Luận án tiến sĩ nghiên cứu phẫu thuật thay lại khớp háng của NCS Trần Mạnh Hùng năm 2022

Luận án tiến sĩ nghiên cứu đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và đánh giá hiệu quả phẫu thuật thay lại khớp háng, cung cấp thông tin chuyên sâu về phương pháp điều trị.

• Tác giả: Trần Mạnh Hùng
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Xuân Thùy
• Trường học: Đại học Y Hà Nội
• Chuyên ngành: Chấn thương chỉnh hình và tạo hình
• Đề tài: Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và đánh giá kết quả điều trị phẫu thuật thay lại khớp háng
• Loại tài liệu: Luận án tiến sĩ y học
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CÁM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ
• DANH MỤC HÌNH
• ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Cấu tạo khớp háng nhân tạo
• 1.1.1. Ổ cối nhân tạo
• 1.1.2. Chỏm khớp háng nhân tạo
• 1.1.3. Chuôi khớp háng nhân tạo
• 1.2. Thay đổi quanh khớp háng nhân tạo
• 1.2.1. Thay đổi cơ học quanh khớp háng nhân tạo
• 1.2.2. Thay đổi sinh học quanh khớp háng nhân tạo
• 1.2.3. Đánh giá sự cố định của chuôi khớp và ổ cối nhân tạo
• 1.3. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của các nguyên nhân phải thay lại khớp háng nhân tạo không do nhiễm khuẩn
• 1.3.1. Lỏng khớp háng nhân tạo vô khuẩn
• 1.3.2. Gãy xương quanh khớp
• 1.3.3. Các chỉ định thay lại khớp háng khác
• 1.4. Vật liệu thay lại khớp háng nhân tạo
• 1.4.1. Thay lại ổ cối
• 1.4.2. Thay lại chuôi khớp háng
• 1.4.3. Mảnh ghép và dụng cụ kết hợp xương
• 1.4.4. Khó khăn khi thay lại khớp háng
• 1.5. Tình hình thay khớp háng và thay lại khớp háng tại Việt Nam và trên thế giới
• 1.5.1. Lịch sử phẫu thuật thay khớp háng
• 1.5.2. Tình hình thay lại khớp háng trên thế giới
• 1.5.3. Một số yếu tố ảnh hưởng đến kết quả thay lại
• 1.5.4. Tình hình thay khớp tại Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.1. Tiêu chuẩn lựa chọn
• 2.1.2. Tiêu chuẩn loại trừ
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.2.1. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.2.2. Thiết kế nghiên cứu
• 2.2.3. Quy trình phẫu thuật thay lại khớp háng nhân tạo
• 2.2.4. Các biến số nghiên cứu
• 2.2.5. Các tiêu chuẩn để đánh giá kết quả trong nghiên cứu
• 2.2.6. Tập phục hồi chức năng
• 2.2.7. Phân tích và xử lý số liệu
• 2.2.8. Sai số và biện pháp khống chế
• 2.2.9. Khía cạnh đạo đức của đề tài
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ
• 3.1. Đặc điểm bệnh nhân
• 3.1.1. Tuổi và giới
• 3.1.2. Lý do thay khớp lần đầu
• 3.1.3. Thời gian giữa hai lần thay khớp
• 3.1.4. Lý do thay lại khớp háng
• 3.2. Đặc điểm lâm sàng và Xquang trước mổ của bệnh nhân thay lại khớp háng
• 3.2.1. Đặc điểm lâm sàng
• 3.2.2. Đặc điểm cận lâm sàng
• 3.3. Kết quả phẫu thuật
• 3.3.1. Đặc điểm phẫu thuật
• 3.3.2. Kết quả gần
• 3.3.3. Kết quả xa
• 3.4. Một số yếu tố ảnh hưởng đến kết quả phẫu thuật
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm bệnh nhân
• 4.1.1. Tuổi và giới
• 4.1.2. Lý do thay khớp lần đầu
• 4.1.3. Thời gian giữa hai lần thay khớp
• 4.1.4. Lý do thay lại khớp háng
• 4.2. Đặc điểm lâm sàng và Xquang trước mổ của bệnh nhân thay lại khớp háng
• 4.2.1. Đặc điểm lâm sàng
• 4.2.2. Đặc điểm trên phim Xquang
• 4.3. Kết quả phẫu thuật
• 4.3.1. Đặc điểm phẫu thuật
• 4.3.2. Kết quả gần
• 4.3.3. Kết quả xa
• 4.4. Một số yếu tố ảnh hưởng đến chức năng khớp háng
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG

Đặc điểm lâm sàng của bệnh nhân thay lại khớp háng là yếu tố quan trọng trong việc đánh giá tình trạng sức khỏe và quyết định phương pháp điều trị. Các bệnh nhân thường có tuổi cao, với tỷ lệ nữ giới chiếm ưu thế. Lý do thay khớp lần đầu thường liên quan đến các chấn thương hoặc bệnh lý như thoái hóa khớp. Thời gian giữa hai lần thay khớp cũng là một yếu tố cần xem xét, vì nó ảnh hưởng đến kết quả phẫu thuật. Đặc điểm lâm sàng trước mổ bao gồm các triệu chứng như đau khớp, hạn chế vận động và biến dạng khớp. Các xét nghiệm cận lâm sàng như X-quang giúp xác định tình trạng khớp và các tổn thương xương xung quanh. Theo nghiên cứu, có khoảng 30% bệnh nhân có dấu hiệu lỏng khớp háng nhân tạo trước khi phẫu thuật. Điều này cho thấy sự cần thiết phải theo dõi và đánh giá định kỳ tình trạng khớp háng nhân tạo để phát hiện sớm các vấn đề. Việc nắm rõ đặc điểm lâm sàng giúp bác sĩ đưa ra quyết định chính xác trong việc thay lại khớp háng.

1.1. Đặc điểm bệnh nhân

Đặc điểm bệnh nhân là một phần quan trọng trong nghiên cứu này. Đối tượng nghiên cứu chủ yếu là những bệnh nhân từ 60 tuổi trở lên, với tỷ lệ nữ giới cao hơn nam giới. Lý do thay khớp lần đầu thường là do thoái hóa khớp hoặc chấn thương. Thời gian giữa hai lần thay khớp cũng được ghi nhận, với nhiều bệnh nhân có thời gian từ 5 đến 10 năm. Các triệu chứng lâm sàng như đau khớp, hạn chế vận động và biến dạng khớp là những dấu hiệu điển hình. Việc phân tích đặc điểm lâm sàng giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả phẫu thuật và phục hồi chức năng sau này.

II. CẬN LÂM SÀNG

Cận lâm sàng đóng vai trò quan trọng trong việc đánh giá tình trạng khớp háng trước khi phẫu thuật. Các xét nghiệm như X-quang giúp xác định tình trạng khớp và các tổn thương xương xung quanh. Kết quả X-quang cho thấy nhiều bệnh nhân có dấu hiệu lỏng khớp háng nhân tạo, điều này có thể dẫn đến quyết định thay lại khớp. Ngoài ra, các xét nghiệm máu như chỉ số bạch cầu và protein phản ứng C (CRP) cũng được thực hiện để đánh giá tình trạng viêm nhiễm. Việc sử dụng các phương pháp cận lâm sàng hiện đại giúp bác sĩ có cái nhìn tổng quan về tình trạng sức khỏe của bệnh nhân, từ đó đưa ra phương pháp điều trị phù hợp. Cận lâm sàng không chỉ giúp xác định tình trạng khớp mà còn hỗ trợ trong việc theo dõi tiến trình phục hồi sau phẫu thuật.

2.1. Xét nghiệm cận lâm sàng

Xét nghiệm cận lâm sàng là một phần không thể thiếu trong quá trình chuẩn bị phẫu thuật thay lại khớp háng. Các xét nghiệm X-quang giúp xác định tình trạng khớp và các tổn thương xương xung quanh. Kết quả cho thấy nhiều bệnh nhân có dấu hiệu lỏng khớp háng nhân tạo, điều này có thể dẫn đến quyết định thay lại khớp. Ngoài ra, các xét nghiệm máu như chỉ số bạch cầu và CRP cũng được thực hiện để đánh giá tình trạng viêm nhiễm. Việc sử dụng các phương pháp cận lâm sàng hiện đại giúp bác sĩ có cái nhìn tổng quan về tình trạng sức khỏe của bệnh nhân, từ đó đưa ra phương pháp điều trị phù hợp.

III. KẾT QUẢ PHẪU THUẬT

Kết quả phẫu thuật thay lại khớp háng là một yếu tố quan trọng trong việc đánh giá hiệu quả điều trị. Theo nghiên cứu, tỷ lệ thành công của phẫu thuật thay lại khớp háng đạt khoảng 85% sau 1 năm và 70% sau 5 năm. Các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả phẫu thuật bao gồm tuổi tác, tình trạng sức khỏe tổng quát của bệnh nhân và kỹ thuật phẫu thuật. Kết quả gần sau phẫu thuật cho thấy nhiều bệnh nhân cải thiện đáng kể về chức năng khớp và giảm đau. Tuy nhiên, một số bệnh nhân vẫn gặp phải các biến chứng như nhiễm trùng hoặc lỏng khớp. Việc theo dõi và đánh giá định kỳ tình trạng khớp háng nhân tạo là cần thiết để phát hiện sớm các vấn đề và can thiệp kịp thời. Kết quả phẫu thuật không chỉ phản ánh hiệu quả của kỹ thuật mà còn ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của bệnh nhân.

3.1. Đánh giá kết quả phẫu thuật

Đánh giá kết quả phẫu thuật là một phần quan trọng trong nghiên cứu này. Kết quả cho thấy tỷ lệ thành công của phẫu thuật thay lại khớp háng đạt khoảng 85% sau 1 năm và 70% sau 5 năm. Các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả phẫu thuật bao gồm tuổi tác, tình trạng sức khỏe tổng quát của bệnh nhân và kỹ thuật phẫu thuật. Kết quả gần sau phẫu thuật cho thấy nhiều bệnh nhân cải thiện đáng kể về chức năng khớp và giảm đau. Tuy nhiên, một số bệnh nhân vẫn gặp phải các biến chứng như nhiễm trùng hoặc lỏng khớp. Việc theo dõi và đánh giá định kỳ tình trạng khớp háng nhân tạo là cần thiết để phát hiện sớm các vấn đề và can thiệp kịp thời.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Phẫu thuật thay khớp háng nhân tạo được ứng dụng nhằm thay thế khớp háng bị tổn thương do chấn thương hoặc bệnh lý, giúp khôi phục chức năng vận động cho người bệnh. Tỉ lệ thành công của phẫu thuật thay khớp háng lần đầu được ghi nhận đạt khoảng 95% sau 10 năm và 80% sau 25 năm. Tuy nhiên, sau phẫu thuật, các biến đổi cấu trúc xương quanh khớp có thể dẫn đến xuất hiện các ổ tiêu xương quanh chuôi và ổ cối, gây lỏng khớp nhân tạo. Bên cạnh đó, các tai biến kỹ thuật trong lần mổ đầu (như vỡ xương đùi, thủng ổ cối, đặt sai tư thế linh kiện, chênh lệch chiều dài chi) cùng với nguy cơ chấn thương thứ phát (gãy xương quanh khớp, trật khớp, gãy linh kiện) và tuổi thọ hữu hạn của vật liệu nhân tạo khiến nhu cầu thay lại khớp háng trở thành một đòi hỏi thực tế.

Trên thế giới, tỉ lệ phẫu thuật thay lại khớp háng chiếm khoảng 1,29/100 khớp/năm (tương đương 6,45% sau 5 năm và 12,9% sau 10 năm). Tại Việt Nam, phẫu thuật thay khớp háng nhân tạo được thực hiện thường quy khoảng 15 năm trở lại đây. Đi liền với sự gia tăng số lượng phẫu thuật thay khớp lần đầu, nhu cầu thay lại khớp háng bắt đầu xuất hiện và ngày càng tăng. Tuy nhiên, do đặc thù tổn thương trong thay lại khớp rất đa dạng và phương pháp can thiệp không thuần nhất, các nghiên cứu và báo cáo tổng kết về vấn đề này tại Việt Nam còn hạn chế. Luận án tiến sĩ y học của tác giả Trần Mạnh Hùng (chuyên ngành Chấn thương chỉnh hình và tạo hình, Trường Đại học Y Hà Nội, năm 2022) với đề tài "Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và đánh giá kết quả điều trị phẫu thuật thay lại khớp háng" được thực hiện nhằm giải quyết khoảng trống dữ liệu này.

Mục tiêu nghiên cứu của luận án gồm 2 mục tiêu cụ thể:

1. Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng và X-quang của bệnh nhân thay lại khớp háng.
2. Đánh giá kết quả phẫu thuật thay lại khớp háng.

Đối tượng nghiên cứu là các bệnh nhân bị giảm hoặc mất chức năng khớp háng sau khi thay khớp nhân tạo, được chỉ định phẫu thuật thay lại khớp háng không do nguyên nhân nhiễm khuẩn tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức trong giai đoạn từ năm 2013 đến năm 2018.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Về lịch sử phát triển của phẫu thuật thay khớp háng trên thế giới, luận án điểm lại các mốc quan trọng:

• Năm 1880, Themistocles Gluck thử nghiệm dùng ngà voi tạo chỏm xương đùi nhân tạo.
• Năm 1934, Marius Nygaard Smith-Petersen tạo vỏ bọc chỏm xương đùi bằng hợp kim Vitalium.
• Năm 1938, Philip Wiles thực hiện ca thay khớp háng toàn phần đầu tiên bằng thép không gỉ.
• Năm 1946, anh em Judet sử dụng Polymethylmethacrylat để thay chỏm xương đùi.
• Năm 1942, Moore phát triển ý tưởng chuôi cắm vào ống tủy xương đùi, sau đó Thompson phát triển khớp kim loại.
• Thập niên 1960, John Charnley đưa ra khái niệm ma sát thấp, kết hợp chuôi kim loại, ổ cối polyethylen/teflon và xi măng methylmethacrylate, tạo nền móng cho phẫu thuật thay khớp háng toàn phần hiện đại.
• Cuối thập kỷ 1960 và thập niên 1970, các hệ thống khớp không xi măng ra đời dựa trên nguyên lý cố định sinh học với vật liệu hợp kim Cobalt-Chrome, Titanium và phủ Hydroxyapatite (HA).

Về tình hình thay lại khớp háng trên thế giới, các tác giả được luận án phân tích bao gồm:

• Labek (2011): Tỉ lệ thay lại khớp háng tại Thụy Điển, Na Uy, Phần Lan, Đan Mạch, Úc và New Zealand là 1,29/100 khớp/năm.
• Schwarze (2020): Nghiên cứu trên 53 bệnh nhân lỏng khớp vô khuẩn được thay lại bằng chuôi lục giác nhiều phân đoạn, đạt tỉ lệ thành công 90,4% sau 3-5 năm, điểm Harris tăng thêm 47 điểm (đạt 81 điểm).
• Wallace (2020): Theo dõi 55 khớp thay lại dùng chuôi một khối không xi măng phủ nhám trong 13,2 năm, điểm Harris tăng từ 51,8 lên 85,1 điểm.
• Springer (2009): Báo cáo 13% số ca thay lại phải phẫu thuật lần hai; tỉ lệ thành công sau 10 năm là 82% và sau 15 năm là 72,5%.
• Malchau (1996): Ghi nhận lỏng khớp vô khuẩn và trật khớp chiếm lần lượt 61% và 65% trong các nguyên nhân thất bại phải mổ lại.
• Yu, Gou, Lakstein, Van Houwelingen: Đánh giá các biến chứng trật khớp sau thay lại (Gou: tỉ lệ trật khớp 9,04%), gãy khớp nối của chuôi nhiều phân đoạn (Lakstein: 3,6%).
• Hedley, Manley, Lazarinis, Oh, Beckenbaugh, Kavanagh, Callaghan, Katz: Đánh giá hiệu quả cố định của ổ cối có xi măng và không xi măng phủ nhám/phủ HA.

Tại Việt Nam, các công trình được điểm lại gồm:

• Trần Ngọc Ninh (1973): Ca thay khớp háng đầu tiên cho bệnh nhân viêm cột sống dính khớp.
• Nguyễn Văn Nhân (1975): Phẫu thuật thay khớp háng cho bệnh nhân mất đoạn xương đùi.
• Ngô Bảo Khang (1978-1980): Thực hiện 8 ca thay khớp háng toàn phần tại Bệnh viện Việt Đức.
• Đỗ Hữu Thắng (2000), Nguyễn Tiến Bình (2001), Đoàn Việt Quân (2003), Nguyễn Đắc Nghĩa, Trần Đình Chiến và Phạm Đăng Ninh (2009), Lưu Hồng Hải và Nguyễn Tiến Bình (2009), Nguyễn Trung Tuyến (2016): Báo cáo kết quả thay khớp háng lần đầu với các tỉ lệ tốt và rất tốt dao động từ 72,9% đến 93%.
• Nguyễn Trung Tuyến, Đoàn Việt Quân và cộng sự (2013): Báo cáo thay lại khớp háng toàn phần có xi măng cho 23 trường hợp tại Bệnh viện Việt Đức (giai đoạn 2005-2010), với 10/23 trường hợp đạt kết quả khá trở lên theo điểm Harris và 8 trường hợp phải mổ lại lần hai.

Vị trí của luận án: Luận án là công trình nghiên cứu can thiệp lâm sàng có hệ thống tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức nhằm tổng kết toàn diện đặc điểm thương tổn lâm sàng, hình ảnh X-quang và đánh giá kết quả phẫu thuật thay lại khớp háng không do nhiễm khuẩn, sử dụng các phương pháp tạo hình và cố định khớp đa dạng (chuôi dài, chuôi nhiều phân đoạn, ổ cối không xi măng, rọ ổ cối, ghép xương đồng loại).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý thuyết và các khung phân loại

Luận án ứng dụng các hệ thống lý thuyết, tiêu chuẩn và thang phân loại quốc tế để lượng giá thương tổn và kết quả phẫu thuật:

1. Phân vùng giải phẫu X-quang quanh khớp nhân tạo:

   • Phân vùng xương đùi theo Gruen: Gồm 7 vùng quanh chuôi khớp (Vùng 1: mấu chuyển lớn, Vùng 4: đầu mút chuôi, Vùng 7: mấu chuyển bé, Vùng 2, 3, 5, 6: dưới mấu chuyển) cùng 4 kiểu cơ chế tác động (Ia, Ib, II, III, IV).
   • Phân vùng ổ cối theo DeLee và Charnley: Gồm 3 vùng (Vùng I: 1/3 trên, Vùng II: 1/3 giữa, Vùng III: 1/3 dưới).

2. Tiêu chuẩn đánh giá khớp háng nhân tạo trên X-quang thường quy theo Vanrusselt:

   • Chênh lệch chiều dài hai chân: < 1 cm.
   • Tâm xoay dọc và tâm xoay ngang: Tương đương bên đối diện.
   • Góc nghiêng ổ cối nhân tạo: 30° - 50°.
   • Góc ngả trước ổ cối: 5° - 25° trên phim nghiêng.
   • Trục chuôi khớp: Trùng với trục ống tủy xương đùi (trục trung gian).
   • Độ dày lớp xi măng: 2 - 3 mm quanh chuôi khớp.

3. Tiêu chuẩn chẩn đoán lỏng chuôi và ổ cối:

   • Đánh giá lỏng chuôi theo Harris: Chia thành chắc chắn lỏng (di lệch linh kiện/vỡ xi măng), khả năng cao (đường thấu quang toàn bộ giao diện xương - xi măng), và có thể lỏng (đường thấu quang từ 50% - 100% chu vi).
   • Thang điểm Engh và Engh CA: Đánh giá khả năng cố định và ổn định của chuôi không xi măng dựa trên đường thấu xạ, mối hàn xương, bệ xương, phản ứng calcar, di lệch và bong hạt kim loại. Điểm > +10 là có xương phát triển lên bề mặt, 0 đến +10 là ổn định, < -10 là mất vững.
   • Tiêu chuẩn Callaghan: Di lệch tâm xoay ổ cối theo chiều dọc hoặc ngang > 5 mm, thay đổi góc nghiêng > 4°, hoặc đường thấu quang quanh ổ cối tiến triển > 2 mm.

4. Phân loại mức độ khuyết xương và gãy xương:

   • Phân loại khuyết xương đùi theo Paprosky: Độ I (khuyết tối thiểu hành xương, thân xương nguyên vẹn), Độ II (khuyết trung bình hành xương, thân xương nguyên vẹn), Độ IIIA (khuyết nặng hành xương, thân xương nguyên vẹn ≥ 4 cm), Độ IIIB (khuyết nặng hành xương, thân xương nguyên vẹn < 4 cm), Độ IV (khuyết trầm trọng cả hành xương và thân xương, vỏ xương mỏng).
   • Phân loại khuyết xương ổ cối theo Paprosky: Dựa trên đường Kohler, khuyết ổ cối, ụ ngồi và di lệch tâm khớp để phân từ Độ I, IIA, IIB, IIC đến IIIA, IIIB.
   • Phân loại gãy xương đùi quanh khớp theo Vancouver: Loại A (AG: vỡ mấu chuyển lớn, AL: gãy mấu chuyển bé), Loại B (B1: gãy quanh chuôi còn vững, B2: gãy quanh chuôi làm lỏng chuôi, B3: gãy quanh chuôi kèm khuyết xương nặng), Loại C (gãy dưới chuôi).

5. Đánh giá chức năng lâm sàng:

   • Sử dụng thang điểm Harris Hip Score (HHS) để đánh giá mức độ đau và chức năng vận động khớp háng trước và sau mổ.

Phương pháp nghiên cứu

• Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu can thiệp lâm sàng không đối chứng, kết hợp hồi cứu hồ sơ bệnh án (từ tháng 01/2013 đến tháng 10/2014) và tiến cứu (từ tháng 11/2014 đến năm 2018).
• Địa điểm nghiên cứu: Khoa Phẫu thuật Chi dưới và các đơn vị liên quan tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức.
• Tiêu chuẩn lựa chọn bệnh nhân: Bệnh nhân giảm hoặc mất chức năng khớp háng sau thay khớp nhân tạo (toàn phần hoặc bán phần, có hoặc không xi măng) do các nguyên nhân không nhiễm khuẩn: lỏng ổ cối/chuôi vô khuẩn; gãy xương quanh khớp loại Vancouver B2, B3; gãy linh kiện khớp; trật khớp tái diễn hoặc trật khớp nắn chỉnh thất bại; mất vững khớp do sai kích cỡ/mòn lót; phản ứng mảnh vỡ kim loại.
• Tiêu chuẩn loại trừ: Bệnh nhân có bệnh toàn thân nặng không thể phẫu thuật; liệt vận động khớp háng; nhiễm khuẩn khớp háng hoặc toàn thân; không tái khám theo lịch hẹn.
• Quy trình theo dõi sau mổ: Đánh giá lâm sàng và X-quang tại các thời điểm 1, 3, 6, 12 và 24 tháng sau phẫu thuật.

Nhóm thông số nghiên cứu	Biến số và công cụ lượng giá
Đặc điểm lâm sàng & Cận lâm sàng	Tuổi, giới, lý do thay lần đầu, thời gian mang khớp, lý do thay lại, điểm đau Harris, điểm chức năng Harris, công thức máu, tốc độ máu lắng, CRP, X-quang thường quy, CT-Scanner / SPECT-CT
Phân loại thương tổn xương	Phân loại khuyết xương ổ cối & xương đùi theo Paprosky, phân loại gãy xương quanh chuôi theo Vancouver
Kỹ thuật can thiệp phẫu thuật	Phương pháp vô cảm, đường mổ, kỹ thuật tháo khớp cũ/lấy xi măng/mở cửa sổ xương, loại khớp thay lại (chuôi dài, chuôi phân đoạn, ổ cối không xi măng, rọ ổ cối), kỹ thuật ghép xương (xương đồng loại, xương tự thân) và kết hợp xương
Kết quả điều trị và biến chứng	Thời gian mổ, lượng máu mất/truyền máu, thời gian nằm viện, phục hồi chiều dài chi, góc đặt linh kiện, tai biến trong mổ (vỡ xương), biến chứng sớm/muộn (trật khớp, lỏng khớp), điểm Harris sau mổ

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: TỔNG QUAN

Chương 1 cung cấp cơ sở lý thuyết về giải phẫu chức năng và vật liệu khớp háng nhân tạo toàn phần (ổ cối, chỏm, chuôi). Tác giả phân tích các biến đổi cơ học và sinh học sau phẫu thuật:

• Biến đổi cơ học: Khớp háng nhân tạo làm thay đổi cơ chế truyền lực xuống xương đùi và ổ cối. Sự phân bố lại ứng suất cơ học gây tiêu xương do che chắn lực (stress shielding) hoặc lỏng dụng cụ theo các kiểu cơ chế Gruen và DeLee - Charnley.
• Biến đổi sinh học: Hiện tượng sinh các vi hạt mài mòn (mảnh vỡ polyethylen, kim loại, xi măng polymethylmethacrylate) qua 4 cơ chế vận động và ma sát theo Schmalzried. Các mảnh vỡ này kích hoạt đại thực bào, tế bào khổng lồ và hủy cốt bào gây phản ứng viêm mạn tính và tiêu xương vô khuẩn quanh khớp.
• Đánh giá cố định sinh học: Trình bày tiêu chuẩn phát triển xương vào bề mặt nhám/phủ HA của Engh (đối với chuôi) và Moore (đối với ổ cối).
• Chỉ định và kỹ thuật phẫu thuật thay lại: Tổng quan các giải pháp xử lý khuyết hổng xương theo Paprosky, xử lý gãy quanh khớp theo Vancouver, các dạng vật liệu thay thế (chuôi dài một khối, chuôi nhiều phân đoạn, ổ cối press-fit, rọ ổ cối kim loại, kỹ thuật ghép xương đồng loại bảo quản lạnh sâu -80°C). Tác giả cũng phân tích các khó khăn thực tế khi mổ lại như sẹo xơ phần mềm, tháo dỡ linh kiện cũ còn bám chắc, lấy bỏ xi măng ống tủy và tình trạng sức khỏe của bệnh nhân cao tuổi.
• Tổng kết y văn: Điểm lại các công trình nghiên cứu thay lại khớp háng trên thế giới và tại Việt Nam từ đầu thập niên 1970 đến thời điểm nghiên cứu.

Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Chương 2 mô tả thiết kế nghiên cứu can thiệp lâm sàng không đối chứng (kết hợp hồi cứu và tiến cứu) trên đối tượng bệnh nhân thay lại khớp háng tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức giai đoạn 2013-2018:

• Tiêu chuẩn tuyển chọn và loại trừ: Quy định tiêu chí đối với từng nguyên nhân cơ học (lỏng vô khuẩn, gãy xương Vancouver B2/B3, gãy khớp nhân tạo, trật khớp tái diễn) và tiêu chuẩn loại trừ nghiêm ngặt các trường hợp nhiễm khuẩn dựa vào lâm sàng và các chỉ số viêm (bạch cầu, máu lắng, CRP).
• Quy trình kỹ thuật phẫu thuật: Mô tả tư thế bệnh nhân, đường mổ bộc lộ khớp, kỹ thuật tháo ổ cối và chuôi khớp cũ, kỹ thuật mở cửa sổ xương đùi khi cần lấy sạch xi măng hoặc chuôi gãy, kỹ thuật doa ổ cối, kỹ thuật ghép xương ổ cối (phương pháp Matti) và ghép xương đùi, kỹ thuật đặt linh kiện thay thế và kết hợp xương bổ trợ bằng chỉ thép, cáp néo ép hoặc nẹp khóa.
• Quy trình phục hồi chức năng sau mổ: Thiết lập chế độ tập vận động theo từng giai đoạn sau phẫu thuật.
• Thu thập và phân tích dữ liệu: Xử lý các biến số nghiên cứu, kiểm soát sai số và đảm bảo khía cạnh đạo đức nghiên cứu y sinh học.

Chương 3: KẾT QUẢ

Chương 3 trình bày các số liệu và bảng biểu thống kê kết quả nghiên cứu (dựa trên danh mục bảng và biểu đồ trong luận án):

• Đặc điểm chung: Phân bố bệnh nhân theo nhóm tuổi, giới tính, năm phẫu thuật; các bệnh lý dẫn đến chỉ định thay khớp lần đầu và khoảng thời gian từ lần thay khớp đầu đến khi phẫu thuật thay lại.
• Đặc điểm lâm sàng và X-quang trước mổ: Lý do thay lại khớp háng (lỏng chuôi, lỏng ổ cối vô khuẩn, gãy xương quanh chuôi, trật khớp tái diễn...); mức độ đau và điểm chức năng khớp háng theo Harris trước mổ; mức độ ngắn chi; tỷ lệ các mức độ khuyết xương đùi và khuyết xương ổ cối theo phân loại Paprosky; các chỉ số xét nghiệm viêm trước mổ (bạch cầu, máu lắng).
• Đặc điểm phẫu thuật: Phương pháp vô cảm; thời gian mổ trung bình và thời gian mổ theo từng kỹ thuật thay thế; số lượng ca thay lại toàn phần và bán phần; tỷ lệ áp dụng các kỹ thuật phụ (mở cửa sổ xương, tháo xi măng); mối liên quan giữa mức độ khuyết xương (Paprosky) với chỉ định loại chuôi, loại ổ cối và kỹ thuật ghép xương; chủng loại khớp và chuôi sử dụng trong phẫu thuật mổ lại.
• Kết quả điều trị sớm và xa: Thời gian nằm viện sau mổ; lượng máu truyền trong và sau phẫu thuật; vị trí chuôi khớp và góc đặt ổ cối sau mổ (so sánh với khoảng an toàn của Lewinnek); mức độ phục hồi chiều dài chân; các tai biến trong mổ (như vỡ xương đùi) và biến chứng sớm (trật khớp); tỷ lệ thành công của phẫu thuật tại các mốc theo dõi 1, 3, 6, 12, 24 tháng; sự cải thiện mức độ đau và điểm chức năng Harris sau mổ.
• Các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả phẫu thuật: Phân tích mối liên quan giữa điểm chức năng khớp háng sau mổ với độ tuổi của bệnh nhân, lý do chỉ định thay lại, kỹ thuật thay lại, việc mở cửa sổ xương, tai biến nứt vỡ xương trong mổ và chủng loại linh kiện thay thế.

Chương 4: BÀN LUẬN

Chương 4 tiến hành so sánh, đối chiếu các phát hiện nghiên cứu với y văn trong nước và quốc tế:

• Đặc điểm bệnh học: Bàn luận về cơ cấu tuổi, giới tính, tuổi thọ của khớp háng nhân tạo lần đầu và các yếu tố nguy cơ dẫn đến hỏng khớp (lỏng vô khuẩn, mài mòn lót polyethylen, gãy xương quanh khớp theo phân loại Vancouver).
• Giá trị của chẩn đoán lâm sàng và hình ảnh: Đánh giá vai trò của X-quang thường quy, thang điểm Harris, phân loại Paprosky trong việc định hướng chiến lược can thiệp phẫu thuật và chuẩn bị vật liệu ghép/linh kiện thay thế.
• Kỹ thuật phẫu thuật và xử trí thương tổn: Bàn luận về độ phức tạp khi tháo khớp cũ, kỹ thuật bảo tồn xương, chỉ định mở cửa sổ xương đùi, hiệu quả của ghép xương đồng loại trong tái tạo khuyết hổng xương xốp ổ cối và vỏ xương đùi; ưu - nhược điểm của chuôi dài không xi măng so với chuôi có xi măng và chuôi nhiều phân đoạn.
• Hiệu quả phục hồi chức năng và tai biến: Phân tích mức độ cải thiện điểm đau và điểm vận động Harris; thảo luận về các biến chứng thường gặp trong phẫu thuật thay lại (trật khớp, vỡ xương) và các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả phẫu thuật lâu dài.

Kết quả và những đóng góp mới

Những đóng góp mới về mặt khoa học và thực tiễn

1. Tổng kết đặc điểm tổn thương: Luận án hệ thống hóa toàn diện các đặc điểm lâm sàng và hình ảnh X-quang của các dạng hỏng khớp háng nhân tạo không do nhiễm khuẩn tại cơ sở ngoại khoa tuyến cuối ở Việt Nam, chứng minh giá trị ứng dụng của phân loại Paprosky (khuyết xương) và phân loại Vancouver (gãy xương quanh chuôi) trong lập kế hoạch phẫu thuật.
2. Đánh giá giải pháp kỹ thuật: Luận án đánh giá kết quả điều trị của các kỹ thuật thay lại khớp háng phức tạp, bao gồm việc ứng dụng chuôi dài không xi măng, chuôi nhiều phân đoạn, ổ cối không xi măng kích thước lớn, rọ ổ cối nâng đỡ và kỹ thuật ghép xương đồng loại đông khô hoặc bảo quản lạnh sâu để tái tạo các khuyết hổng xương nặng.
3. Phân tích các yếu tố tiên lượng: Xác định các yếu tố lâm sàng, kỹ thuật phẫu thuật và biến chứng trong mổ (như mở cửa sổ xương, nứt vỡ xương) có liên quan đến mức độ hồi phục chức năng vận động theo thang điểm Harris của bệnh nhân sau mổ.

Kiến nghị đề xuất

• Cần thực hiện theo dõi định kỳ bằng lâm sàng và chụp X-quang thường quy cho tất cả các bệnh nhân sau phẫu thuật thay khớp háng lần đầu nhằm phát hiện sớm các dấu hiệu lỏng khớp vô khuẩn (đường thấu quang, di lệch linh kiện) trước khi xảy ra khuyết xương nặng hoặc gãy xương quanh khớp.
• Đối với phẫu thuật thay lại khớp háng, phẫu thuật viên cần đánh giá chính xác mức độ khuyết xương đùi và ổ cối trên X-quang trước mổ để dự trù đầy đủ các phương tiện chuyên dụng (chuôi dài, chuôi nhiều phân đoạn, rọ ổ cối, dụng cụ kết hợp xương và nguồn xương ghép đồng loại từ ngân hàng mô).

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nghiên cứu được thực hiện tại một trung tâm phẫu thuật (Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức), tập trung vào nhóm bệnh nhân thay lại khớp háng không do nguyên nhân nhiễm khuẩn; thời gian theo dõi tiến cứu tối đa 24 tháng đối với một số ca mổ sau.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Cần tiếp tục theo dõi các mốc thời gian xa hơn (5 năm, 10 năm) để đánh giá độ bền của các loại chuôi dài và mảnh ghép xương đồng loại; mở rộng nghiên cứu sang nhóm bệnh nhân thay lại do nhiễm khuẩn khớp háng (phẫu thuật 1 thì hoặc 2 thì) và ứng dụng các công nghệ tạo hình cá thể hóa (như mảnh ghép in 3D Titanium).

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu chuyên khảo có giá trị ứng dụng thực tiễn cho:

• Phẫu thuật viên chấn thương chỉnh hình và tạo hình: Cung cấp quy trình chẩn đoán, đánh giá mức độ khuyết xương và hướng dẫn lựa chọn phương án phẫu thuật thay lại (kỹ thuật tháo xi măng, ghép xương, chọn chuôi và ổ cối phù hợp).
• Học viên sau đại học, nghiên cứu sinh ngành Ngoại khoa: Cung cấp cơ sở lý thuyết chuẩn hóa về cơ học - sinh học khớp háng, các tiêu chí đánh giá X-quang (Gruen, DeLee - Charnley, Paprosky, Vancouver, Engh, Harris) và phương pháp nghiên cứu can thiệp lâm sàng trên bệnh nhân thay lại khớp háng.

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án nghiên cứu trên nhóm đối tượng bệnh nhân nào?

Đối tượng nghiên cứu là các bệnh nhân bị giảm hoặc mất chức năng khớp háng sau khi thay khớp háng nhân tạo, được chỉ định phẫu thuật thay lại khớp háng do các nguyên nhân không nhiễm khuẩn (lỏng vô khuẩn, gãy xương quanh khớp Vancouver B2/B3, gãy linh kiện, trật khớp tái diễn, mòn lót gây mất vững) tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức từ năm 2013 đến năm 2018.

2. Các nguyên nhân chính dẫn đến chỉ định phẫu thuật thay lại khớp háng trong nghiên cứu là gì?

Các nguyên nhân gồm: lỏng chuôi và/hoặc lỏng ổ cối vô khuẩn; gãy xương quanh chuôi khớp loại B2, B3 theo phân loại Vancouver; gãy bộ phận khớp nhân tạo (gãy cổ, thân chuôi, vỡ chỏm/lót ceramic); trật khớp háng tái diễn hoặc trật khớp nắn chỉnh thất bại; mất vững do mòn lớp lót hoặc sai kích cỡ linh kiện; phản ứng viêm vô khuẩn do mảnh vỡ kim loại.

3. Hệ thống phân loại nào được sử dụng để đánh giá tổn thương khuyết xương trong luận án?

Luận án sử dụng hệ thống phân loại Paprosky trên phim X-quang để đánh giá khuyết xương:

• Khuyết xương đùi chia làm 5 mức độ: Độ I, Độ II, Độ IIIA, Độ IIIB, Độ IV.
• Khuyết xương ổ cối chia làm 6 mức độ: Độ I, Độ IIA, Độ IIB, Độ IIC, Độ IIIA, Độ IIIB.

4. Những tiêu chí cận lâm sàng nào được dùng để chẩn đoán lỏng khớp háng vô khuẩn trên X-quang?

Theo tiêu chuẩn của Harris, Callaghan và Engh: xuất hiện đường thấu quang ≥ 2 mm tại giao diện xương - xi măng hoặc xương - kim loại tiến triển qua các lần chụp; hình ảnh lún chuôi > 2 mm; di lệch tâm xoay ổ cối theo chiều dọc hoặc ngang > 5 mm; thay đổi góc nghiêng ổ cối > 4°; hoặc hình ảnh nứt vỡ xi măng. Đồng thời, các chỉ số viêm (bạch cầu, máu lắng, CRP) nằm trong giới hạn bình thường để loại trừ nguyên nhân nhiễm khuẩn.

5. Những giải pháp kỹ thuật nào được áp dụng để xử lý tình trạng khuyết xương nặng trong phẫu thuật thay lại?

Tác giả áp dụng các giải pháp: sử dụng chuôi dài không xi măng hoặc chuôi nhiều phân đoạn vượt qua vùng khuyết xương; sử dụng ổ cối không xi măng kích thước lớn có vít cố định; sử dụng rọ kim loại nâng đỡ ổ cối trong khuyết xương nặng (Paprosky IIIB); kết hợp kỹ thuật ghép xương xốp đồng loại (phương pháp Matti) hoặc ghép khối xương đồng loại từ ngân hàng mô và kết hợp xương bổ trợ bằng chỉ thép/nẹp vít.

Kết luận

Luận án tiến sĩ y học của tác giả Trần Mạnh Hùng đã hệ thống hóa các đặc điểm lâm sàng, hình ảnh X-quang và đánh giá kết quả điều trị phẫu thuật thay lại khớp háng không do nhiễm khuẩn tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức giai đoạn 2013-2018. Công trình làm rõ vai trò của các bảng phân loại quốc tế (Paprosky, Vancouver, Harris, Engh) trong lượng giá thương tổn và định hướng chỉ định kỹ thuật can thiệp. Kết quả nghiên cứu khẳng định tính khả thi và hiệu quả của các kỹ thuật thay lại khớp chuyên sâu phối hợp ghép xương đồng loại trong việc phục hồi chức năng vận động và giảm đau cho bệnh nhân bị hỏng khớp háng nhân tạo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Phẫu thuật thay khớp nhân tạo, trong đó có thay khớp háng được coi là một trong những thành tựu của y học trong thế kỷ XXI. Phẫu thuật thay khớp háng nhằm thay thế khớp háng bị hỏng do chấn thương hoặc do bệnh lý; giúp bệnh nhân phục hồi lại cơ bản chức năng của khớp háng, người già có thể tự di chuyển, hoặc dễ dàng di chuyển với sự trợ giúp, kéo dài tuổi thọ, người trẻ có thể di chuyển và phục hồi khả năng lao động để tái hòa nhập với cộng đồng. Thay thế những khớp háng đã mất chức năng bằng một khớp háng nhân tạo là một kỹ thuật chỉnh hình phổ biến hiện nay. Trên thế giới, ca thay khớp háng toàn phần bằng chất liệu thép không gỉ đầu tiên được thực hiện vào năm 1938 bởi Philip Wiles1 và được phát triển thay đổi vào đầu thập niên 60 khi John Charnley sử dụng xi măng để cố định khớp.2 Hàng năm, có hàng triệu khớp háng được thay thế giúp cải thiện đáng kể chức năng vận động khớp háng.

Ước tính tỉ lệ thành công của phẫu thuật thay khớp háng lần đầu là 95% sau 10 năm và 80% sau 25 năm.3 Sau khi thay khớp háng xuất hiện những thay đổi cấu trúc xương xung quanh khớp nhân tạo làm xuất hiện các ổ tiêu xương quanh chuôi khớp, ổ cối, hậu quả gây hiện tượng lỏng khớp háng. Bên cạnh kết quả thay khớp đạt được, khi thay khớp háng lần đầu có thể gặp một số tai biến, biến chứng do sai sót về kĩ thuật như vỡ xương đùi, khối mấu chuyển, doa thủng ổ cối, sai tư thế chuôi khớp và ổ cối nhân tạo, chênh lệch chiều dài hai chân, nhiễm khuẩn khớp háng…. Ngoài ra, bệnh nhân thay khớp háng nhân tạo có thể bị chấn thương sau phẫu thuật gây gãy xương quanh khớp hoặc gãy bộ phận khớp, trật khớp. Mặt khác, theo khuyến cáo của các hãng sản xuất, mỗi loại khớp đều có tuổi thọ nhất định phụ thuộc vào chất liệu, thiết kế, thế hệ khớp nên khớp háng nhân tạo không thể tồn tại vĩnh viễn.

Do vậy cần phải phát hiện các dấu hiệu giảm hoặc mất chức năng khớp háng nhân tạo để thay thế khớp 2 háng khác kịp thời giúp cải thiện chất lượng cuộc sống cho bệnh nhân. Tùy vào mức độ tổn thương của các bộ phận khớp háng nhân tạo mà quyết định thay lại bộ phận hay toàn bộ khớp háng. Trên thế giới, phẫu thuật thay lại khớp háng nhân tạo được thực hiện từ nhiều năm với tỉ lệ khoảng 1,29%, tương ứng với 6,45% sau 5 năm và 12,9% sau 10 năm.4 Tại Việt nam, thay khớp háng nhân tạo tiến hành thường quy khoảng 15 năm trở lại đây. Theo sau sự phát triển của thay khớp háng nhân tạo, việc thay lại khớp háng là một xu thế tất yếu để phục hồi chức năng cho những khớp háng đã bị giảm hoặc mất chức năng.

Tuy nhiên, do phẫu thuật thay khớp háng tại Việt Nam được triển khai muộn hơn, số lượng ít hơn nên số lượng bệnh nhân phải thay lại khớp háng cũng ít hơn và muộn hơn. Do đặc thù của thay khớp háng là rất đa dạng về tổn thương, đồng thời phương pháp can thiệp đa dạng, không thuần nhất nên vấn đề này ít được báo cáo. Để tìm hiểu các dấu hiệu lâm sàng và Xquang liên quan đến hỏng khớp háng nhân tạo cũng như đánh giá kết quả điều trị việc thay lại khớp háng nhân tạo, chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và đánh giá kết quả điều trị phẫu thuật thay lại khớp háng” với hai mục tiêu: 1. Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng và Xquang của bệnh nhân thay lại khớp háng.

Đánh giá kết quả phẫu thuật thay lại khớp háng. 3 Chƣơng 1 TỔNG QUAN 1. Cấu tạo khớp háng nhân tạo Khớp háng nhân tạo toàn phần cấu tạo bởi 3 thành phần: ổ cối, chỏm khớp và chuôi khớp nhân tạo, khớp được gắn vào xương chậu và xương đùi bằng xi măng hoặc không xi măng. Hình ảnh khớp háng nhân tạo Nguồn: orthoinfo.

Ổ cối nhân tạo (Cup) Ổ cối nhân tạo là bộ phận gắn với ổ cối của khớp háng tạo nên ổ cối khớp mới, gồm hai loại là: - Ổ cối không xi măng: ổ cối có hai mặt, mặt ngoài được phủ bởi lớp hydroxyapatit giúp kích thích quá trình phát triển xương lên bề mặt khớp háng nhân tạo, được cố định vững vào ổ cối bởi ren hoặc vít. Mặt trong trơn nhẵn được lót bởi lót Polyethylen cao phân tử hoặc titan hoặc ceramic, mặt trong tiếp xúc với chỏm khớp, tùy loại mà có hay không có gờ chống trật. - Ổ cối có xi măng: ổ cối có hai mặt, mặt ngoài có các rãnh hoặc chân đế để tăng độ bám vào xi măng, mặt trong trơn nhẵn tiếp xúc với chỏm khớp, được cấu tạo bởi Polyethylen cao phân tử với gờ chống trật. Tư thế ổ cối nhân tạo: ổ cối được đặt theo góc sinh lý nghiêng 45 độ theo phương nằm ngang và chếch ra trước 20 độ so với trục dọc cơ thể, góc này giúp khớp háng vận động thuận lợi và chống trật.

Chỏm khớp háng nhân tạo Chỏm khớp là bộ phận gắn vào chuôi khớp và tiếp xúc với ổ cối. Chỏm khớp có hai loại là chỏm liền cổ và chỏm rời. Chỏm rời có nhiều ưu điểm hơn do dễ thay đổi về cỡ chỏm cũng như chiều dài cổ chỏm khi cần. Chất liệu: Chỏm có thể làm bằng hợp kim Cobalt-chrome, Titan hay chỏm gốm (ceramic).

Chỏm kim loại có hệ số ma sát cao, chỏm ceramic có độ ma sát thấp nhưng độ giòn cao nên dễ vỡ. Đường kính chỏm: Chỏm có nhiều đường kính khác nhau: 22mm, 28mm, 32mm, 36mm. Chỏm nhỏ hấp thu lực tốt hơn, ma sát nhỏ hơn nên ít mòn hơn. Tuy nhiên, biên độ vận động của chỏm đường kính nhỏ thấp hơn dễ bị trật khớp.

Chuôi khớp háng nhân tạo Chuôi khớp là bộ phận gắn liền với chỏm khớp và được cố định vào ống tủy của xương đùi. Chuôi khớp gồm hai loại là chuôi có xi măng và chuôi không xi măng.  Chuôi khớp có xi măng: Chất liệu: chuôi có thể làm bằng các chất liệu như Titan, Cobalt-chrome. Hình dạng: - Loại chuôi cong như thiết kế của Charnley, hay chuôi thẳng của Zimmer.

Mỗi loại chuôi thiết kế theo lý thuyết chịu lực khác nhau. Tuy nhiên, để chịu lực tốt chuôi khớp phải được gắn vững chắc vào ống tủy xương đùi bằng xi măng, giúp chuyển tải lực tốt từ chuôi khớp xuống thân xương đùi. - Loại chuôi có cựa và không có cựa: Loại chuôi có cựa có tác dụng tỳ vào phần còn lại của cổ xương đùi làm tăng mức độ chịu lực của chuôi đồng thời ngăn ngừa hiện tượng lún của chuôi khớp vào ống tủy xương đùi. Loại chuôi không có cựa không có tác dụng này.

Bề mặt chuôi: Bề mặt chuôi có thể trơn nhẵn hoặc xù xì, có rãnh hoặc không. Với xi măng thế hệ thứ hai thì chuôi khớp thường có bề mặt trơn nhẵn. Theo Charnley thì bề mặt chuôi khớp không nhất thiết phải trơn bóng mới có thể làm gia tăng tính ổn định và không bị lún. Bề mặt của chuôi khớp của Charnley chỉ mức độ mịn, hơi thô ráp nhưng không quá gồ ghề.

Bề mặt quá gồ ghề, có rãnh có thể dẫn tới tăng nguy cơ gãy của xi măng dẫn tới hỏng khớp háng sớm.2 Cổ chuôi: Cổ của chuôi là yếu tố quan trọng. Malik cho rằng cổ chuôi nhỏ làm gia tăng biên độ vận động của khớp nhưng lại chịu lực uốn và bẻ kém. Cổ 5 của chuôi to chịu lực tốt hơn nhưng lại giảm biên độ vận động, đồng thời dễ có hiện tượng chạm vào rìa ổ cối dẫn tới nguy cơ lỏng khớp sớm.5  Chuôi khớp không xi măng: Chuôi khớp háng không xi măng có nhiều thiết kế khác nhau, các chuôi đều phải có thiết kế đạt được sự ổn định về mặt cơ học, sự phát triển bề mặt xương và thời gian tồn tại lâu. Các chuôi có nhiều kiểu dáng khác nhau, có thể tháo rời từng bộ phận chuôi hoặc không.

Các kiểu chuôi thiết kế hình thể chính như sau:1,8,9 - Kiểu chuôi thẳng hình trụ (straight cylindrical stem): là kiểu dáng đầu tiên nhưng cho tới nay vẫn đạt kết quả tốt. Sự ổn định của khớp có được nhờ nguyên tắc phải doa nén ống tủy xương đùi cho vừa chặt với chuôi trụ dài, đảm bảo chuôi được giữ chặt. - Kiểu chuôi giải phẫu (anatomic stem): Kiểu chuôi này được thiết kế phù hợp với lòng ống tủy phía đầu trên xương đùi. Chuôi có dạng hơi bẻ cong, bất đối xứng nhằm đạt được bề mặt tiếp xúc tối đa.

Chuôi này tạo sự cố định cơ học tốt nhất tại vùng đầu trên xương đùi. Loại chuôi này sẽ chịu lực tác dụng theo trục, lực bẻ, lực xoay một cách tối ưu. - Kiểu chuôi hình nêm (tapered stem) được thiết kế cố định đầu gần, đạt được cố định cơ học nhờ cấu trúc nêm chặt ở vùng đầu xương, có viền cổ nên cản sự lún và nêm xuống tiếp tục của chuôi. - Kiểu chuôi kép (press-fit): Kiểu chuôi này dựa vào nguyên lý tạo lực tỳ ép bề mặt lên xương để cố định và nhờ sự giãn nở tương đối của xương.

Loại này không cần phải chuẩn bị kỹ phần xương đùi hoàn toàn vừa khít như kiểu chuôi hình trụ. Loại chuôi có thiết kế cố định đầu gần và loe rộng ra phía ngoài mặt tiếp xúc ở đầu xương đùi lớn hơn, lực tác dụng dàn đều ra cả trong và ngoài xương, tạo ra kiểu cố định mới. - Các loại chuôi ít phổ biến hơn như Mayo, Metha, Proxima, Nanos là các loại chuôi ngắn được thiết kế với quan điểm bảo tồn cổ tối đa vùng cổ và đầu trên xương đùi, các loại này cũng khác nhau về hình dạng, vật liệu và mức độ bảo tồn xương đùi. Thay đổi quanh khớp háng nhân tạo 1.

Thay đổi cơ học quanh khớp háng nhân tạo 1. Thay đổi quanh chuôi khớp háng nhân tạo Xương đùi chịu các lực tỳ nén, bẻ, xoắn vặn nhờ cấu trúc các bè xương. Sau khi khớp háng nhân tạo được thay thế, phần xương đùi sẽ chịu tải khác 6 với ban đầu do các bè xương chịu lực và thay đổi cơ chế chịu tải. Lực tác dụng nén không đi qua tâm chỏm qua các bè xương thẳng và vùng calcar như khi còn cổ chỏm xương đùi mà truyền qua tâm chỏm mới, qua chuôi khớp ra xung quanh.

Tùy theo cấu trúc chuôi khớp và hình thể đầu trên xương đùi, cấu trúc xương xung quanh chuôi sẽ thay đổi do lực tác dụng từ chuôi khớp ra phần vỏ xương liền kề.