Luận văn thạc sĩ nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ bệnh giun đũa lợn tại một số xã thuộc huyện đồng hỷ tỉnh thái nguyên và biện pháp phòng trị

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đặc điểm dịch tễ bệnh giun đũa lợn tại huyện Đồng Hỷ, Thái Nguyên, đề xuất biện pháp phòng trị hiệu quả.

• Tác giả: Âu Đức Toàn
• Người hướng dẫn: Ths. La Văn Công
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ bệnh giun đũa lợn tại một số xã thuộc huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên và biện pháp phòng trị
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT VÀ KÝ HIỆU
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu và yêu cầu của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Đặc điểm sinh học của giun đũa ký sinh ở lợn
• 2.2.1. Đặc điểm hình thái, kích thước của giun đũa lợn
• 2.2.2. Vòng đời của giun đũa lợn
• 2.2.3. Sức đề kháng của giun đũa lợn
• 2.3. Dịch tễ học
• 2.4. Cơ chế sinh bệnh
• 2.5. Triệu chứng và bệnh tích giun đũa lợn
• 2.6. Chẩn đoán bệnh giun đũa lợn
• 2.7. Phòng bệnh giun đũa
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng, vật liệu, thời gian và địa điểm nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm, thời gian nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.3.1. Tình hình nhiễm giun đũa lợn tại một số xã thuộc huyện Đồng Hỷ
• 3.3.2. Nghiên cứu sự ô nhiễm trứng giun đũa lợn ở ngoại cảnh
• 3.3.3. Nghiên cứu bệnh giun đũa lợn (Ascariosis)
• 3.3.4. Biện pháp phòng trị bệnh giun đũa cho lợn
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp lấy mẫu
• 3.4.2. Phương pháp xét nghiệm mẫu
• 3.4.3. Phương pháp theo dõi các biểu hiện lâm sàng của lợn bị giun đũa
• 3.4.4. Phương pháp xác định bệnh tích đại thể
• 3.4.5. Phương pháp bố trí thí nghiệm
• 3.4.6. Phương pháp xử lý số liệu
• 3.4.7. Một số tham số thống kê
• 3.4.8. Một số công thức tính tỷ lệ (%)
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Tỷ lệ và cường độ nhiễm giun đũa lợn ở một số xã thuộc huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên
• 4.2. Tỷ lệ và cường độ nhiễm giun đũa theo tuổi lợn
• 4.3. Tỷ lệ và cường độ nhiễm giun đũa theo giống lợn
• 4.4. Tỷ lệ và cường độ nhiễm giun đũa lợn theo tình trạng vệ sinh thú y
• 4.5. Tỷ lệ và cường độ nhiễm giun đũa lợn theo tháng trong năm
• 4.6. Tỷ lệ và cường độ nhiễm giun đũa lợn theo phương thức chăn nuôi
• 4.7. Sự ô nhiễm trứng giun đũa lợn ở nền chuồng nuôi, xung quanh chuồng và vườn bãi trồng cây thức ăn cho lợn
• 4.8. Biểu hiện lâm sàng của lợn nhiễm giun đũa
• 4.9. Bệnh tích đại thể của lợn nhiễm giun đũa
• 4.10. Hiệu lực của một số thuốc tẩy giun đũa cho lợn
• 4.11. Đề xuất quy trình phòng bệnh giun đũa cho lợn
• 4.12. Tẩy giun đũa cho lợn
• 4.13. Xử lý phân để diệt trứng giun đũa
• 4.14. Vệ sinh chuồng nuôi lợn
• 4.15. Tăng cường chăm sóc, nuôi dưỡng đàn lợn
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN, TỒN TẠI VÀ ĐỀ NGHỊ

Tóm tắt

I. Đặc điểm dịch tễ bệnh giun đũa lợn tại huyện Đồng Hỷ Thái Nguyên

Nghiên cứu đặc điểm dịch tễ của bệnh giun đũa lợn tại huyện Đồng Hỷ, Thái Nguyên cho thấy tỷ lệ nhiễm cao ở lợn từ 2-6 tháng tuổi. Điều kiện khí hậu nóng ẩm và thói quen chăn nuôi truyền thống là yếu tố thuận lợi cho sự phát triển của trứng giun. Dịch tễ học chỉ ra rằng bệnh lây lan chủ yếu qua đường tiêu hóa, khi lợn nuốt phải trứng giun từ thức ăn, nước uống hoặc môi trường bị ô nhiễm. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc cải thiện vệ sinh chuồng trại và quản lý phân thải để giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm.

1.1. Tỷ lệ nhiễm giun đũa lợn theo tuổi và giống

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ nhiễm giun đũa lợn cao nhất ở lợn từ 2-6 tháng tuổi, đạt 48%. Lợn con dưới 2 tháng tuổi có tỷ lệ nhiễm thấp hơn (39.2%), trong khi lợn trưởng thành trên 8 tháng tuổi chỉ nhiễm 24.9%. Sự khác biệt này liên quan đến hệ miễn dịch chưa hoàn thiện của lợn con và thói quen ăn uống. Ngoài ra, giống lợn cũng ảnh hưởng đến tỷ lệ nhiễm, với lợn nuôi theo phương thức truyền thống có tỷ lệ nhiễm cao hơn so với lợn nuôi công nghiệp.

1.2. Ảnh hưởng của phương thức chăn nuôi

Phương thức chăn nuôi truyền thống, sử dụng rau sống và bèo làm thức ăn, làm tăng nguy cơ nhiễm giun đũa lợn. Trong khi đó, lợn nuôi theo phương pháp công nghiệp, với thức ăn được kiểm soát chặt chẽ, có tỷ lệ nhiễm thấp hơn. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc bón phân tươi cho cây trồng làm tăng sự ô nhiễm trứng giun trong môi trường, từ đó tăng nguy cơ lây nhiễm cho đàn lợn.

II. Biện pháp phòng trị bệnh giun đũa lợn

Nghiên cứu đề xuất các biện pháp phòng bệnh hiệu quả, bao gồm tẩy giun định kỳ, xử lý phân thải và cải thiện vệ sinh chuồng trại. Điều trị bệnh giun đũa được thực hiện bằng các loại thuốc tẩy giun như Albendazole và Ivermectin, với hiệu quả lên đến 95%. Ngoài ra, việc tăng cường chăm sóc và dinh dưỡng cho đàn lợn cũng giúp nâng cao sức đề kháng, giảm thiểu tác hại của bệnh.

2.1. Hiệu quả của thuốc tẩy giun

Các loại thuốc tẩy giun như Albendazole và Ivermectin được đánh giá có hiệu quả cao trong việc điều trị bệnh giun đũa lợn, với tỷ lệ diệt giun lên đến 95%. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng việc sử dụng thuốc định kỳ 3-4 tháng một lần giúp kiểm soát tốt sự lây nhiễm trong đàn lợn. Tuy nhiên, cần lưu ý về liều lượng và thời gian sử dụng để tránh tình trạng kháng thuốc.

2.2. Quản lý phân thải và vệ sinh chuồng trại

Việc xử lý phân thải bằng phương pháp ủ nhiệt sinh học giúp tiêu diệt trứng giun, giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm. Nghiên cứu khuyến nghị sử dụng vôi bột hoặc hóa chất để khử trùng chuồng trại định kỳ. Đồng thời, cần tăng cường vệ sinh máng ăn, nước uống và khu vực chăn nuôi để hạn chế sự phát tán của trứng giun trong môi trường.

III. Ý nghĩa và ứng dụng thực tiễn của nghiên cứu

Nghiên cứu cung cấp thông tin khoa học quan trọng về đặc điểm dịch tễ và biện pháp phòng trị bệnh giun đũa lợn tại huyện Đồng Hỷ, Thái Nguyên. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn cao, giúp cải thiện hiệu quả chăn nuôi và giảm thiểu thiệt hại kinh tế do bệnh gây ra. Đề tài cũng góp phần nâng cao nhận thức của người chăn nuôi về tầm quan trọng của công tác phòng bệnh và quản lý vệ sinh chuồng trại.

3.1. Đóng góp khoa học

Nghiên cứu làm sáng tỏ các đặc điểm dịch tễ của bệnh giun đũa lợn, bao gồm tỷ lệ nhiễm, yếu tố nguy cơ và cơ chế lây lan. Đây là cơ sở khoa học quan trọng để xây dựng các biện pháp phòng trị hiệu quả. Nghiên cứu cũng cung cấp dữ liệu tham khảo cho các công trình nghiên cứu tiếp theo trong lĩnh vực thú y và chăn nuôi.

3.2. Ứng dụng trong thực tiễn

Kết quả nghiên cứu được áp dụng rộng rãi trong thực tiễn chăn nuôi tại huyện Đồng Hỷ, giúp giảm tỷ lệ nhiễm giun đũa lợn và nâng cao năng suất chăn nuôi. Các biện pháp phòng trị được đề xuất đã được triển khai tại nhiều trang trại, mang lại hiệu quả kinh tế đáng kể. Nghiên cứu cũng góp phần nâng cao nhận thức của người dân về tầm quan trọng của công tác phòng bệnh và vệ sinh chuồng trại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Trong những năm gần đây, ngành chăn nuôi nước ta nói chung và của huyện Đồng Hỷ nói riêng đã có những bước phát triển mạnh mẽ. Các sản phẩm của ngành chăn nuôi không chỉ đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng mà còn thúc đẩy sự phát triển của các ngành khác. Điều này đòi hỏi sự nâng cao không ngừng về số lượng và chất lượng của gia súc, gia cầm đem lại nguồn thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao và đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Để thực hiện được điều đó, ngành chăn nuôi nước ta đã sớm áp dụng các tiến bộ của khoa học kỹ thuật vào sản xuất, việc chăm sóc và phòng bệnh cho gia súc, gia cầm có ý nghĩa quan trọng và quyết định đến thành quả của người chăn nuôi.

Chăn nuôi lợn giữ vị trí quan trọng trong ngành nông nghiệp ở Việt Nam. Cung cấp phần lớn thực phẩm cho con người, phân bón cho sản xuất trồng trọt và các sản phẩm phụ: da, lông, mỡ. cho ngành công nghiệp chế biến. Chăn nuôi lợn còn góp phần rất lớn trong vấn đề giải quyết việc làm ở nông thôn, xóa đói giảm nghèo và cơ hội làm giàu cho nông dân.

Bên cạnh những bệnh truyền nhiễm có tính chất lây lan mạnh, gây thiệt hại lớn thì bệnh ký sinh trùng cũng gây thiệt hại không nhỏ cho ngành chăn nuôi. Bệnh ký sinh trùng nói chung và bệnh giun đũa lợn nói riêng không gây chết lợn ngay nhưng chúng làm cho lợn mắc bệnh trở nên còi cọc, chậm lớn,…ảnh hưởng đến sinh trưởng, sức sản xuất và chất lượng sản phẩm. Vì vậy, để góp phần hạn chế tác hại của bệnh giun đũa gây ra trên đàn lợn, xuất phát từ yêu cầu của thực tiễn sản xuất trên cơ sở thừa kế kết quả của các tác giả trong và ngoài nước, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: n 2 “Nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ bệnh giun đũa lợn tại một số xã thuộc huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên và biện pháp phòng trị”. Mục tiêu nghiên cứu và yêu cầu của đề tài * Mục tiêu nghiên cứu - Xác định giun đũa lợn tại một số xã thuộc huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên.

- Nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ của bệnh giun đũa lợn ở một số xã thuộc huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên. - Xác định hiệu lực của một số thuốc tẩy giun đũa lợn. * Yêu cầu của đề tài - Làm sáng tỏ những thông tin về bệnh giun đũa lợn, có cơ sở khoa học để đề xuất biện pháp phòng trị bệnh giun đũa lợn. Từ đó sử dụng các biện pháp điều trị.

Ý nghĩa của đề tài - Ý nghĩa khoa học: Đề tài là thông tin khoa học về đặc điểm dịch tễ của bệnh giun đũa lợn tại một số xã thuộc huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên. Về một số đặc điểm bệnh lý lâm sàng ở lợn do giun đũa gây ra. - Ý nghĩa thực tiễn: Đề ra những biện pháp phòng và điều trị bệnh một cách hiệu quả, từ đó hạn chế những thiệt hại cho ngành chăn nuôi lợn. n 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.

Cơ sở khoa học của đề tài Bệnh ký sinh trùng đường tiêu hóa thường là những bệnh tiến triển thể thể mãn tính, triệu chứng không rõ, thường bị triệu chứng của các bệnh khác che lấp. Do đó chính những con vật bị nhiễm đã trở thành nguồn reo rắc mầm bệnh ra bên ngoài và lây ra các con khác làm cho bệnh càng có điều kiện phát triển mạnh ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng của vật nuôi. Đặc điểm sinh học của giun đũa ký sinh ở lợn 2. Đặc điểm hình thái, kích thước của giun đũa lợn Nguyễn Thị Kim Lan và cs (2012) [6], giun đũa lợn thuộc họ Ascaridae, loài Ascaris suum ký sinh ở ruột non lợn: giun màu trắng sữa, hình ống, hai đầu hơi nhọn.

Đầu giun đũa có 3 môi bao bọc quanh miệng (1 môi ở phía lưng, 2 môi ở phía bụng). Trên rìa môi có một hàng răng cưa rất rõ, cấu tạo của răng này rất khác nhau giữa hai loài giun đũa. Giun đực dài 12 - 22cm, đường kính 2,7 - 3mm. Đoạn đuôi cong về phía bụng.

Trên mặt bụng ở mỗi bên có từ 69 - 75 gai thịt, có 7 gai thịt sau hậu môn, những gai thịt khác xếp trên một rồi trên hai hàng, một gai thịt lẻ ở trước hậu môn. Con cái dài từ 29 - 35cm, đường kính 4 - 5mm, đoạn sau thẳng. Đuôi mang hậu môn về phía bụng, hậu môn có hình dạng một cái khe ngang, bọc hai môi gồ lên, âm hộ có hình dáng một lỗ nhỏ, hình bầu dục ở về phía bụng khoảng 1/3 đoạn trước thân. Phân biệt giữa giun đực và giun cái là giun đực nhỏ, đuôi cong về mặt bụng, đuôi giun cái thẳng.

Giun đực có hai gai giao hợp dài bằng nhau, khoảng cách 1,2 - 2mm, không có túi giao hợp. n 4 Trứng giun đũa hình bầu dục hơi ngắn, kích thước từ 0,056 - 0,087mm x 0,046 - 0,067mm, vỏ dầy gồm 4 lớp vỏ, lớp ngoài cùng là protit, màu vàng cánh gián, nhấp nhô làn sóng. Vòng đời của giun đũa lợn Theo Phan Lục (2006) [12], giun đũa ký sinh ở ruột non. Sau khi thụ tinh, giun cái đẻ trứng, số lượng trứng từ 10.

Trứng theo phân ra môi trường ngoài, sau 2 - 3 tuần trong trứng phát triển thành ấu trùng gây nhiễm. Nếu lợn nuốt phải trứng có chứa ấu trùng gây nhiễm ở đường tiêu hoá, ấu trùng được giải phóng ra xuyên qua niêm mạc ruột, vào tĩnh mạch màng treo, theo tuần hoàn về tim, phổi. Ấu trùng được ho lên miệng, cùng niêm dịch viêm phổi trở lại đường tiêu hoá, lột xác thành giun trưởng thành, ký sinh ở ruột non và tiếp tục đẻ trứng sau 2 - 2,5 tháng. Nguyễn Thị Kim Lan và cs (2012) [6], cho biết: vòng di chuyển của giun đũa và vòng di chuyển từ gan - phổi - ruột.

Phân To,Ao pH Ascaris suum Trứng Ấu trùng (Ký sinh ở ruột non lợn) (Có sức gây bệnh) (Lợn nuốt trứng có sức gây bệnh) Phổi<- Gan<- Máu<- Niêm mạc ruột Ấu trùng n 5 Giun đũa hình thành vòng đời là 54 - 62 ngày, tuổi thọ của giun đũa không quá 7 - 10 tháng. Giun đũa lợn phát triển không cần ký chủ trung gian. Giun cái đẻ mỗi ngày 200.000 trứng, trung bình một giun cái đẻ 27 triệu trứng. Trứng theo phân ra ngoài, ở nhiệt độ khoảng 24oC và độ ẩm thích hợp, được hai tuần trong trứng có phôi thai, sau một tuần nữa thì phôi thai lột xác thành trứng có sức gây bệnh.

Lợn nuốt phải trứng này thì ấu trùng nở ở ruột, chui vào mạch máu niêm mạc, theo máu về gan. Một số ít chui vào ống lâm ba và màng treo ruột, vào tĩnh mạch màng treo ruột, vào gan. Sau khi nhiễm 4 - 5 ngày thì hầu hết ấu trùng di hành tới phổi, sớm nhất là sau 18 giờ muộn nhất là sau 12 ngày vẫn có ấu trùng vào phổi. Khi tới phổi ấu trùng lột xác thành ấu trùng kỳ III, ấu trùng này từ mạch máu phổi chui vào tế bào, qua khí quản và cùng với niêm dịch lên hầu, rồi được nuốt xuống ruột non, lột xác lần nữa và phát triển thành giun trưởng thành.

Thời gian ấu trùng di hành là 2 - 3 tuần, trong khi di hành một số ấu trùng có thể vào lách, tuyến giáp trạng, não. Giun đũa sống bằng chất dinh dưỡng của ký chủ, đồng thời tiết dịch tiêu hóa, phân giải ở tổ chức niêm mạc ruột và lấy tổ chức đó nuôi bản thân. Tuổi thọ của giun đũa không quá 7 - 10 ngày. Nhưng nếu điều kiện sống bất lợi (ký chủ sốt cao) thì tuổi thọ giun ngắn hơn.

Sức đề kháng của giun đũa lợn Theo Nguyễn Phước Tương (2002) [22], trứng giun đũa khi thải qua phân đã có phôi. Trứng tiếp tục phát triển phụ thuộc vào áp lực, oxy, nhiệt độ, ẩm độ, môi trường. Nuôi trong phòng thí nghiệm trứng phát triển thành phôi thai bình thường trong dụng dịch formol 2%. Dưới ánh sáng mặt trời trực tiếp trứng bị tiêu diệt trong một tuần.

Theo Phạm Chức (1980) [2], trứng giun đũa phát triển bình thường trong axit axetic và axit lactic 20% nhưng axit picric đặc có n 6 thể dung giải vỏ kitin. Trứng bị phá hủy trong NaOH 10% ở 70oC trong vòng 15 - 20 phút. Formalin 10% làm cho trứng không nở và ấu trùng trở nên không gây nhiễm. Theo Nguyễn Thị Kim Lan và cs (2012) [6], trứng giun đũa có sức đề kháng rất cao do có 4 lớp vỏ dày, trong điều kiện tự nhiên sống được 1 - 2 năm, có sức đề kháng mạnh đối với một số chất hóa học như formol 2%, creolin 3%, H2SO4 10%, NaOH 2%.

Ở nhiệt độ 45 - 50oC chết trong nửa giờ, nước nóng 60oC diệt trứng trong 5 phút, nước 70oC chỉ cần 1 - 10 giây. Vì vậy ủ phân theo phương pháp nhiệt sinh học sẽ diệt được trứng giun đũa. Dịch tễ học Theo Phạm Sỹ Lăng và cs (2006) [9], bệnh giun đũa lợn là bệnh phổ biến ở khắp nơi trên thế giới, đặc biệt các nước đang phát triển của châu Á và Châu Phi. Nguyên nhân bệnh giun đũa lợn rất phổ biến vì vòng đời của nó đơn giản, có thể truyền trực tiếp và có sức đề kháng cao.

- Tuổi mắc bệnh giun đũa: theo Chu Thị Thơm và cs (2006) [21], lợn nhiễm giun đũa với tỷ lệ cao và cường độ nặng là từ 3 - 5 tháng tuổi. Theo Bùi Quý Huy (2006) [4], lợn từ 2 - 6 tháng tuổi mắc bệnh với tỷ lệ cao, tuy nhiên mọi lứa tuổi đều mắc. Nhìn chung, lợn nhiễm giun đũa cao ở lứa tuổi 2 - 6 tháng tuổi, sau đó giảm dần. Nguyên nhân có tình trạng này là do điều kiện khí hậu nước ta nóng và ẩm, thuận lợi cho trứng giun phát triển.

Mặt khác công tác thú y ở các cơ sở chăn nuôi mặc dù đã được quan tâm nhưng chưa được thực hiện tốt, chưa ủ phân, còn bón phân tươi vào ruộng trồng cây thức ăn cho lợn. - Động vật cảm nhiễm: theo Phạm Sỹ Lăng và cs (2009) [11], lợn nhà và lợn rừng ở các lứa tuổi 1 - 4 tháng tuổi nhiễm giun đũa với tỷ lệ cao nhất và bị bệnh nặng hơn lợn trưởng thành. Lợn con dưới 2 tháng tuổi tỷ lệ nhiễm n 7 giun đũa 39,2%; 3 - 4 tháng tuổi tỷ lệ nhiễm là 48,0%; trên 8 tháng tuổi tỷ lệ nhiễm 24,9%. - Đường bài xuất mầm bệnh: lợn mắc bệnh thải trứng theo phân ra ngoại cảnh.