuôi, thu gom và ủ phân đúng kỹ thuật để diệt trứng giun, hạn chế ô nhiễm môi trường. Thời gian thực hiện liên tục, ưu tiên các trang trại và hộ chăn nuôi quy mô lớn.

3. Tuyên truyền, đào tạo nâng cao nhận thức người chăn nuôi: Cung cấp kiến thức về bệnh giun T. suis, cách phòng tránh và xử lý khi phát hiện bệnh. Thực hiện qua các lớp tập huấn, tài liệu hướng dẫn trong vòng 6 tháng đầu sau nghiên cứu.

4. Áp dụng biện pháp quản lý chăn nuôi hợp lý: Không nuôi chung lợn nhiều lứa tuổi trong cùng khu vực, đảm bảo thức ăn và nước uống sạch, tăng cường chăm sóc dinh dưỡng để nâng cao sức đề kháng. Chủ thể là các hộ chăn nuôi và cơ quan quản lý thú y.

5. Theo dõi và đánh giá hiệu quả biện pháp phòng trị: Thực hiện giám sát định kỳ tỷ lệ nhiễm giun T. suis và hiệu quả thuốc tẩy giun tại các địa phương trong vòng 1-2 năm để điều chỉnh kịp thời.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Người chăn nuôi lợn tại các vùng miền núi và nông thôn: Nhận biết được tác hại của giun T. suis, áp dụng biện pháp phòng trị hiệu quả để nâng cao năng suất chăn nuôi.

2. Cán bộ thú y và quản lý ngành chăn nuôi: Sử dụng kết quả nghiên cứu làm cơ sở khoa học cho công tác giám sát, phòng chống bệnh ký sinh trùng, xây dựng chính sách hỗ trợ người chăn nuôi.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành Thú y, Ký sinh trùng: Tham khảo phương pháp nghiên cứu dịch tễ, lâm sàng và thử nghiệm thuốc tẩy giun, đồng thời cập nhật kiến thức về giun T. suis.

4. Các doanh nghiệp sản xuất thuốc thú y và thức ăn chăn nuôi: Phát triển sản phẩm phù hợp với đặc điểm dịch tễ và nhu cầu phòng trị bệnh giun T. suis tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Giun Trichocephalus suis là gì và gây hại như thế nào cho lợn?
   Giun T. suis là giun tròn ký sinh ở ruột già lợn, gây tổn thương niêm mạc, viêm, xuất huyết và tiêu chảy. Lợn nhiễm nặng giảm tăng trọng từ 15-20%, ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất chăn nuôi.

2. Lứa tuổi nào của lợn dễ bị nhiễm giun T. suis nhất?
   Lợn từ 2 đến 4 tháng tuổi có tỷ lệ nhiễm cao nhất, do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện và điều kiện chăm sóc chưa tối ưu, phù hợp với kết quả nghiên cứu tại Bắc Kạn và các vùng khác.

3. Làm thế nào để chẩn đoán chính xác bệnh giun T. suis ở lợn?
   Chẩn đoán dựa trên triệu chứng lâm sàng kết hợp xét nghiệm phân tìm trứng giun bằng các phương pháp như Fulleborn, Darling và đếm trứng McMaster. Mổ khám và kiểm tra bệnh tích cũng hỗ trợ chẩn đoán.

4. Thuốc tẩy giun nào hiệu quả và an toàn cho lợn?
   Levamisol và Hanmectin-25 được đánh giá có hiệu lực tẩy giun trên 90%, an toàn cho lợn và không gây tác dụng phụ nghiêm trọng khi sử dụng đúng liều.

5. Biện pháp phòng bệnh giun T. suis hiệu quả nhất là gì?
   Kết hợp tẩy giun định kỳ, vệ sinh chuồng trại sạch sẽ, xử lý phân đúng kỹ thuật, quản lý chăn nuôi hợp lý và nâng cao nhận thức người chăn nuôi là các biện pháp phòng bệnh hiệu quả.

Kết luận

• Giun tròn Trichocephalus suis là tác nhân gây bệnh ký sinh trùng phổ biến ở lợn tại tỉnh Bắc Kạn, với tỷ lệ nhiễm trung bình 30-40%, cao nhất ở lứa tuổi 2-4 tháng.
• Bệnh gây tổn thương niêm mạc ruột già, biểu hiện lâm sàng tiêu chảy, thiếu máu, giảm tăng trọng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất chăn nuôi.
• Thuốc tẩy giun Levamisol và Hanmectin-25 có hiệu lực cao và an toàn, nên được áp dụng trong chương trình phòng trị.
• Biện pháp phòng bệnh tổng hợp bao gồm tẩy giun định kỳ, vệ sinh chuồng trại, xử lý phân và quản lý chăn nuôi hợp lý là cần thiết để kiểm soát bệnh hiệu quả.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho công tác phòng chống bệnh giun T. suis tại Bắc Kạn và các vùng tương tự, đề xuất các bước tiếp theo là triển khai áp dụng quy trình phòng trị và giám sát hiệu quả trong thực tế.

Hành động tiếp theo: Khuyến khích các cơ quan thú y địa phương phối hợp với người chăn nuôi triển khai biện pháp phòng trị, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng để nâng cao hiệu quả kiểm soát bệnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 1. Đặc điểm sinh học của giun tròn Trichocephalus suis ở lợn 1. Vị trí của giun tròn Trichocephalus suis trong hệ thống phân loại động vật học Theo Nguyễn Thị Lê và cs (1996) [22], Phan Thế Việt và cs (1977) [40], vị trí của giun Trichocephalus suis (T.

suis) trong hệ thống phân loại động vật như sau: Lớp Nematoda Rudolphi, 1808 Phân lớp Enoplia Chitwood, 1933 Bộ Trichocephalida Skrjabin et Schulz, 1928 Phân bộ Trichocephalata Skrjabin et Schulz, 1928 Họ Trichocephalidae Baird, 1953 Phân họ Trichocephalinae Ransom, 1911 Giống Trichocephalus Schrank, 1788 Loài Trichocephalus suis Schrank, 1788 1. Đặc điểm hình thái, cấu tạo của giun T. suis Theo Skrjabini K. (1979) [44], con đực có chiều dài thân trung bình là 40,35 mm; tối thiểu 33,0 mm; tối đa là 48,0 mm.

Chiều dài của phần trước trung bình là 25,3 mm (20 - 30 mm); phần sau 15,1 mm (12 - 19 mm). Tỷ lệ chiều dài của phần trước với phần sau là 1,68 : 1. Thân con đực phủ lớp cutin được vạch bởi nhiều rãnh ngang, làm cho lớp cutin có nhiều mấp mô, hình răng nhỏ. Thực quản kéo dài dọc theo phần mỏng trước thân và chuyển vào ruột ở chỗ ranh giới giữa phần mỏng và dày của thân.

Chiều rộng của phần trước thực quản 0,035 - 0,44 mm; phần chuyển vào ruột 0,074 - 0,092 mm. n 4 Thực quản được bao quanh bởi một hàng tế bào đơn nhân theo dạng móc xích. Ruột kết thúc bởi huyệt trên phần đuôi. Hệ thống sinh dục của con đực gồm những ống dẫn tinh uốn khúc chiếm hầu hết phần sau thân.

Đuôi con đực vòng xoắn ốc. Gai giao hợp kết thúc bằng một đỉnh nhọn. Chiều dài gai nói chung xê dịch từ 1,74 - 2,48 mm. Chỗ rộng nhất của gai là gốc gai dài 0,084 - 0,110 mm.

Có bao gai bọc chung quanh và cùng với gai lồi ra khỏi lỗ huyệt. Bao gai được phủ bởi rất nhiều gai nhỏ, những gai này xếp theo thứ tự quân cờ. Số lượng hàng gai nhỏ gần nơi chuyển của bao vào thân là 24 - 42; ở đầu đối diện với nó số lượng hàng tăng tới 44 - 56. Hình dạng bao gai tròn, căng, dài 0,044 mm.

Chiều rộng của bao gai ở chỗ lồi ra khỏi huyệt tăng lên về kích thước: chiều rộng chỗ gần huyệt là 0,057 - 0,092 mm; trong khi đó ở chỗ cuối gai là 0,079 - 0,159 mm. Tất cả con đực có một đầu bao gai gập hình cổ tay áo hay là hình bao tay, bao này một phần hay toàn bộ bao phủ phần bao gai lồi ra khỏi thân. Chiều dài của chỗ gập là 0,242 - 0,330 mm; rộng là 0,290 - 0,352 mm. Con cái: Chiều dài thân trung bình 45,55 mm; tối thiểu 38 mm và tối đa 53 mm.

Chiều dài phần trước mỏng của thân trung bình là 30,55 mm (25 - 35 mm); chiều dài phần sau dày là 15 mm (13 - 18 mm). Như vậy, tỷ lệ giữa phần trước và phần sau là 2,04 : 1. Trên ranh giới chỗ chuyển tiếp của phần thân trước và phần thân sau, hơi dịch về phía sau cách đầu cuối của thực quản có âm hộ. Âm hộ này nhô ra ngoài, dạng hình trụ hơi cong về phía sau (0,037 - 0,061 mm) và hơi rộng ở chỗ cạnh tự do (0,050 - 0,075 mm).

Chỗ này được phủ rất nhiều gai nhỏ hình lưới (3 - 4 µm). Ngay trước âm hộ, tử cung có hình ống thẳng hay hơi cong, dài 0,92 - 1,28 mm; trong tử cung có trứng xếp thành một hàng. Đuôi con cái tù. Trứng dài 0,056 - 0,066 mm và rộng 0,025 - 0,030 mm.

Theo Nguyễn Thị Lê và cs (1996) [22], con đực dài 37,52 - 40,63 mm; rộng nhất 0,634 - 0,713 mm. Phần trước cơ thể dài 23,48 - 25,75 mm; phần sau n 5 dài 14,00 - 15,00 mm; có dạng xoắn lò xo. Gai sinh dục dài 1,70 - 2,55 mm; rộng 0,07 - 0,10 mm; mút cuối gai nhọn. Bao gai phủ đầy gai nhỏ.

Lỗ huyệt nằm ở mút cuối đuôi. Con cái dài 37,89 - 50,60 mm; rộng 0,734 - 1,012 mm; phần trước cơ thể dài 23 - 33 mm. Ống sinh dục đơn. Âm đạo có thành cơ dày, chứa đầy trứng.

Kích thước trứng 0,024 - 0,027 x 0,056 - 0,061 mm. Phan Địch Lân và cs (2005) [20] cho biết: Giun đực dài 20 - 52 mm, đuôi hơi tù, phần đuôi cuộn tròn lại, chỉ có một gai giao hợp dài 5 - 7 mm, được bọc trong một cái màng có nhiều gai nhỏ bao phủ. Lỗ sinh tiết thông với ngoài ở phần cuối của giun. Giun cái dài 39 - 53 mm, đuôi thẳng.

Hậu môn ở đoạn cuối cùng, âm hộ ở đoạn cuối thực quản. suis hình hạt chanh, màu vàng nhạt, kích thước 0,052 - 0,061 x 0,027 - 0,03 mm. Hai cực có hai nút trong, vỏ dày có 2 lớp.1: Giun Trichocephalus suis a: Trứng giun; b: Giun cái; c: Giun đực (Nguồn: Phan Địch Lân và cs, 2005) [20] 1. Vòng đời của giun T.

(1979) [44] cho biết: vòng đời của giun T. suis không cần vật chủ trung gian. Trứng được bài tiết cùng với phân lợn ra môi trường ngoại cảnh. Ở môi trường thuận lợi, thời gian để trứng phát triển thành dạng cảm n 6 nhiễm từ 3 đến 4 tuần.

Trong thời gian này, có thể thấy ấu trùng đã hình thành hoàn toàn và chuyển động bên trong trứng.2: Sơ đồ vòng đời giun T. suis Trịnh Văn Thịnh và cs (1985) [36], Đào Trọng Đạt và cs (1996) [4] cho rằng, tuổi thọ của giun T. suis ở lợn từ 4 - 5 tháng. Chu kỳ sinh học của giun T.

suis gồm 2 giai đoạn: một giai đoạn ở ngoài ngoại cảnh, phát triển từ trứng đến ấu trùng cảm nhiễm; giai đoạn thứ hai ở ký chủ, ấu trùng cảm nhiễm phát triển thành giun trưởng thành. Không có thời kỳ di hành trong cơ thể ký chủ. Phạm Văn Khuê và cs (1996) [10] cho biết: Thời gian hoàn thành vòng đời của giun T. suis là 30 ngày.

Theo Lương Văn Huấn và Lê Hữu Khương (1997) [6], giun T. suis sống được trong cơ thể lợn 114 ngày. và cs (2000) [42] cho biết: Những ấu trùng của giun T. suis nằm sâu trong niêm mạc 2 tuần, nhô ra khỏi niêm mạc ở tuần thứ 3 và phát triển thành giun trưởng thành trong khi bám vào niêm mạc ruột già.

n 7 Theo Phan Địch Lân và cs (2005) [20], giun T. suis cái đẻ trứng trong ruột già ký chủ, trứng theo phân ra ngoài, gặp điều kiện thuận lợi qua 15 - 28 ngày trứng phát triển thành trứng cảm nhiễm. Phạm Sỹ Lăng và cs (2009) [19] cho biết: Điều kiện thuận lợi nhất cho sự phát triển của trứng giun T. suis thành trứng cảm nhiễm ở ngoài môi trường là nhiệt độ từ 18 - 300C, ẩm độ 80 - 85 %; trứng giun T.

suis phát triển thành trứng cảm nhiễm sau 15 - 28 ngày. suis cái đẻ trứng trong ruột già của ký chủ. Trứng theo phân ra ngoài, gặp điều kiện thuận lợi qua 15 - 28 ngày trứng phát triển thành trứng cảm nhiễm. Trứng này theo thức ăn, nước uống vào đường tiêu hoá của ký chủ, ấu trùng được nở ra, chui sâu vào niêm mạc ruột già, tiếp tục phát triển thành giun trưởng thành.

Thời gian hoàn thành vòng đời trong cơ thể tuỳ loài giun Trichocephalus, nhưng đối với T. suis cần 30 ngày (Nguyễn Thị Kim Lan và cs, 2012 [16]). Sự phát triển, sức đề kháng của trứng giun T. suis lợn ở ngoại cảnh Theo Đặng Văn Ngữ và cs (1965) [27], ở ẩm độ tối đa (gần 100 %) nếu ở nhiệt độ 22oC thì trứng phát triển được đến giai đoạn ấu trùng.

Nhưng cũng điều kiện ẩm độ như trên mà ở 30oC thì trứng sẽ chết sau 1 tháng. Đỗ Dương Thái và cs (1975) [29] cho rằng, trứng giun T. suis bị hủy hoại nếu ẩm độ dưới 30 % kéo dài. Mặt khác, trứng giun T.

suis có thể bị diệt bởi những tia tử ngoại của ánh sáng mặt trời. Trong cùng một thời gian dưới tác dụng của tia tử ngoại thì trứng đã phát triển thành ấu trùng bị diệt nhanh hơn trứng non. Theo Nguyễn Thị Lê và cs (1996) [22], trứng giun T. suis bị diệt dưới tác dụng của ủ phân nhiệt sinh học.

Sau 3 - 4 tuần, nhiệt độ hố ủ tăng lên tới 45oC sẽ làm hủy trứng giun T. Tuy nhiên, trứng non có khả năng chịu đựng các điều kiện nhiệt độ cao hơn trứng ở giai đoạn ấu trùng. n 8 Ở điều kiện ngoại cảnh trứng giun T. suis phát triển thuận lợi nhất ở nhiệt độ từ 18 - 30oC, ẩm độ 80 - 85 % và bị diệt trong các chất sát trùng như: dung dịch NaOH 2 %, Cresyl 3 %, nước vôi 10 % (Phạm Sỹ Lăng và cs, 2009 [19]).

Nguyễn Thị Kim Lan (2012) [16] cho biết: trứng giun T. suis có vỏ dày nên có sức đề kháng cao với điều kiện ngoại cảnh. suis có thể tồn tại rất lâu (vài năm) trong đất. Sự phát triển của trứng phụ thuộc vào nhiệt độ: ở 30oC cần 17 ngày, ở nhiệt độ thấp hơn, thời gian này kéo dài hơn.

Ở 10oC trứng ngừng phát triển nhưng vẫn duy trì khả năng sống. Nhiệt độ từ 45oC trở lên diệt được trứng giun T. Đặc điểm dịch tễ học * Động vật mắc bệnh Theo Phan Thế Việt và cs (1977) [40], lợn nhà và lợn rừng đều có khả năng nhiễm giun T. Nghiên cứu của Nguyễn Phước Tương (2002) [39] cho biết: Người nuốt phải trứng giun T.

suis lẫn trong nước hay trong thức ăn thực vật chưa nấu chín, sau khi vào ruột ấu trùng phát triển thành giun T. suis trưởng thành khu trú ở ruột thừa và gây bệnh cho người. Theo Bùi Quý Huy (2006) [7], giun T. suis ở lợn và Trichuris trichiura ở người có nhiều điểm giống nhau về hình thái, hóa học và kháng nguyên.

Do đó, bệnh giun T. suis ở lợn dễ lây sang người. * Tuổi mắc bệnh Bùi Lập (1967) đã mổ khám và xét nghiệm mẫu phân lợn ở các vùng khác nhau đưa ra nhận xét, tỷ lệ nhiễm T. Tỷ lệ nhiễm cao nhất ở giai đoạn 2 - 6 tháng tuổi (51,7 - 75 %).

n 9 Bùi Lập, Nguyễn Đăng Khải (1979) [21]: Mổ khám 782 lợn vùng Trung Trung Bộ thấy tỷ lệ nhiễm T. suis ở vùng đồng bằng Trung Trung Bộ là 15,78 %; vùng núi Trung Trung Bộ là 34,78 % và Tây Nguyên là 48,95 %. Trong đó, tỷ lệ nhiễm cao nhất ở lứa tuổi 2 - 4 tháng, sau đó giảm dần. Phạm Văn Khuê (1982) [9] nghiên cứu biến động nhiễm giun sán theo tuổi lợn tại khu vực đồng bằng Sông Cửu Long.