Đ¾I HâC QUàC GIA HÀ NàI TR¯àNG Đ¾I HâC Y D¯ỢC ----------***---------- NGUYÄN TRUNG DUY Đ¾C ĐIÂM LÂM SÀNG VÀ CÂN LÂM SÀNG CþA Dà VÂT THþC QUÀN â TR¾ EM KHÓA LUÂN TÞT NGHIÞP Đ¾I HâC NGÀNH Y ĐA KHOA Hà Nßi - 2023 Đ¾I HâC QUàC GIA HÀ NàI TR¯àNG Đ¾I HâC Y D¯ỢC ----------***---------- NGUYÄN TRUNG DUY Đ¾C ĐIÂM LÂM SÀNG VÀ CÂN LÂM SÀNG CþA Dà VÂT THþC QUÀN â TR¾ EM KHÓA LUÂN TÞT NGHIÞP Đ¾I HâC NGÀNH Y ĐA KHOA Khóa: QH.Y Ng°ái h°ßng dÁn: TS.BS ĐÀO ĐÌNH THI TS.BS NGUYÄN TUÂN S¡N HÀ NÞI - 2023 LàI CÀM ¡N Trong quá trình hãc tÃp, nghiên cău và hoàn thành khóa luÃn này, em đã nhÃn đ°çc nhiÃu sā giúp đå cāa các thầy cô và anh chá. Vßi lòng biÁt ¢n sâu sÅc, em xin chân thành gāi lái cÁm ¢n tßi: Ban chā nhiám, thầy cô giáo Bá môn Tai Mũi Hãng, tr°áng Đ¿i hãc Y D°çc - Đ¿i hãc Quác gia Hà Nái; Ban giám đác Bánh vián cāa Bánh vián Tai Mũi Hãng Trung °¢ng vì đã t¿o điÃu kián thuÃn lçi cho em trong quá trình hãc tÃp và nghiên cău. Em xin gāi lái cÁm ¢n tßi các nhà khoa hãc trong hái đßng khoa hãc thông qua đà c°¢ng, hái đßng khoa hãc bÁo vá khóa luÃn đã đóng góp nhiÃu ý kiÁn quý báu cho em trong quá trình nghiên cău, hoàn chßnh khóa luÃn tát nghiáp chuyên ngành y đa khoa. Em cũng xin gāi lái cÁm ¢n đÁn tÃp thÅ cán bá công nhân viên cāa bánh vián và Bá môn Tai Mũi Hãng, đÁc biát là sā giúp đå và t¿o điÃu kián thuÃn lçi cāa khoa Nái soi, khoa CÃp cău, phòng KÁ ho¿ch táng hçp Bánh vián Tai Mũi Hãng Trung ¯¢ng.
Em xin trân trãng bày tß lòng cÁm ¢n đÁn các bánh nhân – nhÿng ng°ái đã đóng góp không nhß cho sā thành công cāa khóa luÃn này. Em xin tß lòng kính trãng và biÁt ¢n tßi: TS.BS Đào Đình Thi, ng°ái thầy đã tÃn tâm dìu dÅt, giúp đå và h°ßng dÁn em trong suát quá trình hãc tÃp và nghiên cău.BS Nguyßn TuÃn S¢n, thầy đã luôn quan tâm, hÁt lòng giúp đå, chß bÁo ân cần trong suát quá trình hãc tÃp và nghiên cău. Cuái cùng em xin bày tß lòng biÁt ¢n tßi cha m¿, anh chá em trong gia đình, b¿n bè đã đáng viên, chia sÁ vßi em trong suát quá trình hãc tÃp và nghiên cău. Hà Nái, tháng 5 năm 2023 Nguyßn Trung Duy MỤC LỤC ĐÀT VÂN ĐÂ.
1 Ch°¢ng 1: TàNG QUAN. GIÀI PHÀU VÀ SINH LÝ THĀC QUÀN. GiÁi phÁu thāc quÁn. Các đo¿n thāc quÁn và liên quan giÁi phÁu.
CÃu t¿o mô hãc thành thāc quÁn:. Sinh lý thāc quÁn. SINH LÝ BàNH Dà VÂT THĀC QUÀN:. ĐIÂU KIàN THUÂN LæI MÄC Dà VÂT THĀC QUÀN:.
TRIàU CHĂNG LÂM SÀNG, CÂN LÂM SÀNG CĀA Dà VÂT THĀC QUÀN. Giai đo¿n ch°a có biÁn chăng:. Giai đo¿n biÁn chăng:. Trên thÁ gißi:.
13 Ch°¢ng 2: ĐàI T¯æNG VÀ PH¯¡NG PHÁP NGHIÊN CĂU. ĐàI T¯æNG NGHIÊN CĂU:. Tiêu chu¿n chãn lāa bánh nhân. Tiêu chu¿n lo¿i trÿ.
ĐàA ĐIÄM VÀ THàI GIAN NGHIÊN CĂU. PH¯¡NG PHÁP NGHIÊN CĂU. Các nái dung và thông sá nghiên cău:. CÁC BIÀN Sà NGHIÊN CĂU.
QUI TRÌNH NGHIÊN CĂU. PH¯¡NG TIàN NGHIÊN CĂU. THU THÂP VÀ XĀ LÝ Sà LIàU. 20 Ch°¢ng 3: KÀT QUÀ NGHIÊN CĂU.
ĐÀC ĐIÄM CHUNG CĀA Dà VÂT THĀC QUÀN â TRÀ EM. Phân bá theo tuái. Phân bá bánh nhân theo gißi. Thái gian đÁn bánh vián.
Xā trí tr°ßc khi vào vián. Lý do vào vián. ĐÀC ĐIÄM LÂM SÀNG CĀA Dà VÂT THĀC QUÀN â TRÀ EM. Triáu chăng c¢ năng.
Triáu chăng thāc thÅ. ĐÀC ĐIÄM CÂN LÂM SÀNG CĀA Dà VÂT THĀC QUÀN TRÀ EM27 3. Hình Ánh X-Quang. 27 Ch°¢ng 4: BÀN LUÂN.
ĐÁc điÅm chung cāa dá vÃt thāc quÁn ã trÁ em:. Thái gian vào vián:. Xā trí tr°ßc khi vào vián. Lý do vào vián.
BÁn chÃt và vá trí cāa dá vÃt:. ĐÁc điÅm lâm sàng, cÃn lâm sàng cāa dá vÃt thāc quÁn ã trÁ em:. Triáu chăng lâm sàng:. 37 BÀNG CHĂ CÁI VI¾T TÄT CRT : Cung răng trên CS : Cát sáng DVTQ : Dá vÃt thāc quÁn ĐM : Đáng m¿ch LCTQCS : Lãc cãc thanh quÁn – cát sáng PQ : PhÁ quÁn TE : TrÁ em TMH : Tai Mũi Hãng TQ : Thāc quÁn TW : Trung °¢ng DANH MỤC BÀNG BÁng 2.
Tß lá DVTQ theo vùng. Thái gian đÁn bánh vián cāa DVTQ. Liên quan đáa d° và xā trí tr°ßc khi vào vián. Lý do vào vián.
Triáu chăng c¢ năng. Triáu chăng thāc thÅ. BiÁn đái công thăc máu ã DVTQ ã TE. Triáu chăng X-Quang cāa DVTQ ã TE.
27 DANH MỤC BIÂU Đà BiÅu đß 3. Tỷ lá trÁ mÅc dá vÃt thāc quÁn theo nhóm tuái. Tỷ lá trÁ mÅc dá vÃt thāc quÁn theo gißi. 22 DANH MỤC HÌNH VÀ, HÌNH ÀNH Hình 1.
Phân đo¿n thāc quÁn. Liên quan giÁi phÁu thāc quÁn. Bá nái soi áng căng t¿i bánh vián TMH TW. Máy nái soi thāc quÁn t¿i Bánh vián TMH TW.
19 Đ¾T VÂN ĐÀ Dá vÃt thāc quÁn là nhÿng vÃt mÅc l¿i ã thāc quÁn, tÿ miáng thāc quÁn tßi tâm vá, gây cÁn trã quá trình nuát và gây ra các biÁn chăng nguy hiÅm. Dá vÃt thāc quÁn là mát bánh cÃp cău rÃt th°áng gÁp trong chuyên khoa Tai Mũi Hãng, ã mãi lăa tuái, mãi thái điÅm trong năm. Nhÿng tr°áng hçp đÁn vián sßm, đ°çc ch¿n đoán và điÃu trá đúng th°áng cho tiên l°çng tát, ít gÁp biÁn chăng nguy hiÅm và không tán kém và kinh tÁ. Tuy nhiên, nÁu phát hián muán có thÅ có nhiÃu biÁn chăng nÁng, nguy hiÅm tßi cÁ tính m¿ng bánh nhân, viác điÃu trá trã nên phăc t¿p, mÃt nhiÃu thái gian và rÃt tán kém.
Dá vÃt thāc quÁn ngày càng phá biÁn và đa d¿ng. â Viát Nam, dá vÃt thāc quÁn th°áng gÁp ã ng°ái lßn nhiÃu h¢n trÁ em. Tỷ lá dá vÃt thāc quÁn theo Võ Thanh Quang ã ng°ái lßn gÁp 69,55%[1]; theo Vũ Trung Kiên ã ng°ái lßn gÁp 76,5%[2]; theo L°u Vân Anh ã ng°ái lßn gÁp 72,9%[3]. Tuy nhiên, mát sá nghiên cău trên thÁ gißi cho thÃy tß lá cao dá vÃt thāc quÁn gÁp ã trÁ em.
Theo mát nghiên cău ã NhÃt BÁn bãi Yasushi Domeki, có 2 nhóm tuái hay gÁp dá vÃt thāc quÁn là trÁ em d°ßi 9 tuái (đÁc biát ã trÁ tÃp đi d°ßi 4 tuái) và ng°ái già trên 70 tuái [4]. Theo mát nghiên cău khác cāa Nadir A năm 2011, trong 177 cases dá vÃt thāc quÁn đ°çc quan sát ã Thá Nhĩ Kì có mát nāa là trÁ em d°ßi 10 tuái. Bánh nhân nhß nhÃt là 6 tháng tuái [5]. â Viát Nam đã có nhiÃu nghiên cău và dá vÃt thāc quÁn trên ng°ái lßn.
Tuy nhiên, chúng tôi tìm thÃy rÃt ít nghien c°ú và dá vÃt thāc quÁn trên trÁ em. Vì vÃt, đÅ góp phần trong viác ch¿n đoán và điÃu trá dá thÃt thāc quÁn ã trÁ em, chúng tôi tiÁn hành nghiên cău đà tài <ĐÁc điÅm lâm sàng và cÃn lâm sàng cāa dá vÃt thāc quÁn ã trÁ em= nhằm mÿc tiêu sau: Mô tÁ đ¿c điÃm lâm sàng và cÃn lâm sàng cÿa dá vÃt thÿc quÁn ã tr¿ em. 1 Ch°¢ng 1 TâNG QUAN 1. GIÀI PHÀU VÀ SINH LÝ THþC QUÀN 1.
GiÁi phÁu thÿc quÁn - Thāc quÁn là mát áng c¢ - niêm m¿c nái liÃn h¿ hãng vßi d¿ dày, nāa trên d¿t theo chiÃu tr°ßc sau, nāa d°ßi h¢i tròn. Vì cÃu t¿o nh° vÃy nên Ánh h°ãng tßi chiÃu mÅc cāa dá vÃt trong thāc quÁn. - Gißi h¿n [6]: + Trên: là miáng thāc quÁn, t°¢ng ăng ã phía tr°ßc vßi bá d°ßi sÿn nhÁn, ã phía sau ngang tầm đát sáng cá 6 nÁu đầu thẳng. + D°ßi: tÃn hÁt ã lß tâm vá cāa d¿ dày, ngang s°án trái cāa đát sáng ngāc 11.
- аáng đi: thāc quÁn có h°ßng chung tÿ trên xuáng d°ßi và chÁch sang trái, bÅt đầu ã cá, liên tiÁp vßi hãng, thāc quÁn ch¿y xuáng dãc theo mÁt tr°ßc cát sáng, qua trung thÃt trên và trung thÃt sau rßi chui qua lß thāc quÁn cāa c¢ hoành xuáng bÿng, tÃn hÁt ã lß tâm vá cāa d¿ dày [6]. - Kích th°ßc: + ChiÃu dài: ã trÁ em, thāc quÁn dài trung bình 7-14 cm. Lúc 3 tuái, TQ s¿ gÃp đôi chiÃu dài lúc mßi đÁ ra và phát triÅn theo chiÃu dãc, tăng 0,65 cm trong 1 năm cho đÁn tuái dÃy thì. TQ ã ng°ái lßn dài trung bình 25-30 cm [7].
+ аáng kính: ã trÁ s¢ sinh, TQ có đ°áng kính 5-6 mm[7]. â ng°ái lßn, đ°áng kính thay đái theo đo¿n, khoÁng 2-3 cm. - TQ đ°çc chia thành 4 đo¿n: TQ cá, TQ ngāc, TQ hoành, TQ bÿng. - Có nhiÃu n¢i trong lòng TQ bá h¿p l¿i do liên quan giÁi phÁu gãi là các eo h¿p tā nhiên, đó là n¢i dá vÃt dß bá mÅc l¿i.
TQ có 5 đo¿n h¿p tā nhiên là: + ĐiÅm h¿p miáng TQ: ngang tầm C6, cách cung răng trên (CRT) 14- 15 cm; đ°áng kính ngang 2,3 cm; đ°áng kính tr°ßc sau 1,7 cm. Đây là n¢i h¿p nhÃt cāa TQ nên dá vÃt hay mÅc ã đây. 2 + ĐiÅm h¿p quai đáng m¿ch (ĐM) chā: do quai ĐM chā đè vào s°án trái cāa TQ; ngang tầm D4; cách CRT 22-24 cm; đ°áng kính ngang 2,3 cm; đ°áng kính tr°ßc sau 1,9 cm. Nhÿng dá vÃt sÅc nhãn dß gây tán th°¢ng ĐM.
+ ĐiÅm h¿p phÁ quÁn (PQ) gác trái: PQ gác trái bÅt chéo phía tr°ßc TQ ngang tầm D5; cách CRT 27 cm; đ°áng kính ngang 2,3 cm; đ°áng kính tr°ßc sau 1,7 cm. + ĐiÅm h¿p hoành: chß TQ chui qua c¢ hoành, ngang tầm D10; cách CRT 36 cm; đ°áng kính ngang và đ°áng kính tr°ßc sau 2,3 cm. + ĐiÅm h¿p tâm vá: cách CRT 39-40 cm. Ngoài ra, theo Chevalier- Jackson còn có đo¿n thÃt ăc [8].
Trên lâm sàng, nhÿng chß h¿p cần đ°çc l°u ý khi lußn các dÿng cÿ qua thāc quÁn [6]. Theo Jackson C và Jackson CL [8], khoÁng cách nái soi tÿ cung răng trên (CRT) đÁn các vá trí h¿p tā nhiên cāa thāc quÁn nh° sau: Miáng Quai đáng PhÁ quÁn Lß c¢ Tuái Tâm vá thāc quÁn m¿ch chā gác trái hoành S¢ sinh 7 cm 12 cm 13 cm 19 cm 21 cm 1 9 cm 14 cm 15 cm 21 cm 23 cm 3 10 cm 15 cm 16 cm 23 cm 25 cm 6 11 cm 16 cm 18 cm 24 cm 26 cm 10 12 cm 17 cm 20 cm 25 cm 27 cm 14 14 cm 21 cm 24 cm 31 cm 34 cm 3 Hình 1. Phân đoạn thực quản [7] 1. Các đo¿n thÿc quÁn và liên quan giÁi phÁu * Miáng thāc quÁn: - Gißi h¿n tr°ßc là 1/2 d°ßi cāa sÿn nhÁn.