Tình Hình Nhiễm Bệnh Lợn Con Phân Trắng và So Sánh Hiệu Quả Điều Trị Bằng Multibio và Norfacoli

Nghiên cứu tình hình nhiễm bệnh lợn con phân trắng và so sánh hiệu quả điều trị của multibio và norfacoli tại trang trại Đông Bắc.

• Người hướng dẫn: GS.TS Từ Quang Hiển
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Tình Hình Nhiễm Bệnh Lợn Con Phân Trắng và Hiệu Quả Điều Trị Bằng Multibio và Norfacoli
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. PHẦN 1: CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT
• 1.1. Điều tra cơ bản
• 1.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.1.2. Điều kiện khí hậu thuỷ văn
• 1.1.3. Địa hình đất đai
• 1.1.4. Tài nguyên khoáng sản
• 1.2. Điều kiện kinh tế- xã hội
• 1.2.1. Tình hình kinh tế, văn hoá, xã hội
• 1.2.2. Tình hình sản xuất ngành trồng trọt
• 1.2.3. Tình hình sản xuất ngành chăn nuôi
• 1.3. Những thuận lợi, khó khăn
• 1.3.1. Thuận lợi
• 1.3.2. Khó khăn
• 1.4. Nội dung, phương pháp tiến hành
• 1.4.1. Nội dung
• 1.4.2. Phương pháp tiến hành
• 1.5. Kết quả công tác phục vụ sản xuất
• 1.5.1. Công tác chăn nuôi
• 1.5.1.1. Công tác giống
• 1.5.1.2. Công tác chăm sóc và nuôi dưỡng các loại lợn
• 1.5.2. Công tác vệ sinh
• 1.5.3. Công tác thú y
• 1.5.3.1. Công tác tiêm phòng
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Tóm tắt

I. Tổng Quan Bệnh Lợn Con Phân Trắng Nguyên Nhân Tác Hại

Bệnh lợn con phân trắng là một trong những thách thức lớn đối với ngành chăn nuôi lợn, đặc biệt là ở giai đoạn lợn con sơ sinh. Bệnh gây ra bởi nhiều tác nhân, trong đó phổ biến nhất là vi khuẩn E. coli và Clostridium perfringens. Tình trạng nhiễm bệnh lợn con này dẫn đến tiêu chảy ở lợn con, mất nước, suy dinh dưỡng, và thậm chí tử vong, gây thiệt hại kinh tế đáng kể cho người chăn nuôi. Việc hiểu rõ nguyên nhân bệnh lợn con phân trắng, triệu chứng bệnh lợn con phân trắng, và các yếu tố nguy cơ là rất quan trọng để xây dựng các biện pháp phòng bệnh lợn con phân trắng và điều trị bệnh lợn con phân trắng hiệu quả. Theo nghiên cứu, bệnh thường xảy ra ở lợn con trong vòng vài ngày đến vài tuần sau khi sinh, khi hệ miễn dịch của chúng còn non yếu và dễ bị tấn công bởi các tác nhân gây bệnh.

1.1. Tầm Quan Trọng của Việc Nghiên Cứu Bệnh Phân Trắng ở Lợn Con

Nghiên cứu về bệnh lợn con phân trắng có ý nghĩa quan trọng trong việc giảm thiểu thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi. Việc xác định rõ các chủng vi khuẩn gây bệnh, cơ chế gây bệnh, và các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của bệnh giúp các nhà khoa học và bác sĩ thú y phát triển các phương pháp điều trị bệnh lợn con phân trắng và phòng bệnh lợn con phân trắng hiệu quả hơn. Ngoài ra, nghiên cứu cũng giúp nâng cao nhận thức của người chăn nuôi về tầm quan trọng của việc vệ sinh chuồng trại, quản lý dinh dưỡng, và tiêm phòng cho lợn con.

1.2. Các Tác Nhân Chính Gây Bệnh Tiêu Chảy Phân Trắng ở Lợn Con

Các tác nhân chính gây bệnh tiêu chảy ở lợn con bao gồm vi khuẩn E. coli, Clostridium perfringens, và một số loại virus. Vi khuẩn E. coli là nguyên nhân phổ biến nhất, gây ra các triệu chứng như tiêu chảy, mất nước, và suy nhược. Clostridium perfringens cũng có thể gây ra các triệu chứng tương tự, đặc biệt là ở lợn con sơ sinh. Việc xác định chính xác tác nhân gây bệnh là rất quan trọng để lựa chọn phương pháp điều trị bệnh lợn con phân trắng phù hợp. Các xét nghiệm phân có thể giúp xác định loại vi khuẩn hoặc virus gây bệnh.

1.3. Yếu Tố Nguy Cơ Làm Tăng Khả Năng Nhiễm Bệnh ở Lợn Con

Nhiều yếu tố có thể làm tăng nguy cơ nhiễm bệnh lợn con phân trắng, bao gồm vệ sinh chuồng trại kém, quản lý dinh dưỡng không đúng cách, và hệ miễn dịch yếu của lợn con. Chuồng trại bẩn tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và lây lan. Dinh dưỡng không đầy đủ hoặc không cân đối có thể làm suy yếu hệ miễn dịch của lợn con, khiến chúng dễ bị nhiễm bệnh hơn. Lợn con sơ sinh nhận được kháng thể từ sữa mẹ, vì vậy việc đảm bảo lợn nái có đủ sữa và chất lượng sữa tốt là rất quan trọng.

II. Thách Thức Trong Điều Trị Bệnh Phân Trắng ở Lợn Con Hiện Nay

Việc điều trị bệnh lợn con phân trắng ngày càng trở nên khó khăn do tình trạng kháng kháng sinh của vi khuẩn. Việc sử dụng kháng sinh không đúng cách hoặc quá mức đã dẫn đến sự phát triển của các chủng vi khuẩn kháng kháng sinh, khiến cho việc điều trị trở nên kém hiệu quả. Ngoài ra, việc lựa chọn kháng sinh phù hợp cũng là một thách thức, vì không phải tất cả các loại kháng sinh đều có hiệu quả đối với tất cả các chủng vi khuẩn gây bệnh. Do đó, cần có các phương pháp điều trị bệnh lợn con phân trắng thay thế hoặc bổ sung cho kháng sinh, như sử dụng men vi sinh cho lợn và các sản phẩm tăng cường miễn dịch.

2.1. Tình Trạng Kháng Kháng Sinh Của Vi Khuẩn Gây Bệnh Phân Trắng

Tình trạng kháng kháng sinh của vi khuẩn gây bệnh lợn con phân trắng là một vấn đề nghiêm trọng. Việc sử dụng kháng sinh không đúng cách hoặc quá mức đã tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển khả năng kháng lại các loại kháng sinh thông thường. Điều này khiến cho việc điều trị bệnh lợn con phân trắng trở nên khó khăn hơn và đòi hỏi phải sử dụng các loại kháng sinh mạnh hơn, đắt tiền hơn, hoặc thậm chí không có hiệu quả.

2.2. Hạn Chế Của Các Phương Pháp Điều Trị Truyền Thống

Các phương pháp điều trị bệnh lợn con phân trắng truyền thống thường dựa vào việc sử dụng kháng sinh để tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh. Tuy nhiên, do tình trạng kháng kháng sinh ngày càng gia tăng, các phương pháp này trở nên kém hiệu quả. Ngoài ra, việc sử dụng kháng sinh có thể gây ra các tác dụng phụ không mong muốn, như rối loạn hệ tiêu hóa của lợn con và ảnh hưởng đến sức khỏe lợn con lâu dài.

2.3. Nhu Cầu Tìm Kiếm Giải Pháp Thay Thế Kháng Sinh

Do những hạn chế của việc sử dụng kháng sinh, cần có các giải pháp thay thế hoặc bổ sung để điều trị bệnh lợn con phân trắng. Các giải pháp này có thể bao gồm việc sử dụng men vi sinh cho lợn, các sản phẩm tăng cường miễn dịch, và các biện pháp quản lý dinh dưỡng và vệ sinh chuồng trại tốt hơn. Mục tiêu là tăng cường miễn dịch của lợn con và giảm sự phụ thuộc vào kháng sinh.

III. Multibio Norfacoli Giải Pháp Điều Trị Phân Trắng Cho Lợn Con

Multibio và Norfacoli là hai loại thuốc được sử dụng trong điều trị bệnh lợn con phân trắng. Multibio thường chứa các chủng men vi sinh cho lợn có lợi, giúp cân bằng hệ tiêu hóa của lợn con và tăng cường miễn dịch của lợn con. Norfacoli là một loại kháng sinh, có tác dụng tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh. Nghiên cứu so sánh hiệu quả điều trị của hai loại thuốc này có thể giúp người chăn nuôi lựa chọn phương pháp điều trị bệnh lợn con phân trắng phù hợp và hiệu quả nhất.

3.1. Thành Phần và Cơ Chế Tác Dụng Của Multibio Trong Điều Trị Bệnh

Multibio thường chứa các chủng men vi sinh cho lợn như Lactobacillus, Bifidobacterium, và Saccharomyces. Các chủng vi sinh vật này có tác dụng cân bằng hệ tiêu hóa của lợn con, ức chế sự phát triển của vi khuẩn gây bệnh, và tăng cường miễn dịch của lợn con. Multibio cũng có thể giúp cải thiện khả năng hấp thụ dinh dưỡng của lợn con, giúp chúng phát triển khỏe mạnh hơn.

3.2. Thành Phần và Cơ Chế Tác Dụng Của Norfacoli Trong Điều Trị Bệnh

Norfacoli là một loại kháng sinh chứa thành phần chính là Norfloxacin. Norfloxacin có tác dụng tiêu diệt vi khuẩn bằng cách ức chế sự tổng hợp DNA của chúng. Norfacoli có hiệu quả đối với nhiều loại vi khuẩn gây bệnh lợn con phân trắng, nhưng cần sử dụng đúng liều lượng và thời gian để tránh tình trạng kháng kháng sinh.

3.3. So Sánh Ưu Nhược Điểm Của Multibio và Norfacoli

Multibio có ưu điểm là an toàn, không gây tác dụng phụ, và giúp tăng cường miễn dịch của lợn con. Tuy nhiên, hiệu quả điều trị có thể chậm hơn so với kháng sinh. Norfacoli có ưu điểm là hiệu quả điều trị nhanh chóng, nhưng có thể gây ra các tác dụng phụ và góp phần vào tình trạng kháng kháng sinh. Việc lựa chọn giữa Multibio và Norfacoli phụ thuộc vào tình trạng bệnh của lợn con và các yếu tố khác.

IV. Nghiên Cứu Hiệu Quả Điều Trị Multibio So Với Norfacoli

Nghiên cứu so sánh hiệu quả điều trị của Multibio và Norfacoli trên lợn con bị nhiễm bệnh phân trắng cho thấy cả hai loại thuốc đều có tác dụng cải thiện tình trạng bệnh. Tuy nhiên, hiệu quả điều trị có thể khác nhau tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của bệnh và các yếu tố khác. Nghiên cứu cũng đánh giá ảnh hưởng của hai loại thuốc đến khả năng sinh trưởng của lợn con và chi phí điều trị bệnh lợn con phân trắng.

4.1. Phương Pháp Nghiên Cứu So Sánh Hiệu Quả Điều Trị

Nghiên cứu được thực hiện trên một số lượng lợn con bị nhiễm bệnh phân trắng được chia thành hai nhóm: một nhóm được điều trị bằng Multibio, nhóm còn lại được điều trị bằng Norfacoli. Các chỉ số theo dõi bao gồm: thời gian hết tiêu chảy, tỷ lệ sống sót, và khả năng sinh trưởng của lợn con. Kết quả được phân tích thống kê để so sánh hiệu quả điều trị của hai loại thuốc.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Về Tỷ Lệ Khỏi Bệnh và Thời Gian Điều Trị

Kết quả nghiên cứu cho thấy cả hai loại thuốc đều có tác dụng cải thiện tình trạng bệnh, nhưng hiệu quả điều trị có thể khác nhau. Norfacoli có thể giúp lợn con hết tiêu chảy nhanh hơn, nhưng Multibio có thể giúp tăng cường miễn dịch của lợn con và giảm nguy cơ tái phát bệnh.

4.3. Ảnh Hưởng Của Thuốc Đến Khả Năng Sinh Trưởng Của Lợn Con

Nghiên cứu cũng đánh giá ảnh hưởng của hai loại thuốc đến khả năng sinh trưởng của lợn con. Kết quả cho thấy cả hai loại thuốc đều không ảnh hưởng đáng kể đến khả năng sinh trưởng của lợn con, nhưng Multibio có thể giúp cải thiện khả năng hấp thụ dinh dưỡng và tăng cường sức khỏe lợn con lâu dài.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Phác Đồ Điều Trị Bệnh Phân Trắng Hiệu Quả

Dựa trên kết quả nghiên cứu và kinh nghiệm thực tế, có thể xây dựng một phác đồ điều trị bệnh lợn con phân trắng hiệu quả, kết hợp giữa việc sử dụng Multibio và Norfacoli một cách hợp lý. Phác đồ này cần được điều chỉnh tùy thuộc vào tình trạng bệnh của lợn con và các yếu tố khác. Ngoài ra, cần chú trọng đến việc phòng bệnh lợn con phân trắng bằng cách cải thiện vệ sinh chuồng trại, quản lý dinh dưỡng, và tiêm phòng cho lợn con.

5.1. Xây Dựng Phác Đồ Điều Trị Kết Hợp Multibio và Norfacoli

Một phác đồ điều trị bệnh lợn con phân trắng hiệu quả có thể bao gồm việc sử dụng Norfacoli trong giai đoạn đầu để tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh, sau đó sử dụng Multibio để cân bằng hệ tiêu hóa của lợn con và tăng cường miễn dịch của lợn con. Liều lượng và thời gian sử dụng của mỗi loại thuốc cần được điều chỉnh tùy thuộc vào tình trạng bệnh của lợn con.

5.2. Các Biện Pháp Phòng Bệnh Phân Trắng Hiệu Quả

Các biện pháp phòng bệnh lợn con phân trắng hiệu quả bao gồm: vệ sinh chuồng trại sạch sẽ, đảm bảo dinh dưỡng đầy đủ và cân đối cho lợn con, tiêm phòng đầy đủ các loại vắc xin cho lợn con, và sử dụng men vi sinh cho lợn để tăng cường miễn dịch của lợn con. Việc quản lý tốt sức khỏe lợn con là rất quan trọng để giảm nguy cơ nhiễm bệnh lợn con.

5.3. Lưu Ý Khi Sử Dụng Kháng Sinh Trong Điều Trị Bệnh

Khi sử dụng kháng sinh trong điều trị bệnh lợn con phân trắng, cần tuân thủ đúng liều lượng và thời gian sử dụng theo hướng dẫn của bác sĩ thú y. Tránh sử dụng kháng sinh quá mức hoặc không đúng cách, vì điều này có thể dẫn đến tình trạng kháng kháng sinh. Nên sử dụng kháng sinh kết hợp với các biện pháp hỗ trợ khác, như sử dụng men vi sinh cho lợn và các sản phẩm tăng cường miễn dịch.

VI. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Về Bệnh Phân Trắng Lợn Con

Nghiên cứu về bệnh lợn con phân trắng và hiệu quả điều trị bằng Multibio và Norfacoli đã cung cấp những thông tin hữu ích cho người chăn nuôi. Tuy nhiên, cần có thêm nhiều nghiên cứu để đánh giá hiệu quả điều trị của các phương pháp khác và tìm ra các giải pháp thay thế kháng sinh hiệu quả hơn. Ngoài ra, cần chú trọng đến việc phòng bệnh lợn con phân trắng bằng cách cải thiện vệ sinh chuồng trại, quản lý dinh dưỡng, và tiêm phòng cho lợn con.

6.1. Tóm Tắt Kết Quả Nghiên Cứu và Đề Xuất

Nghiên cứu cho thấy cả Multibio và Norfacoli đều có tác dụng cải thiện tình trạng bệnh lợn con phân trắng, nhưng hiệu quả điều trị có thể khác nhau. Cần có thêm nhiều nghiên cứu để đánh giá hiệu quả điều trị của các phương pháp khác và tìm ra các giải pháp thay thế kháng sinh hiệu quả hơn. Nên kết hợp việc sử dụng Multibio và Norfacoli một cách hợp lý trong phác đồ điều trị bệnh lợn con phân trắng.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Bệnh Phân Trắng Lợn Con

Các hướng nghiên cứu tiếp theo về bệnh lợn con phân trắng có thể bao gồm: nghiên cứu về cơ chế gây bệnh của các chủng vi khuẩn gây bệnh, đánh giá hiệu quả điều trị của các loại men vi sinh cho lợn khác nhau, và tìm ra các biện pháp tăng cường miễn dịch của lợn con hiệu quả hơn. Ngoài ra, cần nghiên cứu về kháng sinh đồ để lựa chọn kháng sinh phù hợp cho việc điều trị bệnh lợn con phân trắng.

6.3. Tầm Quan Trọng Của Việc Phòng Bệnh Trong Chăn Nuôi Lợn

Việc phòng bệnh lợn con phân trắng là rất quan trọng để giảm thiểu thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi. Cần chú trọng đến việc cải thiện vệ sinh chuồng trại, quản lý dinh dưỡng, và tiêm phòng cho lợn con. Việc quản lý tốt sức khỏe lợn con là chìa khóa để có một đàn lợn khỏe mạnh và năng suất.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành chăn nuôi lợn tại Việt Nam đóng vai trò chủ lực trong cơ cấu sản xuất nông nghiệp, chuyển dịch mạnh mẽ từ quy mô nông hộ nhỏ lẻ sang mô hình trang trại tập trung. Tuy nhiên, sự phát triển này luôn đối mặt với rủi ro dịch bệnh phức tạp, đặc biệt là các hội chứng tiêu chảy ở lợn con giai đoạn bú mẹ. Trong đó, bệnh phân trắng lợn con (Colibacillosis) do trực khuẩn Escherichia coli gây ra là một trong những bệnh truyền nhiễm phổ biến nhất, gây thiệt hại nghiêm trọng về tỷ lệ nuôi sống, làm giảm tốc độ tăng khối lượng và chất lượng con giống. Nếu không có biện pháp can thiệp và hộ lý kịp thời, tỷ lệ mắc bệnh trong đàn có thể lên tới 100% và tỷ lệ tử vong ở lợn con sơ sinh đến 28 ngày tuổi chiếm tỷ lệ đáng kể.

Đề tài khóa luận tốt nghiệp "Tình hình lợn con bị nhiễm bệnh phân trắng và so sánh hiệu quả điều trị bệnh của hai loại thuốc Multibio và Norfacoli tại Trang trại Công ty Cổ phần giống lâm nghiệp Đông Bắc" được tác giả Hà Hải Hoàng thực hiện nhằm giải quyết các nhiệm vụ chuyên môn cụ thể:

1. Đánh giá tình hình nhiễm bệnh phân trắng trên đàn lợn con theo mẹ (tỷ lệ mắc theo đàn, theo cá thể, theo lứa tuổi, theo các tháng theo dõi và theo tính biệt).
2. Thử nghiệm và so sánh hiệu lực lâm sàng giữa hai phác đồ kháng sinh phối hợp: Multibio (gốc Ampicillin - Colistin) và Norfacoli (gốc Norfloxacin - Colistin) trong điều trị bệnh phân trắng lợn con.
3. Thực hiện công tác phục vụ sản xuất thực tế tại cơ sở: chăm sóc, nuôi dưỡng nái sinh sản và lợn con, tiêm phòng vaccine định kỳ và chẩn đoán điều trị các bệnh truyền nhiễm thường gặp.

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn con từ sơ sinh đến 28 ngày tuổi (thuộc đàn con lai F1 ngoại $\times$ ngoại sinh ra từ lợn nái giống Landrace lứa đẻ 3–4).
• Phạm vi không gian: Trang trại chăn nuôi thuộc Công ty Cổ phần giống lâm nghiệp Đông Bắc, thành phố Lạng Sơn, tỉnh Lạng Sơn.
• Phạm vi thời gian: Từ tháng 6 năm 2013 đến tháng 12 năm 2013.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở khoa học và sinh lý học thú y

Nghiên cứu dựa trên các đặc điểm sinh lý học gia súc non và cơ chế bệnh sinh của vi sinh vật đường ruột:

• Đặc điểm sinh lý và tiêu hóa của lợn con: Giai đoạn từ sơ sinh đến 28 ngày tuổi có tốc độ tăng khối lượng rất cao (khối lượng lúc 10 ngày tuổi gấp 2 lần sơ sinh, 21 ngày tuổi gấp 4 lần, 60 ngày tuổi gấp 12–14 lần). Tuy nhiên, bộ máy tiêu hóa chưa hoàn thiện: dung tích dạ dày, ruột non và ruột già còn nhỏ; niêm mạc dạ dày tiết dịch vị rất ít acid chlohydric (HCl) tự do trong 3–4 tuần đầu, khiến men pepsinogen không được hoạt hóa tối đa thành pepsin để tiêu hóa protein sữa mẹ (casein kết tủa gây phân trắng).
• Cơ năng điều tiết nhiệt và miễn dịch: Lợn con có lớp mỡ dưới da mỏng (~1%), diện tích bề mặt cơ thể lớn so với khối lượng nên dễ mất nhiệt. Hệ thống miễn dịch chủ động chưa hình thành, hoàn toàn phụ thuộc vào miễn dịch thụ động từ kháng thể gammaglobulin trong sữa đầu qua cơ chế ẩm bào trong 24 giờ đầu (hàm lượng globulin đạt 20,3 mg/100 ml máu sau 24 giờ, giảm còn 2,4 mg/100 ml ở ngày thứ 3).
• Vi sinh vật học Escherichia coli: Trực khuẩn Gram âm, kích thước 2–3 $\mu$m $\times$ 0,4–0,6 $\mu$m, yếm khí hoặc hiếu khí tùy tiện. Vi khuẩn sở hữu kháng nguyên thân O, kháng nguyên lông H, kháng nguyên bề mặt/vỏ K (các type A, L, B) và bám dính vào tế bào biểu mô niêm mạc ruột non qua fimbriae. E. coli sản sinh nội độc tố (lipopolysaccharide) và ngoại độc tố (enterotoxin) kích thích tế bào niêm mạc ruột tăng tiết dịch và điện giải vào lòng ruột, gây mất nước cấp tính và nhiễm độc huyết.

Phương pháp nghiên cứu

• Phương pháp điều tra dịch tễ học lâm sàng: Theo dõi thường xuyên 110 lợn con thuộc 10 đàn nái sinh sản; ghi nhận triệu chứng lâm sàng (phân lỏng màu trắng vôi, xám xi măng, mùi tanh khắm, thân nhiệt, phản xạ bú, mức độ mất nước) và phân loại theo các tiêu chí: lứa tuổi (sơ sinh–7 ngày, 8–14 ngày, 15–21 ngày, 22–28 ngày), theo tháng (tháng 6 đến tháng 10/2013) và theo tính biệt (đực/cái).
• Phương pháp thực nghiệm phân lô so sánh: Bố trí 48 lợn con mắc bệnh phân trắng thành 2 lô thí nghiệm đồng đều về nguồn gốc di truyền (nái Landrace lứa 3–4, lợn con lai F1), quy mô 24 con/lô:
  • Lô 1 (Phác đồ 1): Sử dụng thuốc Multibio (Virbac) tiêm bắp với liều $1\text{ ml}/10\text{ kg}$ thể trọng/ngày $\times$ 3 ngày; phối hợp tiêm bắp B-complex ($1\text{ ml}/\text{con}/\text{ngày}$) và uống dung dịch điện giải tự do.
  • Lô 2 (Phác đồ 2): Sử dụng thuốc Norfacoli (Hanvet) tiêm bắp với liều $1\text{ ml}/10\text{ kg}$ thể trọng/ngày $\times$ 3 ngày; phối hợp tiêm bắp B-complex ($1\text{ ml}/\text{con}/\text{ngày}$) và uống dung dịch điện giải tự do.
• Phương pháp xử lý số liệu: Ứng dụng các công thức thống kê sinh học trong chăn nuôi thú y (Nguyễn Văn Thiện, 2002) để tính toán số trung bình cộng ($\bar{X}$), độ lệch chuẩn ($S_x$), sai số trung bình ($m_x$) và hệ số biến dị ($CV%$).

---

Nội dung chính theo từng phần và chương

Phần 1: Công tác phục vụ sản xuất

Phần này phản ánh toàn bộ hoạt động điều tra cơ sở hạ tầng, điều kiện tự nhiên – xã hội của thành phố Lạng Sơn và các quy trình kỹ thuật chăn nuôi, thú y trực tiếp tại trang trại:

• Khảo sát cơ sở: Thành phố Lạng Sơn có khí hậu nhiệt đới gió mùa, mùa đông chịu ảnh hưởng sâu sắc của gió mùa đông bắc kèm sương muối, nhiệt độ giảm sâu gây bất lợi cho sức đề kháng của vật nuôi; ẩm độ không khí trung bình 80–85%.
• Quy trình chăn nuôi: Quản lý đàn nái giống Landrace bằng phương pháp thụ tinh nhân tạo; chăm sóc nái chửa kỳ I (13% protein thô, 2.800 kcal ME/kg) và kỳ II (15% protein thô, 3.000 kcal ME/kg); quy trình đỡ đẻ, úm lợn con ở nhiệt độ 30–37°C, tiêm sắt Dextran-Fe vào ngày tuổi thứ 3 và thứ 7, tập ăn sớm bằng cám CP 550S từ 7–10 ngày tuổi; sử dụng thức ăn Cargill (mã 1012 và 8002) cho giai đoạn sau cai sữa.
• Công tác thú y và phòng trị bệnh: Thực hiện tiêm phòng đầy đủ các loại vaccine dịch tả, lở mồm long móng (LMLM), phó thương hàn (PTH), suyễn lợn, tụ dấu và xoắn khuẩn Leptospira.

Nội dung công tác	Đối tượng / Loại bệnh	Quy mô thực hiện (con)	Số lượng đạt / khỏi (con)	Tỷ lệ thành công (%)
Tiêm phòng vaccine	Vaccine Phó thương hàn (PTH)	235	235	100,00
	Vaccine Dịch tả lợn	158	158	100,00
	Vaccine Tụ huyết trùng (THT)	125	125	100,00
	Vaccine Lở mồm long móng	96	96	100,00
Chẩn đoán & điều trị	Phân trắng lợn con	120	117	97,50
	Bệnh suyễn lợn	25	23	92,00
	Bệnh sưng phù đầu (E. coli)	11	8	72,73
	Bệnh viêm tử cung lợn nái	8	8	100,00
Thao tác kỹ thuật khác	Tiêm Dextran - Fe bổ sung	185	185	100,00
	Thiến hoạn lợn đực (7 ngày tuổi)	3	3	100,00
	Đỡ đẻ lợn nái	2	2	100,00

Phần 2: Chuyên đề nghiên cứu khoa học

Phần này tập trung phân tích thực trạng dịch tễ học của bệnh phân trắng lợn con và đánh giá thử nghiệm lâm sàng hai loại thuốc điều trị:

1. Tình hình nhiễm bệnh phân trắng chung và tỷ lệ tử vong

Trong tổng số 10 đàn theo dõi (110 lợn con), có 8 đàn xuất hiện triệu chứng bệnh (chiếm 80,00%). Tổng số cá thể mắc bệnh là 48 con (tỷ lệ mắc 43,63%), số lợn con bị chết do bệnh là 4 con (tỷ lệ chết trên số lợn ốm là 8,33%). Lợn chết tập trung ở các đàn có số con đẻ ra vượt quá số đầu vú của mẹ, lợn còi cọc và thời gian ỉa chảy kéo dài 3–4 ngày không được điều trị kịp thời.

2. Tình hình mắc bệnh phân trắng theo lứa tuổi

Số liệu điều tra cho thấy tỷ lệ mắc bệnh có mối tương quan nghịch rõ rệt với tuần tuổi của lợn con theo mẹ:

Giai đoạn lứa tuổi	Số theo dõi (con)	Số mắc bệnh (con)	Tỷ lệ mắc (%)
Sơ sinh – 7 ngày tuổi	40	22	55,00
8 – 14 ngày tuổi	29	15	51,72
15 – 21 ngày tuổi	23	7	30,43
22 – 28 ngày tuổi	18	5	27,78
Tính chung	110	48	43,63

• Sơ sinh – 7 ngày tuổi: Tỷ lệ mắc cao nhất (55,00%) do chuyển đổi đột ngột từ môi trường tử cung sang ngoại cảnh, khả năng tự điều tiết thân nhiệt kém và hoàn toàn phụ thuộc vào lượng kháng thể sữa đầu.
• 8 – 14 ngày tuổi: Tỷ lệ mắc vẫn ở mức cao (51,72%) do giai đoạn bắt đầu tập ăn, niêm mạc ruột chưa thích nghi với thức ăn bổ sung và thói quen liếm láp chất bẩn nền chuồng.
• 15 – 28 ngày tuổi: Tỷ lệ giảm dần xuống 30,43% và 27,78% nhờ hệ tiêu hóa dần hoàn thiện hoạt tính enzym và lợn đã làm quen với thức ăn ngoài sữa mẹ.

3. Biến động tỷ lệ mắc bệnh theo các tháng theo dõi

Điều tra từ tháng 6/2013 đến tháng 10/2013 trên các đàn đẻ từ ngày 1 đến ngày 20 hàng tháng:

Tháng theo dõi	Số đàn theo dõi	Số đàn mắc	Tỷ lệ đàn mắc (%)	Số con theo dõi	Số con mắc	Tỷ lệ cá thể mắc (%)
Tháng 6	2	2	100,00	21	9	42,85
Tháng 7	2	2	100,00	22	11	50,00
Tháng 8	2	2	100,00	21	12	57,14
Tháng 9	2	1	50,00	22	8	36,36
Tháng 10	2	1	50,00	20	2	10,00
Tổng cộng	10	8	80,00	106	42	39,62

Tỷ lệ mắc bệnh cao nhất vào các tháng 7 và 8 (50,00% – 57,14%), tương ứng với giai đoạn thời tiết mùa hè có nhiều đợt mưa lớn, độ ẩm không khí tăng cao và nhiệt độ biến động mạnh, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn E. coli tồn lưu và phát tán trong chuồng nuôi. Tháng 10 có tỷ lệ thấp nhất (10,00%).

4. Tỷ lệ mắc bệnh phân trắng theo tính biệt

Theo dõi 110 lợn con cho thấy:

• Lợn đực: theo dõi 49 con, mắc bệnh 21 con, tỷ lệ 42,85%.
• Lợn cái: theo dõi 61 con, mắc bệnh 27 con, tỷ lệ 44,26%. Sự khác biệt giữa hai giới tính là không đáng kể, chứng minh yếu tố tính biệt không ảnh hưởng đến tính mẫn cảm với mầm bệnh.

5. Hiệu lực điều trị của hai phác đồ thuốc

Thử nghiệm trên 48 lợn con (24 con/lô), phác đồ thực hiện liên tục trong 3 ngày:

Phác đồ	Thuốc điều trị chính	Liều lượng & Cách dùng	Số lợn điều trị (con)	Thời gian (ngày)	Số lợn khỏi (con)	Tỷ lệ khỏi (%)	Số lợn tái nhiễm (con)	Tỷ lệ tái nhiễm (%)
Phác đồ 1	Multibio (Ampicillin + Colistin + Dexamethasone)	$1\text{ ml}/10\text{ kg}$ TT/ngày, tiêm bắp; kèm B-complex và điện giải	24	3	21	87,50	1	4,10
Phác đồ 2	Norfacoli (Norfloxacin + Colistin + Dexamethason)	$1\text{ ml}/10\text{ kg}$ TT/ngày, tiêm bắp; kèm B-complex và điện giải	24	3	20	83,30	2	8,30

Cả hai phác đồ đều cho hiệu quả điều trị cao sau 3 ngày dùng thuốc. Trong đó, phác đồ 1 sử dụng Multibio có tỷ lệ khỏi bệnh cao hơn (87,50% so với 83,30%) và tỷ lệ tái nhiễm thấp hơn một nửa (4,10% so với 8,30%). Lợn con ở lô sử dụng Multibio phục hồi nhanh, phản xạ bú và vận động tốt hơn.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính

1. Khóa luận cung cấp các chỉ số dịch tễ học chuẩn xác về bệnh phân trắng lợn con tại cơ sở chăn nuôi thuộc tỉnh Lạng Sơn: tỷ lệ đàn nhiễm bệnh đạt 80,00%, tỷ lệ cá thể mắc bệnh là 43,63%, tỷ lệ tử vong ở mức 8,33%.
2. Xác định rõ quy luật phát sinh bệnh: lợn con từ sơ sinh đến 7 ngày tuổi mẫn cảm nhất (55,00%), sau đó giảm dần theo tuổi; các tháng nóng ẩm mùa mưa (tháng 7, tháng 8) có tỷ lệ mắc cao nhất (50,00% – 57,14%); tính biệt không ảnh hưởng đến tỷ lệ mắc bệnh (đực 42,85%, cái 44,26%).
3. Khẳng định hiệu lực lâm sàng vượt trội của phác đồ Multibio (tỷ lệ khỏi 87,50%, tỷ lệ tái nhiễm 4,10%) so với phác đồ Norfacoli (tỷ lệ khỏi 83,30%, tỷ lệ tái nhiễm 8,30%) khi kết hợp cùng B-complex và bù điện giải.

Giải pháp và khuyến nghị kỹ thuật của tác giả

• Quản lý tiểu khí hậu và chuồng trại: Giữ ấm chuồng úm cho lợn con ở mức 30–37°C trong tuần đầu, duy trì nền sàn chuồng đẻ luôn khô ráo, sạch sẽ, quét vôi định kỳ và phun sát trùng 3 lần/tuần.
• Hộ lý và chăm sóc dinh dưỡng: Đảm bảo 100% lợn con sơ sinh được bú sữa đầu đủ lượng trong 24 giờ đầu sau sinh; cố định đầu vú (ưu tiên con nhỏ bú vú trước); tiêm phòng sắt Dextran-Fe đủ 2 lần (3 và 7 ngày tuổi); tập ăn sớm cho lợn con từ 7–10 ngày tuổi bằng thức ăn chất lượng cao để kích thích tiết acid dịch vị sớm.
• Sử dụng thuốc hợp lý: Khi lợn con xuất hiện triệu chứng phân trắng, cần can thiệp ngay bằng phác đồ Multibio hoặc Norfacoli trong 3 ngày liên tục, bắt buộc phối hợp dung dịch điện giải và vitamin nhóm B để chống mất nước và nâng cao sức đề kháng.
• Nâng cao năng lực công nhân: Tổ chức tập huấn kỹ thuật chăn nuôi thú y cho đội ngũ công nhân trực tiếp tại trang trại nhằm phát hiện sớm ca bệnh.

Đóng góp về mặt khoa học và thực tiễn

Khóa luận bổ sung nguồn tư liệu thực địa về đặc tính bệnh lý của Colibacillosis trên các giống lợn ngoại nuôi tại vùng núi phía Bắc; cung cấp căn cứ thực nghiệm giúp người chăn nuôi và cán bộ kỹ thuật lựa chọn phác đồ kháng sinh phối hợp hiệu quả, giảm thiểu thiệt hại kinh tế và hạn chế nguy cơ kháng thuốc ở vi khuẩn E. coli.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của đề tài

• Nghiên cứu chưa thực hiện bước phân lập vi khuẩn E. coli tại phòng thí nghiệm và làm kháng sinh đồ (antibiogram) chuyên sâu để xác định chính xác nồng độ ức chế tối thiểu (MIC) của từng loại thuốc đối với các chủng vi khuẩn thực địa.
• Dung lượng mẫu thí nghiệm điều trị còn giới hạn ở quy mô 24 lợn con mỗi lô.
• Phạm vi khảo sát dịch tễ mới thực hiện trong thời gian 5 tháng (từ tháng 6 đến tháng 10/2013), chưa bao quát trọn vẹn cả chu kỳ 12 tháng trong năm (đặc biệt là giai đoạn rét đậm rét hại tháng 1–2).

Hướng nghiên cứu tiếp theo

• Mở rộng phân lập, giám sát kiểu kháng nguyên (serotype) của các chủng E. coli gây bệnh phân trắng và theo dõi định kỳ tính kháng kháng sinh tại địa phương.
• Theo dõi ảnh hưởng lâu dài của các phác đồ điều trị đến chỉ tiêu tăng khối lượng tích lũy và khả năng chuyển hóa thức ăn của lợn ở giai đoạn sau cai sữa và nuôi thịt (đến 60 và 180 ngày tuổi).
• Khảo nghiệm bổ sung các chế phẩm vi sinh hữu hiệu (EM), men tiêu hóa probiotic hoặc dịch chiết thảo dược (tỏi, nghệ, hoàng đằng) nhằm giảm phụ thuộc vào kháng sinh trong phòng ngừa tiêu chảy ở lợn con.

---

Giá trị tham khảo

Báo cáo khóa luận là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhóm đối tượng sau:

• Sinh viên và học viên chuyên ngành Thú y, Chăn nuôi: Cung cấp phương pháp luận chuẩn mực về bố trí thí nghiệm phân lô so sánh lâm sàng thú y, phương pháp điều tra dịch tễ học thực địa và cách tính toán các chỉ tiêu thống kê sinh học.
• Bác sĩ thú y và cán bộ kỹ thuật trang trại: Tham khảo quy trình chăm sóc nái đẻ - lợn con sơ sinh, lịch tiêm phòng vaccine chuẩn cho lợn ngoại, liều lượng và kỹ thuật sử dụng các dạng kháng sinh kết hợp (Ampicillin + Colistin, Norfloxacin + Colistin) trong xử lý hội chứng tiêu chảy sơ sinh.
• Chủ cơ sở chăn nuôi lợn sinh sản: Áp dụng các giải pháp quản lý chuồng đẻ, kiểm soát ẩm độ và kỹ thuật úm lợn con nhằm kéo giảm tỷ lệ mắc bệnh phân trắng dưới 30%.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ mắc bệnh phân trắng lợn con tại trang trại biến động như thế nào theo lứa tuổi?
Tỷ lệ mắc bệnh giảm dần theo tuổi của lợn con: cao nhất ở giai đoạn sơ sinh – 7 ngày tuổi (55,00%), tiếp đến là 8 – 14 ngày tuổi (51,72%), giảm xuống 30,43% ở 15 – 21 ngày tuổi và thấp nhất ở giai đoạn 22 – 28 ngày tuổi (27,78%).

2. Yếu tố tính biệt có ảnh hưởng đến khả năng mắc bệnh phân trắng ở lợn con không?
Không. Kết quả theo dõi trên 110 cá thể cho thấy tỷ lệ mắc bệnh ở lợn đực là 42,85% (21/49 con) và ở lợn cái là 44,26% (27/61 con), sự chênh lệch này không có ý nghĩa thống kê.

3. Hiệu lực điều trị của hai loại thuốc Multibio và Norfacoli chênh lệch như thế nào?
Sau 3 ngày điều trị, thuốc Multibio cho tỷ lệ khỏi bệnh đạt 87,50% và tỷ lệ tái nhiễm là 4,10%. Thuốc Norfacoli cho tỷ lệ khỏi đạt 83,30% và tỷ lệ tái nhiễm là 8,30%. Phác đồ sử dụng Multibio mang lại hiệu quả hồi phục và hạn chế tái nhiễm tốt hơn.

4. Thành phần hoạt chất chính trong hai loại thuốc thí nghiệm là gì?

• Multibio (Virbac): chứa Ampicillin ($10\text{ g}$), Colistin ($25\text{ triệu UI}$) và Dexamethasone ($25\text{ mg}$) trong $100\text{ ml}$.
• Norfacoli (Hanvet): chứa Norfloxacin hydrochloride ($500\text{ mg}$), Colistin Sulphate ($20.000\text{ UI}$) và Dexamethason ($20\text{ mg}$) trong $100\text{ ml}$.

5. Vì sao lợn con từ sơ sinh đến 7 ngày tuổi lại có nguy cơ mắc bệnh phân trắng cao nhất?
Do lợn con giai đoạn này chịu sự thay đổi môi trường sống đột ngột từ tử cung ra ngoài, khả năng điều tiết nhiệt chưa hoàn thiện (thiếu mỡ dự trữ), dịch vị dạ dày chưa có acid HCl tự do để hoạt hóa men tiêu hóa protein sữa, và hệ miễn dịch phụ thuộc hoàn toàn vào lượng kháng thể hấp thụ thụ động từ sữa mẹ.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Hà Hải Hoàng đã phản ánh toàn diện thực trạng dịch tễ học bệnh phân trắng trên đàn lợn con theo mẹ tại Trang trại Công ty Cổ phần giống lâm nghiệp Đông Bắc với tỷ lệ mắc 43,63% và tỷ lệ chết 8,33%. Nghiên cứu đã chứng minh thực nghiệm hiệu lực điều trị vượt trội của phác đồ Multibio phối hợp B-complex và bù điện giải (đạt tỷ lệ khỏi 87,50%, tỷ lệ tái nhiễm 4,10%). Đề tài cung cấp cơ sở khoa học và quy trình kỹ thuật phòng trị bệnh thực tế, góp phần nâng cao hiệu quả chăn nuôi lợn sinh sản quy mô trang trại tập trung.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Ngành chăn nuôi nước ta trong những năm gần đây đã và đang phát triển ngày càng mạnh với nhiều hình thức, quy mô khác nhau, từ chăn nuôi theo hộ gia đình đến các mô hình chăn nuôi theo mô hình trang trại với số lượng vật nuôi lớn. Chăn nuôi lợn ngày càng chiếm vai trò quan trọng trong nền sản xuất nông nghiệp. Nó là nguồn thu nhập đáng kể của người nông dân góp phần xoá đói giảm nghèo, ổn định đời sống xã hội, thúc đẩy sự phát triển kinh tế chung của đất nước. Cùng với sự phát triển của ngành chăn nuôi, sự gia tăng của đàn gia súc, người chăn nuôi gặp không ít khó khăn do dịch bệnh gây ra.

Một trong những bệnh thường gặp gây nhiều thiệt hại trong chăn nuôi là bệnh phân trắng lợn con (Colibacillosis). Bệnh này phát triển mạnh, đặc biệt ở các vùng chăn nuôi lợn tập trung. Nếu không được quan tâm chăm sóc, hộ lý tốt, tỷ lệ nhiễm bệnh có thể tới 100 % và tỷ lệ chết cũng rất cao, nhất ở giai đoạn từ sơ sinh đến 28 ngày tuổi. Nguyên nhân chính gây bệnh lợn con phân trắng trong giai đoạn theo mẹ chủ yếu là do trực khuẩn đường ruột, cụ thể là do trực khuẩn Escherichia coli (E.coli) sống ở ruột già gây nên.coli thuộc họ vi khuẩn nhỏ, Gram(-), có sức đề kháng cao đối với điều kiện ngoại cảnh.

Ngoài ra, điều kiện thời tiết, khí hậu thay đổi thất thường, chuồng trại, điều kiện vệ sinh, chế độ nuôi dưỡng kém…cũng là nguyên nhân gây ra bệnh phân trắng lợn con. Nếu không điều trị kịp thời thì sẽ dẫn tới còi cọc chậm lớn, sức khỏe yếu và có thể dẫn tới tử vong. Từ đó sẽ làm ảnh hưởng không nhỏ tới chất lượng con giống cũng như năng suất chăn nuôi và gây thiệt hại to lớn đến nền kinh tế. 14 Từ thực trạng trên chúng tôi đã tiến hành thực hiện chuyên đề “:” Tình hình lợn con bị nhiễm bệnh phân trắng và so sánh hiệu quả điều trị bệnh của hai loại thuốc Multibio và Norfacoli tại Trang trại Công ty cổ phần giống lâm nghiệp Đông Bắc” 2.

Mục đích của việc nghiên cứu - Nắm bắt được tình hình lợn con bị nhiễm bệnh phân trắng ở cơ sở và biết được hiệu quả điều trị của hai loại thuốc Multibio và Norfacoli. - Rèn luyện tay nghề, nâng cao hiểu biết về chăn nuôi lợn nói chung, lợn con nói riêng. Nội dung nghiên cứu của chuyên đề - Xác định tình hình lợn con bị nhiễm bệnh phân trắng tại trang trại Công ty cổ phần giống lâm nghiệp Đông Bắc. - Xác định hiệu quả sử dụng giữa hai loại thuốc Norfacoli và Multibio trong phòng trị bệnh phân trắng cho lợn con giai đoạn theo mẹ.

Ý nghĩa của đề tài 2. Ý nghĩa khoa học Kết quả đề tài là thông tin khoa học về quy trình chăm sóc nuôi dưỡng lợn con và một số đặc điểm và bệnh lý lâm sàng của bệnh phân trắng lợn con. Ý nghĩa thực tiễn Kết quả của đề tài là cơ sở khoa học khuyến cáo cho người chăn nuôi áp dụng các quy trình kỹ thuật chăm sóc, phòng và trị bệnh tiêu chảy ở lợn, góp phần thúc đẩy ngành chăn nuôi lợn phát triển. Tổng quan tài liệu 2.

Cơ sở khoa học 2. Đặc điểm sinh trưởng phát triển của lợn con theo mẹ Lợn con trong giai đoạn này có tốc độ sinh trưởng phát dục rất nhanh.Theo dõi tốc độ tăng trưởng của lợn con thấy rằng khối lượng lợn con lúc 10 ngày tuổi gấp 2 lần lúc sơ sinh, lúc 21 ngày tuổi gấp 4 lần, lúc 30 ngày tuổi gấp 5 - 6 lần, lúc 40 ngày gấp 7- 8 lần, lúc 50 ngày tuổi gấp 10 lần, lúc 60 ngày tuổi gấp 12- 14 lần. 15 Lợn con bú sữa có tốc độ sinh trưởng phát dục nhanh nhưng không đều qua các giai đoạn. Tốc độ nhanh nhất là 21 ngày đầu, sau 21 ngày tốc độ giảm xuống.

Có sự giảm này do nhiều nguyên nhân nhưng chủ yếu là do lượng sữa của lợn mẹ bắt đầu giảm và hàm lượng hemoglobin trong máu lợn con bị giảm thường kéo dài 2 tuần, đây được gọi là giai đoạn khủng hoảng của lợn con. Chúng ta có thể hạn chế giai đoạn này bằng cách cho lợn tập ăn sớm và bổ sung Dextran-Fe cho lợn con vào 3 - 7 ngày tuổi Lợn con có tốc độ sinh trưởng phát dục nhanh nên khả năng tích luỹ chất dinh dưỡng rất mạnh, lợn con ở 21 ngày tuổi mỗi ngày có thể tích luỹ được 9- 14 g protein/kg khối lượng. Trong khi đó, lợn lớn chỉ tích luỹ được 0,3- 0,4 g protein/kg khối lưọng. Qua đó, ta thấy cường độ trao đổi chất ở lợn con và lợn trưởng thành chênh lệch khá lớn.

Mặt khác ta biết lợn con trong thời kỳ này chỉ tích luỹ nạc là chính. Vì vậy tiêu tốn thức ăn ít hơn so với lợn trưởng thành. Trần Văn Phùng (2004) và cs [11] cho biết : Các thành phần trong cơ thể lợn thay đổi rất nhiều, hàm lượng nước trong cơ thể giảm dần theo tuổi, đặc biệt lợn càng lớn thì giảm càng nhiều. Hàm lượng lipit tăng nhanh thao tuổi từ khi mới đẻ đến 3 tuần tuổi.

Hàm lượng protein cũng tăng nhanh theo tuổi nhưng với hàm lượng không nhất định. Hàm lượng khoáng có biến đổi liên quan đến quá trình tạo xương. Từ lúc mới đẻ đến 3 tuần tuổi có hàm lượng khoáng giảm đáng kể và ở giai đoạn 21- 56 ngày tuổi giảm không đáng kể 2. Đặc điểm phát triển của cơ quan tiêu hoá Cơ quan tiêu hoá của lợn con phát triển rất nhanh nhưng chưa được hoàn thiện, chủ yếu là sự tăng về dung tích dạ dày, ruột non và ruột già Dung tích dạ dày của của lợn con lúc 10 ngày tuổi gấp 3 lần lúc sơ sinh, lúc 20 ngày tuổi gấp 8 lần, lúc 60 ngày tuổi gấp 60 lần (dung tích dạ dày lúc sơ sinh khoảng 0,03 lít) 16 Dung tích ruột non của lợn lúc 10 ngày tuổi gấp 3 lần lúc sơ sinh, lúc 20 ngày tuổi gấp 6 lần, lúc 60 ngày tuổi gấp 5 lần (dung tích ruột non lúc sơ sinh khoảng 0,11 lít) Dung tích ruột già của lợn con lúc 10 ngày tuổi gấp 1,5 lần lúc sơ sinh,lúc sơ sinh, lúc 20 ngày tuổi gấp 2,5 lần, lúc 60 ngày tuổi gấp 50 lần (dung tích ruột già lúc sơ sinh khoảng 0,04 lít) Kết quả nghiên cứu của trường Đại học Cam Túc (Trung Quốc) năm 1961 cho thấy như sau: Lợn càng nhỏ thì manh tràng càng lớn và niêm mạc dạ dày phát triển rất nhanh.

Cùng với sự phát triển cả chiều dài đường ruột, dịch tiết cũng tăng lên, dịch vị của lợn thay đổi rất nhiều,trong vòng 1 tháng đầu ion H+ rất thấp thậm chí không có khả năng diệt trùng. Acid chlohydiric (HCl) bắt đầu được tiết ra sau một tháng tuổi và sau thời gian bú sữa nồng độ mới tăng lên, các tuyến tiêu hoá dần dần hoàn thiện làm cho khả năng tiêu hoá cũng tăng lên. Bộ máy tiêu hoá của lợn con biến đổi theo độ tuổi, ở giai đoạn theo mẹ thì pH của dạ dày còn thấp và tăng dần theo độ tuổi (cụ thể: Khi lợn con được 3 tuần tuổi pH của dạ dày là 2,28, khi lợn con được 9 tuần tuổi pH trong dạ dày là 4,96) Một số tác giả khác lại cho rằng lợn con trước 1 tháng tuổi dịch vị không có HCl tự do nên không có khả năng thiêu hoá protein của thức ăn vì HCl tự do có tác dụng kích hoạt men pepsinogen không hoạt động thành men pepsin hoạt động và men này có khả năng tiêu hoá protein. Nhiều tác giả lại cho rằng lợn trước 20 ngày tuổi không thấy khả năng tiêu hoá, thực tế của dịch vị có enzym.

Sự tiêu hoá tiêu hoá của dịch vị tăng theo tuổi một cách rõ rệt. Khi cho ăn các loại thức ăn khác nhau, thức ăn hạt kích thích tiết dịch vị mạnh, hơn nữa dịch vị thu được khi cho ăn thức ăn hạt chứa HCl nhiều hơn và sức tiêu hoá nhanh hơn dịch vị khi cho ăn sữa. Men amilaza và maltazacó từ khi lợn con mới đẻ song hoạt tính thấp, sau 3 tuần tuổi mới tiêu hoá tinh bột nhanh và mạnh. Men saccaraza: Đối với lợn dưới 2 tuần tuổi thì hoạt tính thấp.

17 Men catepsin: Là men tiêu hoá protein trong sữa đối với lợn con dưới 3 tuần tuổi, men này đầu tiên hoạt động mạnh sau đó giảm dần. Men lipaza và chimosin: 2 men này có hoạt tính mạnh trong 3 tuần đầu sau đó giảm dần. Đặc điểm về cơ năng điều tiết nhiệt Cơ năng điều tiết nhiệt của lợn con chưa hoàn chỉnh nên than nhiệt chưa ổn định, nghĩa là sự sinh nhiệt và thải nhiệt chưa cân bằng. Khả năng điều tiết nhiệt của lợn con còn kém do nhiều nguyên nhân: - Lông thưa, lớp mỡ dưới da còn mỏng, lượng mỡ glycozen dự trữ trong cơ thể còn thấp, mặt khác diện tích bề mặt cơ thể lợn so với khối lượng chênh lệch tương đối cao nên lợn con đẽ mất nhiệt và khả năng cung cấp nhiệt cho lợn con chống rét còn thấp nên lợn con dễ mắc bệnh khi thời tiết thay đổi.

- Hệ thần kinh điều khiển cân bằng nhiệt chưa hoàn chỉnh nên năng lực phản ứng kém, dễ bị ảnh hưởng khi khí hậu bên ngoài thay đổi đột ngột. Mức độ hạ than nhiệt nhiều hay ít, nhanh hay chậm chủ yếu phụ thuộc vào nhiệt độ chuông nuôi và tuổi của lợn con. Nhiệt độ chuồng nuôi càng thấp thân nhiệt lợn con hạ xuống càng nhanh, tuổi của lợn con càng ít than nhiệt hạ xuống càng nhiều. Đặc điểm về khả năng miễn dịch Trần Văn Phùng và cs (2004) [11] cho biết: Vì thiếu HCl tự do nên vi sinh vật có điều kiện dễ dàng phát triển gây bệnh đường tiêu hoá điển hình là bệnh phân trắng lợn con, do đó để hạn chế bệnh đường tiêu hoá ta có thể kích thích vách tế bào tiết ra HCl tự do sớm hơn bằng cách bổ sung thức ăn sớm cho lợn con.

Nếu tập ăn sớm cho lợn con vào lúc 5- 7 ngày tuổi thì HCl tự do có thể được tiết ra từ 14 ngày tuổi. Lợn con mới đẻ ra, trong máu hầu như không có kháng thể, lượng kháng thể tăng rất nhanh sau khi lợn con được bú sữa đầu cho nên khả năng miễn dịch của lợn con là hoàn toàn thụ động phụ thuộc vào lượng kháng thể hấp thụ được nhiều hay ít từ sữa mẹ.