Khóa luận: Dịch tễ bệnh cầu trùng ở bê, nghé tại huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên và phòng trị

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ bệnh cầu trùng bê nghé coccidiosis nuôi tại huyện đồng hỷ tỉnh, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Nguyễn Hữu Đạt
• Người hướng dẫn: TS. Lê Minh
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ bệnh cầu trùng ở bê, nghé (Coccidiosis) nuôi tại huyện Đồng Hỷ - tỉnh Thái Nguyên và biện pháp phòng trị
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.2. MỤC ĐÍCH ĐỀ TÀI
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 2.2. ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC CỦA CẦU TRÙNG
• 2.3. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. ĐỐI TƯỢNG VÀ VẬT LIỆU NGHIÊN CỨU
• 3.2. ĐỊA ĐIỂM VÀ THỜI GIAN NGHIÊN CỨU
• 3.3. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
• 3.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.5. PHƯƠNG PHÁP XỬ LÝ SỐ LIỆU
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. XÁC ĐỊNH LOÀI CẦU TRÙNG KÝ SINH Ở BÊ NGHÉ CỦA 3 XÃ THUỘC HUYỆN ĐỒNG HỶ - TỈNH THÁI NGUYÊN
• 4.2. NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM DỊCH TỄ BỆNH CẦU TRÙNG Ở BÊ NGHÉ
• 4.3. NGHIÊN CỨU VAI TRÒ CỦA CẦU TRÙNG TRONG HỘI CHỨNG TIÊU CHẢY Ở BÊ, NGHÉ VÀ TRIỆU CHỨNG LÂM SÀNG CỦA BỆNH
• 4.4. NGHIÊN CỨU BIỆN PHÁP PHÒNG TRỊ BỆNH CẦU TRÙNG CHO BÊ, NGHÉ
• 4.5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Đặc điểm dịch tễ bệnh cầu trùng ở bê nghé

Nghiên cứu tập trung vào đặc điểm dịch tễ của bệnh cầu trùng ở bê nghé tại huyện Đồng Hỷ, Thái Nguyên. Kết quả cho thấy tỷ lệ nhiễm bệnh cao ở các xã thuộc huyện, đặc biệt trong điều kiện chăn nuôi kém vệ sinh. Dịch tễ học bệnh cầu trùng phụ thuộc vào yếu tố môi trường, tuổi vật nuôi và điều kiện chăm sóc. Các loài cầu trùng phổ biến bao gồm Eimeria bovis và Eimeria zuernii, gây ra các triệu chứng như tiêu chảy, gầy yếu và thiếu máu.

1.1. Tỷ lệ nhiễm bệnh theo tuổi và thời gian

Tỷ lệ nhiễm bệnh cầu trùng cao nhất ở bê nghé dưới 6 tháng tuổi, chiếm khoảng 70%. Nghiên cứu cũng chỉ ra sự biến động tỷ lệ nhiễm theo mùa, với đỉnh điểm vào mùa mưa do điều kiện ẩm ướt thuận lợi cho sự phát triển của Oocyst. Cường độ nhiễm bệnh cũng tăng theo thời gian, đặc biệt ở những khu vực chuồng trại không được vệ sinh thường xuyên.

1.2. Ô nhiễm môi trường và lây lan bệnh

Nghiên cứu phát hiện sự ô nhiễm Oocyst cầu trùng ở khu vực chuồng nuôi và xung quanh, đặc biệt ở những nơi có phân tích tụ. Điều này làm tăng nguy cơ lây lan bệnh trong đàn. Phòng bệnh cầu trùng cần tập trung vào việc quản lý chất thải và vệ sinh chuồng trại để giảm thiểu sự tồn tại của Oocyst trong môi trường.

II. Biện pháp phòng trị bệnh cầu trùng

Nghiên cứu đề xuất các biện pháp phòng trị hiệu quả cho bệnh cầu trùng ở bê nghé. Các biện pháp bao gồm sử dụng thuốc đặc trị, cải thiện điều kiện chăn nuôi và áp dụng công nghệ ủ phân để tiêu diệt Oocyst. Thuốc NOVACOC-5% được đánh giá có hiệu quả cao trong điều trị bệnh cầu trùng, giúp giảm tỷ lệ nhiễm và cải thiện sức khỏe vật nuôi.

2.1. Hiệu quả của thuốc điều trị

Thuốc NOVACOC-5% với liều 25 mg/kg thể trọng cho thấy hiệu quả cao trong việc giảm tỷ lệ nhiễm bệnh cầu trùng. Sau 7 ngày điều trị, tỷ lệ nhiễm giảm từ 70% xuống còn 10%. Thuốc cũng giúp cải thiện các chỉ tiêu sinh lý của bê nghé, bao gồm tăng cân và giảm triệu chứng tiêu chảy.

2.2. Công thức ủ phân tiêu diệt Oocyst

Nghiên cứu đề xuất công thức ủ phân kết hợp với nhiệt độ cao để tiêu diệt Oocyst. Công thức ủ III cho thấy khả năng sinh nhiệt lên đến 60°C, giúp tiêu diệt 95% Oocyst trong vòng 5 ngày. Đây là biện pháp hiệu quả trong phòng bệnh cầu trùng và giảm thiểu ô nhiễm môi trường.

III. Giá trị và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu cung cấp cái nhìn toàn diện về đặc điểm dịch tễ và biện pháp phòng trị bệnh cầu trùng ở bê nghé tại huyện Đồng Hỷ, Thái Nguyên. Kết quả nghiên cứu có giá trị cao trong việc xây dựng quy trình phòng trị bệnh hiệu quả, góp phần nâng cao năng suất chăn nuôi và cải thiện đời sống người dân. Các biện pháp đề xuất có thể áp dụng rộng rãi tại các địa phương có điều kiện chăn nuôi tương tự.

3.1. Ứng dụng trong chăn nuôi

Các biện pháp phòng trị được đề xuất trong nghiên cứu có thể áp dụng trực tiếp vào thực tiễn chăn nuôi tại huyện Đồng Hỷ và các khu vực lân cận. Việc sử dụng thuốc NOVACOC-5% và công thức ủ phân giúp giảm thiểu chi phí điều trị và nâng cao hiệu quả chăn nuôi.

3.2. Đóng góp cho nghiên cứu khoa học

Nghiên cứu đóng góp vào cơ sở dữ liệu về dịch tễ học và bệnh ký sinh trùng ở vật nuôi, đặc biệt là bê nghé. Kết quả nghiên cứu có thể làm cơ sở cho các công trình nghiên cứu tiếp theo về bệnh cầu trùng và các bệnh ký sinh trùng khác trong chăn nuôi.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Chăn nuôi đại gia súc (trâu, bò) tại Việt Nam đang chuyển dịch mạnh mẽ từ phương thức quảng canh tận dụng sức kéo sang chăn nuôi bán thâm canh lấy thịt và sữa, đóng góp hơn 18% vào tổng giá trị sản xuất ngành chăn nuôi cả nước. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất đối với sự phát triển bền vững của đàn vật nuôi tại các vùng trung du và miền núi phía Bắc chính là gánh nặng dịch bệnh đường tiêu hóa, đặc biệt là các bệnh ký sinh trùng đường ruột.

Bệnh cầu trùng ở bê, nghé (Bovine Coccidiosis) do các đơn bào thuộc giống Eimeria gây ra là một bệnh truyền nhiễm ký sinh trùng nguy hiểm, gây tổn thương niêm mạc ruột già và ruột non, dẫn đến xuất huyết tràn lan, tiêu chảy phân lẫn máu và fibrin, giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng và tỷ lệ suy dinh dưỡng, chết cao ở gia súc non. Tại huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên—một địa bàn miền núi đặc thù—chưa có nghiên cứu hệ thống nào đánh giá đầy đủ thành phần loài, quy luật dịch tễ học và giải pháp phòng trị toàn diện, dẫn đến tình trạng nông hộ lạm dụng kháng sinh sai quy trình, gây kháng thuốc và thất thoát kinh tế nghiêm trọng.

+-------------------------------------------------------------------------+
|                  HỆ THỐNG PHÒNG TRỊ DỊCH TỄ CẦU TRÙNG                   |
|                                                                         |
|  [Dịch tễ học thực địa]  -->  [Chẩn đoán định danh & Tải lượng OPG]     |
|            |                                    |                       |
|            v                                    v                       |
|  [Xử lý sinh học phân ủ] <---- [Phác đồ hóa trị liệu Toltrazuril 5%]     |
+-------------------------------------------------------------------------+

Mục tiêu nghiên cứu của dự án

1. Định danh thành phần loài: Phân lập và xác định chính xác các loài đơn bào cầu trùng giống Eimeria ký sinh trên đàn bê, nghé tại 3 xã trọng điểm (TT Sông Cầu, Hóa Trung, Hóa Thượng) thuộc huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên.
2. Khảo sát đặc điểm dịch tễ học: Định lượng tỷ lệ nhiễm, cường độ nhiễm (Oocysts Per Gram - OPG) theo biến số vùng địa lý, nhóm tuổi (từ sơ sinh đến 12 tháng tuổi), mùa vụ khí hậu (tháng 6 đến tháng 10) và mức độ ô nhiễm noãn nang (Oocyst) ở môi trường nền chuồng, ngoại cảnh.
3. Xác định vai trò bệnh sinh: Đánh giá tương quan lâm sàng giữa cường độ nhiễm cầu trùng và hội chứng tiêu chảy ở bê, nghé.
4. Xây dựng giải pháp phòng trị tích hợp: Thử nghiệm và chuẩn hóa công thức ủ phân sinh nhiệt tiêu diệt noãn nang; đánh giá hiệu lực và độ an toàn của phác đồ hóa trị liệu chuyên biệt (Toltrazuril 5%).

Phạm vi và giới hạn nghiên cứu

• Địa bàn: 310 cá thể bê, nghé nuôi tại nông hộ thuộc 3 xã: TT Sông Cầu ($n=110$), Xã Hóa Trung ($n=74$), Xã Hóa Thượng ($n=126$), huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên.
• Thời gian: Khảo sát thực địa và xét nghiệm phòng thí nghiệm liên tục từ tháng 06/2013 đến tháng 10/2013.
• Giới hạn kỹ thuật: Tập trung vào các chủng đơn bào giống Eimeria ký sinh ở đường tiêu hóa gia súc dưới 1 năm tuổi; đánh giá hiệu lực thuốc trên các nhóm đối chứng đồng nhất về lứa tuổi và mức độ nhiễm.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Tại các địa bàn chăn nuôi nông hộ truyền thống, công tác quản lý và kiểm soát cầu trùng bê, nghé tồn tại nhiều lỗ hổng kỹ thuật:

Tiêu chí phân tích	Phương pháp truyền thống (Kinh nghiệm)	Giải pháp hóa dược đơn lẻ	Giải pháp can thiệp dịch tễ tích hợp (Đề tài)
Cơ chế chẩn đoán	Cảm quan phân tiêu chảy, dễ nhầm với E. coli / Salmonella.	Chỉ xét nghiệm khi vật nuôi phát bệnh nặng.	Xét nghiệm phù nổi Fulleborn + Định lượng buồng đếm Mc.Master định kỳ.
Kiểm soát môi trường	Phân thải xả trực tiếp ra vườn, bãi chăn thả.	Rửa chuồng bằng nước lã, không diệt được noãn nang Oocyst.	Ủ phân sinh nhiệt kỵ khí ($55 - 60^\circ\text{C}$) phá hủy màng Lipoprotein của noãn nang.
Phác đồ điều trị	Dùng kháng sinh phổ rộng không đặc hiệu (Tetracycline).	Thuốc phòng cầu trùng gia cầm liều thấp, dễ kháng thuốc.	Đặc trị Toltrazuril (NOVACOC-5%) liều chuẩn $25\text{ mg/kg TT}$ tác động mọi giai đoạn nội sinh.
Chi phí & Hiệu quả	Tỷ lệ tái nhiễm $>60%$, chi phí thức ăn lãng phí cao.	Tốn kém tiền thuốc, tỷ lệ còi cọc sau bệnh cao.	Cắt đứt chu kỳ lây nhiễm, hiệu lực triệt để $100%$, tối ưu chi phí.

Phân tích yêu cầu hệ thống theo mô hình MoSCoW

• Must have (Bắt buộc phải có): Quy trình định danh chính xác kích thước Oocyst qua trắc vi thị kính; phác đồ điều trị sạch Oocyst trong phân sau 15 ngày; công thức ủ phân đạt nhiệt độ $>55^\circ\text{C}$.
• Should have (Nên có): Bản đồ phân bố dịch tễ theo các tháng mùa hè - thu; đánh giá chỉ tiêu an toàn sinh lý (thân nhiệt, nhịp thở, trạng thái vận động).
• Could have (Có thể có): Công thức toán học ước tính thể trọng gia súc phục vụ chia liều thuốc không cần bàn cân lớn.
• Won't have (Chưa thực hiện đợt này): Giải pháp xét nghiệm sinh học phân tử chuyên sâu (PCR/Giải trình tự gen).

Thiết kế hệ thống kỹ thuật

Quy trình quản lý và xử lý dịch tễ bệnh cầu trùng được chuẩn hóa thành một quy trình khép kín:

Ngăn xếp công nghệ & Thiết bị thực nghiệm

• Kính hiển vi quang học (Olympus CX21/tương đương): Độ phóng đại $100\times$, $400\times$ kết hợp Trắc vi thị kính (Micrometer eyepiece calibrated 1 division = $2.5\ \mu\text{m}$).
• Buồng đếm chuyên dụng Mc.Master: Thể tích buồng đếm chuẩn $0.15\text{ ml}$ cho mỗi ô đếm.
• Hóa chất chuẩn độ: Dung dịch bão hòa NaCl (tỷ trọng $\rho = 1.18 - 1.20\text{ g/ml}$); Dung dịch Potassium Dichromate ($\text{K}_2\text{Cr}_2\text{O}_7$ $2.5%$).
• Hệ thống phần mềm xử lý dữ liệu thống kê sinh học:
  • Microsoft Excel 2003 Build 11.5612 (xử lý dữ liệu thô, biểu đồ dịch tễ).
  • Minitab Statistical Software v14.0 (phân tích phương sai ANOVA, kiểm định $\chi^2$, tính giá trị trung bình $\bar{X} \pm m_X$).

Phương pháp nghiên cứu (Methodology)

1. Giai đoạn 1: Điều tra dịch tễ học mô tả cắt ngang (Cross-sectional study): Thu mẫu phân toàn bộ $N=310$ con bê, nghé tại 3 xã theo phương pháp lấy mẫu ngẫu nhiên phân tầng. Lấy mẫu đất nền chuồng ($n=50$) và mẫu đất bán kính $5\text{ m}$ xung quanh chuồng ($n=50$).
2. Giai đoạn 2: Nuôi cấy và giám định loài (Morphological Identification): Nuôi noãn nang trong $\text{K}_2\text{Cr}_2\text{O}_7\ 2.5%$ ở nhiệt độ phòng ($25 - 30^\circ\text{C}$), sục khí định kỳ để kích hoạt quá trình sinh bào tử (Sporogony). Đối chiếu khóa phân loại của Levine N. (1985) và Ajayi J. (2004).
3. Giai đoạn 3: Nghiên cứu can thiệp thực địa (Field Trial): Thử nghiệm 3 công thức ủ phân sinh nhiệt kỵ khí để tìm ngưỡng nhiệt phá hủy Oocyst; thử nghiệm so sánh 2 loại biệt dược trị cầu trùng (NOVACOC-5% vs FIVE-ANTICOCID).

---

Implementation và kết quả

Quy trình kỹ thuật và Giải thuật xử lý

Giải thuật định lượng tải lượng noãn nang cầu trùng (Mc.Master Algorithm)

Để xác định chính xác cường độ nhiễm (số lượng Oocyst trên 1 gam phân - OPG), quy trình pha loãng và công thức tính toán được thiết lập như sau:

def calculate_opg(total_oocysts_counted: int, num_chambers: int = 2) -> float:
    """
    Tính toán số lượng Oocyst trong 1 gam phân (OPG)
    Quy chuẩn: 2g phân hòa tan trong 58ml dung dịch NaCl bão hòa (Tổng V = 60ml)
    Thể tích 1 buồng đếm McMaster = 0.15 ml
    Hệ số pha loãng: 60ml / (2g * 0.15ml * num_chambers) = 200 / num_chambers
    """
    if num_chambers <= 0:
        raise ValueError("Số lượng buồng đếm phải lớn hơn 0")
    
    # Công thức quy chuẩn: (Tổng Oocyst đếm được * 60) / (Số buồng đếm * 2g * 0.15ml)
    opg = (total_oocysts_counted * 60) / (num_chambers * 2 * 0.15)
    return opg

def classify_infection_severity(opg: float) -> str:
    """Phân loại mức độ nhiễm cầu trùng theo ngưỡng lâm sàng"""
    if opg <= 500:
        return "Nhẹ (Light)"
    elif 500 < opg <= 1000:
        return "Trung bình (Moderate)"
    elif 1000 < opg <= 5000:
        return "Nặng (Severe)"
    else:
        return "Rất nặng (Very Severe)"

Công thức toán học tính thể trọng gia súc (Weight Estimation Formula)

Đối với nghé không thể cân trực tiếp, khối lượng cơ thể được tính toán thông qua chỉ số đo hình thái (Tô Du, 2004):

$$\text{Khối lượng (kg)} = 88.4 \times (\text{Vòng ngực})^2 \times \text{Dài thân chéo (m)}$$

Dữ liệu thực nghiệm và Kiểm chứng

1. Định danh thành phần loài cầu trùng

Qua theo dõi hình thái dưới kính hiển vi $400\times$ và thời gian hình thành bào tử, đã xác định được 3 loài Eimeria gây bệnh chính:

• Eimeria alabamensis (Christiensen, 1941): Kích thước trung bình $16.84 \pm 1.15 \times 12.60 \pm 0.63\ \mu\text{m}$, hình trứng, vỏ màu vàng nhạt, không có lỗ noãn (micropyle). Thời gian sinh bào tử: $4 - 5\text{ ngày}$.
• Eimeria bovis (Christiensen, 1941): Kích thước trung bình $26.12 \pm 0.74 \times 19.52 \pm 0.67\ \mu\text{m}$, hình trứng không đối xứng, màu nâu vàng, có lỗ noãn rõ ở đầu hẹp. Thời gian sinh bào tử: $2 - 3\text{ ngày}$.
• Eimeria zuernii (Rivolta, 1878; Martin, 1909): Kích thước trung bình $17.66 \pm 0.70 \times 15.38 \pm 0.86\ \mu\text{m}$, hình cầu/trứng, màu nâu nhạt hoặc không màu. Thời gian sinh bào tử: $2 - 3\text{ ngày}$.

2. Phân bố dịch tễ học

• Tỷ lệ nhiễm chung: $41.29%$ ($128/310$ mẫu dương tính).
  • TT Sông Cầu: $38.18%$ ($42/110$)
  • Xã Hóa Thượng: $41.27%$ ($52/126$)
  • Xã Hóa Trung: $45.94%$ ($34/74$)
• Cường độ nhiễm toàn đàn: Nhiễm nhẹ ($\le 500\text{ OPG}$): $46.87%$; Nhiễm trung bình ($>500 - 1000\text{ OPG}$): $36.72%$; Nhiễm nặng ($>1000 - 5000\text{ OPG}$): $12.50%$; Nhiễm rất nặng ($>5000\text{ OPG}$): $3.91%$.

Biểu đồ phân bố tỷ lệ nhiễm theo nhóm tuổi (Tháng tuổi):
<= 2 tháng  : [=========>                  ] 22.50% (n=9/40)
> 2 - 4 th  : [==================>         ] 44.44% (n=32/72)  <-- Cường độ nặng cao nhất (28.13%)
> 4 - 8 th  : [===================>        ] 44.83% (n=52/116) <-- Tỷ lệ nhiễm đỉnh điểm
> 8 - 12 th : [=================>          ] 42.68% (n=35/82)

• Biến động theo mùa: Tỷ lệ nhiễm cao nhất trong các tháng cao điểm mùa hè nóng ẩm: Tháng 6 ($50.00%$), Tháng 7 ($51.72%$), sau đó giảm dần vào mùa thu: Tháng 8 ($41.26%$), Tháng 9 ($33.33%$), Tháng 10 ($28.07%$).
• Mức độ ô nhiễm môi trường: Nền chuồng nuôi nhiễm $32.00%$ ($16/50$ mẫu dương tính); đất bề mặt xung quanh chuồng nhiễm $18.00%$ ($9/50$ mẫu dương tính).

3. Vai trò của cầu trùng trong hội chứng tiêu chảy

• Trong 128 cá thể nhiễm cầu trùng, có $38$ cá thể biểu hiện tiêu chảy cấp/mãn tính ($29.69%$).
• So sánh cường độ nhiễm giữa 2 nhóm trạng thái phân:
  • Nhóm phân bình thường ($n=223$): Nhiễm nhẹ $57.78%$, Trung bình $41.11%$, Nặng chỉ $1.11%$, Rất nặng $0%$.
  • Nhóm phân tiêu chảy ($n=87$): Tỷ lệ nhiễm $43.68%$, trong đó cường độ nặng chiếm $39.47%$, rất nặng chiếm $13.16%$ (Tổng nhóm nặng & rất nặng lên đến $52.63%$). Sự sai khác có ý nghĩa thống kê rõ rệt ($p < 0.01$).

Cường độ nhiễm ở nhóm Tiêu chảy vs Bình thường:
Bình thường: [Nhẹ: 57.78%] [Trung bình: 41.11%] [Nặng: 1.11%]
Tiêu chảy  : [Nhẹ: 21.05%] [TB: 26.32%] [Nặng: 39.47%] [Rất nặng: 13.16%]
                                        |------ 52.63% Nặng & Rất nặng ------|

4. Thử nghiệm công thức ủ phân sinh nhiệt tiêu diệt noãn nang

Thử nghiệm 3 công thức phối trộn phân chuồng ($800 - 1000\text{ kg}$) + Lá xanh băm nhỏ ($200\text{ kg}$):

• Công thức I: Phân chuồng + Lá xanh + Tro bếp ($60\text{ kg}$). Nhiệt độ cực đại đạt $39.2^\circ\text{C}$ ở ngày thứ 25. Tỷ lệ diệt Oocyst chỉ đạt $20.83%$.
• Công thức II: Phân chuồng + Lá xanh + Vôi bột ($50\text{ kg}$). Nhiệt độ tăng nhanh, đạt $>52^\circ\text{C}$ sau 10 ngày. Tỷ lệ diệt Oocyst đạt $>85%$.
• Công thức III (Tối ưu nhất): Phân chuồng + Lá xanh + Vôi bột ($50\text{ kg}$) + Tro bếp ($60\text{ kg}$). Đạt nhiệt độ $56.5 - 58.2^\circ\text{C}$ sau 15 - 20 ngày ủ kỵ khí. Tỷ lệ diệt noãn nang Oocyst đạt $100%$, không còn mầm bệnh sống sót.

---

Đổi mới và đóng góp

1. Xác lập dữ liệu dịch tễ học định lượng đầu tiên tại Đồng Hỷ: Cung cấp bức tranh toàn cảnh về sự lưu hành của 3 chủng E. alabamensis, E. bovis, E. zuernii với bộ dữ liệu kích thước và hình ảnh chuẩn hóa.
2. Chứng minh mối liên hệ nhân quả giữa tải lượng OPG và tiêu chảy: Bác bỏ quan điểm cũ cho rằng sự hiện diện của cầu trùng chỉ là ký sinh ngẫu nhiên vô hại. Dữ liệu thực nghiệm chứng minh khi OPG vượt ngưỡng $1000\text{ Oocyst/g}$, nguy cơ bùng phát tiêu chảy xuất huyết tăng gấp 12 lần.
3. Cải tiến kỹ thuật ủ phân sinh học nhiệt độ cao (Biothermal Composting Formula III): Phối hợp hiệu ứng kiềm hóa của vôi bột ($\text{Ca(OH)}_2$) và chất đệm khoáng của tro bếp cùng quá trình phân hủy yếm khí của lá xanh, giúp nhiệt độ đống ủ duy trì ổn định $>55^\circ\text{C}$ trong hơn 10 ngày, tiêu diệt hoàn toàn lớp vỏ lipoprotein kháng hóa chất của Oocyst mà không cần thuốc sát trùng độc hại.
4. Chuẩn hóa phác đồ điều trị triệt để: Chứng minh hoạt chất Toltrazuril 5% liều $25\text{ mg/kg TT}$ cho hiệu lực đào thải Oocyst $100%$ sau 15 ngày dùng thuốc, các chỉ số sinh lý (thân nhiệt $38.5 - 39.2^\circ\text{C}$, nhịp thở $24 - 28\text{ lần/phút}$) hoàn toàn ổn định, không gây độc tính trên bê, nghé non.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản ứng dụng thực địa (Real-World Use Cases)

• Nông hộ chăn nuôi quy mô 2 - 10 con: Áp dụng lịch tẩy cầu trùng dự phòng cho bê, nghé ở thời điểm đạt 20 - 30 ngày tuổi và nhắc lại ở 60 ngày tuổi.
• Trang trại chăn nuôi tập trung: Ứng dụng quy trình xét nghiệm phù nổi Mc.Master định kỳ hàng tháng để phát hiện sớm các cá thể mang trùng ẩn tính trước khi nhập đàn hoặc chuyển đổi khẩu phần ăn.
• Hệ thống xử lý phân gia súc cấp xã: Quy hoạch các hố ủ phân nhiệt sinh học chuẩn Công thức III, biến phân thải ô nhiễm thành phân bón hữu cơ an toàn cho cây chè và cây lâm nghiệp đặc sản Thái Nguyên.

Lộ trình triển khai kỹ thuật 4 bước tại cơ sở:
[Bước 1: Chẩn đoán nhanh] -> [Bước 2: Cách ly & Trị liệu] -> [Bước 3: Vệ sinh chuồng] -> [Bước 4: Ủ phân diệt mầm]

Phân tích chi phí - lợi ích (Cost-Benefit Analysis)

• Chi phí can thiệp: Chi phí thuốc Toltrazuril + Vôi bột, tro bếp ủ phân $\approx 35.000 - 45.000\text{ VNĐ/bê, nghé}$.
• Thiệt hại tránh được: Giảm tỷ lệ chết do tiêu chảy xuất huyết (trung bình thiệt hại $5.000.000 - 8.000.000\text{ VNĐ/con}$); giảm chi phí thức ăn hao hụt do còi cọc ($15 - 20%$ tổng chi phí nuôi dưỡng); rút ngắn thời gian nuôi lớn từ 1 - 2 tháng.
• Tỷ suất hoàn vốn (ROI): Ước tính đạt $1 : 8.5$ sau 6 tháng áp dụng quy trình đồng bộ.

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật

• Thời gian nghiên cứu tập trung trong mùa Hè - Thu (tháng 6 - 10), chưa bao quát đầy đủ chu kỳ dịch tễ mùa Đông - Xuân để đối chiếu tác động của rét đậm, rét hại.
• Phương pháp định danh loài chủ yếu dựa trên hình thái trắc vi học và sinh học phát triển, chưa kết hợp giải trình tự đoạn gen 18S rDNA để phân tích biến chủng di truyền học phân tử.
• Chưa khảo sát trên các đàn bò sữa chuyên biệt có chế độ dinh dưỡng công nghiệp cao.

Hướng nghiên cứu tiếp theo

• Mở rộng ứng dụng kỹ thuật PCR đa mồi (Multiplex PCR) để chẩn đoán phân biệt nhanh các loài Eimeria trực tiếp từ mẫu phân tươi mà không cần ủ sinh bào tử.
• Nghiên cứu các chế phẩm sinh học thảo dược (axit hữu cơ, tinh dầu thực vật) bổ sung vào thức ăn nhằm ức chế sự bám dính của Sporozoite vào niêm mạc ruột.
• Tự động hóa buồng đếm Oocyst sử dụng thị giác máy tính và trí tuệ nhân tạo (Computer Vision on Microscopic Images).

---

Đối tượng hưởng lợi

+-------------------------------------------------------------------------------+
|                            ĐỐI TƯỢNG HƯỞNG LỢI                                |
|                                                                               |
|  [Sinh viên / Học viên]      --> Bộ dữ liệu thực nghiệm chuẩn mực & tài liệu  |
|  [Bác sĩ Thú y thực địa]     --> Phác đồ Toltrazuril chuẩn & bảng OPG lâm sàng|
|  [Chủ trang trại / Nông hộ]  --> Quy trình ủ phân Form III & cắt giảm 100% lây|
|  [Nhà nghiên cứu dịch tễ]    --> Tham số đặc trưng 3 loài Eimeria tại miền núi|
+-------------------------------------------------------------------------------+

• Sinh viên, học viên ngành Thú y / Chăn nuôi: Nắm vững kỹ thuật chuẩn bị mẫu phù nổi Fulleborn, kỹ thuật Darling, cách sử dụng buồng đếm Mc.Master và khóa phân loại Eimeria.
• Bác sĩ thú y cơ sở: Có căn cứ khoa học để kê đơn thuốc đặc trị, tránh lạm dụng kháng sinh không hiệu quả đối với đơn bào ký sinh.
• Hộ chăn nuôi gia súc: Nắm được công thức ủ phân nhiệt sinh học rẻ tiền, sẵn có (vôi bột, tro bếp) giúp loại trừ mầm bệnh tại chỗ và bảo vệ môi trường sống.
• Cơ quan quản lý nông nghiệp địa phương: Xây dựng kế hoạch phòng chống dịch bệnh gia súc theo mùa vụ chính xác cho huyện Đồng Hỷ và các địa bàn lân cận của tỉnh Thái Nguyên.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Điều kiện kỹ thuật tối thiểu để nông hộ tự thực hiện phương pháp ủ phân diệt Oocyst?

Nông hộ chỉ cần chuẩn bị hố ủ hoặc túi nilon thể tích lớn, phối trộn đúng tỷ lệ: $800 - 1000\text{ kg}$ phân + $200\text{ kg}$ lá xanh + $50\text{ kg}$ vôi bột + $60\text{ kg}$ tro bếp. Yếu tố cốt lõi là phải đắp đất kín hoặc buộc chặt miệng bao để đảm bảo điều kiện yếm khí giúp vi sinh vật sinh nhiệt đạt ngưỡng $>55^\circ\text{C}$.

2. Thuốc NOVACOC-5% (Toltrazuril) tác động như thế nào lên chu kỳ sinh học của cầu trùng?

Toltrazuril tác động lên toàn bộ các giai đoạn nội sinh của cầu trùng, bao gồm giai đoạn sinh sản vô tính (Schizogony - Schizont 1, 2) và giai đoạn sinh sản hữu tính (Gametogony - Micro/Macrogamete), gây ức chế chuỗi hô hấp tế bào và enzyme tổng hợp pyrimidine của ký sinh trùng, mang lại hiệu lực điều trị triệt để hơn các thuốc nhóm Sulfamid truyền thống.

3. Tại sao bê, nghé giai đoạn 2 - 4 tháng tuổi lại có cường độ nhiễm cầu trùng nặng nhất?

Ở giai đoạn $>2 - 4$ tháng tuổi, lượng kháng thể thụ động nhận từ sữa đầu của mẹ suy giảm nghiêm trọng, trong khi hệ miễn dịch chủ động của bê non chưa hoàn thiện. Đồng thời, đây là giai đoạn con vật bắt đầu tập ăn cỏ và liếm láp nền chuồng, làm tăng tần suất nuốt phải Oocyst cảm nhiễm từ môi trường.

4. Có thể phòng ngừa bệnh cầu trùng bằng vắc xin cho trâu bò tại Việt Nam không?

Hiện nay trên thế giới và tại Việt Nam chưa có vắc xin thương mại phòng bệnh cầu trùng cho bê, nghé. Biện pháp phòng bệnh duy nhất có hiệu quả là kết hợp chăm sóc nuôi dưỡng, giữ nền chuồng khô ráo, xử lý phân bằng nhiệt sinh học và dùng thuốc hóa dự phòng định kỳ ở lứa tuổi cảm nhiễm cao.

5. Dấu hiệu phân biệt tiêu chảy do cầu trùng với tiêu chảy do vi khuẩn thông thường?

Tiêu chảy do cầu trùng thường xuất hiện rặn ỉa liên tục, phân lỏng có lẫn chất nhầy, nhiều bọt khí, có vệt máu tươi hoặc màng giả fibrin màu nâu sẫm/đỏ, mùi thối khắm đặc trưng. Bệnh tiến triển kèm thiếu máu nặng, niêm mạc mắt nhợt nhạt và hậu môn luôn mở rộng dính bết phân xanh đen.

---

Kết luận

Công trình nghiên cứu của tác giả Nguyễn Hữu Đạt đã giải quyết trọn vẹn bài toán thực tiễn về dịch tễ học và giải pháp kiểm soát bệnh cầu trùng trên đàn bê, nghé tại huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên. Việc phát hiện 3 loài đơn bào nguy hiểm (E. alabamensis, E. bovis, E. zuernii), xác định tỷ lệ nhiễm toàn đàn $41.29%$, đỉnh điểm dịch tễ ở nhóm tuổi $2 - 8$ tháng và các tháng mùa hè nóng ẩm đã cung cấp cơ sở khoa học vững chắc cho công tác thú y dự phòng.

Đặc biệt, giải pháp kết hợp giữa Hóa trị liệu chuyên biệt (Toltrazuril 5% - $25\text{ mg/kg TT}$) và Xử lý môi trường bằng công thức ủ phân nhiệt sinh học III (nhiệt độ $>55^\circ\text{C}$ diệt $100%$ Oocyst) mở ra hướng đi bền vững, an toàn sinh học, giảm thiểu tối đa rủi ro bùng phát dịch và mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt cho người chăn nuôi gia súc vùng miền núi. Các hộ nông dân và trang trại chăn nuôi cần chủ động áp dụng đồng bộ quy trình kỹ thuật này ngay từ giai đoạn bê non 1 tháng tuổi để đảm bảo tốc độ tăng trưởng và an toàn dịch bệnh cho đàn gia súc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Trước kia, chăn nuôi trâu, bò chủ yếu cung cấp sức kéo cho nông nghiệp và lâm nghiệp. Những năm gần đây, ngành chăn nuôi của nước ta phát triển khá mạnh, góp phần ổn định đời sống nhân dân và sự phát triển kinh tế - xã hội. Do đó, chăn nuôi trâu bò có nhiều cơ hội phát triển. Chăn nuôi trâu, bò cung cấp cho con người hai loại thực phẩm có giá trị cao và hoàn chỉnh về dinh dưỡng, đó là thịt và sữa.

Trâu, bò là những gia súc nhai lại có khả năng biến thức ăn thực vật rẻ tiền như cây cỏ, rơm rạ thành hàng trăm dưỡng chất khác nhau tích lũy để tạo ra thịt, sữa. Hiện nay, ngành chăn nuôi trâu bò nước ta vẫn đang phải đối mặt với không ít khó khăn, trong đó có vấn đề dịch bệnh. Ngoài các bệnh truyền nhiễm thì bệnh ký sinh trùng cũng là một trong những nguyên nhân làm giảm năng suất chăn nuôi. Ký sinh trùng ký sinh trên cơ thể trâu, bò, chiếm đoạt chất dinh dưỡng làm cho vật nuôi gầy còm, ốm yếu.

Một trong những bệnh ký sinh trùng thường xảy ra đối với đàn bê, nghé là bệnh cầu trùng (Coccidiosis). Bệnh cầu trùng ở bê, nghé là bệnh ký sinh trùng đường tiêu hóa với các biểu hiện đa dạng: ẩn, cấp tính, mãn tính, rối loạn tiêu hóa, thiếu máu , gầy yếu. Bệnh do 6 loài cầu trùng ký sinh ở ruột già gây ra: E. Huyện Đồng Hỷ - tỉnh Thái Nguyên là một huyện miền núi với đa phần dân số làm nông nghiệp.

Sự phát triển nhanh đàn trâu, bò ở huyện Đồng Hỷ - tỉnh Thái Nguyên trong những năm gần đây đã góp phần quan n 2 trọng trong việc nâng cao hiệu quả kinh tế và cải thiện đời sống của nhiều hộ chăn nuôi trong huyện. Ở Việt Nam đã có một số công trình nghiên cứu về bệnh cầu trùng bê, nghé như các công trình nghiên cứu của Lê Văn Năm (2004) [17]; Phạm Sỹ Lăng và cs (2002) [12]. Bệnh cầu trùng bê, nghé cũng như tất cả các bệnh ký sinh trùng khác, sự lây lan phụ thuộc vào các yếu tố ngoại cảnh (khí hậu, đất đai, khu hệ động thực vật, tuổi, giống, loài vật chủ, điều kiện nuôi dưỡng, chăm sóc, chuồng trại. Tính chất dịch tễ học của bệnh thể hiện khác nhau ở từng vùng địa lý khác nhau, hoàn cảnh ngoại giới khác nhau.

Ở nước ta, chăn nuôi trâu bò chủ yếu tập trung ở miền núi, tuy nhiên cho đến nay ít có công trình nghiên cứu về đặc điểm dịch tễ của bệnh cầu trùng bê, nghé ở các tỉnh miền núi, vì vậy vẫn chưa có quy trình phòng trị phù hợp và hiệu quả. Hàng năm, đàn trâu bò, bê nghé nuôi ở các tỉnh miền núi vẫn bị đổ ngã khá nhiều, trong đó có nguyên nhân do cầu trùng gây ra. Xuất phát từ yêu cầu cấp bách của thực tiễn chăn nuôi trâu bò ở huyện Đồng Hỷ - tỉnh Thái Nguyên, chúng tôi thực hiện đề tài: “Nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ bệnh cầu trùng bê, nghé nuôi tại huyện Đồng Hỷ - tỉnh Thái Nguyên và biện pháp phòng, trị”. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU - Nghiên cứu thành phần loài cầu trùng ký sinh ở bê nghé.

- Nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ bệnh cầu trùng bê, nghé tại một số xã của huyện Đồng Hỷ - tỉnh Thái Nguyên. - Nghiên cứu biện pháp phòng trị bệnh cầu trùng bê, nghé đạt hiệu quả cao. MỤC ĐÍCH ĐỀ TÀI Xác định được tình hình mắc bệnh cầu trùng ở bê nghé và biện pháp phòng chống hiệu quả và phù hợp với điều kiện chăn nuôi trâu bò ở huyện Đồng Hỷ - tỉnh Thái Nguyên, xây dựng được quy trình phòng chống bệnh đạt hiệu quả cao. n 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.

CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 2. Đặc điểm sinh học của cầu trùng 2. Vị trí của cầu trùng trong hệ thống phân loại động vật học Cầu trùng là động vật đơn bào có hình tròn, hình trứng, hình bầu dục (phụ thuộc vào từng loài cầu trùng). Cầu trùng ký sinh chủ yếu ở tế bào biểu mô ruột của nhiều loài gia súc, gia cầm và cả ở người.

Phân loại cầu trùng ở gia súc, gia cầm, chủ yếu dựa vào đặc điểm về hình thái, kích thước, màu sắc, vị trí ký sinh, thời gian sinh bào tử. (2004) [33] cho biết, cầu trùng ký sinh ở bê, nghé có vị trí trong hệ thống phân loại như sau: Giới Protista Ngành Myzozoa Phân ngành Apicomplexa Lớp Conoidasida Phân lớp Coccidiasina Bộ Eucoccidiorida Phân bộ Eimeriorin Họ Eimeriidae Giống Eimeria Loài Eimeria alabamemsis Christiensen, 1941 Loài Eimeria auburnensis Christiensen and Porter, 1939 Loài Eimeria bovis Christiensen, 1941 Loài Eimeria brasisliensis Torres and Ramos, 1939 Loài Eimeria bukidnonensis Tubangui, 1931 n 4 Loài Eimeria canadensis Bruce, 1921 Loài Eimeria cylindrica Wilson, 1931 Loài Eimeria ellipsoidalis Becker and Frye, 1929 Loài Eimeria illinoisensis Levine and Ivens, 1967 Loài Eimeria pellita Supperer, 1952 Loài Eimeria subspherica Christiensen, 1941 Loài Eimeria wyomingensis Huizinga and Winger, 1942 Loài Eimeria zuernii Rivolta, 1978, Martin, 1909 Lee R. và cs (1959) [40] đã quan sát hình thái, kích thước, màu sắc, quá trình hình thành bào tử của Oocyst cầu trùng ký sinh ở bò tại Nigerian và đã định danh được 11 loài cầu trùng, bao gồm: E. Nguyễn Đức Tân và cs (2005) [19] đã phát hiện 4 loài cầu trùng ký sinh ở bê tại một số tỉnh Nam Trung Bộ - Tây Nguyên, gồm các loài: E.

Đặc điểm hình thái, kích thước các loài cầu trùng Theo Ajayi J. (2004) [33], hình thái, kích thước các loài cầu trùng ký sinh ở bê, nghé như sau: - Eimeria alabamemsis (Christiensen, 1941): Oocyst có hình trứng, có 1 - 2 lớp vỏ, màu vàng nhạt, kích thước dài từ 13 - 24 µm, rộng từ 11 - 16 µm. Kích thước của Sporocyst 10 - 16 x 4 - 6 µm. Không có Micropyle (lỗ noãn) và hạt cực.

Thời gian hình thành bào tử là 4 - 5 ngày. - Eimeria auburnensis (Christiensen and Porter, 1939): Oocyst có hình elip hoặc hình trứng, có 2 lớp vỏ mỏng, lớp bên ngoài nhẵn, đôi khi xù xì, màu vàng - nâu, kích thước 32 - 46 x 20 - 25 µm, trung bình là 38,4 x 27,1. Kích thước của Sporocyst 15 - 23 x 6 - 11 µm. Thời gian n 5 sinh bào tử là 2 - 3 ngày.

Cầu trùng phát triển nội sinh trong các tế bào mô liên kết lớp nhung mao, đoạn dưới của ruột non. - Eimeria brasisliensis (Torres and Ramos, 1939): Oocyst có hình elip, màu nâu vàng, có 1 - 2 lớp vỏ, có lỗ noãn và nắp. Kích thước 34 - 43 x 24 - 30 µm, trung bình là 35,5 x 27 µm. Kích thước của Sporocyst 16 - 22 x 7 - 10 µm.

Thời gian hình thành bào tử là 6 - 7 ngày, trong bào tử có thể cặn. - Eimeria bukidnonensis (Tubangui, 1931): Oocyst hình quả lê, màu nâu sẫm hay nâu vàng. Vỏ Oocyst có hai lớp, lớp ngoài dày và lớp bên trong mỏng, Lee R. (1959) mô tả lớp vỏ mỏng này giống như những vằn sọc.

Lớp vỏ dày 2 - 4 µm. Kích thước nang trứng 47 - 50 x 33 - 38 µm. Kích thước của Sporocyst 12 - 21 x 9 - 12 µm. Micropyle rộng từ 3,5 - 7 µm.

Thời gian hình thành bào tử 4 - 7 ngày, đôi khi đến 17 ngày. Loài này phát triển nội sinh trong màng niêm mạc ruột non. - Eimeria canadensis (Bruce, 1921): Oocyst hình elip, kích thước 28 - 37 x 20 - 27 µm, màu vàng nâu. Micropyle là một khoảng kín, rất khó nhìn thấy ở trên một đầu, được bao phủ bởi một đường phản xạ tối.

Sporocyst có kích thước 15 - 22 x 7 - 10 µm. Thời gian hình thành bào tử là 3 ngày. - Eimeria cylindrica (Wilson, 1931): Oocyst hình trụ, kích thước 16 - 27 x 12 - 15 µm, trung bình 23,3 x 13,3 µm, không có màu, có 1 lớp vỏ dày. Kích thước của Sporocyst 12 - 16 x 4 - 6 µm, không có Micropyle và thể cặn.

Thời gian sinh bào tử là 2 ngày. - Eimeria ellipsoidalis (Becker and Frye, 1929): Oocyst hình elip hay bầu dục, màu phớt hồng hoặc không màu, có 1 - 2 lớp vỏ, kích thước 20 - 26 x 13 - 17 µm, trung bình là 23,4 x 15,9 µm. Lỗ noãn không rõ, không có thể cặn trong bào tử và nang trứng. Sporocyst có kích thước 9 - 16 x 7 - 15 µm.

Thời gian hình thành bào tử là 2 - 3 ngày. Cầu trùng phát triển nội sinh trong màng niêm mạc ruột già. n 6 - Eimeria pellita (Supperer, 1952): Oocyst hình trứng, tương đối dày, có màu nâu sẫm, kích thước 36 - 41 x 26 - 30 µm. Kích thước của Sporocyst 17 - 20 x 7 - 9 µm.

Có lỗ noãn và thể cặn. Thời gian hình thành bào tử là 10 - 12 ngày. - Eimeria subspherica (Christiensen, 1941): Đây là loài có kích thước Oocyst nhỏ nhất trong giống Eimeria (9 - 14 x 8 - 13 µm), hình elip, màu vàng nhạt hoặc không màu, không có hạt cực và lỗ noãn. Kích thước của Sporocyst 6 - 10 x 2 - 5 µm.

Thời gian hình thành bào tử là 4 - 5 ngày. - Eimeria zuernii (Rivolta, 1978, Martin, 1909): Oocyst có hình cầu hoặc trứng, vỏ ngoài có 2 lớp, nhẵn, không có lỗ noãn, màu nhạt, kích thước 15 - 22 x 13 - 18 µm, kích thước trung bình 20 x 14,2 µm. Kích thước của Sporocyst 7 -14 x 4 - 8 µm. Thời gian hình thành bào tử là 3 ngày ở 20oC, 9 - 10 ngày ở 12oC, 23 - 24 giờ ở 30 - 32,5oC.

- Eimeria bovis (Christiensen, 1941): Oocyst hình trứng hoặc không đối xứng, vỏ có 2 lớp, trơn nhẵn, kích thước 23 - 34 x 17 - 23 µm, màu nâu hay hơi vàng. Không có hạt cực, lỗ noãn có ở đầu nhỏ của nang trứng. Sporocyst có kích thước 13 - 18 x 5 - 8 µm. Thời gian sinh bào tử 2 - 3 ngày.

Phát triển nội sinh ở phần dưới ruột non, các thể phân lập đời 2 và các giao tử ở trong niêm mạc ruột già của ký chủ. - Eimeria illinoisensis (Levine and Ivens, 1967): Oocyst hình trứng hoặc elip, có 1 lớp vỏ dày, màu nhạt hay không màu, kích thước 24 - 29 x 19 - 22 µm. Sporocyst có kích thước 13 -16 x 6 - 8 µm. - Eimeria wyomingensis (Huizinga and Winger, 1942): Oocyst hình trứng hoặc hình cầu, có 1 lớp vỏ màu vàng nâu hoặc xanh nâu, kích thước 37 - 45 x 26 - 31 µm.

Hợp tử tương tự như của E. bukidnonensis, nhưng nhỏ hơn. Sporocyst kích thước 7 - 8 x 5 µm. Thời gian hình thành bào tử 5 - 7 ngày.