Luận văn thạc sĩ nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ bệnh lý lâm sàng và biện pháp phòng trị bệnh giun lươn ở lợn strongyloidosis trên địa bàn tỉnh quảng ninh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ bệnh lý lâm sàng và biện pháp phòng trị bệnh giun lươn ở lợn, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Vũ Việt Hòa
• Người hướng dẫn: TS. Đỗ Quốc Tuấn
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên Cứu Đặc Điểm Dịch Tễ, Lâm Sàng Và Biện Pháp Phòng Trị Bệnh Giun Lươn Ở Lợn Tại Quảng Ninh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2. Mục đích nghiên cứu
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.1.1. Giun lươn ký sinh ở lợn
• 2.1.1.1. Thành phần loài giun lươn ở lợn
• 2.1.1.2. Đặc điểm cấu tạo giun lươn Strongyloides ransomi
• 2.1.1.3. Đặc điểm cấu tạo giun lươn Strongyloides papillosus
• 2.1.2. Vòng đời của giun lươn
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng, địa điểm, thời gian nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Địa điểm nghiên cứu
• 3.1.3. Thời gian nghiên cứu
• 3.2. Vật liệu nghiên cứu
• 3.3. Hoá chất và dụng cụ thí nghiệm
• 3.4. Nội dung nghiên cứu
• 3.4.1. Một số đặc điểm dịch tễ bệnh giun lươn ở lợn (Strongyloidosis)
• 3.4.2. Nghiên cứu bệnh giun lươn ở lợn (Strongyloidosis)
• 3.4.3. Biện pháp phòng trị bệnh giun lươn cho lợn
• 3.5. Phương pháp nghiên cứu
• 3.5.1. Phương pháp lấy mẫu
• 3.5.2. Phương pháp xét nghiệm mẫu
• 3.5.3. Phương pháp xác định thời gian phát triển và tồn tại của trứng giun lươn và ấu trùng có sức gây bệnh trong phân ở ngoại cảnh
• 3.5.4. Phương pháp theo dõi các biểu hiện lâm sàng của lợn bị bệnh giun lươn
• 3.5.5. Phương pháp xét nghiệm máu để xác định một số chỉ số huyết học của lợn bị bệnh giun lươn và lợn khỏe
• 3.5.6. Phương pháp theo dõi hiệu lực của thuốc tẩy giun lươn ở lợn
• 3.5.7. Phương pháp xử lý số liệu
• 3.5.7.1. Một số tham số thống kê
• 3.5.7.2. Một số công thức tính tỷ lệ (%)
• 3.5.7.3. So sánh mức độ sai khác giữa 2 số trung bình
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Đặc điểm dịch tễ bệnh giun lươn ở lợn
• 4.2. Tình hình nhiễm giun lươn ở lợn tại 3 địa phương thuộc tỉnh Quảng Ninh
• 4.3. Nghiên cứu ô nhiễm của trứng giun lươn ở ngoại cảnh
• 4.4. Nghiên cứu bệnh giun lươn ở lợn
• 4.5. Biểu hiện lâm sàng của lợn nhiễm giun lươn
• 4.6. Bệnh tích đại thể của lợn nhiễm giun lươn
• 4.7. Sự thay đổi một số chỉ tiêu huyết học của lợn bị nhiễm giun lươn
• 4.8. Biện pháp phòng, trị bệnh giun lươn cho lợn
• 4.8.1. Hiệu lực của một số thuốc tẩy giun lươn cho lợn
• 4.8.2. Độ an toàn của thuốc tẩy giun lươn cho lợn
• 4.8.3. Đề xuất biện pháp phòng trị bệnh giun lươn cho lợn
• 5. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• MỘT SỐ HÌNH ẢNH CỦA ĐỀ TÀI

Tóm tắt

I. Giới thiệu

Nghiên cứu này tập trung vào bệnh giun lươn ở lợn, một vấn đề nghiêm trọng trong chăn nuôi tại Quảng Ninh. Bệnh gây thiệt hại lớn về kinh tế và sức khỏe đàn lợn, đặc biệt là lợn con. Mục tiêu của nghiên cứu là làm rõ đặc điểm dịch tễ, biểu hiện lâm sàng, và đề xuất biện pháp phòng trị hiệu quả. Nghiên cứu này có ý nghĩa khoa học và thực tiễn, góp phần nâng cao năng suất chăn nuôi và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

1.1. Bối cảnh nghiên cứu

Chăn nuôi lợn là ngành kinh tế quan trọng tại Việt Nam, cung cấp nguồn thực phẩm chính cho người dân. Tuy nhiên, bệnh giun lươn (Strongyloidosis) đã gây thiệt hại đáng kể, đặc biệt ở lợn con. Tỷ lệ nhiễm bệnh cao, lên đến 55.46% ở lợn tiêu chảy. Nghiên cứu này nhằm giải quyết vấn đề này thông qua việc phân tích đặc điểm dịch tễ và đề xuất biện pháp phòng trị hiệu quả.

1.2. Mục tiêu và ý nghĩa

Mục tiêu chính của nghiên cứu là làm sáng tỏ đặc điểm dịch tễ, bệnh lý, và biểu hiện lâm sàng của bệnh giun lươn ở lợn. Nghiên cứu cũng đề xuất các biện pháp phòng trị hiệu quả, góp phần giảm thiểu thiệt hại kinh tế và nâng cao năng suất chăn nuôi. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của nghiên cứu được nhấn mạnh, đặc biệt trong việc bảo vệ sức khỏe đàn lợn và cộng đồng.

II. Tổng quan tài liệu

Nghiên cứu này dựa trên các tài liệu khoa học về giun lươn và bệnh Strongyloidosis ở lợn. Các tài liệu trong và ngoài nước đã được tổng hợp để làm rõ đặc điểm hình thái, vòng đời, và tác hại của giun lươn. Nghiên cứu cũng tham khảo các công trình trước đây về tình hình nhiễm bệnh và biện pháp phòng trị.

2.1. Đặc điểm hình thái và vòng đời

Giun lươn Strongyloides ransomi và Strongyloides papillosus là hai loài chính gây bệnh ở lợn. Chúng có kích thước nhỏ, hình sợi, và ký sinh trong ruột non. Vòng đời của giun lươn bao gồm giai đoạn phát triển trực tiếp và gián tiếp, với ấu trùng có khả năng xâm nhập qua da hoặc đường tiêu hóa. Nghiên cứu này làm rõ các đặc điểm này để hiểu rõ hơn về cơ chế gây bệnh.

2.2. Tình hình nghiên cứu

Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra tỷ lệ nhiễm giun lươn cao ở lợn con, đặc biệt trong điều kiện khí hậu nóng ẩm. Tuy nhiên, các nghiên cứu về biện pháp phòng trị còn hạn chế. Nghiên cứu này kế thừa và phát triển các kết quả trước đó, tập trung vào việc đề xuất các giải pháp hiệu quả hơn.

III. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng các phương pháp khoa học để phân tích đặc điểm dịch tễ, biểu hiện lâm sàng, và hiệu quả của các biện pháp phòng trị. Các phương pháp bao gồm lấy mẫu, xét nghiệm, và theo dõi các chỉ số huyết học. Nghiên cứu cũng đánh giá hiệu lực của các loại thuốc tẩy giun và đề xuất các biện pháp phòng bệnh.

3.1. Phương pháp lấy mẫu và xét nghiệm

Mẫu nghiên cứu được thu thập từ các địa phương tại Quảng Ninh, bao gồm phân, máu, và mô của lợn. Các phương pháp xét nghiệm được sử dụng để xác định tỷ lệ nhiễm giun lươn và các chỉ số huyết học. Nghiên cứu cũng theo dõi sự phát triển của trứng và ấu trùng giun lươn trong môi trường bên ngoài.

3.2. Đánh giá hiệu quả thuốc tẩy giun

Nghiên cứu đánh giá hiệu lực của các loại thuốc tẩy giun thông qua việc theo dõi sự thay đổi của các chỉ số huyết học và tỷ lệ nhiễm bệnh. Kết quả cho thấy một số loại thuốc có hiệu quả cao trong việc giảm tỷ lệ nhiễm giun lươn. Nghiên cứu cũng đề xuất các biện pháp phòng bệnh dựa trên kết quả thu được.

IV. Kết quả và thảo luận

Nghiên cứu đã làm rõ đặc điểm dịch tễ của bệnh giun lươn ở lợn tại Quảng Ninh, với tỷ lệ nhiễm cao ở lợn con và trong điều kiện khí hậu nóng ẩm. Các biểu hiện lâm sàng bao gồm tiêu chảy, giảm cân, và thay đổi các chỉ số huyết học. Nghiên cứu cũng đánh giá hiệu quả của các loại thuốc tẩy giun và đề xuất các biện pháp phòng trị hiệu quả.

4.1. Đặc điểm dịch tễ

Kết quả cho thấy tỷ lệ nhiễm giun lươn cao ở lợn con, đặc biệt trong mùa hè. Nghiên cứu cũng chỉ ra sự ô nhiễm trứng giun lươn trong môi trường bên ngoài, góp phần làm tăng nguy cơ nhiễm bệnh. Các yếu tố như tuổi, giống, và phương thức chăn nuôi cũng ảnh hưởng đến tỷ lệ nhiễm bệnh.

4.2. Hiệu quả của biện pháp phòng trị

Nghiên cứu đánh giá hiệu lực của các loại thuốc tẩy giun, cho thấy một số loại thuốc có hiệu quả cao trong việc giảm tỷ lệ nhiễm bệnh. Các biện pháp phòng bệnh, bao gồm vệ sinh chuồng trại và quản lý thức ăn, cũng được đề xuất để hạn chế sự lây lan của bệnh.

V. Kết luận và đề xuất

Nghiên cứu đã làm rõ đặc điểm dịch tễ, biểu hiện lâm sàng, và biện pháp phòng trị bệnh giun lươn ở lợn tại Quảng Ninh. Các kết quả cho thấy sự cần thiết của việc áp dụng các biện pháp phòng bệnh và sử dụng thuốc tẩy giun hiệu quả. Nghiên cứu cũng đề xuất các hướng nghiên cứu tiếp theo để cải thiện hiệu quả phòng trị bệnh.

5.1. Kết luận

Nghiên cứu đã làm rõ các đặc điểm dịch tễ và biểu hiện lâm sàng của bệnh giun lươn ở lợn. Các biện pháp phòng trị hiệu quả đã được đề xuất, góp phần giảm thiểu thiệt hại kinh tế và nâng cao năng suất chăn nuôi.

5.2. Đề xuất

Nghiên cứu đề xuất các biện pháp phòng bệnh, bao gồm vệ sinh chuồng trại và quản lý thức ăn. Các hướng nghiên cứu tiếp theo cũng được đề xuất để cải thiện hiệu quả phòng trị bệnh, đặc biệt trong điều kiện khí hậu nóng ẩm.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chăn nuôi lợn là ngành chủ lực trong sản xuất nông nghiệp Việt Nam, đóng góp khoảng 76-77% tổng sản lượng thịt các loại, với sản lượng thịt lợn hơi xuất chuồng đạt 3,16 triệu tấn năm 2012. Tuy nhiên, bệnh giun lươn (Strongyloidosis) ở lợn là một trong những nguyên nhân gây thiệt hại nghiêm trọng cho ngành chăn nuôi, đặc biệt ở lợn con dưới 3 tháng tuổi với tỷ lệ tử vong có thể lên tới 75%. Bệnh gây ra các triệu chứng như tiêu chảy, thiếu máu, chậm lớn, làm giảm năng suất và chất lượng thịt, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh tế của người chăn nuôi.

Nghiên cứu được thực hiện tại ba địa phương thuộc tỉnh Quảng Ninh trong khoảng thời gian từ tháng 6/2014 đến tháng 6/2015 nhằm làm rõ các đặc điểm dịch tễ, bệnh lý, lâm sàng và đề xuất biện pháp phòng trị bệnh giun lươn ở lợn. Mục tiêu cụ thể là xác định tỷ lệ và cường độ nhiễm giun lươn theo tuổi, giống, mùa vụ và phương thức chăn nuôi; khảo sát sự ô nhiễm trứng giun lươn ở ngoại cảnh; đánh giá biểu hiện lâm sàng và các chỉ số huyết học của lợn bị bệnh; đồng thời thử nghiệm hiệu lực và độ an toàn của các thuốc tẩy giun phổ biến.

Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa khoa học trong việc bổ sung thông tin về dịch tễ và sinh học của giun lươn, đồng thời có ý nghĩa thực tiễn trong việc xây dựng quy trình phòng trị hiệu quả, góp phần nâng cao sức khỏe đàn lợn, giảm thiệt hại kinh tế và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về dịch tễ học ký sinh trùng, sinh học vòng đời giun lươn và cơ chế sinh bệnh của Strongyloides ransomi. Hai lý thuyết chính được áp dụng gồm:

• Lý thuyết vòng đời ký sinh trùng: Giun lươn có vòng đời phức tạp với giai đoạn phát triển trực tiếp và gián tiếp, ấu trùng có thể xâm nhập qua da hoặc đường tiêu hóa, phát triển thành giun trưởng thành ký sinh ở ruột non lợn. Vòng đời kéo dài khoảng 5-9 ngày trong cơ thể vật chủ.

• Lý thuyết dịch tễ học bệnh ký sinh trùng: Tỷ lệ nhiễm và cường độ nhiễm phụ thuộc vào các yếu tố như tuổi lợn, mùa vụ, điều kiện vệ sinh chuồng trại và phương thức chăn nuôi. Điều kiện khí hậu nhiệt đới nóng ẩm tạo môi trường thuận lợi cho sự phát triển và tồn tại của trứng và ấu trùng giun lươn.

Các khái niệm chính bao gồm: tỷ lệ nhiễm, cường độ nhiễm (được phân loại nhẹ, trung bình, nặng, rất nặng dựa trên số trứng/g phân), biểu hiện lâm sàng, bệnh tích đại thể, chỉ số huyết học (hồng cầu, bạch cầu, huyết sắc tố), hiệu lực và độ an toàn của thuốc tẩy giun.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Mẫu phân tươi của lợn các lứa tuổi tại Thị xã Quảng Yên, Thành phố Cẩm Phả và Huyện Hải Hà; mẫu cặn nền chuồng, mẫu đất bề mặt xung quanh chuồng và vườn trồng cây thức ăn; mẫu máu của lợn bị bệnh và lợn khỏe.

• Phương pháp lấy mẫu: Lấy mẫu theo phương pháp chùm nhiều bậc, mỗi mẫu phân khoảng 20-30g, mẫu đất 80-100g, mẫu máu 1ml/tỉnh mạch cổ. Mẫu được ghi nhãn đầy đủ thông tin về địa điểm, tuổi, giống, phương thức chăn nuôi và thời gian lấy mẫu.

• Phương pháp xét nghiệm: Xác định tỷ lệ nhiễm bằng phương pháp Fullerborn với dung dịch muối NaCl bão hòa, quan sát trứng giun dưới kính hiển vi. Cường độ nhiễm được xác định bằng buồng đếm McMaster, tính số trứng trên 1 gam phân theo công thức chuẩn. Các chỉ số huyết học được phân tích tại Bệnh viện đa khoa Trung ương tỉnh Thái Nguyên.

• Phương pháp theo dõi phát triển trứng và ấu trùng: Mẫu phân được đặt trong điều kiện nhiệt độ và độ ẩm mô phỏng mùa hè, theo dõi sự phát triển và tồn tại của trứng và ấu trùng có sức gây bệnh qua các ngày.

• Phương pháp theo dõi biểu hiện lâm sàng: Quan sát thể trạng, ăn uống, vận động và trạng thái phân của lợn bị nhiễm.

• Phương pháp thử hiệu lực thuốc: Thử nghiệm ba loại thuốc tẩy giun phổ biến (Levamisol 10%, Hanmectin-25, Dextomax) trên đàn lợn bị nhiễm, đánh giá hiệu quả tẩy giun và độ an toàn.

• Timeline nghiên cứu: Thực hiện trong 12 tháng từ tháng 6/2014 đến tháng 6/2015, bao gồm thu thập mẫu, xét nghiệm, theo dõi lâm sàng, thử nghiệm thuốc và phân tích số liệu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ và cường độ nhiễm giun lươn ở lợn tại Quảng Ninh: Tỷ lệ nhiễm trung bình khoảng 45-65% tùy địa phương, cao nhất ở lợn dưới 2 tháng tuổi với tỷ lệ nhiễm trên 58%, giảm dần theo tuổi. Cường độ nhiễm nặng và rất nặng chiếm khoảng 15-20% trong tổng số lợn nhiễm.

2. Ảnh hưởng của mùa vụ và phương thức chăn nuôi: Mùa hè-thu có tỷ lệ nhiễm và cường độ nhiễm cao hơn vụ đông-xuân (56,51% so với 45,44%, P<0,01). Lợn nuôi theo phương thức truyền thống có tỷ lệ nhiễm cao hơn (65,74%) so với phương thức công nghiệp (32,95%), trong đó tỷ lệ nhiễm nặng ở phương thức truyền thống lên tới 21,4%.

3. Sự ô nhiễm trứng giun lươn ở ngoại cảnh: Trứng giun lươn phát triển thành ấu trùng có sức gây bệnh nhanh hơn trong điều kiện ẩm ướt (5-6 giờ) so với điều kiện khô ráo. Ấu trùng có thể tồn tại từ 15-35 ngày tùy điều kiện môi trường, lâu hơn vào mùa hè.

4. Biểu hiện lâm sàng và chỉ số huyết học: Lợn nhiễm giun lươn thể hiện triệu chứng tiêu chảy, mệt mỏi, thiếu máu, thân nhiệt tăng (40-41,5°C), ho và khó thở. So sánh chỉ số huyết học giữa lợn bệnh và lợn khỏe cho thấy giảm đáng kể số lượng hồng cầu và huyết sắc tố, tăng bạch cầu (P<0,05).

5. Hiệu lực và độ an toàn của thuốc tẩy giun: Thuốc Hanmectin-25 đạt hiệu lực tẩy giun cao nhất (97,73%), tiếp theo là Levamisol (89,71%) và Vime-dazol (87,76%). Tất cả đều an toàn với lợn, tỷ lệ an toàn từ 97,76% đến 100%.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu phù hợp với các báo cáo trong nước và quốc tế về tỷ lệ nhiễm giun lươn cao ở lợn con dưới 2 tháng tuổi do khả năng truyền bệnh qua sữa non và môi trường ẩm ướt thuận lợi cho vòng đời giun. Mùa hè với nhiệt độ 30-32°C và độ ẩm 80-85% tạo điều kiện phát triển nhanh của trứng và ấu trùng, làm tăng nguy cơ lây nhiễm. Phương thức chăn nuôi truyền thống với điều kiện vệ sinh kém làm tăng tỷ lệ nhiễm và cường độ nhiễm, đồng thời làm giảm hiệu quả phòng bệnh.

Biểu hiện lâm sàng và thay đổi huyết học phản ánh mức độ tổn thương do giun lươn gây ra, ảnh hưởng đến sức khỏe và tăng trưởng của lợn. Việc sử dụng thuốc tẩy giun hiệu quả và an toàn như Hanmectin-25 và Levamisol là giải pháp thiết thực, phù hợp với điều kiện chăn nuôi tại địa phương.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỷ lệ nhiễm theo tuổi, mùa vụ và phương thức chăn nuôi; bảng so sánh chỉ số huyết học giữa lợn bệnh và khỏe; biểu đồ hiệu lực thuốc tẩy giun. Những biểu đồ này giúp minh họa rõ ràng sự khác biệt và hiệu quả các biện pháp can thiệp.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường vệ sinh chuồng trại: Thực hiện vệ sinh định kỳ, giữ nền chuồng khô ráo, thoáng mát, thu gom và ủ phân đúng quy trình để tiêu diệt trứng và ấu trùng giun lươn. Chủ thể thực hiện: người chăn nuôi và cán bộ thú y địa phương. Thời gian: liên tục hàng ngày, đặc biệt trong mùa mưa.

2. Áp dụng biện pháp tẩy giun định kỳ: Sử dụng thuốc tẩy giun hiệu quả như Hanmectin-25 hoặc Levamisol cho lợn nái trước khi đẻ 1-2 tuần và cho lợn con từ 7-10 ngày tuổi để ngăn ngừa lây nhiễm qua sữa non. Chủ thể: người chăn nuôi, cán bộ thú y. Thời gian: 2 lần/năm vào mùa xuân và mùa thu.

3. Phân loại và quản lý lợn theo lứa tuổi: Không nuôi chung lợn nhiều lứa tuổi trong cùng khu vực để hạn chế lây lan bệnh. Chủ thể: người chăn nuôi. Thời gian: áp dụng ngay và duy trì thường xuyên.

4. Giám sát và theo dõi dịch tễ: Thiết lập hệ thống giám sát tỷ lệ nhiễm giun lươn định kỳ tại các cơ sở chăn nuôi để kịp thời phát hiện và xử lý ổ dịch. Chủ thể: cơ quan thú y địa phương. Thời gian: hàng quý.

5. Tuyên truyền và đào tạo kỹ thuật phòng bệnh: Nâng cao nhận thức người chăn nuôi về bệnh giun lươn, cách phòng trị và vệ sinh chuồng trại. Chủ thể: cán bộ thú y, tổ chức đào tạo. Thời gian: liên tục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Người chăn nuôi lợn: Nắm bắt kiến thức về bệnh giun lươn, cách phòng trị hiệu quả để giảm thiệt hại kinh tế, nâng cao năng suất chăn nuôi.

2. Cán bộ thú y và kỹ thuật viên: Áp dụng kết quả nghiên cứu trong công tác giám sát, chẩn đoán và điều trị bệnh giun lươn, xây dựng kế hoạch phòng chống dịch bệnh.

3. Nhà quản lý ngành nông nghiệp và thú y: Lập chính sách, quy định về vệ sinh chăn nuôi, kiểm soát dịch bệnh, hỗ trợ người chăn nuôi áp dụng biện pháp phòng trị.

4. Nghiên cứu sinh và sinh viên chuyên ngành Thú y, Ký sinh trùng: Tham khảo tài liệu khoa học về dịch tễ, sinh học và biện pháp phòng trị bệnh giun lươn, làm cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

1. Bệnh giun lươn ảnh hưởng như thế nào đến đàn lợn?
   Bệnh gây tiêu chảy, thiếu máu, chậm lớn, giảm sức đề kháng và có thể gây tử vong tới 75% ở lợn con. Ví dụ, lợn con nhiễm nặng có thể giảm tăng trọng tới 30-35%.

2. Làm thế nào để chẩn đoán chính xác bệnh giun lươn?
   Chẩn đoán dựa trên triệu chứng lâm sàng kết hợp xét nghiệm phân tìm trứng giun bằng phương pháp Fullerborn hoặc đếm trứng trên buồng đếm McMaster.

3. Thuốc tẩy giun nào hiệu quả và an toàn cho lợn?
   Thuốc Hanmectin-25 (Ivermectin) đạt hiệu lực tẩy giun trên 97%, an toàn với lợn. Levamisol cũng có hiệu quả cao khoảng 89%.

4. Tại sao tỷ lệ nhiễm giun lươn cao hơn ở mùa hè-thu?
   Điều kiện nhiệt độ 30-32°C và độ ẩm 80-85% thuận lợi cho trứng và ấu trùng phát triển nhanh, tăng nguy cơ lây nhiễm.

5. Có thể phòng bệnh giun lươn bằng cách nào hiệu quả nhất?
   Kết hợp vệ sinh chuồng trại tốt, tẩy giun định kỳ cho lợn nái và lợn con, quản lý lợn theo lứa tuổi và giám sát dịch tễ thường xuyên.

Kết luận

• Bệnh giun lươn ở lợn tại Quảng Ninh có tỷ lệ nhiễm cao, đặc biệt ở lợn con dưới 2 tháng tuổi, gây thiệt hại kinh tế đáng kể.
• Mùa hè-thu và phương thức chăn nuôi truyền thống làm tăng tỷ lệ và cường độ nhiễm.
• Biểu hiện lâm sàng rõ rệt ở lợn bệnh, kèm theo thay đổi chỉ số huyết học đặc trưng.
• Thuốc Hanmectin-25 và Levamisol là lựa chọn hiệu quả, an toàn trong điều trị và phòng bệnh.
• Cần triển khai đồng bộ các biện pháp vệ sinh, tẩy giun định kỳ và giám sát dịch tễ để kiểm soát bệnh hiệu quả.

Next steps: Triển khai áp dụng quy trình phòng trị tại các cơ sở chăn nuôi, mở rộng nghiên cứu đánh giá lâu dài và đào tạo kỹ thuật cho người chăn nuôi.

Call-to-action: Các cơ sở chăn nuôi và cán bộ thú y cần phối hợp thực hiện nghiêm túc các biện pháp phòng chống bệnh giun lươn để bảo vệ sức khỏe đàn lợn và nâng cao hiệu quả kinh tế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở khoa học của đề tài 1. Giun lươn ký sinh ở lợn 1. Thành phần loài giun lươn ở lợn Bệnh giun lươn do những giun tròn thuộc họ Strongyloididae (bộ phụ Rhabditata) gây nên.

Theo Nguyễn Thị Lê và cs (1996) [24], Phan Thế Việt và cs (1977) [41], giun lươn ở lợn có vị trí trong hệ thống phân loại động vật như sau: Ngành Nemathelminthes Schneider, 1873 Lớp Nematoda Rudolphi, 1808 Phân lớp Rhabditia Pearse, 1942 Bộ Rhabditida Chitwood, 1933 Phân bộ Rhabditina Chitwood, 1933 Họ Strongyloididae Chitwood et MeInstosch, 1934 Giống Strongyloides Grassi, 1879 Loài Strongyloides ransomi Schwartf et Alicata, 1930 Loài Strongyloides papillosus Wedl, 1856 Theo Từ điển thú y của nhà xuất bản Elsevier (2007) giống Strongyloides có một số loài: - Strongyloides avium được tìm thấy trong ruột non của gà, gà tây và các loài chim hoang dã. - Strongyloides cati được tìm thấy trong ruột non của mèo. - Strongyloides fuelleborni, Strongyloides simiae được tìm thấy trong ruột non của các loài linh trưởng. - Strongyloides papillosus được tìm thấy trong ruột non của lợn, động vật nhai lại và thỏ.

e 5 - Strongyloides procyonis tìm thấy trong gấu trúc. - Strongyloides felis, Strongyloides planiceps ở mèo. - Strongyloides Ratti, Strongyloides venezuelensis tìm thấy ở chuột. - Strongyloides stercoralis được tìm thấy trong ruột của người và động vật có vú khác, chủ yếu ở vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới, thường gây tiêu chảy và viêm loét đường ruột.

- Strongyloides tumefaciens kết hợp với các khối u trong ruột già của con mèo. - Strongyloides westeri được tìm thấy trong ruột non của ngựa - Strongyloides ransomi được tìm thấy trong ruột non của lợn. Trong các loài ký sinh và gây bệnh giun lươn ở lợn, loài Strongyloides ransomi là phổ biến (Nguyễn Thị Lê và cs (1996) [24]) 1. Đặc điểm hình thái, kích thước giun lươn ở lợn Bệnh giun lươn (Strongyloidosis) ở lợn phân bố rộng khắp ở hầu hết các nước thuộc Châu Á, Châu Phi (J.

Ở Việt Nam, bệnh đã được phát hiện ở các tỉnh phía Bắc, các tỉnh miền Trung và miền Nam (Bùi Lập 1966, Nguyễn Hữu Bình, Nguyễn Thị Kỳ, Phạm Xuân Dụ 1966). Bệnh giun lươn do Strongyloides ransomi phân bố trên toàn thế giới và được tìm thấy ở lợn và lợn rừng. * Đặc điểm cấu tạo giun lươn Strongyloides ransomi: Nguyễn Thị Lê và cs (1996) [24] đã mô tả giun lươn Strongyloides ransomi như sau: Con đực: Cơ thể hình sợi dài 0,87 - 0,9 mm. Thực quản dài 1,132 - 0,148 mm, vòng thần kinh cách mút đầu 0,113 mm, lỗ huyệt cách mút đuôi 0,07 mm.

Đuôi nhọn, cách mút đuôi 0,037 mm có 3 cặp núm: 1 cặp trước huyệt ở mặt bụng, 2 cặp sau huyệt ở mặt lưng. Con cái: Cơ thể dài 2,1 - 4,2 mm, rộng nhất 0,04 - 0,08 mm. Lỗ miệng có 4 môi với các núm cutin. Thực quản dài 0,58 - 0,94 mm.

Lỗ sinh dục ở 1/3 e 6 phần sau cơ thể, cách mút đuôi 0,63 - 1,53 mm; có các môi ở phía trước và sau; 1 buồng trứng hướng lên phía trên cơ thể, buồng còn lại hướng phía dưới. Tử cung chứa 1 - 10 trứng. Đuôi ngắn, thẳng, hình nón, dài 0,04 - 0,07 mm. Trứng hình ôvan, kích thước 0,037 - 0,060 x 0,025 - 0,042 mm, trong trứng có ấu trùng.1: Giun lươn Strongyloides ransomi ký sinh ở lợn (Nguồn: Phạm Văn Khuê và cs 1996 [11], Nguyễn Thị Lê và cs 1996[24]) a b 1: Giun cái sống ký sinh 1: Phần đầu cơ thể 2: Giun đực 2: Đuôi cá thể đực 3: Ấu trùng gây nhiễm Trịnh Văn Thịnh và cs (1978) [32] cho rằng: Giun lươn thân dài 2 - 4,2 mm thực quản dài 0,57 - 0,94 mm.

Hậu môn ở cách mút đuôi 0,057 - 0,065 mm. Âm hộ hình lỗ ngang có môi lồi ra và ở cách mút đuôi 0,629 - 1,530 mm. Trứng dài 0,037 - 0,06 mm và rộng 0,025 - 0,042 mm, trong có ấu trùng. Nguyễn Thị Kim Lan và cs (1999) [13], Phạm Văn Khuê và cs (1996) [11] cho biết: Giun cái sống ký sinh dài 2,1 - 4,4 mm, xung quanh miệng có 4 môi không rõ lắm, túi miệng nhỏ.

Thực quản dài hình ống nhỏ, không có chỗ phình. Âm hộ ở vào nửa sau của thân giun. Buồng trứng uốn e 7 khúc. Trứng hình bầu dục 0,045 - 0,055 x 0,026 - 0,035 mm, màu trắng, trong có ấu trùng.

Theo Phạm Sỹ Lăng và cs, (2006) [21], Giun đực hình sợi, dài 0,87 - 0,90 mm, lỗ huyệt cách mút đuôi 0,07 mm. Giun cái dài 2,1 - 4,2mm, rộng 0,04 - 0,08 mm, lỗ sinh dục ở 1/3 phần sau cơ thể, cách mút đuôi 0,63 - 1,53 mm, hai buồng trứng là các ống mỏng, xuất phát gần lỗ sinh dục, một buồng trứng hướng lên phía trên cơ thể, một còn lại hướng phía đuôi, tử cung chứa 1 - 10 trứng, trứng giống hình trứng gà, kích thước 0,037 - 0,060 x 0,025 - 0,042 mm, trong trứng có ấu trùng. Phan Lục (2006) [26], Chu Thị Thơm và cs (2006) [35] cho biết: Giun lươn trưởng thành có kích thước 3,5-4,5 mm, trứng có chứa một ấu trùng, kích thước 0,045-0,055 x 0,026-0,035 mm. Thực quản có hai chỗ phình, phình trước không rõ, phình sau rõ hơn.

* Đặc điểm cấu tạo giun lươn Strongyloides papillosus: Theo Phạm Sỹ Lăng và cs (2006) [21] loài Strongyloides papillosus gây bệnh giun lươn cho lợn. Theo Nguyễn Thị Lê và cs (1996) [24]; Phan Địch Lân và cs (2002)[22], loài Strongyloides papillosus có cấu tạo như sau: - Con đực chưa được mô tả. - Con cái: Cơ thể thường cong hình chữ S, dài 4,8 - 6,3mm, rộng nhất 0,042 - 0,078 mm. Lỗ miệng có 4 môi: 1 môi lưng, 1 môi bụng, 2 môi bên.

Thực quản dài 0,770 - 1,020 mm, chỗ rộng nhất 0,024 - 0,054 mm. Lỗ sinh dục có rãnh ngang, cách mút đuôi 1,8 - 2,3mm, hai bên có các mấu lồi cutin. Đầu 2 buồng trứng rất gần lỗ sinh dục; 1 buồng chạy về phía trước cơ thể, cách gốc thực quản 0,051 - 0,425 mm thì quay lại, buồng trứng còn lại hướng về phía sau cơ thể, cách mút đuôi 0,085 - 0,340 mm thì vòng lại. Các buồng trứng nối trực tiếp với tử cung, không có đoạn chuyển tiếp.

Tử cung chứa 4 - e 8 75 trứng. Đuôi mảnh, thon nhỏ dần ở phía sau. Trứng có vỏ mỏng và phẳng, kích thước trứng 0,045 - 0,060 x 0,025 - 0,036 mm, trong trứng có ấu trùng. 1: Phần giữa thân giun cái 2: Đuôi giun cái 3: Giun cái sống tự do 4: Trứng Hình 1.2: Giun lươn Strongyloides papillosus (Nguồn: Phạm Văn Khuê và cs (1996) [11]) Giun lươn Strongyloides papillosus phân bố trên toàn thế giới, đặc biệt ở vùng ấm và ẩm ướt, con trưởng thành hình sợi, dài đến 6 mm, trứng có kích thước 0,047-0,065 x 0,025-0,026 mm, hình elip, vỏ mỏng, không màu, có ấu trùng bên trong.

Vòng đời của giun lươn Theo Nguyễn Thị Kim Lan và cs, (1999) [13], giun lươn cái đẻ trứng ở ruột non, trứng theo phân ra ngoài đã có ấu trùng ở bên trong. Trứng ra ngoài phát triển theo 2 hướng: - Trực tiếp: Vào mùa hè (ấm áp), trứng phát triển nhanh, sau 5 - 6 giờ nở ra ấu trùng giun lươn, 1 - 2 ngày sau thành ấu trùng có sức gây nhiễm. - Gián tiếp: ấu trùng phát triển thành giun đực và cái ở trong đất. Sau khi giao phối, giun cái đẻ trứng có ấu trùng, ấu trùng phát triển thành ấu trùng có sức gây nhiễm (khác trên là: giun đực và cái sống tự do).

Ấu trùng gây nhiễm phát triển trực tiếp hay gián tiếp hoàn toàn giống nhau (dài 0,6 - 0,7 mm, thực quản hình ống dài, không có chỗ phình to), ấu trùng này vào cơ thể ký chủ theo 2 đường: e 9 + Qua da: ấu trùng vào tổ chức liên kết, tới cơ, theo máu, hệ lâm ba về phổi, ấu trùng chui qua mạch máu vào chi nhánh khí quản, theo đờm lên hầu rồi được nuốt xuống ruột non, sau 6 - 8 ngày thì thành giun lươn trưởng thành ký sinh. + Qua đường tiêu hoá: ấu trùng lẫn vào thức ăn, nước uống, vào đường tiêu hoá thì chui qua niêm mạc dạ dày vào mạch máu, về phổi rồi di chuyển giống như trên. Ấu trùng cảm nhiễm Strongyloides ransomi sau khi qua da vào cơ thể lợn con và di chuyển đến phổi mất khoảng 72 giờ, sau đó đến ruột non khoảng 96 giờ sau cảm nhiễm. Giun trưởng thành sống trong ruột non và trứng được tìm thấy trong phân vào ngày thứ 6 sau cảm nhiễm.

Ấu trùng Strongyloides ransomi vào lợn trưởng thành qua da, di chuyển đến các mô mỡ, đặc biệt là các mô mỡ xung quanh tuyến vú, ấu trùng vẫn còn trong mô mỡ trong một thời gian dài. Ở lợn nái nhiễm thực nghiệm, trong 10 ngày cuối cùng trước khi sinh đẻ, ấu trùng Strongyloides ransomi sẽ di chuyển từ mô mỡ vào các tuyến vú và do đó vào cơ thể lợn con qua sữa non. và cs (1978) [56], giới tính của ấu trùng được xác định trước khi nở. Điều kiện tự nhiên không ảnh hưởng đến hướng phát triển của ấu trùng đực mà chỉ ảnh hưởng đến hướng phát triển của ấu trùng cái.

Vòng đời phát triển của giun lươn được tính từ khi gia súc nuốt phải ấu trùng có sức gây bệnh, qua quá trình sinh trưởng, phát triển cho đến khi chúng trở thành giun trưởng thành và có khả năng đẻ trứng. Tuổi thọ của giun lươn ở gia súc khoảng 5 - 9 tháng. Nguyễn Thị Kim Lan (1999) [14] đã mô tả vòng phát triển của Strongyloides papillosus như sau: Trứng được bài xuất ra bên ngoài cùng với phân của động vật nhiễm bệnh. Ở nhiệt độ thích hợp, sau 4-13 giờ, ấu trùng hình gậy nở ra khỏi trứng.

Sự phát triển tiếp theo của ấu trùng có thể theo cách trực tiếp hoặc gián tiếp. e 10 Khi phát triển trực tiếp, ấu trùng hình gậy ở môi trường bên ngoài lột xác hai lần, ở nhiệt độ 25-300 thì sau 24-36 giờ, chúng trở thành ấu trùng cảm nhiễm dạng sợi chỉ. Khi phát triển gián tiếp, sau 8-40 giờ, ấu trùng hình gậy trở thành con cái và con đực sống tự do. Những con cái này đẻ trứng, trứng nở ra thành ấu trùng hình gậy, rồi trở thành ấu trùng cảm nhiễm dạng sợi chỉ.

Dê, cừu, lợn có thể nuốt phải ấu trùng cảm nhiễm cùng thức ăn, nước uống. Cũng có thể nhiễm do ấu trùng xâm nhập qua da lành vào máu, đến phổi, lên họng rồi nuốt xuống ruột non. ở ruột non, ấu trùng phát triển thành giun trưởng thành. Từ khi vào ký chủ đến khi thành giun trưởng thành cần 5- 10 ngày.

Tuổi thọ của giun ở gia súc non khoảng 5-9 tháng.