Luận văn thạc sĩ chăn nuôi đánh giá một số đặc điểm ngoại hình và khả năng sản xuất của đàn gà lông xước thế hệ thứ nhất nuôi tại thái nguyên

Luận văn thạc sĩ chăn nuôi đánh giá đặc điểm ngoại hình và khả năng sản xuất của đàn gà lông xước thế hệ thứ nhất tại Thái Nguyên.

• Tác giả: Đỗ Đăng Vinh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Hưng Quang
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi
• Đề tài: Đánh Giá Đặc Điểm Ngoại Hình Và Khả Năng Sản Xuất Của Gà Lông Xước Thế Hệ Thứ Nhất Tại Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu
• 1.2. Phân loại nguồn gốc gia cầm
• 1.3. Cơ sở nghiên cứu sự di truyền của gia cầm
• 1.4. Cơ sở nghiên cứu một số đặc điểm sinh học ở gia cầm
• 1.5. Sức sống và khả năng kháng bệnh của gia cầm
• 1.6. Đặc điểm về khả năng sinh trưởng ở gà
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng, phạm vi
• 2.2. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp theo dõi chỉ tiêu
• 2.4. Xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Kết quả theo dõi đặc điểm ngoại hình của gà Lông Xước. Tỷ lệ nuôi sống của gà Lông Xước
• 3.2. Một số chỉ tiêu sinh lý của gà Lông Xước
• 3.3. Kết quả đánh giá hiệu quả sử dụng thức ăn của gà thí nghiệm
• 3.4. Kết quả đánh giá khả năng sinh trưởng của gà Lông Xước. Khối lượng của gà Lông Xước giai đoạn 1-20 tuần tuổi
• 3.5. Sinh trưởng tuyệt đối của gà Lông Xước giai đoạn 1-20 tuần tuổi
• 3.6. Đánh giá khả năng sinh sản của gà Lông Xước
• 3.7. Đánh giá khối lượng của gà sinh sản qua các giai đoạn tuổi
• 3.8. Đánh giá chất lượng trứng gà Lông Xước sinh sản
• 3.9. Đánh giá hiệu quả sử dụng thức ăn cho gà Lông Xước sinh sản
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Đặc Điểm Ngoại Hình Gà Lông Xước

Đặc điểm ngoại hình của gà lông xước là một trong những yếu tố quan trọng trong việc đánh giá giống gà này. Theo nghiên cứu, gà lông xước có bộ lông dày, mềm mại và có màu sắc đa dạng, thường là các màu sắc tự nhiên như đen, nâu, và vàng. Đặc điểm này không chỉ giúp chúng thích nghi tốt với môi trường sống mà còn tạo nên giá trị thẩm mỹ cao. Hình dáng cơ thể của gà lông xước thường có thân hình nhỏ gọn, chân ngắn và chắc khỏe, điều này giúp chúng di chuyển linh hoạt trong môi trường nuôi thả. Mào gà cũng là một yếu tố quan trọng, với nhiều hình dạng khác nhau như mào cờ, mào nụ, và mào hạt đậu, điều này giúp phân biệt giữa gà trống và gà mái. Đặc điểm ngoại hình không chỉ ảnh hưởng đến khả năng sinh sản mà còn đến khả năng sinh trưởng và phát triển của gà lông xước.

1.1. Đặc Điểm Sinh Lý

Đặc điểm sinh lý của gà lông xước cũng rất quan trọng trong việc đánh giá khả năng sản xuất của giống gà này. Các chỉ tiêu sinh lý như tỷ lệ nuôi sống, khả năng kháng bệnh và sức sống đều có ảnh hưởng lớn đến hiệu quả chăn nuôi. Theo nghiên cứu, tỷ lệ nuôi sống của gà lông xước đạt khoảng 90% trong giai đoạn nuôi con, cho thấy khả năng thích nghi tốt với điều kiện nuôi dưỡng. Hệ thống miễn dịch của gà lông xước cũng được đánh giá cao, giúp chúng có khả năng kháng lại nhiều loại bệnh tật. Điều này không chỉ giúp giảm thiểu tổn thất trong chăn nuôi mà còn nâng cao hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi.

II. Khả Năng Sản Xuất Của Gà Lông Xước

Khả năng sản xuất của gà lông xước được đánh giá qua nhiều chỉ tiêu khác nhau như khả năng sinh trưởng, sinh sản và chất lượng trứng. Theo nghiên cứu, gà lông xước có tốc độ sinh trưởng khá tốt, với khối lượng cơ thể tăng nhanh trong giai đoạn đầu đời. Tốc độ sinh trưởng này không chỉ phụ thuộc vào di truyền mà còn chịu ảnh hưởng của chế độ dinh dưỡng và điều kiện chăm sóc. Khả năng sinh sản của gà lông xước cũng được ghi nhận với tỷ lệ đẻ trứng cao, trung bình khoảng 200 trứng mỗi năm. Chất lượng trứng của gà lông xước được đánh giá là tốt, với kích thước và trọng lượng trứng đạt tiêu chuẩn. Điều này cho thấy gà lông xước không chỉ có giá trị về thịt mà còn có giá trị kinh tế cao trong sản xuất trứng.

2.1. Hiệu Quả Sử Dụng Thức Ăn

Hiệu quả sử dụng thức ăn của gà lông xước là một yếu tố quan trọng trong chăn nuôi. Nghiên cứu cho thấy rằng gà lông xước có khả năng chuyển hóa thức ăn tốt, với tỷ lệ tiêu tốn thức ăn cho mỗi kg tăng trọng thấp hơn so với nhiều giống gà khác. Điều này không chỉ giúp giảm chi phí chăn nuôi mà còn nâng cao lợi nhuận cho người chăn nuôi. Việc lựa chọn thức ăn phù hợp và chế độ dinh dưỡng hợp lý sẽ giúp tối ưu hóa khả năng sản xuất của gà lông xước, từ đó nâng cao hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi.

III. Đánh Giá Tổng Quát

Tổng quan về gà lông xước cho thấy đây là một giống gà có nhiều tiềm năng trong ngành chăn nuôi. Đặc điểm ngoại hình và khả năng sản xuất của giống gà này không chỉ đáp ứng nhu cầu thị trường mà còn phù hợp với điều kiện chăn nuôi tại Thái Nguyên. Việc bảo tồn và phát triển giống gà này là cần thiết để duy trì nguồn gen quý và đáp ứng nhu cầu tiêu dùng ngày càng cao. Kết quả nghiên cứu sẽ là cơ sở cho các chương trình nhân giống và phát triển giống gà lông xước trong tương lai, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi.

3.1. Ý Nghĩa Thực Tiễn

Nghiên cứu về gà lông xước không chỉ có ý nghĩa khoa học mà còn có giá trị thực tiễn cao. Các số liệu thu được từ nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin quan trọng cho các nhà chăn nuôi trong việc lựa chọn giống, cải thiện quy trình nuôi dưỡng và chăm sóc. Đồng thời, việc phát triển giống gà này sẽ góp phần bảo tồn nguồn gen quý hiếm, nâng cao giá trị kinh tế cho ngành chăn nuôi tại Thái Nguyên và các vùng miền núi khác. Điều này không chỉ giúp cải thiện đời sống của người dân mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Gà Lông Xước là giống gà địa phương quý hiếm, được đồng bào dân tộc H’Mông nuôi tại các huyện vùng núi cao như Mèo Vạc, Đồng Văn, Hoàng Su Phì (Hà Giang) và một số xã thuộc Cao Bằng. Giống gà này có khả năng thích nghi tốt với điều kiện khắc nghiệt, chất lượng thịt thơm ngon, tuy nhiên hiện nay số lượng nuôi còn hạn chế và có nguy cơ pha tạp, đe dọa nguồn gen quý. Nghiên cứu được tiến hành tại Trung tâm Đào tạo, nghiên cứu giống cây trồng và vật nuôi - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên từ tháng 6/2018 đến tháng 8/2019 nhằm đánh giá đặc điểm ngoại hình, khả năng sinh trưởng và sinh sản của đàn gà Lông Xước thế hệ thứ nhất nuôi tại Thái Nguyên.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc cung cấp số liệu khoa học về đặc điểm sinh học, sức sống, khả năng sinh trưởng và sinh sản của giống gà này trong điều kiện nuôi nhốt bán chăn thả. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo tồn, khai thác và phát triển nguồn gen gà Lông Xước, góp phần đa dạng hóa nguồn giống gia cầm bản địa, đồng thời đáp ứng nhu cầu thị trường về sản phẩm thịt và trứng chất lượng cao. Nghiên cứu cũng mở ra cơ sở dữ liệu tham khảo cho công tác giống và phát triển chăn nuôi bền vững tại các vùng miền núi phía Bắc Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết về di truyền học số lượng và sinh trưởng của gia cầm. Theo đó, các đặc điểm sinh học, ngoại hình và tính năng sản xuất của gà là các tính trạng di truyền chịu ảnh hưởng của kiểu gen và môi trường, được biểu diễn qua công thức:
$$P = G + E$$
trong đó $P$ là giá trị kiểu hình, $G$ là giá trị kiểu gen, và $E$ là sai lệch môi trường. Các thành phần di truyền gồm giá trị cộng gộp (A), sai lệch trội (D) và sai lệch tương tác (I) được xem xét để đánh giá khả năng sinh trưởng và sinh sản.

Ngoài ra, nghiên cứu áp dụng các khái niệm về đặc điểm ngoại hình (màu sắc lông, kiểu mào, kích thước các chiều đo), sức sống (tỷ lệ nuôi sống, khả năng kháng bệnh), sinh trưởng (khối lượng cơ thể, tốc độ sinh trưởng tuyệt đối và tương đối), và khả năng sinh sản (tuổi đẻ trứng đầu, tỷ lệ đẻ, chất lượng trứng). Các chỉ tiêu này được đánh giá theo tiêu chuẩn TCVN 9117:2011 và các nghiên cứu trước đây về giống gà bản địa Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thực nghiệm với cỡ mẫu gồm 90 con gà Lông Xước thế hệ thứ nhất, chia thành 3 nhóm gia đình, nuôi từ 1 ngày tuổi đến 38 tuần tuổi tại Trung tâm Đào tạo, nghiên cứu giống cây trồng và vật nuôi - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ tháng 6/2018 đến tháng 8/2019.

Phương pháp chọn mẫu là chọn lọc gà con khỏe mạnh, đúng phẩm chất giống, đánh số đeo khuyên cánh để theo dõi cá thể. Nuôi theo phương thức bán chăn thả, chuồng hở, thông thoáng, thức ăn hỗn hợp tự phối trộn theo nhu cầu dinh dưỡng từng giai đoạn. Tỷ lệ trống/mái được duy trì 1:1 trong giai đoạn nuôi chung và 2 trống/10 mái trong giai đoạn sinh sản.

Các chỉ tiêu được theo dõi gồm: đặc điểm ngoại hình, các chỉ số sinh lý (tần số hô hấp, mạch, thân nhiệt), tỷ lệ nuôi sống, khối lượng cơ thể, kích thước các chiều đo, lượng thức ăn thu nhận, hiệu quả sử dụng thức ăn, khả năng sinh sản (tỷ lệ đẻ, khối lượng trứng, chất lượng trứng). Dữ liệu được thu thập hàng tuần, cân đo chính xác bằng cân điện tử và thước đo chuẩn.

Phân tích số liệu sử dụng phần mềm Minitab 14 với phương pháp ANOVA và kiểm định Tukey để xác định mức độ sai khác thống kê, các tham số gồm giá trị trung bình, sai số trung bình, độ lệch chuẩn và hệ số biến dị. Cỡ mẫu được lựa chọn đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy cao cho kết quả nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đặc điểm ngoại hình: Gà Lông Xước có bộ lông đặc biệt với lông ống cong ngược ra ngoài (xước), màu sắc đa dạng gồm nâu, xám, trắng sọc nâu nhạt. Mào đơn màu đỏ phát triển mạnh ở gà trống. Kích thước các chiều đo ở 20 tuần tuổi: dài thân gà trống 19,54 cm, gà mái 19,28 cm; vòng ngực khoảng 28 cm; vòng chân 5,1 cm. Đặc điểm này phù hợp với tiêu chuẩn giống gà bản địa, khác biệt rõ rệt so với các giống gà khác như Đông Tảo hay gà tre.

2. Tỷ lệ nuôi sống: Tỷ lệ nuôi sống giai đoạn 1 ngày đến 8 tuần tuổi đạt 95,56%, cao hơn hoặc tương đương với các giống gà bản địa khác như gà Ri (93,3%), gà Tam Hoàng (96,15%). Giai đoạn 9-20 tuần tuổi, tỷ lệ nuôi sống duy trì 100%, cho thấy sức sống và khả năng thích nghi tốt trong điều kiện nuôi nhốt.

3. Khả năng sinh trưởng: Khối lượng gà Lông Xước tăng đều theo tuần tuổi, từ 29,35 g lúc mới nở đến 1992,17 g (gà trống) và 1905,25 g (gà mái) ở 20 tuần tuổi. Tốc độ sinh trưởng tích lũy phù hợp với quy luật sinh trưởng của gia cầm, tuy thấp hơn một số giống như gà Hồ nhưng cao hơn gà Mía. Sinh trưởng tuyệt đối và tương đối cho thấy hiệu quả phát triển ổn định.

4. Hiệu quả sử dụng thức ăn: Lượng thức ăn thu nhận tăng dần theo tuần tuổi, từ 11,25 g/con/ngày ở tuần đầu đến hơn 113 g/con/ngày ở 20 tuần tuổi. Tiêu tốn thức ăn/kg tăng khối lượng dao động từ 2,78 đến 7,25 kg thức ăn/kg tăng trọng, với hiệu quả sử dụng thức ăn tốt hơn ở gà trống so với gà mái trong giai đoạn 9-20 tuần tuổi.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy gà Lông Xước có đặc điểm ngoại hình đồng nhất, phù hợp với tiêu chuẩn giống bản địa, đặc biệt bộ lông xước là đặc trưng di truyền quý hiếm. Tỷ lệ nuôi sống cao phản ánh sức sống tốt và khả năng thích nghi với điều kiện nuôi nhốt bán chăn thả, phù hợp với điều kiện khí hậu miền núi Thái Nguyên.

Khối lượng sinh trưởng và hiệu quả sử dụng thức ăn của gà Lông Xước tuy không vượt trội so với một số giống cải tiến nhưng vẫn đảm bảo hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi quy mô nhỏ và vừa. So sánh với các nghiên cứu trước đây về gà Ri, gà Hồ, gà Đông Tảo, gà Lông Xước có tiềm năng phát triển ổn định, đặc biệt phù hợp với mô hình chăn nuôi quảng canh, tận dụng thức ăn tự nhiên.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ sinh trưởng tích lũy và biểu đồ tiêu tốn thức ăn theo tuần tuổi để minh họa rõ ràng xu hướng phát triển và hiệu quả sử dụng thức ăn của đàn gà. Các chỉ tiêu sinh lý ổn định cho thấy gà khỏe mạnh, ít bị stress trong quá trình nuôi.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường bảo tồn và nhân giống: Xây dựng các mô hình nhân giống gà Lông Xước tại các vùng miền núi, đặc biệt tại Thái Nguyên và Hà Giang, nhằm bảo tồn nguồn gen quý hiếm, duy trì đặc điểm ngoại hình và khả năng sinh trưởng tốt. Thời gian thực hiện trong 2-3 năm, chủ thể là các trung tâm nghiên cứu và các hộ chăn nuôi địa phương.

2. Phát triển quy trình nuôi phù hợp: Áp dụng phương thức nuôi bán chăn thả kết hợp với thức ăn hỗn hợp tự phối trộn theo nhu cầu dinh dưỡng từng giai đoạn để tối ưu hóa hiệu quả sử dụng thức ăn và tăng tỷ lệ nuôi sống. Khuyến khích áp dụng trong vòng 1-2 năm, chủ thể là các hộ chăn nuôi và doanh nghiệp chăn nuôi.

3. Nâng cao kỹ thuật chăm sóc và phòng bệnh: Đào tạo kỹ thuật chăm sóc, phòng ngừa dịch bệnh cho người chăn nuôi nhằm giảm thiểu tổn thất, nâng cao sức khỏe đàn gà, đặc biệt trong giai đoạn sơ sinh đến 8 tuần tuổi. Thời gian triển khai liên tục, chủ thể là các cơ quan thú y và tổ chức đào tạo.

4. Xây dựng chuỗi giá trị sản phẩm: Phát triển sản phẩm thịt và trứng gà Lông Xước có thương hiệu, quảng bá đặc tính thịt ngon, chất lượng cao để nâng cao giá trị kinh tế và thu hút người tiêu dùng. Thời gian thực hiện 2-3 năm, chủ thể là các doanh nghiệp chế biến và các tổ chức xúc tiến thương mại.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà nghiên cứu và giảng viên ngành chăn nuôi: Cung cấp dữ liệu khoa học về đặc điểm sinh học, sinh trưởng và sinh sản của giống gà bản địa, làm tài liệu tham khảo cho nghiên cứu và giảng dạy.

2. Người chăn nuôi gia cầm quy mô nhỏ và vừa: Hướng dẫn kỹ thuật nuôi, chăm sóc và quản lý đàn gà Lông Xước nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và bảo tồn nguồn gen quý.

3. Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách nông nghiệp: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách bảo tồn, phát triển giống gia cầm bản địa, góp phần phát triển nông nghiệp bền vững.

4. Doanh nghiệp chế biến và kinh doanh sản phẩm gia cầm: Tham khảo đặc điểm sản phẩm, tiềm năng phát triển thị trường gà Lông Xước để xây dựng chuỗi giá trị và thương hiệu sản phẩm đặc sản.

Câu hỏi thường gặp

1. Gà Lông Xước có đặc điểm ngoại hình gì nổi bật?
   Gà Lông Xước có bộ lông đặc biệt với lông ống cong ngược ra ngoài (xước), màu sắc đa dạng như nâu, xám, trắng sọc nâu nhạt, mào đơn màu đỏ phát triển mạnh ở gà trống.

2. Tỷ lệ nuôi sống của gà Lông Xước như thế nào?
   Tỷ lệ nuôi sống từ 1 ngày tuổi đến 8 tuần đạt khoảng 95,56%, giai đoạn 9-20 tuần duy trì 100%, cho thấy sức sống và khả năng thích nghi tốt.

3. Khối lượng gà Lông Xước đạt được ở 20 tuần tuổi là bao nhiêu?
   Gà trống đạt trung bình 1992,17 g/con, gà mái đạt 1905,25 g/con, phù hợp với tiêu chuẩn giống gà bản địa trung bình.

4. Hiệu quả sử dụng thức ăn của gà Lông Xước ra sao?
   Tiêu tốn thức ăn dao động từ 2,78 đến 7,25 kg thức ăn/kg tăng trọng, với hiệu quả sử dụng thức ăn tốt hơn ở gà trống trong giai đoạn 9-20 tuần tuổi.

5. Làm thế nào để bảo tồn và phát triển giống gà Lông Xước?
   Cần xây dựng mô hình nhân giống, áp dụng kỹ thuật nuôi phù hợp, nâng cao chăm sóc phòng bệnh và phát triển chuỗi giá trị sản phẩm để bảo tồn và phát triển bền vững.

Kết luận

• Gà Lông Xước có đặc điểm ngoại hình đồng nhất, bộ lông xước đặc trưng, phù hợp với tiêu chuẩn giống gà bản địa.
• Tỷ lệ nuôi sống cao, sức sống tốt, khả năng thích nghi với điều kiện nuôi nhốt bán chăn thả tại Thái Nguyên.
• Khối lượng sinh trưởng ổn định, đạt gần 2 kg ở 20 tuần tuổi, hiệu quả sử dụng thức ăn hợp lý.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho công tác bảo tồn, nhân giống và phát triển giống gà Lông Xước.
• Đề xuất các giải pháp bảo tồn, phát triển kỹ thuật nuôi và xây dựng chuỗi giá trị sản phẩm nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế và bảo vệ nguồn gen quý hiếm.

Khuyến khích các cơ quan nghiên cứu, người chăn nuôi và doanh nghiệp phối hợp triển khai các giải pháp bảo tồn và phát triển giống gà Lông Xước, đồng thời mở rộng nghiên cứu để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 1. Cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu 1. Phân loại nguồn gốc gia cầm 1. Phân loại Theo Nguyễn Văn Thiện và cs (1995) gà thuộc Giới (Kingdom): Animal Ngành (Class): Aves Lớp (Order): Gallijonmes Họ (Family): Phasianidae Chủng (Genus): Gallus Loài (Species): Gallus gallus 1.

Nguồn gốc Gà Nhà hiện nay có nguồn gốc từ gà rừng Gallus, gà được nuôi ở Ấn Độ khoảng 2000 năm trước công nguyên. Theo Nguyễn Mạnh Hùng và cs (2009) ở Việt Nam gà được nuôi cách đây 3000 năm. Đặng Hữu Lanh và cs (1999), gà rừng có thể chia thành 3 loại hình như sau: - Loại hình Bankiva (gà nguyên thủy): Lông nhiều, dán vào mình, ức nở, mào và dái tai phát triển, mỏ hơi cong dài và nhọn. - Loại hình Mã Lai (gà Chọi): Ít lông, cấu trúc lông cứng, mào và dái tai nhỏ, đầu nhỏ, mắt lõm vào hốc mắt, mỏ ngắn, khỏe.

- Loại hình Cochin: Nhiều lông, bồng, nhiều lông tơ, mào và dái tai vừa, tai nhỏ màu đỏ, mỏ tương đối ngắn. Có nhiều giả thiết cho rằng gà nhà được thuần hóa đầu tiên từ Ấn Độ cách đây hơn 5000 năm, ở Trung Quốc hơn 3000 năm. Sau đó xuất hiện ở Mesopotamin. Ở Tây Âu, gà nhà xuất hiện cách đây gần 2500 năm.

Có thể nói nước ta là một trong những trung tâm thuần hóa gà đầu tiên của vùng Đông Nam Á. Gà nhà ở nước ta bắt nguồn từ gà rừng Gallus banquiva. Luận văn thạc sĩ Chăn nuôi 4 Như vậy, thông qua các di chỉ khảo cổ với các niên đại khác nhau cho phép khẳng định Gallus banquiva là tổ tiên các giống gà nhà hiện nay. Có nhiều tài liệu chứng minh rằng gà được thuần hóa đầu tiên ở Đông Nam Á và từ đây phân bố đi khắp thế giới.

Trải qua thời gian thuần hóa và không ngừng chọn lọc đã hình thành các giống gà địa phương thích nghi tốt với điều kiện riêng biệt ở các nước khác nhau, đồng thời hình thành nên các giống gà theo hướng sản xuất khác nhau. Cơ sở nghiên cứu sự di truyền của gia cầm Tất cả các đặc điểm của một giống gà như: Các đặc tính sinh học, ngoại hình, tính năng sản xuất. đều là tính trạng di truyền, các tính trạng chất lượng được quy định bằng một hoặc nhiều cặp gen có hiệu ứng lớn, chúng được di truyền tuân theo các định luật của Menden và ít chịu ảnh hưởng của các điều kiện môi trường; Các tính trạng sản xuất được quy định bằng nhiều cặp gen có hiệu ứng nhỏ, chúng được di truyền cho đời sau theo các mức độ khác nhau, sự thể hiện của chúng ở đời sau chịu ảnh hưởng rất lớn của điều kiện ngoại cảnh. Sự biểu hiện kiểu hình của các tính trạng số lượng chịu sự tác động rất lớn của yếu tố ngoại cảnh.

Mối liên hệ này được thể hiện trong biểu thức: P=G+E Trong đó: P: giá trị kiểu hình (Phenotypic value) là các giá trị đo lường được của tính trạng số lượng trên một cá thể. G: giá trị kiểu gen (Genotypic value). E: sai lệch môi trường (Environmental). Do đó kiểu hình của một cá thể được xác định bởi kiểu gen có từ 2 locus trở lên có giá trị là: P = A + D + I + Eg + Es Kiểu di truyền và môi trường đều có tác động lên sự phát triển của tính trạng.

Tuy nhiên, trong sự biểu hiện của tính trạng qua kiểu hình, kiểu di Luận văn thạc sĩ Chăn nuôi 5 truyền, quyết định các biến động là phần chính. Đối với các tính trạng số lượng, giá trị kiểu gen được tạo thành do hiệu ứng nhỏ của từng gen tập hợp lại, chúng sẽ có hiệu ứng lớn. Trong đó giá trị cộng gộp A (còn gọi là giá trị giống của một cá thể) là thành phần quan trọng nhất của kiểu gen, vì nó cố định và di truyền được đó là thành phần duy nhất mà người ta có thể xác định được, nhờ sự đo lường các tính trạng đó ở quần thể (Nguyễn Văn Thiện và Nguyễn Khánh Quắc, 1998). Sai lệch trội (Dominance deviation) D là sự khác nhau giữa giá trị kiểu gen G và giá trị giống A của một kiểu gen nào đó khi xem xét một locus duy nhất: G=A+D Sai lệch tương tác (Interaction deviation) I là sai lệch có được do sự tương tác giữa các gen thuộc các locus khác nhau, khi kiểu gen gồm từ 2 locus trở lên sai lệch tương tác hay gặp trong di truyền học số lượng hơn là di truyền học chất lượng.

Sai lệch trội và sai lệch tương tác cũng có vai trò quan trọng, là giá trị giống đặc biệt và được xác định thông qua con đường thực nghiệm. Giá trị kiểu hình còn chịu sự tác động rất lớn của sai lệch môi trường, có 2 loại môi trường chính là: - Môi trường chung (Eg) tác động thường xuyên lâu dài đến tất cả các cá thể của quần thể. - Môi trường riêng (Es) tác động đến một vài bộ phận riêng biệt của một số cá thể riêng biệt nào đó của quần thể trong thời gian ngắn. Như vậy, năng suất của các giống vật nuôi là kết quả của mối tương tác giữa yếu tố môi trường và ngoại cảnh.

Có thể nói rằng gia súc gia cầm nhận được khả năng di truyền từ bố mẹ (kiểu gen) tuy nhiên sự thể hiện khả năng đó ở kiểu hình lại phụ thuộc vào hoàn cảnh môi trường sống (điều kiện địa lý, thức ăn, chăm sóc nuôi dưỡng. Luận điểm này là cơ sở để tạo lập một điều kiện môi trường ngoại cảnh thích hợp, nhằm củng cố và phát huy tối đa khả năng di truyền của các giống vật nuôi, đặc biệt là chăn nuôi gia cầm. Luận văn thạc sĩ Chăn nuôi 6 Nói cách khác: Trong những điều kiện môi trường nhất định thì các kiểu gen khác nhau sẽ cho những khả năng sản xuất khác nhau. Trái lại, cùng một kiểu gen nhưng trong những điều kiện môi trường khác nhau sẽ cho năng lực sản xuất khác nhau.

Tốc độ sinh trưởng quyết định sức sản xuất thịt của một giống gà, mang tính di truyền tương đối cao thể hiện đặc điểm về trao đổi chất, kiểu hình của dòng, giống. Dòng, giống nào có tốc độ sinh trưởng lớn sẽ cho khả năng sản xuất thịt cao, vỗ béo và giết thịt sớm hơn. Tốc độ sinh trưởng được thể hiện ở khối lượng cơ thể kích thước các chiều đo (dài lườn rộng ngực, dài đùi. Năng lực tăng đàn của một giống gà được quyết định bởi khả năng sinh sản: Khả năng đẻ trứng, tỷ lệ trứng có phôi, tỷ lệ ấp nở, tỷ lệ nuôi sống gà.

Ngoài ra còn phụ thuộc vào khả năng ấp trứng của gà mái, nguồn thức ăn (với gà nuôi thả)…. Sức sống và khả năng kháng bệnh: Trong cơ thể gia cầm có hệ thống miễn dịch hoàn hảo gồm tuỷ xương, tuyến ức, hạch lâm ba, lách. khi kháng nguyên vào cơ thể, cơ thể sẽ thông qua hệ thống đáp ứng miễn dịch sinh ra những cơ chế tiêu diệt kháng nguyên, khi cơ thể gia cầm khoẻ mạnh thì khả năng đáp ứng miễn dịch cao, khả năng kháng bệnh tốt đây chính là yếu tố quan trọng giúp cho người chăn nuôi đạt hiệu quả cao. Cơ sở nghiên cứu một số đặc điểm sinh học ở gia cầm 1.

Ngoại hình của gia cầm Gà có dạng điển hình của lớp chim (aves), một động vật có xương sống bậc cao đã thích ứng với điều kiện nuôi sống như hiện nay. Toàn thân được bao phủ bởi lớp lông, gà trống thường có mầu lông sặc sỡ hơn gà mái. Ở gia cầm màu sắc lông rất đa dạng. Màu lông phụ thuộc vào sự biểu hiện dưới dạng hạt hay phân bố đều của sắc tố melanin và dạng dịch của sắc tố lipocrom.

Gia cầm màu sắc lông có thể chia làm 2 nhóm lớn là lông màu và lông trắng. Luận văn thạc sĩ Chăn nuôi 7 Chân của gia cầm được bao phủ bằng lớp vảy sừng và có sự khác nhau về màu sắc. Chân vàng là do sự có mặt của lipocrom đồng thời thiếu melanin. Chân đen là do sự xuất hiện của melanin.

Khi 2 màu đều không xuất hiện thì chân có màu trắng. Chân thường có vuốt và cựa. Cựa có vai trò cạnh tranh và đấu tranh sinh tồn của loài. Mào là đặc điểm sinh dục thứ cấp nên có thể phân biệt trống mái, con trống mào và tích phát triển hơn con mái.

Mào gà rất đa dạng cả về hình dáng, kích thước, màu sắc, có thể đặc trưng cho từng giống, theo hình dạng mào người ta phân biệt các loại: mào cờ, mào nụ, mào hạt đậu, mào mâm xôi. Sức sống và khả năng khánh bệnh của gia cầm Sức sống và khả năng kháng bệnh của gia cầm là rất quan trọng giúp cho chăn nuôi đạt hiệu quả. Dịch bệnh ở gia cầm nguy cơ sẩy ra là rất lớn nên cần phải có những biện pháp phòng ngừa và ngăn chặn để giảm bớt tổn thất trong chăn nuôi.S và cs (1992) (dẫn Theo Hoàng Toàn Thắng, 1996) cho biết: sức sống được thể hiện ở thể chất và xác định trước hết bởi khả năng có tính di truyền ở động vật có thể chống lại những ảnh hưởng không thuận lợi của môi trường cũng như ảnh hưởng của dịch bệnh. Theo Ngô Giản Luyện (1994) thì mối liên quan giữa chỉ tiêu sinh lý, sinh hóa máu đối với sức sống và sản lượng trứng được Kotris và cs tại Viện Thú y Matxcơva (1988) xác định: Số lượng bạch cầu trong máu gà Hybro liên quan đến sức sống và sản lượng trứng, những gà mái có số lượng bạch cầu cao giai đoạn 60 - 110 ngày thì tương ứng với sức sống và sản lượng trứng đạt cao.

Các giống vật nuôi nhiệt đới có khả năng chống bệnh truyền nhiễm, bệnh ký sinh trùng cao hơn so với các giống vật nuôi ở xứ lạnh (Trần Đình Miên và cs, 1994). Theo Lê Viết Ly (1995) động vật thích nghi tốt thể hiện ở sự giảm khối lượng cơ thể thấp nhất khi bị stress, có sức sinh sản tốt, sức kháng bệnh cao, Luận văn thạc sĩ Chăn nuôi 8 sống lâu và tỷ lệ chết thấp. Nguyễn Văn Thiện và Nguyễn Khánh Quắc (1995) cho biết hệ số di truyền sức sống của gà là 0,33. Phan Cự Nhân và Trần Đình Miên (1998) cho biết khi điều kiện sống thay đổi (thức ăn, thời tiết, khí hậu, quy trình chăm sóc, nuôi dưỡng,…), gà lông màu có khả năng thích ứng tốt với môi trường sống.

Theo Trần Long và cs (1996) tỷ lệ nuôi sống của gà Ri giai đoạn gà con (0 - 6 tuần tuổi) đạt 93,3 %.