Nghiên cứu đặc điểm bệnh care ở chó nuôi tại Hà Nội và phương pháp phòng trị

Luận án tiến sĩ nghiên cứu đặc điểm bệnh Care ở chó nuôi tại Hà Nội, xây dựng phương pháp chẩn đoán, chế kháng thể phòng trị bệnh nhiễm ký sinh trùng.

• Tác giả: Nguyễn Thị Huyền
• Người hướng dẫn: Nguyễn Hữu Nam
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Bệnh lý học và chữa bệnh vật nuôi
• Đề tài: Nghiên cứu đặc điểm bệnh care ở chó nuôi tại Hà Nội và phương pháp phòng trị
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời cam đoan
• 1.2. Mục lục
• 1.3. Danh mục chữ viết tắt
• 1.4. Danh mục bảng
• 1.5. Danh mục hình
• 1.6. Trích yếu luận án
• 1.7. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.8. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.9. Phạm vi nghiên cứu
• 1.10. Đối tượng nghiên cứu
• 1.11. Những đóng góp mới của đề tài
• 1.12. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1.12.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.12.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 1.13. Tổng quan tài liệu
• 1.13.1. Tình hình nghiên cứu bệnh Care
• 1.13.1.1. Tình hình nghiên cứu bệnh Care trên thế giới
• 1.13.1.2. Tình hình nghiên cứu bệnh Care ở Việt Nam
• 1.13.2. Đặc tính sinh học của virus gây bệnh Care
• 1.13.2.1. Đặc điểm hình thái, cấu trúc, phân loại
• 1.13.2.2. Đặc tính sinh học của virus
• 1.13.2.3. Đặc tính sinh học phân tử của virus
• 1.13.3. Bệnh Care trên chó
• 1.13.3.1. Dịch tễ học
• 1.13.3.2. Cơ chế sinh bệnh
• 1.13.3.3. Đặc điểm bệnh lý
• 1.13.3.4. Phòng và điều trị bệnh
• 1.13.3.5. Một số nghiên cứu về áp dụng điều trị bệnh Care bằng kháng huyết thanh
• 1.14. Nội dung và Phương pháp nghiên cứu
• 1.14.1. Nội dung nghiên cứu
• 1.14.2. Nghiên cứu một số đặc điểm bệnh Care ở chó tại Hà Nội
• 1.14.3. Nghiên cứu chế tạo kháng thể kháng virus Care
• 1.14.4. Nghiên cứu gây bệnh thực nghiệm và điều trị thử nghiệm bệnh Care bằng kháng thể kháng virus Care
• 1.15. Vật liệu nghiên cứu
• 1.16. Trang thiết bị và dụng cụ
• 1.17. Phạm vi nghiên cứu
• 1.18. Phương pháp nghiên cứu
• 1.18.1. Phương pháp nghiên cứu một số đặc điểm của bệnh Care
• 1.18.2. Phương pháp nghiên cứu chế tạo kháng thể kháng virus Care
• 1.18.3. Phương pháp gây bệnh thực nghiệm và điều trị thực nghiệm
• 1.18.4. Phương pháp điều trị thử nghiệm bằng kháng thể kháng virus Care
• 1.18.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 1.19. Kết quả và Thảo luận
• 1.19.1. Kết quả xác định một số đặc điểm của bệnh Care
• 1.19.2. Kết quả xác định tỷ lệ mắc bệnh Care ở chó đến khám tại các phòng khám thú y trên địa bàn Hà Nội
• 1.19.3. Kết quả kiểm tra chó mắc Care bằng test chẩn đoán nhanh CDV-Ag
• 1.19.4. Tỷ lệ chó mắc bệnh Care theo địa bàn điều tra
• 1.19.5. Tỷ lệ mắc bệnh Care theo giống chó
• 1.19.6. Tỷ lệ chó mắc bệnh Care theo lứa tuổi
• 1.19.7. Tỷ lệ chó mắc bệnh Care theo mùa
• 1.19.8. Tỷ lệ chó mắc bệnh Care theo tính biệt
• 1.19.9. Một số hình ảnh triệu chứng điển hình của chó mắc bệnh Care
• 1.19.10. Kết quả nghiên cứu bệnh tích đại thể và vi thể của chó mắc bệnh Care
• 1.19.11. Nghiên cứu chế tạo kháng thể kháng virus Care
• 1.19.12. Nghiên cứu quy trình chế tạo kháng thể kháng virus Care
• 1.19.13. Chế tạo thử nghiệm kháng thể kháng virus Care quy mô Pilot
• 1.19.14. Kết quả gây bệnh thực nghiệm và điều trị thử nghiệm
• 1.19.14.1. Kết quả gây bệnh thực nghiệm
• 1.19.14.2. Kết quả nghiên cứu thử nghiệm kháng thể kháng virus Care trong phòng và trị bệnh
• 1.20. Kết luận và Kiến nghị
• Danh mục các công trình đã công bố liên quan đến luận án
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Giới thiệu về bệnh Care ở chó

Bệnh Care ở chó, hay còn gọi là bệnh Sài sốt chó, là một trong những bệnh lý quan trọng và phổ biến nhất trong thú y. Bệnh do virus Canine Distemper Virus (CDV) gây ra, thuộc họ Paramyxoviridae. Virus này có khả năng lây lan qua đường hô hấp và dịch tiết, gây ra triệu chứng nghiêm trọng ở chó, bao gồm sốt, tiêu chảy, và triệu chứng thần kinh. Theo nghiên cứu, bệnh Care đã được phát hiện tại Việt Nam từ năm 1920 và vẫn tiếp tục gây thiệt hại lớn cho ngành chăn nuôi chó. Tại Hà Nội, tỷ lệ mắc bệnh Care ở chó nuôi rất cao, chiếm khoảng 3,15% trong tổng số 18.244 ca bệnh đã được khảo sát từ năm 2013 đến 2018. Những thông tin này cho thấy sự cần thiết của việc nghiên cứu sâu hơn về đặc điểm bệnh chó và phát triển các phương pháp phòng trị bệnh chó hiệu quả.

II. Đặc điểm lâm sàng và dịch tễ học của bệnh Care

Các triệu chứng lâm sàng của bệnh Care thường xuất hiện sau thời gian ủ bệnh từ 3 ngày đến hơn 4 tuần. Triệu chứng chính bao gồm sốt cao, nổi nốt sài trên da, tiêu chảy nghiêm trọng, và các dấu hiệu thần kinh. Nghiên cứu cho thấy chó từ 2 đến 6 tháng tuổi có tỷ lệ mắc bệnh cao nhất (7,13%), trong khi chó dưới 2 tháng tuổi có tỷ lệ mắc thấp hơn (1,48%). Mùa đông là thời điểm có tỷ lệ mắc bệnh cao nhất (5,24%), cho thấy đặc điểm bệnh chó có sự liên quan mật thiết đến thời tiết. Việc phát hiện và chẩn đoán sớm là rất quan trọng để giảm thiểu tỷ lệ tử vong, có thể lên đến 100% nếu không được điều trị kịp thời.

III. Phương pháp phòng và điều trị bệnh Care

Để phòng ngừa bệnh Care, việc tiêm vaccine cho chó là rất cần thiết. Tuy nhiên, khi chó đã mắc bệnh, việc điều trị kịp thời sẽ quyết định đến tỷ lệ sống sót của chúng. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng liều điều trị hiệu quả nhất cho giai đoạn đầu là 0,5 ml/2-5 kg thể trọng, với tỷ lệ điều trị thành công lên đến 99%. Đối với các giai đoạn muộn hơn, liều điều trị cần phải tăng lên gấp đôi, nhưng tỷ lệ thành công giảm xuống còn 80%. Điều này cho thấy phương pháp phòng bệnh chó và trị bệnh chó phải được áp dụng một cách linh hoạt tùy thuộc vào từng giai đoạn bệnh. Việc phát triển kháng thể kháng virus Care cũng là một bước tiến quan trọng trong việc điều trị bệnh này.

IV. Ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu

Nghiên cứu về đặc điểm bệnh Care ở chó không chỉ giúp nâng cao nhận thức về bệnh lý này mà còn cung cấp cơ sở dữ liệu cho các bác sĩ thú y trong việc chẩn đoán và điều trị. Việc phát triển các phác đồ điều trị hiệu quả và quy trình sản xuất kháng thể kháng virus Care có thể giúp giảm thiểu tỷ lệ tử vong ở chó mắc bệnh. Hơn nữa, nghiên cứu cũng góp phần vào việc cải thiện chất lượng cuộc sống cho vật nuôi và giảm thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi. Những kết quả này có thể được áp dụng rộng rãi trong các phòng khám thú y và trung tâm nghiên cứu, từ đó tạo ra những bước tiến mới trong lĩnh vực thú y tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯ NGUYỄN THỊ HUYỀN NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM CỦA BỆNH CARE Ở CHÓ NUÔI TẠI HÀ NỘI VÀ CHẾ KHÁNG THỂ PHÒNG TRỊ BỆNH LUẬN ÁN TIẾN SĨ NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2021 HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM ¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯¯ NGUYỄN THỊ HUYỀN NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM CỦA BỆNH CARE Ở CHÓ NUÔI TẠI HÀ NỘI VÀ CHẾ KHÁNG THỂ PHÒNG TRỊ BỆNH Ngành : Bệnh lý học và chữa bệnh vật nuôi Mã số : 9 64 01 02 Người hướng dẫn khoa học: 1. Nguyễn Hữu Nam 2. Phạm Ngọc Thạch HÀ NỘI - 2021 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của tôi, cùng công ty Hanvet. Các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng dùng để bảo vệ lấy bất kỳ học vị nào.

Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận án này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2021 Tác giả luận án Nguyễn Thị Huyền i LỜI CẢM ƠN Trong thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự động viên của đồng nghiệp và bạn bè; sự giúp đỡ cả về vật chất lẫn tinh thần của cơ quan và gia đình. Nhân dịp này, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn đến Cha, Mẹ người đã sinh thành dưỡng dục tôi. Nguyễn Hữu Nam, PGS.

Phạm Ngọc Thạch đã hết lòng hướng dẫn, động viên và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, thực hiện và hoàn thành luận án này. Xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến Ông Nguyễn Hữu Vũ, Chủ Tịch Hội Đồng Quản Trị - Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Dược thú y Hanvet cùng toàn thể Ban Lãnh Đạo Công ty, đã giúp đỡ tôi về vật chất, tinh thần và tạo điều kiện cho tôi về thời gian, địa điểm nghiên cứu trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc Học viện, Ban Quản lý đào tạo và Các thầy cô giáo trong Bộ môn Bệnh lý; Các thầy cô giáo trong Khoa Thú y – Học viện Nông nghiệp Việt Nam: đã tận tình hướng dẫn chỉ bảo, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài. Cảm ơn Anh Trần Văn Khánh, PTGĐ Công ty Hanvet; Ban Lãnh đạo Trung tâm Nghiên cứu và sinh phẩm công ty Hanvet và đặc biệt là toàn bộ cán bộ nhân viên Bệnh viện Thú Cảnh Hanvet: Chị Lê Thị My, anh Lê Phạm Trịnh Công, chị Lê Thị Nụ.

đã giúp đỡ hỗ trợ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu này. Xin gửi lời cảm ơn và lời yêu thương đến đại gia đình tôi: Bố, Mẹ, Chồng và các con., các anh chị em của tôi, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên khuyến khích tôi hoàn thành luận án. Hà Nội, ngày tháng năm 2021 Nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Huyền ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục.

iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng. vii Danh mục hình. ix Trích yếu luận án.

Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới của đề tài. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Ý nghĩa khoa học.

Ý nghĩa thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Tình hình nghiên cứu bệnh Care. Tình hình nghiên cứu bệnh Care trên thế giới.

Tình hình nghiên cứu bệnh Care ở Việt Nam. Đặc tính sinh học của virus gây bệnh Care. Đặc điểm hình thái, cấu trúc, phân loại. Đặc tính sinh học của virus.

Đặc tính sinh học phân tử của virus. Bệnh Care trên chó. Dịch tễ học. Cơ chế sinh bệnh.

Đặc điểm bệnh lý. Phòng và điều trị bệnh. Một số nghiên cứu về áp dụng điều trị bệnh Care bằng kháng huyết thanh. Nội dung và Phương pháp nghiên cứu.

Nội dung nghiên cứu. Nghiên cứu một số đặc điểm bệnh Care ở chó tại Hà Nội. Nghiên cứu chế tạo kháng thể kháng virus Care. Nghiên cứu gây bệnh thực nghiệm và điều trị thử nghiệm bệnh Care bằng kháng thể kháng virus Care.

Vật liệu nghiên cứu. Trang thiết bị và dụng cụ. Phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu một số đặc điểm của bệnh Care. Phương pháp nghiên cứu chế tạo kháng thể kháng virus Care. Phương pháp gây bệnh thực nghiệm và điều trị thực nghiệm. Phương pháp điều trị thử nghiệm bằng kháng thể kháng virus Care.

Phương pháp xử lý số liệu. Kết quả và Thảo luận. Kết quả xác định một số đặc điểm của bệnh Care. Kết quả xác định tỷ lệ mắc bệnh Care ở chó đến khám tại các phòng khám thú y trên địa bàn Hà Nội.

Kết quả kiểm tra chó mắc Care bằng test chẩn đoán nhanh CDV-Ag. Tỷ lệ chó mắc bệnh Care theo địa bàn điều tra. Tỷ lệ mắc bệnh Care theo giống chó. Tỷ lệ chó mắc bệnh Care theo lứa tuổi.

Tỷ lệ chó mắc bệnh Care theo mùa. Tỷ lệ chó mắc bệnh Care theo tính biệt. Một số hình ảnh triệu chứng điển hình của chó mắc bệnh Care. Kết quả nghiên cứu bệnh tích đại thể và vi thể của chó mắc bệnh Care.

Nghiên cứu chế tạo kháng thể kháng virus Care. Nghiên cứu quy trình chế tạo kháng thể kháng virus Care. Chế tạo thử nghiệm kháng thể kháng virus Care quy mô Pilot. Kết quả gây bệnh thực nghiệm và điều trị thử nghiệm.

Kết quả gây bệnh thực nghiệm. Kết quả nghiên cứu thử nghiệm kháng thể kháng virus Care trong phòng và trị bệnh. Kết luận và Kiến nghị. 103 Danh mục các công trình đã công bố liên quan đến luận án.

104 Tài liệu tham khảo. 114 v DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Tiếng anh Nghĩa tiếng việt ADN acid nucleic Phân tử polyme chứa thông tin di truyền ARN Acid Ribonucleic acid Phân tử polyme chứa thông tin di truyền C Control cDNA complementary DNA Chuỗi mạch đơn của ADN CDV Cannine Distemper Virus Virus gây bệnh Care ở chó CDVag Cannine Distemper Virus antigen kháng nguyên CDV CEF chick embryo fibroblasts Tế bào xơ phôi gà CPE cytopathogenic effect Bệnh tích tế bào DMEM Dulbecco's Modified Môi trường nuôi cấy tế bào Eagle Medium do ông Dulbecco phát triển FBS Fetal bovine serum Huyết thanh thai bò FCS Fetal calf serum Huyết thanh thai bê IgA immunoglobulin A Globlin miễn dịch dòng A IgD immunoglobulin D Globlin miễn dịch dòng D IgE immunoglobulin E Globlin miễn dịch dòng E IgG immunoglobulin G Globlin miễn dịch dòng G IgM immunoglobulin M Globlin miễn dịch dòng M KKT anti - antibody Kháng kháng thể KN Antigen Kháng nguyên KT antibody Kháng thể T Test TCID50 tissue culture infectious dose 50% Liều gây nhiễm 50% tế bào Vero-DST Vero Dog Slam Tag Tế bào vero gắn pCAGdogSlam vào plasmid TCVN 8684- - Theo tiêu chuẩn Việt Nam 6:2001. 8684-6:2001 vi DANH MỤC BẢNG TT Tên bảng Trang 2. Các loại vaccine và kháng thể kháng virus Care đang dùng tại Việt Nam.

Kết quả xác định tỷ lệ mắc bệnh Care ở chó đến khám tại các phòng khám trên địa bàn Hà Nội. Kết quả kiểm tra chó mắc Care bằng test chẩn đoán nhanh CDV Ag. Tỷ lệ mắc bệnh Care ở chó theo địa bàn điều tra tại Hà Nội. Kết quả xác định tỷ lệ mắc bệnh Care theo giống chó.

Kết quả xác định tỷ lệ mắc Care theo lứa tuổi. Kết quả xác định tỷ lệ chó mắc bệnh Care theo mùa vụ .7 Kết quả xác định tỷ lệ chó mắc bệnh Care theo tính biệt. Kết quả cô đặc huyết thanh bằng hệ thống lọc TFF. Kết quả thử nghiệm chế tạo kháng thể Care quy mô Pilot.

Kết quả ra chai và kiểm nghiệm 03 lô sản phẩm kháng thể Care. Kết quả xét nghiệm virus Care bằng phương pháp RT - PCR. Kết quả xét nghiệm virus Care bằng phương pháp RT - PCR. Biến động thân nhiệt của chó sau khi được gây bệnh với chủng CDV-HV và điều trị thực nghiệm bằng chế phẩm kháng huyết thanh Care.

Biến động tần số hô hấp của chó sau khi được gây bệnh với chủng CDV- HV và điều trị thực nghiệm bằng chế phẩm kháng huyết thanh Care. Biến động tần số tim của chó sau khi được gây bệnh với chủng CDV-HV và điều trị thực nghiệm bằng chế phẩm kháng huyết thanh Care. Triệu chứng lâm sàng của chó gây nhiễm CDV-HV thực nghiệm. Kết quả khảo sát một số chỉ tiêu huyết học chủ yếu của chó gây bệnh với chủng CDV-HV thực nghiệm.

Bệnh tích vi thể chủ yếu của chó được gây nhiễm CDV-HV thực nghiệm. Kết quả nhuộm hóa mô miễn dịch của các cơ quan. Kết quả bước đầu điều trị thử nghiệm chó gây nhiễm virus Care. Kết quả thử nghiệm kháng thể kháng virus Care trong phòng bệnh Care.

Kết quả thử nghiệm kháng thể trong điều trị bệnh Care. Hiệu quả điều trị bằng kháng thế kháng virus Care tại các phòng khám (liều tiêm 0,5 ml/2-5kg thể trọng). Hiệu quả điều trị bằng kháng thể kháng virus Care tại phòng khám (liều tiêm 1 ml-1,5/2-5kg thể trọng). So sánh 2 phác đồ điều trị bằng kháng thể chống bệnh Care theo lứa tuổi.

So sánh 2 phác đồ điều trị bằng kháng thể chống bệnh Care theo giống chó. 100 viii DANH MỤC HÌNH TT Tên hình Trang 2. Mô hình cấu trúc của virus Canine Distemper (CDV). Minh họa cho kết quả kiểm tra nhanh bệnh Care bằng test CDV Ag.

Hình ảnh một số kết quả thử nghiệm nhanh bằng test CDV-Ag. Một số triệu chứng điển hình của chó mắc bệnh Care. Bệnh tích đại thể của chó mắc bệnh Care. Một số hình ảnh bệnh tích vi thể ở chó bị nhiễm virus Care.

Sơ đồ tối mễn dịch cho động vật thí nghiệm để xác định loài động vật dùng sản xuất kháng thể Care. Hiệu giá kháng thể Care sau gây tối miễn dịch ở động vật thí nghiệm. Hiệu giá kháng thể Care theo lứa tuổi động vật. Hiệu giá kháng thể Care theo quy trình tiêm.

Sơ đồ chế kháng thể Care trên thỏ. Sơ đồ lắp đặt hệ thống TFF. Máy lọc tiếp tuyến TFF. Kết quả điện di thực hiện phản ứng RT-PCR sau 5 ngày gây nhiễm CDV-HV .