Khóa Luận Tốt Nghiệp: Nghiên Cứu Đặc Điểm Kết Cục Thai Kỳ Ở Bệnh Nhân Đái Tháo Đường Thai Kỳ

Khóa luận khảo sát đặc điểm kết cục thai kỳ ở bệnh nhân đái tháo đường thai kỳ tại bệnh viện Từ Dũ, cung cấp thông tin hữu ích cho y học.

• Tác giả: Le Thanh Nghi
• Người hướng dẫn: Ths.Bs Tran Huy Dung
• Trường học: Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Y đa khoa
• Đề tài: Khảo sát đặc điểm kết cục thai kỳ ở bệnh nhân đái tháo đường thai kỳ tại bệnh viện Từ Dũ
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• TÓM TẮT ĐỀ TÀI
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN Y VĂN
• 1.1. Khái niệm ĐTĐTK
• 1.2. Cơ sở sinh lý bệnh ĐTĐTK
• 1.3. Tầm soát và chẩn đoán ĐTĐTK
• 1.4. Một số kết cục sản khoa trong ĐTĐTK đối với mẹ
• 1.5. Một số kết cục sản khoa trong ĐTĐTK đối với con
• 1.6. Điều trị ĐTĐTK
• 1.7. Mục tiêu kiểm soát đường huyết ở bệnh nhân ĐTĐTK
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Thiết kế nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp tiến hành. Các biến số trong nghiên cứu
• 2.3. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ
• 3.1. Đặc điểm dịch tễ của đối tượng tham gia nghiên cứu
• 3.2. Các kết cục thai kỳ bất lợi trên mẹ
• 3.3. Các kết cục thai kỳ bất lợi trên con
• 4. CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN
• 4.1. Đặc điểm chung của nhóm đối tượng nghiên cứu
• 4.2. Tỷ lệ các kết cục thai kỳ bất lợi trên mẹ
• 4.3. Tỷ lệ các kết cục thai kỳ bất lợi trên con
• 4.4. Điểm mạnh và hạn chế của nghiên cứu
• 5. KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC 1: BẢNG ĐỒNG THUẬN THAM GIA NGHIÊN CỨU
• PHỤ LỤC 2: BẢNG CÂU HỎI THU THẬP SỐ LIỆU
• PHỤ LỤC 3: ĐỐI TƯỢNG THAM GIA NGHIÊN CỨU

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nghiên Cứu Đặc Điểm Kết Cục Thai Kỳ Ở Bệnh Nhân Đái Tháo Đường Thai Kỳ

Nghiên cứu về đái tháo đường thai kỳ (ĐTĐTK) tại bệnh viện Từ Dũ nhằm khảo sát các kết cục thai kỳ của những sản phụ mắc bệnh này. ĐTĐTK là tình trạng rối loạn dung nạp đường xảy ra trong thai kỳ, có thể dẫn đến nhiều biến chứng cho cả mẹ và con. Tỷ lệ mắc ĐTĐTK đang gia tăng, do đó việc nghiên cứu các kết cục thai kỳ là rất cần thiết để cải thiện chất lượng chăm sóc sức khỏe cho thai phụ.

1.1. Định Nghĩa Đái Tháo Đường Thai Kỳ Và Tác Động Của Nó

ĐTĐTK được định nghĩa là tình trạng rối loạn dung nạp đường trong thai kỳ. Tình trạng này có thể gây ra nhiều kết cục bất lợi cho mẹ và thai nhi, như sinh mồ, tiền sản giật, và các vấn đề về sức khỏe khác.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Kết Cục Thai Kỳ

Nghiên cứu này không chỉ giúp xác định tỷ lệ các kết cục thai kỳ mà còn cung cấp thông tin quan trọng cho việc quản lý và điều trị bệnh nhân đái tháo đường thai kỳ tại bệnh viện Từ Dũ.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Quản Lý Đái Tháo Đường Thai Kỳ

Quản lý đái tháo đường thai kỳ gặp nhiều thách thức, bao gồm việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời. Tình trạng này có thể dẫn đến các kết cục thai kỳ nghiêm trọng nếu không được kiểm soát tốt. Các yếu tố như tuổi tác, chỉ số BMI, và tiền sử bệnh lý có thể ảnh hưởng đến kết quả thai kỳ.

2.1. Các Yếu Tố Nguy Cơ Gây Ra Đái Tháo Đường Thai Kỳ

Các yếu tố như béo phì, tiền sử gia đình có người mắc bệnh, và tuổi tác cao là những yếu tố nguy cơ chính dẫn đến ĐTĐTK. Việc nhận diện sớm những yếu tố này là rất quan trọng để giảm thiểu rủi ro cho mẹ và thai nhi.

2.2. Hệ Thống Theo Dõi Và Quản Lý Thai Kỳ

Hệ thống theo dõi thai kỳ cần được cải thiện để đảm bảo rằng các sản phụ mắc ĐTĐTK được theo dõi chặt chẽ và điều trị kịp thời. Việc này có thể giúp giảm thiểu các kết cục bất lợi cho cả mẹ và con.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Đặc Điểm Kết Cục Thai Kỳ

Nghiên cứu được thực hiện tại bệnh viện Từ Dũ với sự tham gia của 101 sản phụ mắc đái tháo đường thai kỳ. Phương pháp nghiên cứu mô tả được sử dụng để thu thập và phân tích dữ liệu về các kết cục thai kỳ. Kết quả sẽ giúp xác định tỷ lệ các kết cục và đưa ra các khuyến nghị cho việc quản lý bệnh.

3.1. Thiết Kế Nghiên Cứu Và Đối Tượng Tham Gia

Nghiên cứu được thiết kế theo phương pháp mô tả, với đối tượng là các sản phụ nhập viện và điều trị tại bệnh viện Từ Dũ. Dữ liệu được thu thập từ hồ sơ bệnh án và phỏng vấn trực tiếp.

3.2. Phân Tích Dữ Liệu Và Kết Quả

Dữ liệu thu thập được phân tích để xác định tỷ lệ các kết cục thai kỳ bất lợi. Kết quả cho thấy 77,2% trường hợp có kết quả thai kỳ không thuận lợi, với sinh mồ là kết cục phổ biến nhất.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ các kết cục thai kỳ bất lợi ở bệnh nhân ĐTĐTK là rất cao. Việc này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc quản lý và theo dõi thai kỳ cho các sản phụ mắc bệnh. Các khuyến nghị sẽ được đưa ra để cải thiện chất lượng chăm sóc sức khỏe cho thai phụ.

4.1. Tỷ Lệ Kết Cục Thai Kỳ Bất Lợi

Kết quả nghiên cứu cho thấy 54,5% sản phụ gặp phải tình trạng sinh mồ, trong khi 12,9% trẻ sơ sinh có trọng lượng lớn. Những kết quả này cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp can thiệp kịp thời.

4.2. Khuyến Nghị Đối Với Quản Lý Đái Tháo Đường Thai Kỳ

Cần có các chương trình giáo dục và hỗ trợ cho các sản phụ mắc ĐTĐTK để giúp họ quản lý bệnh tốt hơn. Việc này có thể giảm thiểu các kết cục bất lợi cho mẹ và thai nhi.

V. Kết Luận Và Tương Lai Của Nghiên Cứu Đái Tháo Đường Thai Kỳ

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng đái tháo đường thai kỳ có thể dẫn đến nhiều kết cục thai kỳ bất lợi. Việc theo dõi và quản lý bệnh là rất quan trọng để đảm bảo sức khỏe cho cả mẹ và con. Tương lai của nghiên cứu này sẽ tập trung vào việc tìm hiểu sâu hơn về mối liên hệ giữa ĐTĐTK và các kết cục thai kỳ.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Trong Quản Lý Bệnh

Nghiên cứu này cung cấp thông tin quan trọng cho các bác sĩ và nhà quản lý y tế trong việc xây dựng các chương trình chăm sóc sức khỏe cho thai phụ mắc ĐTĐTK.

5.2. Hướng Nghiên Cứu Tương Lai

Cần tiếp tục nghiên cứu để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến kết cục thai kỳ ở bệnh nhân ĐTĐTK, từ đó phát triển các phương pháp điều trị hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Đái tháo đường thai kỳ (ĐTĐTK) là tình trạng rối loạn dung nạp glucose ở các mức độ khác nhau, khởi phát hoặc lần đầu tiên được ghi nhận trong thời gian mang thai. Quá trình thai nghén làm gia tăng nồng độ các hormone đối kháng insulin từ bánh nhau, dẫn đến hiện tượng đề kháng insulin sinh lý và rối loạn chuyển hóa đường, kéo theo nhiều nguy cơ xuất hiện các biến cố sản khoa bất lợi cho cả người mẹ và thai nhi. Khi áp dụng tiêu chuẩn chẩn đoán mới năm 2011 của Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA), tỷ lệ ghi nhận ĐTĐTK tại Hoa Kỳ đã tăng từ mức 5 - 6% lên khoảng 15 - 20%, phản ánh một tỷ lệ đáng kể các trường hợp trước đây chưa được phát hiện. Trên phạm vi quốc tế, thử nghiệm HAPO (Hyperglycemia and Adverse Pregnancy Outcomes) tiến hành trên 23.000 thai phụ tại 9 quốc gia đã xác nhận mối liên quan mật thiết giữa tăng đường huyết với các kết cục xấu: tỷ lệ mổ lấy thai là 24,6%, tiền sản giật 4,8%, thai to 9,5%, sinh non 6,9%, hạ đường huyết sơ sinh 2,1% và sang chấn sản khoa 1,3%. Tại Việt Nam, nghiên cứu năm 2012 của Nguyễn Khoa Diệu Vân cũng ghi nhận tỷ lệ tiền sản giật - sản giật là 2,2%, đa ối 1,1% và con to 3,3%.

Bệnh viện Từ Dũ là cơ sở chuyên khoa đầu ngành về Sản Phụ khoa tại khu vực phía Nam. Mặc dù các nghiên cứu trước đây tại Việt Nam đã tiếp cận vấn đề tỷ lệ mắc và quy trình tầm soát, song tại Bệnh viện Từ Dũ vẫn thiếu các công trình theo dõi dọc nhằm tổng hợp đầy đủ và khái quát toàn bộ các kết cục thai kỳ bất lợi ở nhóm bệnh nhân ĐTĐTK nội trú. Xuất phát từ thực tiễn lâm sàng đó, khóa luận tốt nghiệp Bác sĩ Y đa khoa của nhóm tác giả Lê Thanh Nghị, Nguyễn Thị Cẩm Nhung, Vũ Thị Thùy Trang, Lê Đức Minh Trí và Nguyễn Thị Yến (dưới sự hướng dẫn của ThS.BS. Trần Huy Dũng, Khoa Y - Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh, thực hiện tháng 05/2018) đã tiến hành đề tài: "Khảo sát đặc điểm kết cục thai kỳ những trường hợp đái tháo đường thai kỳ nhập viện và điều trị tại Bệnh viện Từ Dũ".

Câu hỏi nghiên cứu được đặt ra: "Tỷ lệ các kết cục thai kỳ bất lợi của những trường hợp ĐTĐTK nhập viện và điều trị tại Bệnh viện Từ Dũ là bao nhiêu?"

Nhiệm vụ nghiên cứu được xác định cụ thể qua hai mục tiêu:

1. Mục tiêu chính: Xác định tỷ lệ các kết cục thai kỳ bất lợi ở những trường hợp ĐTĐTK nhập viện và điều trị tại Bệnh viện Từ Dũ.
2. Mục tiêu phụ: Xác định tỷ lệ các yếu tố nguy cơ của những trường hợp ĐTĐTK nhập viện và điều trị tại Bệnh viện Từ Dũ.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Các thai phụ được chẩn đoán ĐTĐTK thỏa mãn tiêu chuẩn chọn mẫu, nhập viện điều trị và kết thúc thai kỳ tại khoa Sản A, Bệnh viện Từ Dũ.
• Phạm vi không gian: Khoa Sản A và các khoa phòng chức năng liên quan thuộc Bệnh viện Từ Dũ, TP. Hồ Chí Minh.
• Phạm vi thời gian: Thu thập và theo dõi số liệu tiến cứu từ tháng 10 năm 2017 đến tháng 01 năm 2018.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý thuyết dựa trên các định nghĩa quốc tế từ Nhóm Dữ liệu Đái tháo đường Quốc gia Hoa Kỳ (NDDG 1979), Tổ chức Y tế Thế giới (WHO 1999) và Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA 2015). Cơ chế bệnh sinh của ĐTĐTK được phân tích qua bộ ba hiện tượng: tăng tiết insulin máu, phản ứng "mau đói" (do thai nhi tiêu thụ glucose liên tục khiến mức chuyển hóa của mẹ sau 12 - 14 giờ nhịn đói tương đương người bình thường nhịn 24 - 36 giờ) và sự gia tăng đề kháng insulin ngoại vi do các hormone bánh nhau bài tiết (human placental lactogen, estrogen, progesterone, prolactin và cortisol; trong đó cortisol ở cuối thai kỳ tăng gấp 3 lần bình thường).

Về chẩn đoán và điều trị, khóa luận căn cứ theo:

• Tiêu chuẩn chẩn đoán: Nghiệm pháp dung nạp 75g glucose đường uống (OGTT) ở tuần thứ 24 - 28 theo tiêu chuẩn ADA 2011 và Nhóm Nghiên cứu Quốc tế về Đái tháo đường và Thai kỳ (IADPSG 2010). Chẩn đoán xác định khi có từ một giá trị đường huyết trở lên đạt hoặc vượt ngưỡng: đường huyết đói ≥ 92 mg/dl (5,1 mmol/l), sau 1 giờ ≥ 180 mg/dl (10,0 mmol/l), sau 2 giờ ≥ 153 mg/dl (8,5 mmol/l).
• Tiêu chuẩn phân loại kết cục: Tiền sản giật theo tiêu chuẩn Hiệp hội Sản Phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG 2014); đa ối xác định bằng siêu âm với chỉ số ối AFI > 25 cm hoặc chiều sâu khoang ối lớn nhất SDP > 80 mm (ACOG 2012); sinh non theo phân loại WHO 2016 (< 37 tuần); thai to theo ACOG (> 4000g hoặc cân nặng trên bách phân vị thứ 90 theo tuổi thai); hạ đường huyết sơ sinh theo hướng dẫn của Bộ Y tế 2015 (< 2,6 mmol/l hay 47 mg/dl); tăng bilirubin sơ sinh (> 12 mg/dl hay 205 µmol/l); ngạt sơ sinh theo thang điểm Apgar < 7 điểm; khuyến cáo tăng cân thai kỳ theo chỉ số khối cơ thể (BMI) của Viện Y học Hoa Kỳ (IOM).

Thiết kế và phương pháp nghiên cứu thực tế:

• Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu quan sát mô tả dạng báo cáo loạt ca tiến cứu.
• Kỹ thuật chọn mẫu: Chọn mẫu toàn bộ các thai phụ ĐTĐTK nhập viện tại khoa Sản A đáp ứng tiêu chí nghiên cứu trong khoảng thời gian xác định.
• Tiêu chuẩn chọn vào: Thai phụ được chẩn đoán ĐTĐTK bằng nghiệm pháp OGTT 75g ở tuần 24 - 28 theo ADA 2011; đồng ý tham gia nghiên cứu bằng văn bản; thực hiện sinh con tại Bệnh viện Từ Dũ.
• Tiêu chuẩn loại trừ: Đã có chẩn đoán đái tháo đường từ trước khi mang thai; mắc các bệnh lý ảnh hưởng đến chuyển hóa đường (cường giáp, suy giáp, hội chứng Cushing, u tủy thượng thận, to đầu chi, buồng trứng đa nang, bệnh lý suy gan, suy thận); đang sử dụng các thuốc gây rối loạn đường huyết (corticosteroid, salbutamol, thuốc chẹn giao cảm, thuốc lợi tiểu nhóm thiazide).
• Quy mô mẫu: Trong thời gian nghiên cứu có 121 sản phụ đủ điều kiện nhập viện; 20 trường hợp bị mất dấu hoặc không theo dõi được trọn vẹn đến lúc xuất viện, do đó cỡ mẫu phân tích chính thức gồm 101 sản phụ và trẻ sơ sinh tương ứng.
• Nguồn dữ liệu: Phỏng vấn trực tiếp bệnh nhân qua bảng câu hỏi có cấu trúc kết hợp trích xuất hồ sơ bệnh án nội trú, kết quả siêu âm, theo dõi tim thai - cơn gò (CTG), xét nghiệm tổng phân tích nước tiểu, hồ sơ cuộc sinh và khám lâm sàng/sinh hóa sơ sinh. Nghiên cứu được Hội đồng Y đức Khoa Y - ĐHQG TP.HCM và Bệnh viện Từ Dũ phê duyệt, bảo đảm tính ẩn danh và bảo mật thông tin.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan y văn

Chương này tổng thuật toàn diện các khái niệm, cơ chế bệnh sinh phân tử và chuyển hóa của ĐTĐTK. Tác giả đối chiếu các mốc lịch sử tầm soát từ nghiệm pháp 50g của O'Sullivan và Mahan (1973), ngưỡng Carpenter - Coustan (1982), NDDG (1979) cho đến tiêu chuẩn IADPSG (2010) và ADA (2011). Tổng quan tập trung phân tích cơ chế hình thành các biến cố sản khoa:

• Trên người mẹ: Tăng nguy cơ mổ lấy thai do thai to, bất tương xứng đầu chậu, suy thai; tăng huyết áp thai kỳ và tiền sản giật do tổn thương nội mô mạch máu; đa ối do thai tăng bài niệu thẩm thấu thứ phát sau tăng đường huyết; nguy cơ chuyển dạ sinh non và vỡ ối sớm.
• Trên thai nhi và trẻ sơ sinh: Hiện tượng thai to tập trung tích tụ mô mỡ ở vai, ngực, bụng dẫn đến nguy cơ kẹt vai và tổn thương đám rối thần kinh cánh tay (liệt Erb); hạ đường huyết sau sinh do nồng độ insulin thai nhi còn cao sau khi bị cắt nguồn glucose đột ngột từ mẹ; suy hô hấp sơ sinh do insulin ức chế cortisol làm giảm sản xuất surfactant tại phế nang; hạ canxi máu và tăng bilirubin do đa hồng cầu; các bất thường bẩm sinh về tim mạch và thần kinh.
• Quản lý điều trị: Nguyên tắc dinh dưỡng (1800 - 2500 calo/ngày, ưu tiên carbohydrate hấp thu chậm), tập thể dục 30 phút/ngày; chỉ định insulin (regular, NPH, lispro, aspart, detemir) khi thất bại sau 1 - 2 tuần tiết chế hoặc khi đường huyết đói > 110 mg/dl, sau ăn 1 giờ > 140 mg/dl, tăng cân > 12 kg; mục tiêu kiểm soát đường huyết nghiêm ngặt trong thai kỳ và kiểm tra lại bằng OGTT sau sinh 6 tuần.

Chương 2: Đối tượng - Phương pháp nghiên cứu

Chương 2 mô tả chi tiết quy trình tổ chức nghiên cứu loạt ca tiến cứu tại Bệnh viện Từ Dũ. Tác giả xây dựng lưu đồ tiếp nhận bệnh nhân, giải thích thông tin và thu thập phiếu đồng thuận tham gia. Chương này định nghĩa tường minh hệ thống các biến số nghiên cứu:

• Biến số độc lập (dịch tễ và tiền sử): Tuổi mẹ, nghề nghiệp, nơi cư trú, trình độ học vấn, BMI trước mang thai, mức tăng cân trong thai kỳ, tiền căn thai nghén (con so/con rạ), tiền căn sản khoa bất thường (sinh con to, sảy thai, thai lưu, ĐTĐTK lần trước, tiền sử gia đình mắc đái tháo đường).
• Biến số phụ thuộc (kết cục sản khoa): Tăng huyết áp thai kỳ, tiền sản giật, đa ối, thiểu ối, sinh non, phương pháp sinh (sinh thường, sinh giúp bằng forceps, mổ lấy thai), băng huyết sau sinh.
• Biến số phụ thuộc (kết cục sơ sinh): Cân nặng lúc sinh, con to (> 4000g hoặc > bách phân vị thứ 90), thai nhỏ so với tuổi thai (< bách phân vị thứ 10), ngạt sơ sinh theo chỉ số Apgar tại thời điểm 1 phút và 5 phút, hạ đường huyết, tăng bilirubin máu, dị tật bẩm sinh và tử vong chu sinh.
• Kiểm soát sai số và y đức: Đặt ra tiêu chuẩn loại trừ cụ thể nhằm loại bỏ các yếu tố gây nhiễu chuyển hóa đường; bảo mật dữ liệu bệnh án theo quy định của Hội đồng Y đức.

Chương 3: Kết quả

Chương 3 trình bày toàn bộ số liệu thống kê thu thập từ 101 sản phụ ĐTĐTK theo dõi hoàn chỉnh:

• Đặc điểm đối tượng: Tuổi trung bình là 31 ± 4,9 tuổi (18 - 43 tuổi); nhóm tuổi 30 - 34 chiếm tỷ lệ cao nhất với 36,6%; tỷ lệ thai phụ từ 25 tuổi trở lên chiếm 92,1%. Về nghề nghiệp, công nhân viên chiếm 39,6% và nội trợ chiếm 24,8%. Học vấn từ trung học phổ thông trở lên chiếm 87,1%. Địa bàn sinh sống gồm TP.HCM chiếm 43,6% và các tỉnh khác chiếm 56,4%.
• Thể trạng và tiền căn: BMI trung bình trước mang thai là 21,5 ± 2,5 kg/m2; trong đó thể trạng bình thường chiếm 69,3%, thừa cân 14,9%, béo phì 9,9% và nhẹ cân 5,9%. Mức tăng cân vượt khuyến cáo IOM xuất hiện ở 27,1% nhóm BMI bình thường, 53,3% nhóm thừa cân và 70,0% nhóm béo phì. Tỷ lệ có tiền căn gia đình mắc đái tháo đường là 12,9%; tiền căn thai lưu 16,9%; tiền căn ĐTĐTK 6,9%; tiền căn sinh con to 4,0%. Phân nhóm yếu tố nguy cơ ghi nhận: nguy cơ trung bình chiếm 66,3%, nguy cơ cao chiếm 28,7%, nguy cơ thấp chỉ có 5,0%.
• Kết cục trên mẹ: Có 72 trường hợp (71,3%) gặp kết cục thai kỳ bất lợi. Phương pháp sinh mổ chiếm tỷ lệ cao nhất với 54,5% (55/101 ca), sinh thường chiếm 37,6% (38/101 ca), sinh giúp bằng forceps chiếm 7,9% (8/101 ca). Sinh non chiếm 13,9% (14 ca; gồm 1 ca sinh cực non < 28 tuần, 1 ca sinh rất non 28 - 31 tuần, 12 ca sinh non muộn 34 - 36 tuần; tuổi thai trung bình khi sinh là 38,0 ± 2,0 tuần). Rối loạn huyết áp thai kỳ chiếm 9,9% (10 ca, tất cả đều là tiền sản giật). Tỷ lệ đa ối là 3,0% (3 ca), thiểu ối 2,0% (2 ca), băng huyết sau sinh 3,0% (3 ca). Chỉ định mổ lấy thai hàng đầu là do thai to (18,2%), tiếp đến là ngôi thai bất thường (14,5%), suy thai (10,9%), vết mổ cũ (10,9%), giục sinh thất bại (10,9%), bất thường khung chậu (9,1%) và bất xứng đầu chậu (7,3%).
• Kết cục trên con: Cân nặng sơ sinh trung bình đạt 3244 ± 531g (800g - 4500g). Trẻ có cân nặng bình thường chiếm 80,2%; con to theo bách phân vị > 90 chiếm 12,9% (13 trẻ); con to > 4000g chiếm 9,9% (10 trẻ); trẻ nhẹ cân (< 2500g) chiếm 6,9% (7 trẻ). Thai nhỏ hơn so với tuổi thai chiếm 5,0% (5 trẻ, trong đó 3 trẻ xác định chậm tăng trưởng trong tử cung có bất thường doppler mạch máu). Tỷ lệ ngạt sơ sinh theo Apgar 1 phút < 7 điểm là 7,9% (8 trẻ), sau hồi sức tại phút thứ 5 còn 2,0% (2 trẻ). Tỷ lệ dị tật bẩm sinh là 3,0% (2 ca dị tật tim, 1 ca dị tật chi trên). Tỷ lệ tăng bilirubin máu sơ sinh là 2,0% (2 trẻ); hạ đường huyết sơ sinh là 2,0% (2 trẻ). Có 1 trường hợp tử vong chu sinh (1,0%) do sinh cực non ở tuần thứ 26 kết hợp dị tật tim nặng. Tỷ lệ chung có kết quả thai kỳ bất lợi (trên mẹ hoặc con) là 77,2%.

Chương 4: Bàn luận

Chương này so sánh các chỉ số thu được với các công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế:

• Về đặc điểm dịch tễ: Tuổi trung bình của thai phụ (31 ± 4,9 tuổi) tương đồng với kết quả của Jane tại Bệnh viện Hùng Vương (31,21 ± 4,16), Lê Thị Thanh Tâm tại Vinh (29,9 ± 5,4) và Hale tại Thổ Nhĩ Kỳ (29,3 ± 3,4). Tỷ lệ 92,1% thai phụ từ 25 tuổi trở lên củng cố khuyến cáo coi tuổi ≥ 25 là yếu tố nguy cơ cần sàng lọc ĐTĐTK. Trình độ học vấn cao (87,1% tốt nghiệp cấp 3 trở lên) phản ánh khả năng tiếp thu kiến thức tiết chế và tuân thủ điều trị. Sự phân bố đồng đều giữa bệnh nhân cư trú tại TP.HCM (43,6%) và các tỉnh (56,4%) minh chứng vai trò tuyến tiếp nhận chuyên sâu của Bệnh viện Từ Dũ.
• Mối liên quan thể trạng: Tỷ lệ thừa cân, béo phì (24,8%) tương tự nghiên cứu của Vũ Bích Nga tại Hà Nội (25,8%) và Lê Thị Thanh Tâm (22,7%). Tình trạng tăng cân vượt mức tỷ lệ thuận với mức BMI trước mang thai, tương đồng với phát hiện của Erika Ota (2011) và Lê Thanh Tùng (2010).
• Về kết cục thai kỳ: Tỷ lệ mổ lấy thai trong nghiên cứu (54,5%) cao hơn đáng kể so với nghiên cứu HAPO (24,6%) và nghiên cứu của Hale (42,3%). Đáng chú ý, thai to là nguyên nhân chỉ định mổ lấy thai nhiều nhất (18,2%), khác biệt với kết quả của Lê Thị Thanh Tâm (chỉ chiếm 3,7%). Tỷ lệ tiền sản giật (9,9%) cao hơn nghiên cứu HAPO (4,8%) và Nguyễn Khoa Diệu Vân (2,2%). Tỷ lệ con to (12,9%) tương đương nghiên cứu của Lê Thị Thanh Tâm (14,6%) và nghiên cứu của WHO, nằm giữa nghiên cứu HAPO (9,5%) và Nguyễn Thế Bách (17,4%). Nghiên cứu nhấn mạnh việc phát hiện 5% thai nhỏ so với tuổi thai và 3% thai chậm tăng trưởng trong tử cung, chỉ ra rằng tổn thương vi mạch ở mẹ ĐTĐTK cũng có thể dẫn đến suy giảm tưới máu bánh nhau.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu đã cung cấp số liệu thực nghiệm đầy đủ về tần suất xuất hiện các biến cố sản khoa và sơ sinh trên nhóm thai phụ ĐTĐTK điều trị nội trú tại Bệnh viện Từ Dũ.

Bảng tổng hợp tỷ lệ các kết cục bất lợi trên người mẹ và so sánh với y văn:

Kết cục sản khoa trên mẹ	Nghiên cứu tại BV Từ Dũ (n=101)	Nghiên cứu Hale và cs (2014)	Nghiên cứu HAPO (2008)	Nghiên cứu Nguyễn Khoa Diệu Vân (2012)
Mổ lấy thai	54,5%	42,3%	24,6%	-
Rối loạn huyết áp / Tiền sản giật	9,9%	7,0%	4,8%	2,2%
Sinh non	13,9%	8,2%	6,9%	-
Đa ối	3,0%	4,7%	-	1,1%
Sinh giúp (forceps)	7,9%	-	-	-
Băng huyết sau sinh	3,0%	-	-	-
Thiểu ối	2,0%	-	-	-

Bảng tổng hợp tỷ lệ các kết cục bất lợi trên thai nhi và trẻ sơ sinh:

Kết cục bất lợi trên con	Tỷ lệ trong nghiên cứu (n=101)	Số liệu so sánh từ y văn được trích dẫn
Con to (> 4000g hoặc > bách phân vị 90)	12,9% (theo bách phân vị) / 9,9% (> 4000g)	HAPO: 9,5%; Crowther: 10%; Lê Thị Thanh Tâm: 14,6%; Nguyễn Thế Bách: 17,4%
Thai nhỏ so với tuổi thai (< bách phân vị 10)	5,0% (trong đó 3,0% chậm tăng trưởng tử cung)	-
Trẻ nhẹ cân (< 2500g)	6,9%	-
Ngạt sơ sinh (Apgar 1 phút < 7 điểm)	7,9% (Apgar 5 phút < 7 điểm còn 2,0%)	-
Dị tật bẩm sinh	3,0% (2 ca tim, 1 ca chi trên)	Arieh Riskin: 5%
Tăng bilirubin máu sơ sinh	2,0%	Hale: 2,1%
Hạ đường huyết sơ sinh	2,0%	HAPO: 2,1%; Vũ Bích Nga: 4,9%; Wielandt: 15,3%; Nguyễn Thế Bách: 20,59%
Tử vong chu sinh	1,0% (do sinh cực non 26 tuần + dị tật tim)	-

Đóng góp của khóa luận thể hiện ở các điểm sau:

• Xác lập bức tranh lâm sàng có hệ thống đầu tiên về toàn bộ các kết cục thai kỳ của bệnh nhân ĐTĐTK nhập viện tại Bệnh viện Từ Dũ, chỉ ra tỷ lệ kết cục bất lợi chung lên tới 77,2%.
• Làm rõ nguyên nhân mổ lấy thai ở thai phụ ĐTĐTK, khẳng định con to là chỉ định mổ hàng đầu (18,2%), cung cấp bằng chứng cho các nhà sản khoa trong việc tiên lượng chuyển dạ.
• Chỉ ra mối liên quan lâm sàng giữa tình trạng thừa cân/béo phì trước mang thai với mức độ tăng cân quá mức khuyến cáo của IOM trong thai kỳ ĐTĐTK (lên đến 70,0% ở nhóm béo phì).
• Ghi nhận tỷ lệ 5% thai nhỏ và 3% thai chậm tăng trưởng trong tử cung, cung cấp dữ liệu thực tế để các bác sĩ lưu ý không bỏ sót nguy cơ thai kém phát triển bên cạnh nguy cơ con to kinh điển.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận tự xác định và ghi nhận các giới hạn nghiên cứu sau:

• Thiết kế nghiên cứu thuần túy là mô tả loạt ca, không thiết lập nhóm chứng gồm các thai phụ có đường huyết bình thường để so sánh và tính toán các chỉ số nguy cơ tương đối (RR hoặc OR).
• Quy mô mẫu còn khiêm tốn (n = 101 sau khi loại trừ 20 ca mất dấu), làm giảm sức mạnh thống kê ở các biến cố có tần suất xuất hiện thấp như tử vong chu sinh, dị tật bẩm sinh hay hạ đường huyết sơ sinh.
• Chưa tiến hành phân tích so sánh đối đầu giữa phân nhóm kiểm soát đường huyết tốt và phân nhóm kiểm soát đường huyết kém nhằm định lượng vai trò can thiệp của việc điều trị tiết chế và insulin.
• Các xét nghiệm sinh hóa sơ sinh như đường huyết và bilirubin chỉ được thực hiện khi trẻ có biểu hiện lâm sàng nghi ngờ (bú kém, run giật, vàng da sớm) chứ không làm thường quy cho toàn bộ 101 trẻ, do đó có thể bỏ sót các trường hợp rối loạn sinh hóa thể nhẹ hoặc không triệu chứng.

Hướng nghiên cứu tiếp theo được nhóm tác giả đề xuất:

• Triển khai các nghiên cứu phân tích chuyên sâu nhằm xác định mối liên quan và cơ chế giữa ĐTĐTK với kết cục thai chậm tăng trưởng trong tử cung, từ đó xây dựng phác đồ theo dõi doppler mạch máu và can thiệp kịp thời.
• Thiết kế các nghiên cứu có nhóm chứng, theo dõi can thiệp so sánh hiệu quả kiểm soát đường huyết đạt mục tiêu đối với việc làm giảm tỷ lệ mổ lấy thai và con to.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên Y đa khoa, học viên sau đại học và bác sĩ nội trú chuyên ngành Sản Phụ khoa: Cung cấp khung lý thuyết tổng hợp về sinh lý bệnh học chuyển hóa đường trong thai kỳ, các tiêu chuẩn chẩn đoán cập nhật theo ADA/IADPSG và phác đồ theo dõi đường huyết chu sinh.
• Các bác sĩ sản khoa và quản lý lâm sàng tại các bệnh viện sản: Cung cấp số liệu tham khảo thực tế về tỷ lệ mổ lấy thai, phân bố nguyên nhân chỉ định mổ và các tai biến thường gặp tại một trung tâm sản khoa lớn phía Nam để xây dựng quy trình giám sát thai kỳ nguy cơ cao.
• Phần đáng tham khảo nhất trong khóa luận là các bảng dữ liệu chi tiết về mối liên hệ giữa BMI trước mang thai với mức tăng cân theo khuyến cáo IOM (Biểu đồ 3.1) và bảng cơ cấu nguyên nhân mổ lấy thai (Bảng 3.8).

Câu hỏi thường gặp

1. Phương pháp sinh nào chiếm tỷ lệ cao nhất ở sản phụ ĐTĐTK trong nghiên cứu và nguyên nhân chỉ định mổ hàng đầu là gì? Phương pháp mổ lấy thai chiếm tỷ lệ cao nhất với 54,5% (55/101 ca), kế đến là sinh thường chiếm 37,6% (38/101 ca) và sinh giúp bằng forceps chiếm 7,9% (8/101 ca). Trong 55 trường hợp mổ lấy thai, nguyên nhân hàng đầu được ghi nhận là do thai to, chiếm 18,2% (10 ca), bao gồm các trường hợp thai to trên 4500g mổ chủ động, thai to kết hợp vết mổ cũ, con quý hiếm hoặc nghiệm pháp lọt thất bại.

2. Nghiên cứu sử dụng tiêu chuẩn và nghiệm pháp nào để chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ? Khóa luận áp dụng tiêu chuẩn của Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ năm 2011 (ADA 2011) dựa trên nghiệm pháp dung nạp 75g glucose đường uống (OGTT) thực hiện ở tuần thai thứ 24 - 28. Thai phụ được chẩn đoán mắc bệnh khi có từ một giá trị đường huyết trở lên đạt hoặc vượt các ngưỡng: đường huyết đói ≥ 92 mg/dl (5,1 mmol/l), sau 1 giờ ≥ 180 mg/dl (10,0 mmol/l), sau 2 giờ ≥ 153 mg/dl (8,5 mmol/l).

3. Tỷ lệ con to và đặc điểm cân nặng của trẻ sơ sinh trong nghiên cứu được ghi nhận như thế nào? Cân nặng trung bình của trẻ sơ sinh là 3244 ± 531g (dao động từ 800g đến 4500g). Cân nặng bình thường chiếm 80,2%. Tỷ lệ con to chiếm 12,9% (13 trẻ) khi xét theo tiêu chuẩn cân nặng lớn hơn bách phân vị thứ 90 theo tuổi thai, hoặc chiếm 9,9% (10 trẻ) khi tính theo tiêu chuẩn cân nặng lúc sinh > 4000g. Trẻ nhẹ cân (< 2500g) chiếm tỷ lệ 6,9% (7 trẻ).

4. Mức tăng cân trong thai kỳ của các sản phụ phân bố như thế nào theo chỉ số khối cơ thể (BMI) trước mang thai? Nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ tăng cân vượt quá khuyến cáo của IOM tăng dần theo chỉ số BMI tiền thai kỳ: nhóm nhẹ cân không có trường hợp nào tăng cân vượt mức (0%), nhóm BMI bình thường có 27,1%, nhóm thừa cân có 53,3% và nhóm béo phì có tỷ lệ tăng cân vượt khuyến cáo lên đến 70,0%.

5. Khóa luận ghi nhận những kết cục bất lợi nghiêm trọng nào liên quan đến dị tật và tử vong chu sinh? Nghiên cứu ghi nhận 3 trường hợp trẻ có dị tật bẩm sinh (tỷ lệ 3,0%), bao gồm 2 ca dị tật tim bẩm sinh và 1 ca dị tật ở chi trên (dị tật tay). Có 1 trường hợp tử vong chu sinh (tỷ lệ 1,0%) xuất hiện ở thai phụ sinh cực non tại tuần thứ 26 của thai kỳ kết hợp với trẻ mắc dị tật tim nặng.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của nhóm tác giả đã mô tả toàn diện đặc điểm lâm sàng và kết cục thai kỳ trên 101 sản phụ ĐTĐTK nội trú tại Bệnh viện Từ Dũ, ghi nhận tỷ lệ xuất hiện kết cục bất lợi chung là 77,2%. Nghiên cứu chỉ ra tỷ lệ mổ lấy thai ở mức cao (54,5%) với nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ biến chứng thai to (18,2%), đồng thời ghi nhận sự hiện diện của các tai biến khác như tiền sản giật (9,9%), sinh non (13,9%) và thai chậm tăng trưởng trong tử cung (3,0%). Mặc dù còn hạn chế về thiết kế mô tả loạt ca và chưa đối chiếu giữa các phân nhóm kiểm soát đường huyết, công trình đã đóng góp cơ sở dữ liệu thực tiễn có giá trị phục vụ công tác theo dõi, tiên lượng và quản lý thai kỳ nguy cơ cao tại cơ sở sản khoa tuyến đầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TONG QUAN Y VAN 1. Khái nệm DTDTK Theo Nhóm Dữ Liệu Dai Tháo Đường Quốc Gia (National Diabetes Data Group, 1979) định nghĩa: ĐTĐTK là tinh trạng rối loan dung nap đường khởi phát hoặc được phát hiện lần đầu tiên trong thai kỳ ""9!, Theo định nghĩa của Tổ chức Y tế thế giới (WHO, 1999), ĐTĐTK là tình trạng rồi loạn dung nạp đường ở bất kỳ mức độ nào, khởi phát hoặc được phát hiện lần đầu tiên trong lúc mang thai '*!. Năm 2015, Hiệp hội DTD Hoa Kỳ (ADA) đưa ra định nghĩa mới: ĐTĐTK là đái tháo đường được chan đoán vào ba tháng giữa đến ba tháng cuối thai kỳ và không có bang chứng về DTD tip 1 hoặc tip 2 trước đó !?, Phụ nữ mang thai chan đoán DTD trong ba thang đầu thai kỳ thì đó là tình trạng mang thai trên nền DTD trước đó, ngoài ra tiêu chí chân đoán ĐTĐTK giống như người không mang thai. Cơ sở sinh lý bệnh DTDTK Có sự thay đổi nồng độ các hooc-môn trước và trong khi mang thai, chúng góp phần gây nên sự rối loạn chuyên hóa đường (Hình 1.

Chuyển hóa đường ở phụ nữ mang thai là sự kết hợp của 3 hiện tượng: tăng insulin máu, tình trạng “mau đói” và tình trạng đề kháng insulin. Tình trạng “mau đói” khiến sản phụ có đường huyết đói thấp kèm dé nhiễm ceton axít và tình trạng đề kháng insulin đưa đến viễn cảnh đường huyết sau ăn cao. Thời gian mang thai và tình trạng dinh dưỡng tương ứng sẽ quyết định tình trạng “mau đói” hay dé khang insulin chiếm ưu thế. Tăng insulin máu Tăng insulin máu: nhiều nghiên cứu cho thấy ở thai phụ ĐTĐTK có hiện tượng tăng insulin máu.

Nồng độ insulin tăng ở thai phụ ĐTĐTK là do thay đổi chức năng của tế bào đảo tụy 7), 1. Tình trạng mau đói Tinh trang mau đói được giải thích là do thai hấp thụ liên tục đường từ cơ thể mẹ nên đường huyết đói trong co thé mẹ có khuynh hướng thấp, khi đó cơ thé mẹ xuất hiện những phan ứng thích nghỉ nhằm cung cấp liên tục chất dinh dưỡng cho thai và đảm bao năng lượng hoạt động của cơ thé mẹ, tinh trang hooc-môn và sự chuyền hóa của cơ thê sản phụ sau một đêm nhin đói 12 - 14 giờ tương đương với phụ nữ không mang thai nhịn đói 24 - 36 giờ. Thai có xu hướng sử dụng đường liên tục, nhu cầu này không bị hạn chế bởi ngưỡng đường huyết từ cơ thê mẹ. Đề kháng insulin Trong khi đường huyết đói có khuynh hướng thấp thì đường huyết sau ăn của thai phụ cao hơn so với phụ nữ không mang thai.

Tình trạng tăng đường huyết sau ăn này không phải do thiếu insulin mà do tinh trạng dé kháng insulin, đó là nguyên nhân gây ra ĐTĐTK. Trong thời kỳ bào thai, nhau tiết ra một số hooc-môn: lactogen, estrogen, progesterone, prolactin, cortisol.vừa kích thích tiết insulin vừa tác dụng đối kháng insulin. đktvhTorổcưamàớiỳnyg Progesterone Prolactin Testosterord Total T3 & T4 trước 3 tháng 3 tháng 3 tháng mang thai đầu giữa cuối Hình 1. Những thay đôi ảnh hưởng đến đường huyết trong thai kỳ.

Cortisol giữ một vai trò trong sự đề kháng insulin. Vào giai đoạn cuối thai kỳ, nồng độ cortisol tăng gấp 3 lần so với người không mang thai. Đề kháng insulin giảm nhẹ ở đầu thai kỳ, tăng dần từ nửa sau thai kỳ cho đến trước khi sinh và giảm nhanh sau sinh (Hình 1. Ở thai phụ ĐTĐTK có sự kết hợp kháng insulin sinh lý của thai kỳ và kháng insulin mạn tính có từ trước khi mang thai.

Sự sản xuất insulin bình thường trong suốt thai kỳ Sự sản xuất insulin thiếu hụt tương đối ở phụ nữ bị đái tháo đường thai kỳ BD cktiNnhầsrualoỳg bình thường gấp đôi bình tiền | thường : | Bình ! thường Thiếu hut insulin tương đối Thụ thai 10 tuần 20 tuần 30 tuần 40 tuần sau sinh Tuổi thai soát ĐTĐTK được trình bay trong Bang 1. Phân nhóm nguy cơ dé tầm soát DTDTK 7), Nhóm nguy cơ_ Đặc điểm Nguy co thap Ching tộc có tỷ lệ mac ĐTĐTK thấp Gia đình không có người mắc DTD Dưới 25 tuổi Cân nặng bình thường trước khi có thai Cân nặng lúc sinh của thai phụ bình thường Không có tiền căn bat thường chuyền hóa đường Không có tiền căn về kết cục xấu trong sản khoa Nguy cơ Không thuộc nhóm nguy cơ thap và nguy cơ cao trung bình Nguy cơ cao Béo phì nặng Gia đình có người bi DTD tip 2 Tiền căn ĐTĐTK, suy giảm chuyên hóa đường, hoặc có đường trong nước tiêu Theo hội nghị, không kiểm tra đường huyết thường quy, nếu thai phụ có tất cả những yếu tố nguy cơ thuộc nhóm nguy cơ thấp. Tam soát ĐTĐTK vào tuần 24-28 nếu thai phụ thuộc nhóm nguy cơ trung bình. Khuyến cáo tam soát DTDTKở lần khám thai đầu tiên nếu thai phụ thuộc nhóm nguy cơ cao.

Trường hợp ĐTĐTK không được chan đoán ở lần khám thai đầu tiên thì kiểm tra lại đường huyết ở tuổi thai 24-28 tuần hoặc bất kỳ lúc nào có triệu chứng hoặc dấu hiệu gởi ý tăng đường huyết. Tuy nhiên tổ chức ADA năm 2011 đã đưa ra khuyến cáo tầm soát đại trà ĐTĐTK ở tuổi thai 24-28 tuần mà trước đó không được chân đoán DTD bằng nghiệm pháp 75g glucose đường uống (OGTT) dựa trên nghiên cứu HAPO l1, 1. Tầm soát và chan đoán ĐTĐTK 1. Tầm soát va chan đoán Tầm soát và chân đoán ĐTĐTK được thực hiện để xác định những thai phụ bị ĐTĐTK và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp có thể làm giảm tử suất mẹ và con, đặc biệt là con to, kẹt vai và tiền sản giật 5), Trước đây, theo Gabbe và cộng sự (1977) khuyến cáo tầm soát ĐTĐTK được thực hiện ở các thai phụ có yếu tố nguy cơ như: tiền căn sinh con to, tiền căn sinh con dị tật bam sinh, tiền căn gia đình có người mắc DTD, béo phi, cao huyết áp, có đường trong nước tiêu.

Hiệp hội Sản phụ khoa Hoa Kỳ (ACOG, 2013) đưa ra khuyến cáo nên tầm soát chọn lọc ĐTĐTK bang nghiệm pháp 50g glucose đường uống. Cụ thé là ở những thai phụ nguy cơ thấp được nêu trong Bang 1.1 sẽ không cần tầm soát ở tuổi thai 24-28 tuần. Tổ chức ADA năm 2011 đã đưa ra khuyến cáo tầm soát đại trà DTDTK ở tuổi thai 24-28 tuần mà trước đó không được chân đoán DTD bằng nghiệm pháp 75g glucose đường uống. Tổ chức ADA cũng khuyến cáo tầm soát cho những phụ nữ ở giai đoạn mang thai sớm khi có những yếu tố nguy cơ: béo phi nặng, tiền căn ĐTĐTK hoặc sinh con to (> 4000g), có đường trong nước tiểu, hội chứng buồng trứng đa nang, gia đình có người bị DTD tip 2 sẽ được tam soát ĐTĐTK ngay ở lần khám thai đầu tiên bằng nghiệm pháp 75g glucose đường uống.

Cả ADA và ACOG đều đồng thuận răng nêu kết quả ban đầu bình thường thi sẽ kiểm tra đường huyết lại ở tuần 24-28 của thai kỳ. Nghiệm pháp tầm soát Năm 1973, O’Sullivan va Mahan đề nghị tam soát bằng nghiệm pháp 50g glucose đường uống !3l. Ong đã tiến hành tầm soát đồng thời hai nghiệm pháp 50g va 100g glucose đường uống cho 752 sản phụ. Tác giả nhận thay thai phụ nào dương tính với nghiệm pháp 50g (đường huyết 1 giờ sau uống trên 130 mg/dl) mới cần thử thêm nghiệm pháp 100g, như vậy vừa tránh được trường hợp dương tính giả vừa giảm số lượng nghiệm pháp 100g glucose đường uống cần phải làm.Carpenter thực hiện nghiên cứu tầm soát ĐTĐTK theo phương pháp trên cho kết quả phân bố giá trị đường huyết với tỷ lệ khác nhau theo 3 khoảng: nhỏ hơn 135 mg/dl có ít hơn 1% bị ĐTĐTK, lớn hon 182 mg/dl khả năng hơn 95% có ĐTĐTK, 135 — 182 mg/dl thì cần có thêm những nghiệm pháp khác dé chân đoán !!.

Nhiều tiêu chuẩn cũng được đưa ra và lần lượt thay đổi qua các năm. Năm 2010, ADA khuyến cáo sử dụng nghiệm pháp 75g glucose đường uống dé tầm soát và chân đoán ĐTĐTK, theo đó thai phụ có > 1 giá trị lớn hơn hoặc bằng ngưỡng sẽ được chan đoán ĐTĐTK; cụ thể là đường huyết đói: 92 mg/dl; đường huyết 1 giờ: 180 mg/dl; đường huyết 2 giờ: 153 mg/dl 91, 1. Tiêu chuẩn chan đoán ĐTĐTK Tiêu chuẩn chân đoán đầu tiên được đề nghị bởi O’Sullivan và Mahan năm 1964, tiến hành bang nghiệm pháp 100g đường uống khi đói !?!!. Năm 1979, nhóm Dữ Liệu Đái Tháo Đường Quốc Gia Hoa Kỳ (NDDG) đề nghị nên là giá trị đường huyết huyết tương máu tĩnh mạch thay vì giá trị đường huyết máu tĩnh mạch toàn phần và thiết lập một ngưỡng chan đoán mới !5l.

Năm 1982, Carpenter va Coustan đưa ra thay đổi cho ngưỡng chân đoán được trình bày trong Bảng 1. Gần 30 năm sau đó, năm 2010, Nhóm nghiên cứu Quốc tế về đái tháo đường và thai kì (ADPSG) đưa ra tiêu chuẩn chan đoán ĐTĐTK dựa trên nghiên cứu HAPO. Theo đó, nếu sản phụ có > 1 giá trị đường huyết băng hoặc cao hơn ngưỡng sẽ được chân đoán ĐTĐTK. Hiện nay tiêu chuẩn này được áp dụng rộng rãi trên thế giới trong đó có bệnh viện Từ Dũ.

Tiêu chuẩn chân đoán ĐTĐTK lỗI 13 136], Carpenter/Coustan NDDG IADPSG Đường huyết đói 95 mg/dl 105 mg/dl 92 mg/dl 1 giờ 180 mg/dl 190 mg/dl 180 mg/dl 2 giờ 155 mg/dl 165 mg/dl 153 mg/dl 3 giờ 140 mg/dl 145 mg/dl 1. Một số kết cục sản khoa trong ĐTĐTK đối với mẹ Tỷ lệ các kết cục sản khoa trong ĐTĐTK đối với mẹ thay đổi theo nhiều nghiên cứu, tùy thuộc vào tiêu chuan chan đoán, dân số mẫu, thời gian nghiên cứu, các yếu tố nguy cơ của mẹ. Theo một nghiên cứu hồi cứu tại Ý năm 2014 của Hale và cộng sự khảo sát trên 1360 thai phụ < 35 tuổi và không yếu tố nguy cơ |"), ty lệ các biến chứng DTDTK trên mẹ được nêu cụ thé trong Bang 1. Tỷ lệ các kết cục bat lợi trên me !"8), STT Tai bién Tỷ lệ tai biến (%) 1 Mô lây thai 42,3 2 Tang huyét ap, tién san giat 7,0 3 Da 6i 4,7 4 Sinh non 8,2 5 Nhiễm trùng tiết niệu 2,2 6 Thai chét luu 0,0 1.

Mé lấy thai Mỗ lay thai lan dau 35 30 & 25 s§ 20 E 15 lo 5 0 1 2 3 4 5 6 7 —e— bưởng huyết đổi —— Đường huyét ——#&— Đưởng huyết 1 qiở 2 gi¢ Hình 1. Biéu đồ ty lệ mô lấy thai theo phân loại đường huyết 132. Chỉ định mồ lấy thai liên quan đến ĐTĐTK thường có thé do con to, tiền sản giật, suy thai, ngôi thai không tiến triển vì bất tương xứng thai và khung chậu 7”. Ở Việt Nam có ít các nghiên cứu về kết cục mô lấy thai ở trên bệnh nhân DTDTK.