Tình Hình Mắc Hội Chứng Hô Hấp Ở Đàn Lợn Thịt Tại Công Ty CP Việt Nam

Luận văn phân tích tình hình mắc hội chứng hô hấp ở lợn thịt nuôi tại trại gia công CP Việt Nam, xã Hợp Châu, huyện Lương Sơn, Hòa Bình.

• Tác giả: Nguyễn Như Quỳnh
• Người hướng dẫn: TS. Phan Thị Hồng Phúc
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Chăn nuôi thú y
• Đề tài: Tình Hình Mắc Hội Chứng Hô Hấp Ở Đàn Lợn Thịt Nuôi Trong Trại Gia Công Của Công Ty Cổ Phần CP Việt Nam Tại Xã Hợp Châu, Huyện Lương Sơn, Tỉnh Hòa Bình Và Biện Pháp Phòng Trị
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài
• 1.1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.1.2. Yêu cầu của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa trong khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Vai trò, chức năng sinh lý của bộ máy hô hấp
• 2.3. Hội chứng hô hấp ở lợn
• 2.3.1. Đặc điểm hội chứng hô hấp ở lợn
• 2.3.2. Nguyên nhân gây bệnh
• 2.3.2.1. Nguyên nhân do vi khuẩn
• 2.3.2.2. Nguyên nhân do vi rút
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi
• 3.4.1. Các chỉ tiêu theo dõi
• 3.4.2. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.3. Phương pháp tính các chỉ tiêu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Kết quả phục vụ sản xuất
• 4.2. Công tác chăn nuôi
• 4.3. Công tác chẩn đoán và điều trị bệnh
• 4.4. Kết quả nghiên cứu
• 4.4.1. Kết quả theo dõi tỷ lệ lợn mắc hội chứng hô hấp theo đàn và theo cá thể
• 4.4.2. Kết quả theo dõi tỷ lệ mắc hội chứng hô hấp theo tuổi ở lợn thịt
• 4.4.3. Kết quả theo dõi tỷ lệ lợn mắc hội chứng hô hấp theo các tháng
• 4.4.4. Kết quả theo dõi tỷ lệ mắc hội chứng hô hấp theo tính biệt
• 4.4.5. Kết quả theo dõi tỷ lệ lợn chết do mắc hội chứng hô hấp
• 4.4.6. Kết quả theo dõi những biểu hiện lâm sàng của lợn mắc bệnh
• 4.4.7. Kết quả theo dõi bệnh tích của lợn mắc bệnh
• 4.4.8. Kết quả theo dõi hiệu quả điều trị của 2 loại thuốc tylogenta và vetrimoxin L.A ở lợn mắc hội chứng hô hấp
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN, TỒN TẠI VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Hội Chứng Hô Hấp Lợn Thịt CP Việt Nam

Nghiên cứu về hội chứng hô hấp ở lợn thịt tại Công ty CP Việt Nam là vô cùng quan trọng trong bối cảnh chăn nuôi công nghiệp hiện nay. Tình trạng dịch bệnh phức tạp, đặc biệt là các bệnh liên quan đến đường hô hấp, gây ra những thiệt hại đáng kể về kinh tế. Mặc dù tỷ lệ chết có thể không cao, nhưng hội chứng hô hấp làm chậm sự sinh trưởng, phát triển của lợn, tăng chi phí điều trị và giảm hiệu quả chăn nuôi. Việc xác định nguyên nhân gây bệnh và các biện pháp phòng trị hiệu quả là vô cùng cần thiết. Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá tình hình mắc bệnh, các yếu tố liên quan và hiệu quả của các biện pháp can thiệp tại một trang trại cụ thể của Công ty CP Việt Nam.

1.1. Tầm quan trọng của việc nghiên cứu bệnh hô hấp lợn thịt

Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc giảm thiểu thiệt hại kinh tế do bệnh hô hấp gây ra. Việc hiểu rõ về dịch tễ học, nguyên nhân gây bệnh và các yếu tố nguy cơ giúp người chăn nuôi chủ động hơn trong công tác phòng bệnh. Hơn nữa, việc đánh giá hiệu quả của các phương pháp điều trị hiện có giúp tối ưu hóa phác đồ điều trị, giảm chi phí và nâng cao hiệu quả chăn nuôi. Theo nghiên cứu, việc kiểm soát tốt hội chứng hô hấp có thể cải thiện đáng kể năng suất và lợi nhuận trong chăn nuôi lợn thịt.

1.2. Mục tiêu và phạm vi nghiên cứu hội chứng hô hấp

Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định đặc điểm dịch tễ của hội chứng hô hấp trên đàn lợn thịt tại trại gia công của Công ty CP. Các mục tiêu cụ thể bao gồm xác định tỷ lệ mắc bệnh, các yếu tố nguy cơ liên quan, và đánh giá hiệu quả của các biện pháp phòng trị hiện tại. Phạm vi nghiên cứu giới hạn trong một trại cụ thể, nhưng kết quả có thể cung cấp thông tin hữu ích cho các trang trại khác có điều kiện tương tự. Nghiên cứu cũng đánh giá hiệu quả điều trị của hai loại thuốc kháng sinh tylogenta và vetrimoxin L.A.

II. Thách Thức Hội Chứng Hô Hấp Phức Tạp ở Lợn Thịt

Hội chứng hô hấp ở lợn thịt là một vấn đề phức tạp do nhiều nguyên nhân gây ra, có thể là do một hoặc nhiều tác nhân kết hợp. Các tác nhân này có thể là nguyên nhân trực tiếp gây bệnh hoặc tạo điều kiện cho các tác nhân thứ phát phát triển. Điều này làm cho việc chẩn đoán và điều trị trở nên khó khăn hơn. Mỗi bệnh đều có đặc điểm riêng và nguyên nhân quyết định, việc xác định nguyên nhân chính xác là rất quan trọng để tìm ra phương pháp phòng và trị bệnh hiệu quả. Việc nghiên cứu và xác định các yếu tố nguy cơ, tác nhân gây bệnh là vô cùng cần thiết để giảm thiểu thiệt hại do hội chứng hô hấp gây ra.

2.1. Các tác nhân gây bệnh hô hấp phổ biến ở lợn thịt

Nhiều tác nhân gây bệnh có thể gây ra hội chứng hô hấp ở lợn thịt, bao gồm cả vi khuẩn và virus. Các vi khuẩn phổ biến bao gồm Pasteurella multocida, Bordetella bronchiseptica, Haemophilus parasuis, Actinobacillus pleuropneumoniae, và Streptococcus spp. Ngoài ra, Mycoplasma hyopneumoniae cũng là một tác nhân quan trọng gây viêm phổi mãn tính ở lợn. Các virus như virus cúm lợn (Swine Influenza) và virus gây hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp ở lợn (PRRSV) cũng đóng vai trò quan trọng trong việc gây ra hội chứng hô hấp.

2.2. Yếu tố môi trường và quản lý ảnh hưởng đến bệnh hô hấp

Ngoài các tác nhân gây bệnh, các yếu tố môi trường và quản lý cũng có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của hội chứng hô hấp ở lợn thịt. Điều kiện chuồng trại kém vệ sinh, mật độ nuôi quá cao, thông gió kém, và biến động nhiệt độ lớn có thể làm suy yếu hệ miễn dịch của lợn và tăng nguy cơ mắc bệnh. Chế độ dinh dưỡng không đầy đủ và quản lý đàn không tốt cũng có thể làm tăng tính nhạy cảm của lợn với các tác nhân gây bệnh. Theo nghiên cứu, việc cải thiện điều kiện chuồng trại và quản lý đàn có thể giảm đáng kể tỷ lệ mắc bệnh hô hấp.

III. Phương Pháp Chẩn Đoán Hội Chứng Hô Hấp Lợn Thịt CP

Chẩn đoán chính xác hội chứng hô hấp ở lợn thịt là rất quan trọng để có thể áp dụng các biện pháp điều trị và phòng ngừa hiệu quả. Việc chẩn đoán bao gồm việc quan sát các triệu chứng lâm sàng, thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng, và phân tích bệnh tích. Các triệu chứng lâm sàng có thể bao gồm ho, khó thở, chảy nước mũi, và sốt. Các xét nghiệm cận lâm sàng có thể bao gồm xét nghiệm máu, xét nghiệm dịch mũi, và xét nghiệm PCR để xác định các tác nhân gây bệnh. Phân tích bệnh tích có thể giúp xác định các tổn thương ở phổi và các cơ quan hô hấp khác.

3.1. Triệu chứng lâm sàng và bệnh tích điển hình của bệnh hô hấp

Các triệu chứng lâm sàng của hội chứng hô hấp ở lợn thịt có thể rất đa dạng, tùy thuộc vào tác nhân gây bệnh và mức độ nghiêm trọng của bệnh. Các triệu chứng phổ biến bao gồm ho (khan hoặc có đờm), khó thở (thở nhanh, thở bụng), chảy nước mũi (trong hoặc có mủ), sốt, và giảm ăn. Bệnh tích điển hình có thể bao gồm viêm phổi (tổn thương phổi, có dịch hoặc mủ), viêm màng phổi, và viêm khí quản. Việc quan sát kỹ các triệu chứng lâm sàng và bệnh tích có thể giúp định hướng chẩn đoán.

3.2. Xét nghiệm PCR và ELISA trong chẩn đoán bệnh hô hấp lợn

Các xét nghiệm cận lâm sàng đóng vai trò quan trọng trong việc xác định chính xác tác nhân gây bệnh hội chứng hô hấp ở lợn thịt. Xét nghiệm PCR (Polymerase Chain Reaction) có thể được sử dụng để phát hiện DNA của các vi khuẩn và virus gây bệnh trong mẫu bệnh phẩm. Xét nghiệm ELISA (Enzyme-Linked Immunosorbent Assay) có thể được sử dụng để phát hiện kháng thể chống lại các tác nhân gây bệnh trong máu của lợn. Kết quả của các xét nghiệm này có thể giúp xác định chính xác tác nhân gây bệnh và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

IV. Phác Đồ Điều Trị Hội Chứng Hô Hấp Lợn Thịt Tại CP Việt Nam

Việc điều trị hội chứng hô hấp ở lợn thịt cần được thực hiện một cách toàn diện, bao gồm việc sử dụng kháng sinh để kiểm soát nhiễm trùng, sử dụng thuốc giảm đau và hạ sốt để giảm các triệu chứng, và cải thiện điều kiện chuồng trại để tăng cường sức đề kháng của lợn. Việc lựa chọn kháng sinh cần dựa trên kết quả kháng sinh đồ để đảm bảo hiệu quả điều trị. Ngoài ra, việc sử dụng các biện pháp hỗ trợ như cung cấp vitamin và khoáng chất cũng có thể giúp lợn nhanh chóng phục hồi.

4.1. Sử dụng kháng sinh đồ để lựa chọn kháng sinh điều trị hiệu quả

Việc sử dụng kháng sinh đồ là rất quan trọng trong việc lựa chọn kháng sinh điều trị hội chứng hô hấp ở lợn thịt. Kháng sinh đồ giúp xác định loại kháng sinh nào có hiệu quả nhất đối với các vi khuẩn gây bệnh cụ thể trong trang trại. Việc sử dụng kháng sinh không đúng cách có thể dẫn đến tình trạng kháng kháng sinh, làm giảm hiệu quả điều trị và gây khó khăn cho việc kiểm soát dịch bệnh. Do đó, việc thực hiện kháng sinh đồ định kỳ và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ thú y là rất quan trọng.

4.2. Các biện pháp hỗ trợ điều trị và tăng cường sức đề kháng

Ngoài việc sử dụng kháng sinh, các biện pháp hỗ trợ điều trị và tăng cường sức đề kháng cũng đóng vai trò quan trọng trong việc điều trị hội chứng hô hấp ở lợn thịt. Các biện pháp này có thể bao gồm việc cung cấp vitamin và khoáng chất, sử dụng thuốc long đờm và giảm ho, và cải thiện điều kiện chuồng trại (thông gió tốt, giảm mật độ nuôi, vệ sinh sạch sẽ). Việc tăng cường sức đề kháng của lợn giúp chúng chống lại các tác nhân gây bệnh và nhanh chóng phục hồi sau khi mắc bệnh.

V. Biện Pháp Phòng Ngừa Hội Chứng Hô Hấp Lợn Thịt Hiệu Quả

Phòng bệnh hơn chữa bệnh. Các biện pháp phòng ngừa hội chứng hô hấp ở lợn thịt bao gồm việc tiêm phòng vaccine, cải thiện điều kiện chuồng trại, quản lý đàn tốt, và kiểm soát dịch bệnh. Việc tiêm phòng vaccine có thể giúp bảo vệ lợn khỏi một số tác nhân gây bệnh phổ biến. Cải thiện điều kiện chuồng trại giúp giảm nguy cơ lây lan bệnh. Quản lý đàn tốt giúp phát hiện sớm các trường hợp mắc bệnh và cách ly kịp thời. Kiểm soát dịch bệnh giúp ngăn chặn sự lây lan của bệnh từ các trang trại khác.

5.1. Lịch vaccine phòng bệnh hô hấp cho lợn thịt tại CP Việt Nam

Việc tiêm phòng vaccine là một biện pháp quan trọng để phòng ngừa hội chứng hô hấp ở lợn thịt. Lịch vaccine cần được xây dựng dựa trên tình hình dịch tễ học của khu vực và các tác nhân gây bệnh phổ biến. Các vaccine thường được sử dụng bao gồm vaccine phòng PRRSV, vaccine phòng APP, và vaccine phòng Mycoplasma hyopneumoniae. Việc tuân thủ đúng lịch vaccine và sử dụng vaccine chất lượng cao là rất quan trọng để đảm bảo hiệu quả phòng bệnh.

5.2. Vệ sinh chuồng trại và quản lý đàn lợn thịt để phòng bệnh

Vệ sinh chuồng trại và quản lý đàn là các biện pháp quan trọng để phòng ngừa hội chứng hô hấp ở lợn thịt. Chuồng trại cần được vệ sinh sạch sẽ, thông thoáng, và khô ráo. Mật độ nuôi cần được kiểm soát để tránh tình trạng quá tải. Đàn lợn cần được theo dõi thường xuyên để phát hiện sớm các trường hợp mắc bệnh và cách ly kịp thời. Việc áp dụng các biện pháp an toàn sinh học cũng rất quan trọng để ngăn chặn sự lây lan của bệnh từ các trang trại khác.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Hội Chứng Hô Hấp Lợn Thịt

Nghiên cứu về hội chứng hô hấp ở lợn thịt tại Công ty CP Việt Nam đã cung cấp những thông tin quan trọng về tình hình mắc bệnh, các yếu tố liên quan, và hiệu quả của các biện pháp phòng trị. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để cải thiện công tác phòng bệnh và điều trị, giảm thiểu thiệt hại kinh tế do hội chứng hô hấp gây ra. Tuy nhiên, cần có thêm các nghiên cứu sâu hơn để hiểu rõ hơn về các tác nhân gây bệnh và các yếu tố nguy cơ, cũng như để phát triển các biện pháp phòng trị hiệu quả hơn.

6.1. Tóm tắt kết quả nghiên cứu và ý nghĩa thực tiễn

Nghiên cứu đã xác định được tỷ lệ mắc hội chứng hô hấp ở lợn thịt tại trại gia công của Công ty CP, các tác nhân gây bệnh phổ biến, và hiệu quả của các biện pháp điều trị hiện tại. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn trong việc cải thiện công tác phòng bệnh và điều trị, giảm thiểu thiệt hại kinh tế do hội chứng hô hấp gây ra. Việc áp dụng các biện pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả có thể giúp nâng cao năng suất và lợi nhuận trong chăn nuôi lợn thịt.

6.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo về bệnh hô hấp ở lợn thịt

Cần có thêm các nghiên cứu sâu hơn để hiểu rõ hơn về các tác nhân gây bệnh và các yếu tố nguy cơ của hội chứng hô hấp ở lợn thịt. Các nghiên cứu có thể tập trung vào việc xác định các chủng vi khuẩn và virus mới, đánh giá hiệu quả của các vaccine mới, và phát triển các biện pháp phòng trị sáng tạo. Ngoài ra, cần có các nghiên cứu về tác động của hội chứng hô hấp đến năng suất và chất lượng thịt lợn, cũng như các giải pháp để giảm thiểu tác động này.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong xu hướng phát triển chăn nuôi tập trung theo quy mô công nghiệp tại Việt Nam, việc nhập khẩu các giống lợn ngoại cao sản nhằm nâng cao năng suất thịt đang ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, phương thức chăn nuôi mật độ cao cũng khiến đàn gia súc đối mặt với nhiều nguy cơ dịch bệnh phức tạp, đặc biệt là các bệnh lý thuộc đường hô hấp. Hội chứng hô hấp ở lợn là một tổ hợp bệnh lý do nhiều nguyên nhân đơn lẻ hoặc kết hợp gây ra (vi khuẩn, vi rút, ký sinh trùng và các yếu tố tiểu khí hậu chuồng nuôi). Bệnh tuy có tỷ lệ chết trực tiếp không quá cao nhưng làm lợn chậm lớn, giảm hiệu quả chuyển hóa thức ăn (tăng hệ số tiêu tốn thức ăn/kg tăng trọng), kéo dài thời gian nuôi và tăng chi phí thú y, gây tổn thất kinh tế lớn cho người chăn nuôi.

Để làm rõ thực trạng nhiễm bệnh và tìm ra giải pháp điều trị hiệu quả tại cơ sở sản xuất, đề tài "Tình hình mắc hội chứng hô hấp ở đàn lợn thịt nuôi trong trại gia công của công ty cổ phần CP Việt Nam tại xã Hợp Châu, huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình và biện pháp phòng trị" đã được thực hiện với các mục tiêu và nhiệm vụ cụ thể:

• Mục tiêu nghiên cứu (đánh số theo văn bản):
  1. Xác định một số đặc điểm dịch tễ của hội chứng hô hấp trên đàn lợn thịt nuôi tại trại lợn gia công của công ty CP.
  2. Biện pháp phòng trị hội chứng hô hấp trên lợn.
  3. Đánh giá hiệu quả điều trị hội chứng hô hấp của 2 loại thuốc kháng sinh Tylogenta và Vetrimoxin L.A.
• Yêu cầu của đề tài: Nắm được tình hình mắc hội chứng hô hấp ở đàn lợn thịt nuôi trong trại gia công của Công ty Cổ phần CP Việt Nam tại xã Hợp Châu, huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình và biện pháp phòng trị.
• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn thịt ngoại thương phẩm (tổ hợp lai giữa các giống Landrace, Yorkshire và Duroc) ở giai đoạn từ sau cai sữa đến 5 tháng tuổi.
• Phạm vi không gian: Trại lợn gia công của Công ty Cổ phần CP Việt Nam tại xã Hợp Châu, huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình.
• Phạm vi thời gian: Từ ngày 01/07/2014 đến ngày 16/12/2014.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Cơ sở khoa học và căn cứ lý luận

Nghiên cứu dựa trên các nguyên lý sinh lý học bộ máy hô hấp của gia súc, cơ chế phản xạ ho, các dạng rối loạn hô hấp (khó thở khi hít vào, khó thở khi thở ra, khó thở hỗn hợp), và các nhóm tác nhân bệnh lý gây hội chứng hô hấp ở lợn:

• Tác nhân vi khuẩn: Pasteurella multocida (bệnh tụ huyết trùng), Bordetella bronchiseptica (bệnh viêm teo mũi truyền nhiễm), Haemophilus parasuis (bệnh Glässer), Actinobacillus pleuropneumoniae (viêm phổi - màng phổi), Streptococcus spp. (viêm khớp, viêm phổi, nhiễm trùng huyết), và Mycoplasma hyopneumoniae (bệnh suyễn lợn).
• Tác nhân vi rút: Vi rút gây hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp (Porcine Reproductive and Respiratory Syndrome - PRRS), vi rút cúm lợn (Swine Influenza Virus - SIV, chủng A/H1N1), và Porcine Respiratory Coronavirus.
• Tác nhân ký sinh trùng: Giun phổi (Metastrongylus) và ấu trùng giun đũa (Ascaris suum) trong giai đoạn ấu trùng di hành qua nhu mô phổi.
• Yếu tố môi trường và stress: Nhiệt độ, độ ẩm cao, nồng độ khí độc chuồng nuôi ($NH_3$, $H_2S$, $CO_2$), mật độ nuôi nhốt dày và việc thay đổi khẩu phần thức ăn.
• Đặc điểm giống lợn nuôi tại trại: Các dòng thuần và công thức lai thương phẩm 3 máu từ các giống Landrace ($L_{06}$), Yorkshire ($L_{11}$) và Duroc tạo tổ hợp lai nuôi thịt $D(LY)$ và $D(YL)$.

Phương pháp nghiên cứu và nguồn dữ liệu

• Phương pháp điều tra dịch tễ học lâm sàng: Theo dõi thường xuyên trên tổng đàn 550 cá thể lợn thịt thuộc 28 đàn phân bố ở 2 dãy chuồng. Kiểm tra sức khỏe đàn lợn định kỳ hàng ngày vào sáng sớm và chiều tối, ghi chép biểu hiện ho, sốt, khó thở, nhịp thở.
• Phương pháp giải phẫu bệnh lý: Mổ khám đại thể toàn bộ 7 ca lợn chết do mắc hội chứng hô hấp trong giai đoạn theo dõi để quan sát và ghi nhận bệnh tích ở đường dẫn khí, hạch lympho, nhu mô phổi, màng phổi và bao tim.
• Phương pháp thử nghiệm điều trị lâm sàng so sánh: Chọn 97 cá thể lợn mắc bệnh có triệu chứng hô hấp điển hình, chia ngẫu nhiên vào 2 lô chuồng để thử nghiệm 2 phác đồ điều trị kháng sinh:
  • Phác đồ 1 ($n_1 = 48$ con): Tiêm bắp Tylogenta (10g Tylosin tartrate + 5g Gentamycine/100ml) liều 1 ml/10 kg thể trọng/ngày $\times$ 5 ngày liên tục; phối hợp tiêm bắp Analgin C (1 ml/15 kg thể trọng $\times$ 3 ngày), Bromhexin (1 ml/kg thể trọng $\times$ 3 ngày) và cho uống B.complex (2 ml/con/lần $\times$ 3 ngày).
  • Phác đồ 2 ($n_2 = 49$ con): Tiêm bắp Vetrimoxin L.A (15g Amoxicillin/100ml) liều 1 ml/10 kg thể trọng/ngày $\times$ 5 ngày liên tục; phối hợp thuốc trợ lực, hạ sốt, tiêu đờm tương tự Phác đồ 1.
• Phương pháp tính toán chỉ tiêu: Xác định tỷ lệ mắc theo đàn, tỷ lệ mắc theo cá thể, tỷ lệ mắc theo lứa tuổi, tỷ lệ mắc theo tháng, tỷ lệ mắc theo tính biệt, tỷ lệ chết và tỷ lệ điều trị khỏi bệnh theo công thức thống kê thú y tiêu chuẩn.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Trình bày tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ yêu cầu kiểm soát dịch bệnh đường hô hấp trong mô hình chăn nuôi lợn thịt gia công công nghiệp. Nêu rõ 3 mục tiêu nghiên cứu, các yêu cầu kỹ thuật cần đạt được, cùng ý nghĩa khoa học trong việc bổ sung dữ liệu dịch tễ học và ý nghĩa thực tiễn phục vụ trực tiếp công tác chăn nuôi tại cơ sở.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Hệ thống hóa các cơ sở sinh lý bộ máy hô hấp của lợn, phân tích chi tiết cơ chế bệnh sinh của các dạng khó thở và phản xạ ho. Đi sâu vào các nguyên nhân truyền nhiễm chính gồm 6 nhóm vi khuẩn, 3 loại vi rút, 2 nhóm ký sinh trùng đường thở, cùng tác động cộng hưởng của khí độc chuồng nuôi và mật độ nhốt. Tổng kết các nguyên tắc phòng bệnh bằng vệ sinh thú y, quy trình tiêm phòng vắc xin (bệnh tai xanh, dịch tả, suyễn lợn, lở mồm long móng), nguyên tắc sử dụng kháng sinh kết hợp điều trị triệu chứng, và điểm lại các kết quả nghiên cứu trong nước (Trần Thị Bích Liên, Cù Hữu Phú, Đặng Xuân Bình) và quốc tế (Benfield, Stan Done, Nicolet, Collins).

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Xác định cụ thể quy mô nghiên cứu trên đàn lợn thịt từ sau cai sữa đến 5 tháng tuổi tại trại gia công CP (Hợp Châu, Lương Sơn, Hòa Bình) trong giai đoạn tháng 7/2014 – tháng 12/2014. Mô tả chi tiết danh mục chỉ tiêu theo dõi, quy trình chẩn đoán lâm sàng buổi sáng và chiều tối, phương pháp mổ khám bệnh tích đại thể, thành phần dược chất của 2 loại thuốc thử nghiệm (Tylogenta và Vetrimoxin L.A), cấu trúc 2 phác đồ điều trị và các công thức toán học tính tỷ lệ mắc, tỷ lệ chết và tỷ lệ khỏi bệnh.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

• Công tác phục vụ sản xuất: Trực tiếp tham gia nuôi dưỡng 900 con lợn; thực hiện 30 lần phun thuốc sát trùng chuồng trại; 15 lần vệ sinh thay hố sát trùng; tiêm phòng đạt tỷ lệ an toàn 100% cho 900 con đối với 4 loại vắc xin (Mycoplasma, Boringer tai xanh, HC-Vac dịch tả, Aftofor LMLM); điều trị thành công bệnh viêm khớp (khỏi 64/72 con, đạt 88,88%), viêm da (khỏi 89/90 con, đạt 98,88%) và bệnh ghẻ (khỏi 68/68 con, đạt 100%).
• Dịch tễ hội chứng hô hấp: Phân tích tỷ lệ mắc bệnh theo đàn (100%), theo dãy chuồng (dãy 1 đạt 13,10%, dãy 2 đạt 22,69% do cơ sở hạ tầng cũ hơn), theo lứa tuổi (cao nhất ở giai đoạn >3 - 4 tháng tuổi đạt 28,13%), theo tháng theo dõi (cao nhất vào tháng 10 đạt 25,55%), và theo tính biệt (lợn đực 17,61%, lợn cái 17,67%).
• Đặc điểm bệnh lý lâm sàng và mổ khám: Thống kê tần suất xuất hiện 7 nhóm triệu chứng lâm sàng chính trên 97 cá thể bệnh; tổng hợp bệnh tích mổ khám trên 7 ca tử vong (viêm dính màng phổi, nhục hóa, gan hóa nhu mô phổi, ứ dịch xoang ngực).
• Hiệu quả can thiệp dược lý: Đánh giá và so sánh tỷ lệ khỏi bệnh giữa 2 phác đồ điều trị bằng kháng sinh Tylogenta (89,58%) và Vetrimoxin L.A (95,91%).

Phần 5: Kết luận, tồn tại và đề nghị

Đưa ra kết luận tổng hợp về tình hình dịch tễ, biểu hiện bệnh và hiệu quả của thuốc thử nghiệm; nêu các tồn tại khách quan trong điều kiện thực tập tại trại và đề xuất các biện pháp kỹ thuật về chuồng trại, chăm sóc nuôi dưỡng, tiêm phòng vắc xin và lựa chọn kháng sinh điều trị cho cơ sở chăn nuôi.

---

Kết quả và đóng góp

Số liệu kết quả nghiên cứu chính

1. Tình hình mắc hội chứng hô hấp theo đàn, cá thể và dãy chuồng

Trong tổng số 550 lợn thịt theo dõi thuộc 28 đàn nuôi tại 2 dãy chuồng, có 97 cá thể mắc bệnh, chiếm tỷ lệ chung 17,64%. Toàn bộ 28/28 đàn đều có lợn mắc bệnh (tỷ lệ mắc theo đàn đạt 100%).

Dãy chuồng	Số đàn theo dõi (đàn)	Số đàn mắc (đàn)	Tỷ lệ mắc theo đàn (%)	Số lợn theo dõi (con)	Số lợn mắc (con)	Tỷ lệ mắc theo cá thể (%)
Dãy 1	14	14	100,00	290	38	13,10
Dãy 2	14	14	100,00	260	59	22,69
Tính chung	28	28	100,00	550	97	17,64

2. Tỷ lệ mắc theo tháng tuổi, tháng theo dõi và tính biệt

• Theo tháng tuổi: Tỷ lệ mắc tăng dần theo tuổi và đạt đỉnh ở giai đoạn >3 - 4 tháng tuổi (28,13%), sau đó giảm nhẹ ở giai đoạn >4 - 5 tháng tuổi (20,61%). Giai đoạn sau cai sữa - 2 tháng tuổi có tỷ lệ mắc thấp nhất (10,20%).
• Theo tháng theo dõi: Tỷ lệ mắc cao nhất vào tháng 10 (25,55%) và tháng 11 (21,11%) do thời tiết giao mùa thu - đông có sự chênh lệch nhiệt độ ngày đêm lớn; thấp nhất vào tháng 9 (13,08%).
• Theo tính biệt: Tỷ lệ mắc giữa lợn đực (17,61% - 50/284 con) và lợn cái (17,67% - 47/266 con) là tương đương nhau.

Tiêu chí phân loại	Nhóm phân loại	Số theo dõi (con)	Số mắc (con)	Tỷ lệ mắc (%)	Số chết (con)	Tỷ lệ chết/mắc (%)
Theo tháng tuổi	Sau cai sữa – 2 tháng	147	15	10,20	-	-
	>2 – 3 tháng	144	19	13,19	-	-
	>3 – 4 tháng	128	36	28,13	-	-
	>4 – 5 tháng	131	27	20,61	-	-
Theo tháng theo dõi	Tháng 7	112	20	17,86	1	5,00
	Tháng 8	128	18	14,06	0	0,00
	Tháng 9	130	17	13,08	1	5,88
	Tháng 10	90	23	25,55	3	13,04
	Tháng 11	90	19	21,11	2	10,53
Theo tính biệt	Lợn đực	284	50	17,61	-	-
	Lợn cái	266	47	17,67	-	-
Tổng hợp chung		550	97	17,64	7	7,22

3. Biểu hiện triệu chứng lâm sàng và bệnh tích đại thể

Khảo sát trên 97 lợn mắc bệnh ghi nhận các triệu chứng lâm sàng chủ yếu: ho dai dẳng, khó thở (93,81%); mệt mỏi, ủ rũ, kém ăn (80,42%); ngồi thở như chó ngồi (63,92%); sốt cao (54,64%); thở thể bụng (54,64%); chảy nước mắt, nước mũi (49,48%); và vùng da mỏng tím tái (48,45%).

Mổ khám 7 ca lợn chết ghi nhận các bệnh tích đại thể đặc trưng: da tím tái; khí quản chứa nhiều bọt khí; hạch dưới hàm sưng to gấp 2 - 4 lần bình thường; phổi viêm lan rộng, viêm dính thành ngực, biến đổi màu hồng hoặc nâu xám, có hiện tượng nhục hóa và gan hóa; xoang ngực tích dịch màu ngà vàng; một số ca xuất hiện viêm bao tim và tích nước xoang bao tim.

4. So sánh hiệu quả điều trị của hai phác đồ kháng sinh

Phác đồ	Kháng sinh chính	Liều lượng & Đường dùng	Thuốc bổ trợ đi kèm	Số điều trị (con)	Số khỏi (con)	Tỷ lệ khỏi (%)
Phác đồ 1	Tylogenta	1 ml/10 kg TT (tiêm bắp $\times$ 5 ngày)	Analgin C, Bromhexin, B.complex	48	43	89,58
Phác đồ 2	Vetrimoxin L.A	1 ml/10 kg TT (tiêm bắp $\times$ 5 ngày)	Analgin C, Bromhexin, B.complex	49	47	95,91

Cả hai phác đồ đều cho hiệu quả điều trị cao, trong đó phác đồ sử dụng Vetrimoxin L.A đạt tỷ lệ khỏi bệnh cao hơn (95,91% so với 89,58%).

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

• Áp dụng nghiêm ngặt quy trình vệ sinh phòng dịch: định kỳ sát trùng chuồng trại, rải vôi bột hành lang và đường đi, duy trì hoạt động của hố sát trùng trước cửa chuồng nuôi.
• Cải tạo cơ sở vật chất các dãy chuồng cũ (như dãy 2), thiết kế ngăn riêng cho lợn thải phân, lắp đặt quạt thông gió để giảm nồng độ khí độc ($NH_3$, $H_2S$, $CO_2$) và giảm mật độ nuôi nhốt.
• Tuân thủ nghiêm ngặt lịch tiêm phòng vắc xin: tuần 4 (tai xanh Boringer), tuần 5 (dịch tả HC-Vac), tuần 6 (suyễn lợn Mycoplasma), tuần 7 (lở mồm long móng Aftofor), tuần 9 (tiêm nhắc lại dịch tả) và tuần 11 (tiêm nhắc lại LMLM).
• Chủ động phát hiện lợn bệnh từ giai đoạn sớm; ưu tiên sử dụng kháng sinh Vetrimoxin L.A kết hợp thuốc hạ sốt, tiêu đờm và trợ sức để điều trị dứt điểm, hạn chế phát sinh biến chứng.

Đóng góp của đề tài

• Cung cấp hệ thống dữ liệu thực nghiệm về đặc điểm dịch tễ học, lâm sàng và bệnh tích của hội chứng hô hấp trên đàn lợn thịt nuôi tại huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình.
• Làm tài liệu khoa học phục vụ cho các nghiên cứu tiếp theo về bệnh lý đường hô hấp trong hệ thống chăn nuôi gia công của Công ty Cổ phần CP.
• Đóng góp quy trình phòng trị thực tế, hỗ trợ kỹ thuật viên tại trại kiểm soát tỷ lệ mắc bệnh và giảm thiểu tổn thất kinh tế trong chăn nuôi lợn thịt thương phẩm.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nghiên cứu được thực hiện tại một cơ sở chăn nuôi gia công đơn lẻ trong thời gian 6 tháng (tháng 7 đến tháng 12/2014), chưa bao quát hết diễn biến dịch tễ trong toàn bộ các mùa của năm (đặc biệt là mùa xuân nồm ẩm). Việc chẩn đoán chủ yếu dựa trên quan sát lâm sàng và mổ khám bệnh tích đại thể, chưa tiến hành phân lập, định danh vi sinh vật và làm kháng sinh đồ trong phòng thí nghiệm do điều kiện thực tế tại trại chăn nuôi.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu dịch tễ học trên phạm vi nhiều trại gia công với các điều kiện chuồng trại khác nhau; thực hiện lấy mẫu bệnh phẩm để phân lập, giám định serotype của các chủng vi khuẩn (Actinobacillus pleuropneumoniae, Pasteurella multocida, Haemophilus parasuis) và kiểm tra độ mẫn cảm kháng sinh nhằm xây dựng phác đồ điều trị cập nhật.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng sử dụng: Sinh viên, học viên chuyên ngành Chăn nuôi, Thú y, Bác sĩ thú y cơ sở, cán bộ kỹ thuật quản lý trang trại chăn nuôi lợn công nghiệp và các nhà nghiên cứu về bệnh truyền nhiễm thú y.
• Nội dung giá trị: Khóa luận cung cấp chi tiết số liệu dịch tễ học theo từng lứa tuổi và tháng nuôi, bảng mô tả chi tiết biểu hiện bệnh tích đại thể khi mổ khám cơ quan hô hấp, quy trình tiêm phòng vắc xin chuẩn của hệ thống CP và kết quả thử nghiệm lâm sàng đối chứng giữa hai loại kháng sinh phổ biến (Tylogenta và Vetrimoxin L.A).

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ mắc hội chứng hô hấp ở lợn thịt tại trại nghiên cứu là bao nhiêu và phân bố giữa các dãy chuồng như thế nào?
Tỷ lệ mắc hội chứng hô hấp chung trên đàn lợn thịt theo dõi là 17,64% (97/550 con). Tỷ lệ mắc theo đàn đạt 100% (28/28 đàn). Giữa hai dãy chuồng có sự chênh lệch rõ rệt: Dãy 1 có tỷ lệ mắc là 13,10% (38/290 con), trong khi Dãy 2 có tỷ lệ mắc cao hơn là 22,69% (59/260 con) do dãy 2 là chuồng cũ, không có ngăn thải phân riêng và hệ thống che chắn thời tiết kém hơn.

2. Lứa tuổi và thời điểm nào đàn lợn có tỷ lệ mắc hội chứng hô hấp cao nhất?
Lợn ở giai đoạn >3 - 4 tháng tuổi có tỷ lệ mắc bệnh cao nhất, đạt 28,13% (36/128 con), do đây là giai đoạn chuyển đổi loại thức ăn từ cám 551sf sang 552sf và thời gian phơi nhiễm mầm bệnh trong môi trường kéo dài. Xét theo thời gian, bệnh phát sinh cao nhất vào tháng 10 (25,55% - 23/90 con) và tháng 11 (21,11% - 19/90 con) khi thời tiết chuyển mùa thu - đông có độ chênh lệch nhiệt độ ngày đêm lớn.

3. Tỷ lệ lợn chết do hội chứng hô hấp tại trại là bao nhiêu và bệnh gây thiệt hại kinh tế chủ yếu qua con đường nào?
Tỷ lệ lợn chết trên tổng số lợn mắc bệnh là 7,22% (7/97 con), chiếm 1,27% trên tổng đàn theo dõi (7/550 con). Thiệt hại kinh tế của bệnh không nằm chủ yếu ở tỷ lệ chết mà ở việc làm lợn sinh trưởng chậm, tăng tiêu tốn thức ăn trên mỗi kg tăng trọng, kéo dài chu kỳ nuôi và phát sinh chi phí thuốc điều trị.

4. Hai phác đồ kháng sinh Tylogenta và Vetrimoxin L.A cho hiệu quả điều trị cụ thể ra sao?
Khi điều trị kết hợp cùng thuốc hạ sốt (Analgin C), tiêu đờm (Bromhexin) và thuốc bổ (B.complex) trong 5 ngày liên tục:

• Phác đồ Tylogenta (liều 1 ml/10 kg thể trọng) đạt tỷ lệ khỏi 89,58% (43/48 con khỏi bệnh).
• Phác đồ Vetrimoxin L.A (liều 1 ml/10 kg thể trọng) đạt tỷ lệ khỏi 95,91% (47/49 con khỏi bệnh).

5. Lịch tiêm phòng vắc xin cho đàn lợn thịt tại cơ sở nghiên cứu được thực hiện theo quy trình nào?
Lịch tiêm phòng gồm: 4 tuần tuổi tiêm vắc xin Boringer phòng bệnh Tai xanh; 5 tuần tuổi tiêm vắc xin HC-Vac phòng bệnh Dịch tả; 6 tuần tuổi tiêm vắc xin Mycoplasma phòng bệnh Suyễn lợn; 7 tuần tuổi tiêm vắc xin Aftofor phòng bệnh Lở mồm long móng; 9 tuần tuổi tiêm nhắc lại HC-Vac (Dịch tả); và 11 tuần tuổi tiêm nhắc lại Aftofor (Lở mồm long móng).

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Như Quỳnh đã phản ánh đầy đủ thực trạng dịch tễ học của hội chứng hô hấp trên đàn lợn thịt nuôi tại trại gia công của Công ty Cổ phần CP Việt Nam tại xã Hợp Châu, huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình với tỷ lệ mắc cá thể 17,64% và tỷ lệ chết 7,22% trên số lợn bệnh. Nghiên cứu chỉ ra rằng các yếu tố điều kiện chuồng trại, thời tiết chuyển mùa và giai đoạn chuyển cám (>3 - 4 tháng tuổi) là những nguy cơ chính làm gia tăng tỷ lệ mắc bệnh. Thử nghiệm điều trị đã chứng minh cả hai phác đồ Tylogenta và Vetrimoxin L.A đều mang lại hiệu quả điều trị cao, trong đó Vetrimoxin L.A đạt tỷ lệ khỏi bệnh 95,91%, cung cấp cơ sở thực tế cho việc chăm sóc và kiểm soát dịch bệnh tại trang trại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Trong những năm gần đây nhà nước đã liên tục nhập các giống gia súc, gia cầm có năng suất và chất lượng cao từ các nước có nền chăn nuôi phát triển nhằm mục đích nâng cao sản lượng và chất lượng sản phẩm. Nói đến ngành chăn nuôi, trước tiên phải kể đến chăn nuôi lợn bởi tầm quan trọng và ý nghĩa thiết thực của nó. Chăn nuôi lợn là một trong ngành đem lại hiệu quả kinh tế cao, chính vì vậy trong những năm qua, ngành chăn nuôi lợn nước ta đã đạt nhiều thành tựu mới, xu thế chuyên môn hoá sản xuất, chăn nuôi trong các trang trại tập trung ngày càng phổ biến. Bên cạnh những thành tựu đạt được, ngành chăn nuôi lợn nước ta hiện đang phải đối mặt với nhiều vấn đề phức tạp, cả trong công tác giống, thức ăn và đặc biệt là dịch bệnh.

Với hình thức chăn nuôi công nghiệp tập trung hiện nay, dịch bệnh xuất hiện càng nhiều, đã và đang gây ra những thiệt hại không nhỏ. Mặc dù, tỷ lệ chết không cao nhưng gây thiệt hại kinh tế to lớn, do lợn sinh trưởng, phát triển chậm, tiêu tốn thức ăn/kgTT cao, chi phí điều trị lớn, dẫn đến làm giảm hiệu quả chăn nuôi. Hội chứng hô hấp ở lợn do nhiều nguyên nhân gây ra, có thể một hoặc nhiều nguyên nhân kết hợp với nhau hoặc tạo điều kiện cho nguyên nhân thứ phát gây bệnh làm cho đặc điểm của bệnh đường hô hấp rất đa dạng, phức tạp. Tuy nhiên, mỗi bệnh đều có đặc điểm riêng và có nguyên nhân quyết định, chỉ khi khám phá ra nguyên nhân đó thì mới tìm ra phương pháp phòng và trị bệnh hiệu quả.

Chính vì vậy, việc xác định nguyên nhân gây bệnh rất cần thiết và có ý nghĩa lớn về mặt khoa học và thực tiễn. Để góp phần giảm bớt thiệt hại do hội chứng hô hấp gây ra ở lợn, em tiến hành thực hiện đề tài:“Tình hình mắc hội chứng hô hấp ở đàn lợn thịt nuôi trong trại gia công của công ty cổ phần CP Việt Nam tại xã Hợp Châu, huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình và biện pháp phòng trị”. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài 1. Mục tiêu nghiên cứu - Xác định một số đặc điểm dịch tễ của hội chứng hô hấp trên đàn lợn thịt nuôi tại trại lợn gia công của công ty CP.

- Biện pháp phòng trị hội chứng hô hấp trên lợn. - Đánh giá hiệu quả điều trị hội chứng hô hấp của 2 loại thuốc kháng sinh tylogenta và vetrimoxin L. Yêu cầu của đề tài Nắm được tình hình mắc hội chứng hô hấp ở đàn lợn thịt nuôi trong trại gia công của công ty cổ phần CP Việt Nam tại xã Hợp Châu, huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình và biện pháp phòng trị. Ý nghĩa của đề tài 1.

Ý nghĩa trong khoa học - Các kết quả nghiên cứu đặc điểm dịch tễ học hội chứng hô hấp ở lợn thịt là những tư liệu khoa học phục vụ cho các đề tài nghiên cứu tiếp theo ở trại lợn gia công của công ty CP. Ý nghĩa trong thực tiễn - Các kết quả nghiên cứu về phòng trị bệnh góp phần phục vụ trực tiếp cho công tác sản xuất ở trại lợn gia công của công ty CP để kiểm soát và khống chế hội chứng hô hấp ở lợn thịt, giúp cho đàn lợn thịt ngày càng khỏe mạnh. 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học 2.

Vai trò, chức năng sinh lý của bộ máy hô hấp Đối với tất cả các loài động vật thì một trong những yếu tố quyết định đến sự sống là có đủ lượng O2. Trong mỗi phút, cơ thể động vật cần 6 - 8ml O2 và thải ra 250ml CO2.