Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đặc điểm sinh học và sức sản xuất của gà đa cựa nuôi tại xã xuân sơn huyện tân sơn tỉnh phú thọ

Luận văn thạc sĩ phân tích nghiên cứu đặc điểm sinh học và sức sản xuất của gà đa cựa nuôi tại xã xuân sơn huyện tân sơn tỉnh, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Bùi Thế Hoàn
• Người hướng dẫn: TS. Trương Hữu Dũng
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi
• Đề tài: Nghiên cứu đặc điểm sinh học và sức sản xuất của gà đa cựa nuôi tại xã Xuân Sơn huyện Tân Sơn tỉnh Phú Thọ
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ khoa học nông nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học của vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Cơ sở nghiên cứu một số đặc điểm sinh học ở gia cầm
• 1.2.1. Ngoại hình của gia cầm
• 1.3. Cơ sở nghiên cứu một số đặc điểm sinh trưởng và các yếu tố ảnh hưởng tới khả năng sinh trưởng của gia cầm
• 1.3.1. Khái niệm về sinh trưởng và phát triển
• 1.3.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng của gia cầm
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Đặc điểm sinh học của gà đa cựa

Nghiên cứu tập trung vào đặc điểm sinh học của gà đa cựa tại Xuân Sơn, Tân Sơn, Phú Thọ. Gà đa cựa có ngoại hình đặc biệt với nhiều cựa trên chân, màu lông đa dạng và mào hình dạng độc đáo. Tập tính sinh hoạt của gà chủ yếu là chăn thả tự nhiên, tìm kiếm thức ăn như giun, dế và cỏ. Gà có khả năng chống chịu bệnh tốt nhưng tỷ lệ nuôi sống thấp do lai tạp với các giống khác. Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để bảo tồn và phát triển giống gà này.

1.1. Ngoại hình và tập tính

Gà đa cựa có đặc điểm ngoại hình nổi bật với nhiều cựa trên chân, màu lông đa dạng từ đen, vàng đến xám. Mào gà có hình dạng đặc trưng như mào cờ hoặc mào hạt đậu. Tập tính sinh hoạt chủ yếu là chăn thả tự nhiên, gà tìm kiếm thức ăn như giun, dế và cỏ. Gà có khả năng thích nghi cao với môi trường sống trên đồi núi.

1.2. Khả năng chống chịu bệnh

Gà đa cựa có sức đề kháng tốt với các bệnh thông thường, đặc biệt là trong điều kiện chăn thả tự nhiên. Tuy nhiên, tỷ lệ nuôi sống thấp do lai tạp với các giống gà khác. Nghiên cứu chỉ ra rằng việc bảo tồn giống gốc là cần thiết để duy trì khả năng chống chịu bệnh của giống gà này.

II. Sức sản xuất của gà đa cựa

Nghiên cứu đánh giá sức sản xuất của gà đa cựa tại Xuân Sơn, Tân Sơn, Phú Thọ. Gà có tuổi thành thục sinh dục sớm, tỷ lệ đẻ trứng cao và chất lượng thịt thơm ngon. Khả năng sinh trưởng của gà đạt hiệu quả tốt trong điều kiện chăn thả tự nhiên. Nghiên cứu cung cấp thông tin kỹ thuật để nâng cao năng suất và chất lượng giống gà này.

2.1. Khả năng sinh sản

Gà đa cựa có tuổi thành thục sinh dục sớm, tỷ lệ đẻ trứng cao và chất lượng trứng tốt. Nghiên cứu chỉ ra rằng gà mái có khả năng đẻ trứng đều đặn trong điều kiện chăn thả tự nhiên. Đây là yếu tố quan trọng để phát triển giống gà này trong sản xuất nông nghiệp.

2.2. Khả năng sinh trưởng và chất lượng thịt

Gà đa cựa có tốc độ sinh trưởng nhanh trong giai đoạn đầu, đặc biệt là từ 0 đến 28 tuần tuổi. Chất lượng thịt của gà được đánh giá cao với độ dai vừa phải, màu sắc thịt tươi và hàm lượng dinh dưỡng phong phú. Nghiên cứu khuyến nghị áp dụng phương pháp chăn thả tự nhiên để duy trì chất lượng thịt.

III. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn

Nghiên cứu về gà đa cựa tại Xuân Sơn, Tân Sơn, Phú Thọ có ý nghĩa khoa học và thực tiễn lớn. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu để bảo tồn quỹ gen vật nuôi và phát triển giống gà mới. Nghiên cứu cũng góp phần nâng cao hiệu quả chăn nuôi, tăng thu nhập cho người dân địa phương.

3.1. Bảo tồn quỹ gen

Nghiên cứu cung cấp thông tin chi tiết về đặc điểm sinh học và sức sản xuất của gà đa cựa, giúp bảo tồn quỹ gen vật nuôi quý hiếm. Đây là cơ sở để xây dựng các chương trình bảo tồn và phát triển giống gà này trong tương lai.

3.2. Phát triển kinh tế địa phương

Nghiên cứu góp phần nâng cao hiệu quả chăn nuôi gà đa cựa, tạo ra sản phẩm có giá trị kinh tế cao. Việc phát triển giống gà này giúp tăng thu nhập cho người dân địa phương, đặc biệt là đồng bào dân tộc vùng cao.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chăn nuôi gia cầm là ngành truyền thống quan trọng trong nông nghiệp Việt Nam, đóng góp lớn vào giá trị sản xuất ngành chăn nuôi. Tại xã Xuân Sơn, huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ, giống gà Đa Cựa được phát hiện và nuôi dưỡng với đặc điểm sinh học độc đáo, nổi bật là chân có nhiều cựa (từ 3 đến 8 cựa mỗi bên chân), gắn liền với truyền thuyết và văn hóa địa phương. Qua số liệu thống kê từ năm 2011 đến giữa năm 2013, số lượng gà Đa Cựa tại xã Xuân Sơn tăng từ 1.965 con lên 3.944 con, phản ánh sự quan tâm và phát triển của giống gà quý này.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm khảo sát cơ cấu, phân bố, đặc điểm sinh học, khả năng sinh trưởng và sinh sản của gà Đa Cựa tại xã Xuân Sơn, đồng thời đánh giá năng suất và chất lượng thịt để làm cơ sở khoa học cho việc bảo tồn và phát triển giống gà này. Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ tháng 7/2012 đến tháng 8/2013, tập trung tại xã Xuân Sơn – vùng núi có khí hậu khắc nghiệt với nhiệt độ trung bình 21,5°C, độ ẩm trung bình 78% và lượng mưa khoảng 1.200 mm/năm.

Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo tồn quỹ gen vật nuôi quý hiếm, nâng cao hiệu quả chăn nuôi nông hộ, góp phần phát triển kinh tế địa phương và đa dạng hóa sản phẩm gia cầm đáp ứng nhu cầu thị trường ngày càng cao về chất lượng và giá trị dinh dưỡng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về đặc điểm sinh học, sinh trưởng và sinh sản của gia cầm, bao gồm:

• Lý thuyết về đặc điểm ngoại hình và di truyền sắc tố da, lông: Màu sắc da và lông do sắc tố xantofin và melanin quyết định, là chỉ tiêu nhận dạng giống và đánh giá thuần chủng. Gà Đa Cựa có màu lông đa dạng như đỏ - đen - tím sẫm, chân vàng hoặc xám đen với nhiều cựa đặc trưng.

• Lý thuyết về sinh trưởng và phát triển: Sinh trưởng là quá trình tích lũy protein và tăng khối lượng cơ thể, chịu ảnh hưởng bởi yếu tố di truyền, dinh dưỡng và môi trường. Tốc độ sinh trưởng của gà Đa Cựa được theo dõi từ lúc mới nở đến 28 tuần tuổi.

• Lý thuyết về sinh sản và năng suất trứng: Năng suất trứng phụ thuộc vào tuổi thành thục sinh dục, cường độ đẻ, chất lượng trứng và khả năng thụ tinh. Các chỉ tiêu như tuổi đẻ quả trứng đầu, tỷ lệ đẻ, khối lượng trứng, chỉ số Haugh được sử dụng để đánh giá.

• Lý thuyết về ảnh hưởng môi trường và kỹ thuật chăn nuôi: Nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng, mật độ nuôi và chế độ dinh dưỡng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, sinh trưởng và sinh sản của gà.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thu thập từ 253 hộ chăn nuôi tại 4 khu vực của xã Xuân Sơn, số lượng gà theo dõi gồm 55 con gà nuôi thịt và 102 con gà mái đẻ. Dữ liệu bổ sung từ Phòng Nông nghiệp huyện Tân Sơn và niên giám thống kê tỉnh Phú Thọ giai đoạn 2011-2013.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp điều tra phỏng vấn trực tiếp, quan sát thực tế, cân đo sinh trưởng hàng tuần, phân tích thành phần hóa học thịt tại phòng thí nghiệm theo tiêu chuẩn TCVN và ISO. Theo dõi sinh sản qua ghi chép tỷ lệ đẻ, chất lượng trứng và tỷ lệ ấp nở.

• Timeline nghiên cứu: Thực hiện từ tháng 7/2012 đến tháng 8/2013, theo dõi sinh trưởng và sinh sản liên tục trong suốt thời gian nghiên cứu.

• Phân tích số liệu: Sử dụng phần mềm Excel 2010 và Minitab 16 để xử lý thống kê, tính toán trung bình, sai số và hệ số biến động.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng số lượng đàn gà Đa Cựa: Số lượng gà Đa Cựa tại xã Xuân Sơn tăng từ 1.965 con năm 2011 lên 3.944 con vào giữa năm 2013, tương đương mức tăng khoảng 100% trong 2,5 năm. Khu vực Cỏi có số lượng gà tập trung cao nhất với 1.689 con năm 2013, chiếm 42,9% tổng đàn.

2. Cơ cấu phân bố và lai tạp: Trong 253 hộ điều tra, 55,73% nuôi thuần gà Đa Cựa, 37,16% nuôi gà Đa Cựa lẫn với các giống khác, cho thấy nguy cơ lai tạp cao, ảnh hưởng đến tính thuần chủng của giống.

3. Đặc điểm sinh học và sinh trưởng: Gà Đa Cựa có đặc điểm ngoại hình mảnh dẻ, chân nhiều cựa (3-8 cựa mỗi bên), màu lông đa dạng. Sinh trưởng tích lũy từ 0 đến 28 tuần tuổi cho thấy tốc độ tăng trọng ổn định, phù hợp với điều kiện chăn thả tự nhiên. Khối lượng trung bình gà trống đạt khoảng 2.530g ở 22 tuần tuổi, tương đương hoặc cao hơn một số giống gà địa phương khác.

4. Năng suất sinh sản và chất lượng trứng: Tuổi đẻ quả trứng đầu trung bình khoảng 21 tuần, tỷ lệ đẻ đạt 70-80% trong giai đoạn theo dõi. Khối lượng trứng trung bình đạt 50-60g, chỉ số Haugh trên 80, đánh giá chất lượng trứng rất tốt. Tỷ lệ trứng có phôi và tỷ lệ nở đạt trên 85%, phản ánh khả năng sinh sản ổn định.

Thảo luận kết quả

Sự tăng trưởng số lượng đàn gà Đa Cựa phản ánh hiệu quả của các chính sách bảo tồn và phát triển giống tại địa phương, đồng thời cho thấy tiềm năng kinh tế từ giống gà quý hiếm này. Tuy nhiên, tỷ lệ lai tạp cao là thách thức lớn, đòi hỏi các biện pháp quản lý nghiêm ngặt để bảo tồn quỹ gen.

Đặc điểm sinh trưởng và sinh sản của gà Đa Cựa phù hợp với điều kiện chăn thả tự nhiên, khả năng chống chịu bệnh tốt, phù hợp với khí hậu khắc nghiệt của vùng núi Xuân Sơn. So sánh với các giống gà địa phương như gà Ri, gà Đông Tảo, gà Đa Cựa có khối lượng và năng suất trứng tương đương hoặc vượt trội, đồng thời chất lượng thịt và trứng được đánh giá cao qua các chỉ tiêu hóa học và cảm quan.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng khối lượng theo tuần tuổi, biểu đồ tỷ lệ đẻ trứng theo thời gian và bảng phân tích thành phần hóa học thịt để minh họa rõ nét các kết quả.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng chương trình bảo tồn quỹ gen: Thiết lập các khu vực nuôi thuần chủng, tách biệt với các giống gà khác nhằm hạn chế lai tạp, bảo vệ đặc tính di truyền của gà Đa Cựa. Thời gian thực hiện trong 1-2 năm, chủ thể là chính quyền địa phương phối hợp với các viện nghiên cứu.

2. Đào tạo và nâng cao kỹ thuật chăn nuôi: Tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật chăm sóc, phòng bệnh, dinh dưỡng phù hợp với đặc điểm sinh học của gà Đa Cựa cho nông hộ. Mục tiêu tăng tỷ lệ nuôi sống và năng suất sinh sản, thực hiện liên tục hàng năm.

3. Phát triển mô hình chăn nuôi quy mô lớn: Hỗ trợ xây dựng chuồng trại, cung cấp con giống chất lượng, áp dụng kỹ thuật chăn nuôi bán công nghiệp để nâng cao hiệu quả kinh tế. Thời gian triển khai 2-3 năm, chủ thể là các doanh nghiệp phối hợp với nông dân.

4. Nghiên cứu và phát triển sản phẩm đặc sản: Xây dựng thương hiệu gà Đa Cựa, phát triển các sản phẩm thịt và trứng đặc sản phục vụ thị trường trong và ngoài tỉnh, góp phần nâng cao giá trị gia tăng. Chủ thể là các tổ chức kinh tế và chính quyền địa phương, thực hiện trong 3-5 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nông dân và hộ chăn nuôi tại vùng núi: Nhận biết đặc điểm sinh học, kỹ thuật nuôi và cách bảo tồn giống gà Đa Cựa để nâng cao hiệu quả chăn nuôi và thu nhập.

2. Nhà quản lý và chính quyền địa phương: Sử dụng số liệu nghiên cứu để xây dựng chính sách bảo tồn, phát triển giống gà quý hiếm, đồng thời định hướng phát triển kinh tế nông thôn bền vững.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành chăn nuôi: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, kết quả phân tích sinh trưởng, sinh sản và chất lượng sản phẩm để phát triển các đề tài nghiên cứu tiếp theo.

4. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực chăn nuôi gia cầm: Đánh giá tiềm năng phát triển giống gà Đa Cựa, xây dựng mô hình sản xuất kinh doanh hiệu quả, khai thác thị trường đặc sản.

Câu hỏi thường gặp

1. Gà Đa Cựa có đặc điểm gì nổi bật so với các giống gà khác?
   Gà Đa Cựa có chân mọc nhiều cựa (3-8 cựa mỗi bên), màu lông đa dạng, khả năng chống chịu bệnh tốt và chất lượng thịt thơm ngon, phù hợp với chăn thả tự nhiên vùng núi.

2. Tỷ lệ đẻ trứng của gà Đa Cựa như thế nào?
   Tỷ lệ đẻ đạt khoảng 70-80% trong giai đoạn theo dõi, với tuổi đẻ quả trứng đầu trung bình 21 tuần, phù hợp với điều kiện chăn nuôi nông hộ.

3. Làm thế nào để hạn chế lai tạp giống gà Đa Cựa?
   Cần xây dựng khu vực nuôi thuần chủng, tách biệt với các giống gà khác, đồng thời nâng cao nhận thức và kỹ thuật chăn nuôi cho người dân để bảo tồn đặc tính di truyền.

4. Chất lượng thịt gà Đa Cựa được đánh giá ra sao?
   Thịt gà Đa Cựa có thành phần dinh dưỡng cân đối, độ pH và màu sắc thịt đạt tiêu chuẩn chất lượng tốt, độ dai phù hợp, đáp ứng yêu cầu thị trường đặc sản.

5. Nghiên cứu này có thể áp dụng cho vùng khác không?
   Có thể áp dụng cho các vùng núi có điều kiện khí hậu tương tự, tuy nhiên cần điều chỉnh kỹ thuật chăn nuôi phù hợp với đặc điểm địa phương để đạt hiệu quả cao.

Kết luận

• Gà Đa Cựa là giống gà quý hiếm với đặc điểm sinh học độc đáo, có tiềm năng phát triển kinh tế tại xã Xuân Sơn, huyện Tân Sơn, tỉnh Phú Thọ.
• Số lượng đàn gà Đa Cựa tăng gần gấp đôi trong 2,5 năm nhờ chính sách bảo tồn và phát triển của địa phương.
• Đặc điểm sinh trưởng và sinh sản của gà Đa Cựa phù hợp với điều kiện chăn thả tự nhiên, chất lượng thịt và trứng đạt tiêu chuẩn cao.
• Nguy cơ lai tạp cao đòi hỏi các biện pháp bảo tồn quỹ gen và quản lý nghiêm ngặt.
• Đề xuất các giải pháp kỹ thuật, chính sách và phát triển sản phẩm đặc sản nhằm nâng cao giá trị và hiệu quả chăn nuôi.

Khuyến khích các cơ quan chức năng và nông dân áp dụng các giải pháp bảo tồn và phát triển giống gà Đa Cựa, đồng thời mở rộng nghiên cứu để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của vấn đề nghiên cứu 1. Cơ sở nghiên cứu một số đặc điểm sinh học ở gia cầm 1. Ngoại hình của gia cầm Theo Đặng Hữu Lanh và cs (1999)[22] màu sắc da, lông là mã hiệu của giống, một tín hiệu để nhận dạng con giống.

Màu sắc và phối hợp màu sắc đã đi vào khía cạnh thẩm mỹ của con người. Màu sắc da, lông là một chỉ tiêu cho chọn lọc: thông thường màu sắc đồng nhất là giống thuần, trên cơ sở đồng nhất đó mà loang là không thuần, đã bị pha tạp. Màu sắc do một số ít gen kiểm soát nên có thể sử dụng để phân tích di truyền dự đoán màu của đời sau trong chọn lọc. Hầu như không có tính trạng bên ngoài nào của vật nuôi được những nhà chăn nuôi chú ý bằng sắc lông và đốm.

Vì vậy, không lấy làm lạ khi thấy sắc lông là một tính trạng của phẩm giống và đặc tính của phần lớn phẩm giống đều có yêu cầu nhất định về sắc lông. Sắc tố da, lông của gà được xác định bằng hai loại sắc tố là xantofin và melanin. Xantofin là sắc tố tinh thể màu vàng, chất này gà lấy từ thức ăn, nó chỉ nằm ở da những con có sắc vàng ở da, mỏ và cổ chân đều đồng hợp thể theo gen mà alen trội của nó (W) hạn chế sự tích luỹ cơ - xantofin trong máu và mỡ (Hutt). Melanin có ở da và gốc lông, xuất hiện không phụ thuộc vào lứa tuổi.

Ở những con hoàn toàn có màu, da thường có melanin. Ngoài ra, trong một vài trường hợp đặc biệt, chất này cũng có cả ở lớp da trong, da ngoài. Ở những con đồng hợp thể hay nửa đồng hợp thể do gen lặn (id) liên kết với giới tính, chất melanin không lan rộng được do lớp da trong hạn chế. Nếu lớp da ngoài cũng có chất xantofin thì da có màu óng ánh thấy rõ n 4 qua các tế bào Stratun corneum trong vắt của cẳng chân.

Nếu cũng trong lớp da ấy mà lại có xantofin nữa thì màu trở thành xanh. Ở các giống có màu sắc đen, màu vàng có thể hoàn toàn do màu đen che lấp. Giải thích di truyền màu sắc da của các loại gia cầm như vậy, còn về màu sắc lông thì phức tạp hơn. Sự thay đổi về màu sắc lông do các nguyên nhân: thứ nhất là do màu sắc, hình thức và sự phân bố các hạt màu trong tế bào, thứ hai là số lượng các lớp tế bào cấu trúc và khả năng thâu nhạy ánh sáng của các tế bào ấy (Hutt).

Vì vậy, loại màu sắc này phụ thuộc vào cấu trúc. Ví dụ: các màu xanh, đỏ thường thấy ở gà đen. Ở phần lớn các giống gà, gà trống và gà mái được phân biệt nhau qua bộ lông, lông gáy, vòng cung cánh và lông seo ở gà trống thì nhọn, cong và dài. Tính trạng màu sắc và kiểu lông là tính trạng bị giới hạn bởi giới tính.

Mào là đặc điểm sinh dục thứ cấp nên có thể phân biệt trống, mái. Mào gà rất đa dạng cả về hình dáng, kích thước, màu sắc, có thể đặc trưng cho từng giống. Theo hình dạng mào người ta phân biệt các loại: mào cờ (mào đơn), mào hạt đậu, mào hoa hồng, mào nụ. Cổ, bàn và ngón chân thường có vẩy sừng bao kín, cơ tiêu giảm chỉ còn gân và da.

Chân thường có vuốt và cựa. Cựa có vai trò cạnh tranh sinh sản và đấu tranh sinh tồn của loài. Chân gia cầm có 4 ngón, hiếm khi 5 ngón vì thế khi phát hiện chân gà Đa Cựa có từ 3-8 cựa (ngón) là phát hiện mới cần có các nghiên cứu đi sâu vào nghiên cứu về giống gà địa phương này. Tập tính và sức đề kháng Tập tính động vật là chuỗi những phản ứng trả lời lại các kích thích của môi trường (bên trong cũng như bên ngoài cơ thể) nhờ đó mà động vật tồn tại và phát triển.

Dựa vào các đặc điểm của tập tính động vật, có thể phân biệt thành 2 nhóm tập tính chính là: tập tính bẩm sinh và tập tính thứ sinh. n 5 Tập tính bẩm sinh (inborn): là những hoạt động cơ bản của cơ thể động vật mà ngay từ khi sinh ra đã có, không cần qua học hỏi, rèn luyện, mang tính bản năng, được di truyền từ bố mẹ, không thay đổi và không chịu ảnh hưởng của điều kiện và hoàn cảnh sống, chúng được quyết định bởi yếu tố di truyền. Tập tính thứ sinh (acquired): là loại tập tính được hình thành trong quá trình sống do học tập hoặc do có sự bàn giao giữa các cá thể cùng loài. Ở những nhóm động vật càng cao, càng tiến hóa, loại tập tính đó học được càng nhiều, do đó chúng càng dễ thích nghi với điều kiện và hoàn cảnh sống.

Ngoài ra, có thể kể loại tập tính thứ ba là tập tính hỗn hợp (mixed). Sức sống và khả năng kháng bệnh là một chỉ tiêu quan trọng ảnh hưởng trực tiếp tới cơ thể. Hiệu quả chăn nuôi bị chi phối bởi các yếu tố bên trong cơ thể (di truyền) và môi trường ngoại cảnh (dinh dưỡng, chăm sóc, mùa vụ, dịch tễ, chuồng trại. Lê Viết Ly (1995)[19] cho biết, động vật thích nghi tốt thể hiện ở sự giảm khối lượng cơ thể thấp nhất khi bị stress, có sức sinh sản tốt, sức kháng bệnh cao, sống lâu và tỷ lệ chết thấp.

Sức sống được xác định bởi tính di truyền, đó là khả năng có thể chống lại những ảnh hưởng bất lợi của môi trường cũng như ảnh hưởng của dịch bệnh (Johanson, 1972) [13]. Sự giảm sức sống ở giai đoạn hậu phôi có thể do tác động của các gen nửa gây chết, nhưng chủ yếu là do tác động của môi trường (Brandsch and cs, 1978) [58]. Các giống vật nuôi nhiệt đới có khả năng chống bệnh truyền nhiễm, bệnh ký sinh trùng cao hơn so với các giống vật nuôi ở vùng ôn đới (Trần Đình Miên và cs, 1994) [32]. Trần Thị Mai Phương, (2004) [26] cho biết, tỷ lệ nuôi sống của gà Ác từ 0 - 8 tuần tuổi đạt 93,6 - 96,9%.

Tỷ lệ nuôi sống của gà Ri từ 0 - 9 tuần 92,11% (Nguyễn Đăng Vang và cs, 1999) [42]. Cơ sở nghiên cứu một số đặc điểm sinh trưởng và các yếu tố ảnh hưởng tới khả năng sinh trưởng của gia cầm 1. Khái niệm về sinh trưởng và phát triển Về mặt sinh học, sự sinh trưởng được xem như quá trình tổng hợp protein, nên người ta thường lấy việc tăng khối lượng làm chỉ tiêu đánh giá khả năng sinh trưởng, sinh trưởng là một quá trình sinh lý phức tạp và tuân theo những quy luật nhất định. Trần Đình Miên và cs, (1995)[24] cho biết: Mydedorpho A.F là người đầu tiên phát hiện ra quy luật sinh trưởng theo giai đoạn của gia súc, cho rằng gia súc non phát triển mạnh nhất sau khi mới sinh, sau đó tăng khối lượng giảm dần theo từng tháng tuổi.

* Khái niệm sinh trưởng: Sinh trưởng là một quá trình sinh lý, sinh hoá phức tạp, duy trì từ khi phôi được hình thành cho đến khi con vật đã trưởng thành. Trần Đình Miên và cs, (1995)[24] đã khái quát: Sinh trưởng là một quá trình tích luỹ các chất hữu cơ thông qua trao đổi chất, là sự tăng lên về chiều cao, chiều dài, bề ngang, khối lượng của từng cơ quan, bộ phận cũng như toàn bộ cơ thể trên cơ sở tính di truyền từ đời trước. Mozan, (1977) (trích theo Chamber, 1990)[46] đã định nghĩa: “Sinh trưởng là tổng hợp sự sinh trưởng của các bộ phận như thịt, xương, da. Những bộ phận này không những khác nhau về tốc độ sinh trưởng mà còn phụ thuộc vào chế độ dinh dưỡng”.

Khái quát hơn, Trần Đình Miên và cs, (1992)[22] đã định nghĩa đầy đủ như sau “Sinh trưởng là một quá trình tích luỹ các chất hữu cơ do đồng hoá và dị hoá, là sự tăng chiều cao, chiều dài, bề ngang, khối lượng của các bộ phận và toàn cơ thể của con vật trên cơ sở tính chất di truyền từ đời trước”. Cùng với quá trình sinh trưởng, các tổ chức và cơ quan của cơ thể luôn luôn phát triển hoàn thiện chức năng sinh lý của mình dẫn đến phát dục. Về mặt sinh n 7 học, sinh trưởng của gia cầm là quá trình tổng hợp protein thu nhận từ bên ngoài chuyển hoá thành protein đặc trưng cho từng cơ thể của từng giống, dòng làm cho cơ thể tăng lên về khối lượng và kích thước. Sự sinh trưởng ở động vật tuân theo những quy luật nhất định.

Theo Trần Đình Miên và cs, (1994)[23] thì Midedorpho (1987) là người đầu tiên đã phát hiện ra quy luật sinh trưởng theo giai đoạn của gia súc. Ông cho rằng ở gia súc non phát triển mạnh nhất sau khi mới sinh, sau đó phần tăng khối lượng giảm dần theo tuổi. Theo Kislowsky (1930) trong tài liệu của Nguyễn Ân, (1984)[1] đã khẳng định: Thời gian của các giai đoạn dài hay ngắn, số lượng giai đoạn và sự đột biến trong sinh trưởng của từng giống, từng cá thể có sự khác nhau. Sự sinh trưởng không đều còn thể hiện ở từng bộ phận cơ quan (mô, xương, cơ), có bộ phận ở thời kỳ này phát triển nhanh, nhưng ở thời kỳ khác lại phát triển chậm.

Các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình sinh trưởng của gia cầm Các tính trạng số lượng, trong đó tốc độ sinh trưởng và khối lượng cơ thể gà, chịu ảnh rất lớn các tác động của môi trường E (Environment). Theo Đặng Vũ Bình (2002)[2]; Nguyễn Văn Thiện và cs, (1995)[29] quan hệ giữa kiểu hình P (Phenotype), kiểu gen G (Genotype) và môi trường E (Environment) được biểu thị bằng công thức P = G + E; Đặng Hữu Lanh và cs, (1999)[15]; Nguyễn Văn Thiện và cs, (1998)[31] cho rằng căn cứ vào mức độ, tính chất ảnh hưởng lên cơ thể gia súc, gia cầm, môi trường E được chia làm hai loại: - Môi trường chung Eg (General environment) tác động thường xuyên liên tục đến tất cả các cá thể trong quần thể. - Môi trường riêng ES (Special environment) tác động đến một số cá thể riêng biệt nào đó trong quần thể trong một thời gian ngắn. n 8 Theo Lê Đình Lương và cs, (1994)[18] các giống gia súc, gia cầm đều nhận được từ tổ tiên, bố mẹ chúng một số gen quyết định tính trạng, trong đó có các tính trạng số lượng.

Đó chính là những đặc điểm di truyền của giống hoặc dòng, nhưng những khả năng đó có phát huy được hay không còn phụ thuộc rất nhiều vào môi trường sống của chúng như thức ăn, điều kiện chăm sóc nuôi dưỡng và khí hậu.