CHƯƠNG 1. TONG QUAN VE QUAN LÝ KHÁI THÁC CÔNG TRINH THỦY Lợi 1. Đặc điểm các công trình thủy lợi LI Khái niệm về thấy lợi, công tinh thủy lợi “Thủy lợi là một thuật ngữ, tên gọi truyén thống của việc nghiên cứu khoa học công nghệ, đánh giá, khai thác bảo vệ sử dụng nguồn tải nguyên nước và môi trường, phòng tránh và giảm nhẹ thiên tai “Thủy lợi còn có tác dụng chống lại sự cố đắt, thường nghiên cứu cùng với hệ thông tiêu thoát nước có thể là tự nhiên hay nhân tạo để thoát nước mặt hoặc nước dưới đất của từng khu vực cụ thể. Thủy lợi theo nghĩa chung là những biện pháp nhằm khai thắc tai nguyên nước một cách hợp lý nhằm mang lại cho toàn cộng đồng.
Những biện quản lý khai thác bao gồm: - Khai thác mặt nước ngầm và nước mặt thông qua các hệ thống tưới tiêu hoặc cung. cấp theo tự nhiên. ~ Sử dụng tài nguyên nước một cách hợp lý có nghĩa là tận dung những đặc tinh hữu. ch mà nỗ mang li hiệu quả, mặt khác đầu tranh phòng chống và hạn chế những thiệt hai do nước gây ra đội với sin xuất và đời sống - Những lợi ich từ nguồn nước dem lại vô cùng to lớn, có ý nghĩa đặc biệt trong phát triển kinh tế và sản xuất mui trồng thủy sản, đồi sống dân sinh cho phát triển nông nghiệp, phát triển tiêu thủ công nghiệp, phục vụ sinh hoạt, tạo cảnh quan phát triển du.
lịch, Ai tạo môi trường sinh thái = Thủy lợi là tổng hợp các giải pháp nhằm tích trữ nguồn nước, điều hòa, phân phổi, tới iêu, cắp thoát nước phục vụ cho sin xuất nông nghiệp, nuối trồng thủy sản. kế hop cắp tưới tiêu, thoát nước cho sinh hoạt và các ngành sản xuất kinh tế khác; góp, phần cho phòng, chống thiên ti, bảo vệ mỗi trường sinh tái và thích ứng bi đổi khí hậu và đảm bảo, bảo vệ ngun nước hợp tác xã tổ đồng nước. CCác công tình thủy lợi là công tình hating kỹ thật thủy li bao gồm hỗ đập, kênh mương, hồ chứa, các công, tram bơm, kè, bờ bao, chuyển nước, hệ thống dẫn nước và. công trình quản lý khai thác các công trình thủy lợi hợp tác và tổ hợp tác dùng nước.
Hệ thống các công tinh thủy lợi bao gồm bao gồm các công tình thủy lợi ó liên quan trực thác bảo vệ trong một khu vực nhất định; công trình đầu. mối mạng lưới kênh các công trên kênh mương khai các công trình thủy lợi, nuôi. trằng thủy sản Cong tinh thủy lợi đầu mỗi “Công trình thủy lợi ở vị tí khỏi đầu của hệ thống tich trữ, phân phối, điều tiết, cắp nước hoặc công trình ở vị trícuối tiêu, thoát nước của hợp tác xã. Hồ chứa nước: Giữ nước mưa và đồng chảy từ sông suối trong ma mưa sử dung và điều tiết trong mùa khô hạn.
Hồ chứa nước thường bao gồm các hạng như: Đập ngăn nước, đập trần xã nước thừa, lấy nước từ kênh dẫn Cita lấy nước không đập: Là hình thức lấy từ khe suối vào kênh dẫn đến các khu tưới mà không có đập ding, Đập ding: Ngăn nước cửa sông, suối để tạo mực nước in thiết chảy trong kênh mương đến các khu vực cin tưới. Bip ding cùng với ấy nước đầu kênh tạo thành cụm đầu mỗi công trình đập ding nước. ‘Tram bơm: Trạm bơm nước từ nguồn nước trực tiếp vào sông, kênh hoặc ống din nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, nudi trồng thủy sản, dân sinh (bao gém bơm điện. Kênh đất, kênh bê tông.
kênh xây gạch đó, kênh lát mái, kênh bằng đường ống các loại. Kênh mương tưới là kenh mương làm nhiệm vụ dẫn nước tới là kênh mương làm nhiệm vụ dẫn nước tưới nước từ đầu mặt ruộng hoặc nơi cả thông mang lưới kênh mong được chia thành các cấp kênh 5 ih chính( th cắp 1) dẫn nước từ đầu mỗi cắp vào kênh nhánh (kênh cắp I) ~ Kênh nhánh cắp II cắp vào kênh kênh nhánh cắp IIL Kênh nhánh cáp II cắp vào kênh nội đồng - Kênh mơng tiêu là kênh mương làm nhiệm vụ tiêu thoát nưới xoấ lõ, ngập ứng e Các công trình trên kênh. Cổng lấy nước từ đầu kênh bể lắng cát kết hợp trần xã nước thừa khi có lũ, trần qua kênh, kết hợp trin nước thừa trong kênh, ống dẫn xi phông, cdu máng, công trình chia nước, cổng têu cầu 11. Vai trò, vị trí của công trình thiy lợi trong sản xuất nông và đời sống dan sinh Hệ thống công trình thủy lợi là một loại cơ sở hạ tẳng thiết yéu thiết lập những iền để cơ bản và toa môi trường thuận lợi, trong quá trình phát triển kinh tế xã hội của một đất nước.
Đầu tr hệ thống thủy lợi vừa để kích cầu vừa đẻ phát triển kinh tế, Tir những kinh nghiệm cho thấy ở đâu có hệ thống thủy hoàn chỉnh thì có sản xuất phát trién kinh tế va đời sống nhân dân én định, Thủy lợi thực hiện tổng hợp các biện pháp sử dụng các nguồn lực của nước duwois mặt đất, trên mat dat để phục vụ cho sản xuất nông nghiệp và nuôi trồng (hùy sdn, sinh hoạt nông thôn, đồng thời han chế tác hại của nước gây ra cho sản xuất và sinh hoạt của nông dn, Nước Việt Nam là nước. xân xuất nông nghiệp vì vậy Thủy lợi hóa là một quá trình lâu dài nhưng có ý nghĩa to lớn đối với việc phát triển nên kính tẾ nông nghiệp. Nhành nô: nghiệp theo nghĩa rng bao gdm thủy sản, trồng trọt, chân nuôi, chế biển, lâm nghiệp, ngừ nghiệp. ắt cả các hoạt động điều cần nước.
Nền kênh té nước ta phụ thuộc rất nhiễu vào tự nhiên, nếu như thời tiết khí hậu thuận lợi thi môi trường thuận lợi dé ngành nông nghiệp phát tiển nhưng khi thiên tai những thôi kỳ mà thiên tai xây ra như: Hạn hắn. xâm nhập mặn, bão lụt thì sẽ ảnh hưởng nghiêm trong đến đời sống nhân dân đặc biêt ảnh hưởng đến sự phát triển ngành nông nghiệp nói chung và cây luá nói riêng (lú Tà tong những, mặt hàng xuất khẩu chính của nước ta. Cho nên hệ thống thủy lợi có vai trò quan trọng đến nền kinh tế của đất nước ta như sau: Tui iều nước phục vụ sản xuất nông nghiệp và din cư Nhờ có hệ thống thủy lợi mà có thể cung cắp nước cho những khu vực bị hạn chế về nước cho nông nghiệp đồng thời khắc phục được tinh tran thié nước mưa kéo dai dẫn đến hi tương mắt mùa trong sin xuất. Mặt khác nhờ có hệ thống thủy li khép kín cung cấp diy đủ nước cho vùng sản xuất nông nghiệp ting vụ, tănghệ số quay vồng sử dụng đất.
Nhờ có hệ thống thủy lợi chủ động abi vũng tăng vụ mùa trong sản xuất. Hiện nay do có sự quan tâm đầu tư hệ thống thủy lợi một cách thích đáng của. Đảng và nhi nước từ đồ ụo cho ngành thủy có sự phát triển đáng kể về kinh tế, ting sản lượng lương thục và xuất khẩu ngoại tệ đó cũng góp một phần vào vấn đề xóa đoái giảm nghèo. Ngoài ra, nhờ có hệ thống thủy lợi cũng gp phần vào việc chống hiện tượng sa mạc hóa = Hệ thông thủy lợi lâm tăng năng suit cây trồng, ạo điều kiện chuyển đổi cơ cấu ngành nông nghiệp.
từ giống cây trồng. vật muỗi, lim tăng giá t tổng sản lượng của ngành nông nghiệp trong khu vực. - Cai thiện chất lượng mỗi trường và tạo điều kiện sinh sống nhân dân nhất là những vùng khổ khăn về nguồn nước, tạo cảnh quan mdi trường, > “Ap nước sinh hoạt, công nghiệp, nuôi trồng thủy sản Với sự quan tim của chính quyền mở rộng dig tích tưới nước để đảm bảo nước ngọt quanh năm cho nhiều vùng rộng lớn ở cả đồng bằng, trung du, miễn núi, tạo điều kiện phân bé lại din cự, phát triển chan nuôi thủy sản, gia súc, gia cằm. Hệ thong thủy lợi còn cung cấp nước sạch ở nông thôn, đô thị, các khu công nghiệp,.
Can cung cắp nước phục vụ sin xuất nông nghiệp. Bên cạnh dé hệ thông thủy lợi dim bảo cho nguồn nước cho nuôi trồng thủy sản nội địa và tao điều kiện cho rộng điện tích nuôi trồng thủy sản ving nước ngọt, nước lợ. Ngoài việc cung cắp nước, hệ thông thống thủy lợi còn ngăn mặn trữ ngọt e, Để có vai trò lớn trong việc phòng chống giảm nhẹ thiên tai, ngăn mặn, giữ ngọt phục vụ sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt đân cư. Thùy lợi góp phin to lớn rong công tác phòng, chống lũ It vio mia mưa lũ lớn và ngăn mặn trừ ngọt giữ cho nguồn nước ổn định để phục vụ cho sản xi it ngành nông.
nghiệp và đời sống din cư do xây dựng các công trình thủy lợi, 48 di từ đó bảo vệ nhân dân cuộc sống. nh yên và tạo điều kiện tăng gia sản xuất phát triển kinh tế, VE để sông là hệ thống bờ bao có vai ưò lớn trong việc ngăn lũ vào mùa mưa, chống lũ sớm, lũ tiểu mãn để bảo vệ vụ lúa Hè - Thu, các điểm dân cư trong vùng kiểm soát lũ và có những vùng làm bờ bao để còn ngăn mặn trữ ngọt để phục vụ sản xuất. Trong điều kiện hiện nay do nhiều tuyến sông lớn phát triển nhiều thủy điện hồ đập nên đê sông còn co khả năng phòng, chống lũ lụt khi các hồ đập xả thoát nước. trong mia mưa, lũ V8 tuyển để biển là hệ thống để biển có khả năng ngĩn mặn và triều tin suất cao khi gặp bio, sống thin hay các hiện tượng thiên nhiên Khóc như biển đổi khí hậu, nước biển dâng dd, Hệ thống thủy lợi có vai trd quan trọng trong xóa đối giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới.
“Thủy lợi à bệ thống thủy nông nói riêng đã góp phần đáng kể vào việc xóa đôi giảm nghèo ở nông thôn, nhất ở vùng sâu vùng xa. Tóm lại hệ thống thủy lợi có vai trd vô cùng quan trọng trong kinh tế và chính tr xã hội tay nó không mang lại li nhuận một cách trụ tiếp nhưng nó mang Ii những ngun lợi gin tgp như việc phat tiễn ngành nông nghiệp, thủy sản này thì kéo theo rt nhiễu ngành khác phát tiễn theo. Từ đ tạo điều cho phát triển nền kinh tế và day mạnh công nghiệp hóa hiện đại hóa dit nước. Hg thống thủy lợi bả vệ, cải tạo mỗi trường sinh thi và phát triển thủy điện ~ Các hồ đập đuêpc xây dựng ở mọi miễn đã làm tăng độ ắm, điều hòa ti đồng cha tạo điều kiện để ôn định cuộc sing định cư để giảm đốt phá rồng.
Các trực kênh tiêu thoát nước thải cho nhiễu đô thị, thành phổ.