Luận văn tình hình nhiễm bệnh đường hô hấp trên đàn lợn thịt và so sánh hiệu lực của thuốc điều trị bệnh tại trại lợn xã tân đức huyện phú bình tỉnh thái nguyên

Nghiên cứu tình hình nhiễm bệnh đường hô hấp trên lợn thịt và hiệu lực thuốc điều trị tại trại lợn xã Tân Đức, huyện Phú Bình, Thái Nguyên.

• Tác giả: Vũ Thị Nguyệt
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Hoan
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Tình Hình Nhiễm Bệnh Đường Hô Hấp Trên Đàn Lợn Thịt Tại Tân Đức, Thái Nguyên
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI NÓI ĐẦU
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• 1. Phần 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa trong thực tiễn
• 2. Phần 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Những hiểu biết về hệ hô hấp của lợn
• 2.2.1. Nguyên nhân gây bệnh
• 2.2.2. Dịch tễ học của bệnh
• 2.2.3. Những đối tượng thường gặp trong đường hô hấp của lợn
• 2.2.3.1. Vi khuẩn - Pasteurella multocida
• 2.2.3.2. Staphylococcus aureus
• 2.2.3.3. Streptococcus
• 2.2.3.4. Diplococcus pneumonia
• 3. Phần 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu và các chỉ tiêu theo dõi
• 3.4.1. Phương pháp xác định tình hình mắc bệnh đường hô hấp trên đàn lợn nuôi tại trại lợn ông Đào Duy Lễ, xã Tân Đức, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên
• 3.4.2. Phương pháp nghiên cứu triệu chứng lâm sàng và bệnh tích của bệnh đường hô hấp ở lợn giai đoạn từ sau cai sữa đến 5 tháng tuổi
• 3.4.3. Phương pháp so sánh hiệu lực điều trị bệnh đường hô hấp của 2 loại thuốc tylosin – 50 và tulavitryl. Các chỉ tiêu theo dõi
• 3.4.4. Phương pháp theo dõi từng chỉ tiêu
• 3.4.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. Phần 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Kết quả công tác phục vụ sản xuất
• 4.2. Công tác chăn nuôi
• 4.3. Công tác vệ sinh thú y
• 4.4. Công tác phòng bệnh. Công tác chẩn đoán và điều trị bệnh
• 4.5. Kết quả nghiên cứu
• 4.5.1. Tỷ lệ mắc bệnh đường hô hấp ở lợn thịt tại trại
• 4.5.2. Kết quả theo dõi lợn mắc bệnh đường hô hấp theo tính biệt
• 4.5.3. Kết quả theo dõi lợn mắc bệnh đường hô hấp theo tháng trong năm
• 4.5.4. Kết quả theo dõi lợn mắc bệnh đường hô hấp theo tuổi lợn
• 4.5.5. Một số triệu chứng chính của lợn mắc bệnh đường hô hấp
• 4.5.6. Kết quả theo dõi tỷ lệ lợn chết do bệnh đường hô hấp
• 4.5.7. Hiệu lực của hai loại thuốc dùng trong điều trị bệnh đường hô hấp cho lợn. Sơ bộ hoạch toán kinh tế khi sử dụng hai loại thuốc
• 5. Phần 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Nhiễm Bệnh Đường Hô Hấp Ở Lợn Thịt Thái Nguyên

Chăn nuôi lợn đóng vai trò quan trọng trong ngành nông nghiệp Việt Nam, cung cấp nguồn thực phẩm thiết yếu và tạo thu nhập cho người dân. Tuy nhiên, bệnh đường hô hấp ở lợn thịt đang là một thách thức lớn, đặc biệt trong các trang trại chăn nuôi tập trung. Bệnh không chỉ gây thiệt hại kinh tế do giảm năng suất, tăng chi phí điều trị mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe và sự phát triển của đàn lợn. Nghiên cứu về tình hình nhiễm bệnh và hiệu quả điều trị là vô cùng cần thiết để đưa ra các giải pháp phòng ngừa và kiểm soát bệnh hiệu quả. Theo tài liệu nghiên cứu, bệnh hô hấp thường xảy ra khi mật độ nuôi cao, việc khắc phục là khó khăn, do vậy cần đề cao công tác phòng và trị bệnh.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Việc Nghiên Cứu Bệnh Hô Hấp Ở Lợn

Nghiên cứu về bệnh hô hấp ở lợn giúp xác định rõ nguyên nhân gây bệnh, các yếu tố nguy cơ và tình hình dịch tễ học tại địa phương. Từ đó, có thể xây dựng các biện pháp phòng ngừa và kiểm soát bệnh phù hợp, giảm thiểu thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi. Việc nghiên cứu cũng giúp đánh giá hiệu quả của các loại thuốc điều trị, từ đó lựa chọn được phác đồ điều trị tối ưu.

1.2. Giới Thiệu Về Chăn Nuôi Lợn Tại Thái Nguyên

Chăn nuôi lợn tại Thái Nguyên đang phát triển theo hướng tập trung, trang trại. Tuy nhiên, điều này cũng tạo điều kiện thuận lợi cho sự lây lan của các bệnh truyền nhiễm, đặc biệt là bệnh đường hô hấp. Việc nghiên cứu tình hình nhiễm bệnh tại các trang trại ở Thái Nguyên là cần thiết để có cái nhìn tổng quan và đưa ra các giải pháp phù hợp với điều kiện địa phương.

II. Thách Thức Nguyên Nhân Gây Bệnh Đường Hô Hấp Cho Lợn

Bệnh đường hô hấp ở lợn do nhiều yếu tố gây ra, bao gồm vi khuẩn, virus, ký sinh trùng và các yếu tố môi trường. Các yếu tố như thời tiết thay đổi đột ngột, chuồng trại không thông thoáng, mật độ nuôi quá cao, vệ sinh kém và quản lý dinh dưỡng không hợp lý đều có thể làm suy giảm sức đề kháng của lợn và tạo điều kiện cho mầm bệnh phát triển. Theo tài liệu, bệnh đường hô hấp hay xảy ra khi mật độ nuôi cao, khi bệnh đã xảy ra việc khắc phục là khó khăn, do vậy để giảm thiệt hại do bệnh gây ra thì cần đề cao công tác phòng bệnh và trị bệnh.

2.1. Các Tác Nhân Gây Bệnh Phổ Biến Vi Khuẩn Virus

Các vi khuẩn thường gặp trong bệnh đường hô hấp ở lợn bao gồm Pasteurella multocida, Mycoplasma hyopneumoniae, Actinobacillus pleuropneumoniae và Streptococcus suis. Các virus gây bệnh bao gồm virus cúm lợn, virus PRRS và virus PCV2. Sự kết hợp của nhiều tác nhân gây bệnh có thể làm bệnh trở nên nghiêm trọng hơn.

2.2. Yếu Tố Môi Trường Ảnh Hưởng Đến Sức Khỏe Hô Hấp Của Lợn

Môi trường chuồng trại đóng vai trò quan trọng trong việc phòng ngừa bệnh đường hô hấp. Chuồng trại cần được thiết kế thông thoáng, đảm bảo vệ sinh sạch sẽ, tránh ẩm ướt và có hệ thống thông gió tốt. Nhiệt độ và độ ẩm trong chuồng cần được kiểm soát để tạo điều kiện thoải mái cho lợn.

2.3. Dịch Tễ Học Của Bệnh Đường Hô Hấp Ở Lợn

Bệnh lây lan chủ yếu qua đường hô hấp, do lợn khỏe tiếp xúc trực tiếp với lợn bệnh hoặc từ mẹ sang con. Lợn bệnh ho bài xuất một lượng lớn mầm bệnh ra không khí. Các hạt nhỏ bắn ra không khí mang theo mầm bệnh sẽ tồn tại lâu hơn khi có độ ẩm cao và ít thông thoáng. Các vật dụng chăn nuôi và người cũng có thể mang mầm bệnh từ chuồng lợn bệnh sang chuồng lợn khỏe.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Tình Hình Nhiễm Bệnh Tại Tân Đức

Nghiên cứu được thực hiện tại trại lợn xã Tân Đức, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên. Đối tượng nghiên cứu là đàn lợn thịt từ sau cai sữa đến 5 tháng tuổi. Phương pháp nghiên cứu bao gồm việc theo dõi lâm sàng, thu thập mẫu bệnh phẩm để xét nghiệm và so sánh hiệu quả điều trị của hai loại thuốc tylosin - 50 và tulavitryl. Các chỉ tiêu theo dõi bao gồm tỷ lệ mắc bệnh, triệu chứng lâm sàng, tỷ lệ chết và chi phí điều trị.

3.1. Đối Tượng Và Phạm Vi Nghiên Cứu

Nghiên cứu tập trung vào đàn lợn thịt tại trại lợn ông Đào Duy Lễ thuộc xã Tân Đức, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên. Phạm vi nghiên cứu bao gồm việc xác định tỷ lệ nhiễm bệnh đường hô hấp, đánh giá hiệu quả điều trị của hai loại thuốc và khuyến cáo các biện pháp phòng và trị bệnh cho lợn thịt.

3.2. Phương Pháp Xác Định Tình Hình Mắc Bệnh

Phương pháp xác định tình hình mắc bệnh đường hô hấp trên đàn lợn nuôi tại trại lợn ông Đào Duy Lễ, xã Tân Đức, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên. Phương pháp nghiên cứu triệu chứng lâm sàng và bệnh tích của bệnh đường hô hấp ở lợn giai đoạn từ sau cai sữa đến 5 tháng tuổi.

3.3. So Sánh Hiệu Lực Điều Trị Của Tylosin Và Tulavitryl

Phương pháp so sánh hiệu lực điều trị bệnh đường hô hấp của 2 loại thuốc tylosin – 50 và tulavitryl. Các chỉ tiêu theo dõi bao gồm tỷ lệ khỏi bệnh, thời gian điều trị và tác dụng phụ của thuốc.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Tỷ Lệ Nhiễm Bệnh Hiệu Quả Thuốc

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mắc bệnh đường hô hấp ở lợn thịt tại trại là khá cao. Các triệu chứng lâm sàng thường gặp bao gồm ho, khó thở, chảy nước mũi và sốt. Hiệu quả điều trị của hai loại thuốc tylosin - 50 và tulavitryl có sự khác biệt, trong đó tulavitryl cho thấy hiệu quả cao hơn trong việc giảm tỷ lệ chết và thời gian điều trị. Theo tài liệu, kết quả theo dõi lợn mắc bệnh đường hô hấp theo tính biệt, theo tháng trong năm và theo tuổi lợn cũng được ghi nhận.

4.1. Tỷ Lệ Mắc Bệnh Đường Hô Hấp Ở Lợn Thịt Tại Trại

Tỷ lệ mắc bệnh đường hô hấp ở lợn thịt tại trại được xác định thông qua việc theo dõi lâm sàng và xét nghiệm mẫu bệnh phẩm. Kết quả cho thấy tỷ lệ mắc bệnh có sự biến động theo mùa và theo lứa tuổi của lợn.

4.2. Hiệu Quả Điều Trị Của Tylosin 50 Và Tulavitryl

Hiệu quả điều trị của hai loại thuốc được đánh giá dựa trên tỷ lệ khỏi bệnh, thời gian điều trị và tỷ lệ chết. Kết quả cho thấy tulavitryl có hiệu quả cao hơn trong việc giảm tỷ lệ chết và thời gian điều trị so với tylosin - 50.

4.3. Chi Phí Điều Trị Bệnh Đường Hô Hấp Cho Lợn

Chi phí điều trị bệnh đường hô hấp cho lợn được tính toán dựa trên giá thuốc, công lao động và các chi phí liên quan khác. Việc so sánh chi phí điều trị giữa hai loại thuốc giúp người chăn nuôi lựa chọn được phương pháp điều trị hiệu quả và tiết kiệm chi phí.

V. Giải Pháp Phòng Ngừa Điều Trị Bệnh Hô Hấp Cho Lợn

Để phòng ngừa và kiểm soát bệnh đường hô hấp ở lợn, cần áp dụng các biện pháp tổng hợp, bao gồm cải thiện điều kiện chăn nuôi, tăng cường vệ sinh chuồng trại, tiêm phòng vaccine đầy đủ, quản lý dinh dưỡng hợp lý và sử dụng thuốc điều trị khi cần thiết. Việc phát hiện sớm và điều trị kịp thời có vai trò quan trọng trong việc giảm thiểu thiệt hại do bệnh gây ra. Theo tài liệu, cần khuyến cáo cho người chăn nuôi về biện pháp phòng và trị bệnh đường hô hấp cho lợn thịt.

5.1. Biện Pháp Phòng Ngừa Bệnh Hiệu Quả

Các biện pháp phòng ngừa bệnh hiệu quả bao gồm cải thiện điều kiện chăn nuôi, tăng cường vệ sinh chuồng trại, tiêm phòng vaccine đầy đủ, quản lý dinh dưỡng hợp lý và kiểm soát các yếu tố stress.

5.2. Phác Đồ Điều Trị Bệnh Đường Hô Hấp

Phác đồ điều trị bệnh đường hô hấp cần được xây dựng dựa trên kết quả chẩn đoán và tình trạng bệnh của lợn. Việc sử dụng kháng sinh cần tuân thủ theo hướng dẫn của bác sĩ thú y để tránh tình trạng kháng thuốc.

5.3. Quản Lý Dịch Bệnh Trong Chăn Nuôi Lợn

Quản lý dịch bệnh trong chăn nuôi lợn đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa người chăn nuôi, bác sĩ thú y và các cơ quan chức năng. Việc giám sát dịch bệnh, phát hiện sớm và xử lý kịp thời có vai trò quan trọng trong việc ngăn chặn sự lây lan của bệnh.

VI. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Phát Triển Chăn Nuôi Lợn

Nghiên cứu về tình hình nhiễm bệnh đường hô hấp ở lợn thịt tại Tân Đức, Thái Nguyên đã cung cấp những thông tin quan trọng về tỷ lệ mắc bệnh, các yếu tố nguy cơ và hiệu quả điều trị của một số loại thuốc. Kết quả nghiên cứu có thể được sử dụng để xây dựng các biện pháp phòng ngừa và kiểm soát bệnh hiệu quả hơn, góp phần nâng cao năng suất và hiệu quả chăn nuôi lợn tại địa phương. Cần tiếp tục nghiên cứu về các tác nhân gây bệnh mới, các phương pháp chẩn đoán nhanh và các loại thuốc điều trị hiệu quả hơn.

6.1. Ý Nghĩa Thực Tiễn Của Nghiên Cứu

Nghiên cứu này có ý nghĩa thực tiễn trong việc cung cấp thông tin cho người chăn nuôi về tình hình nhiễm bệnh đường hô hấp ở lợn thịt tại địa phương, từ đó giúp họ có thể áp dụng các biện pháp phòng ngừa và điều trị bệnh hiệu quả hơn.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Bệnh Hô Hấp

Hướng nghiên cứu tiếp theo về bệnh hô hấp ở lợn cần tập trung vào việc xác định các tác nhân gây bệnh mới, phát triển các phương pháp chẩn đoán nhanh và tìm kiếm các loại thuốc điều trị hiệu quả hơn.

6.3. Phát Triển Bền Vững Trong Chăn Nuôi Lợn

Phát triển bền vững trong chăn nuôi lợn đòi hỏi sự kết hợp giữa việc nâng cao năng suất, bảo vệ môi trường và đảm bảo sức khỏe vật nuôi. Việc áp dụng các biện pháp phòng ngừa và kiểm soát bệnh hiệu quả là một phần quan trọng trong việc phát triển bền vững ngành chăn nuôi lợn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành chăn nuôi lợn tại Việt Nam đang có sự chuyển dịch mạnh mẽ từ phương thức chăn nuôi nông hộ nhỏ lẻ sang mô hình trang trại tập trung quy mô lớn. Sự phát triển này giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm thịt, đáp ứng nhu cầu thực phẩm ngày càng tăng của xã hội. Tuy nhiên, việc gia tăng quy mô và mật độ nuôi nhốt cũng kéo theo nhiều nguy cơ về bùng phát dịch bệnh, đặc biệt là các hội chứng bệnh đường hô hấp. Dù tỷ lệ tử vong do các bệnh đường hô hấp thường không quá cao so với một số bệnh truyền nhiễm nguy hiểm khác, nhưng mức độ ảnh hưởng kinh tế lại rất nghiêm trọng: lợn bệnh sinh trưởng kém, giảm hiệu quả chuyển hóa thức ăn, kéo dài thời gian nuôi và gia tăng chi phí thuốc thú y điều trị.

Xuất phát từ thực trạng sản xuất tại địa phương, khóa luận tốt nghiệp "Tình hình nhiễm bệnh đường hô hấp trên đàn lợn thịt và so sánh hiệu lực của thuốc điều trị bệnh tại trại lợn xã Tân Đức, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên" của sinh viên Vũ Thị Nguyệt (Khoa Chăn nuôi Thú y, Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên, thực hiện năm 2015 dưới sự hướng dẫn của TS. Trần Thị Hoan) đã được triển khai nhằm khảo sát dịch tễ học và đánh giá biện pháp can thiệp lâm sàng.

Mục đích nghiên cứu của đề tài bao gồm:

1. Xác định tỷ lệ nhiễm bệnh đường hô hấp trên đàn lợn của trại lợn ông Đào Duy Lễ thuộc xã Tân Đức, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên.
2. Đánh giá hiệu lực điều trị bệnh đường hô hấp của hai loại thuốc tylosin - 50 và tulavitryl.

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể được xác định gồm 4 nhiệm vụ:

1. Đánh giá được tỷ lệ nhiễm bệnh đường hô hấp trên đàn lợn của trại lợn ông Đào Duy Lễ thuộc xã Tân Đức, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên.
2. Xác định biểu hiện triệu chứng lâm sàng của lợn mắc bệnh đường hô hấp.
3. Đánh giá được hiệu lực điều trị bệnh của hai loại thuốc tylosin - 50 và tulavitryl trong bệnh đường hô hấp.
4. Thông qua kết quả nghiên cứu, khuyến cáo cho người chăn nuôi về biện pháp phòng và trị bệnh đường hô hấp cho lợn thịt.

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn thịt giai đoạn từ sau cai sữa đến 5 tháng tuổi.
• Phạm vi không gian: Trại chăn nuôi lợn của hộ ông Đào Duy Lễ, xã Tân Đức, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên.
• Phạm vi thời gian: Từ ngày 18 tháng 5 năm 2015 đến ngày 18 tháng 11 năm 2015.

Đề tài mang ý nghĩa khoa học trong việc củng cố kỹ năng chẩn đoán lâm sàng, vận dụng lý thuyết vào thực tiễn dịch tễ học tại cơ sở chăn nuôi, đồng thời cung cấp cơ sở thực tiễn để lựa chọn phác đồ điều trị kháng sinh phù hợp, góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi lợn thịt trang trại.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận tổng hợp hệ thống cơ sở lý luận chuyên ngành chăn nuôi thú y liên quan đến cấu trúc, chức năng sinh lý của hệ thống hô hấp ở lợn (hô hấp ngoài qua thành phế nang và hô hấp trong tại mô bào; các phản xạ ho, hắt hơi bảo vệ niêm mạc). Tác giả phân tích các tác nhân gây bệnh hô hấp thường gặp thành các nhóm vi sinh vật và ký sinh trùng:

• Vi khuẩn: Nhóm vi khuẩn cố định và cơ hội như Pasteurella multocida (cầu trực khuẩn Gram âm gây bệnh tụ huyết trùng, thùy phế viêm), Streptococcus suis (liên cầu khuẩn Gram dương), Staphylococcus aureus (tụ cầu vàng Gram dương), Diplococcus pneumoniae (song cầu khuẩn Gram dương), Haemophilus parasuis (gây bệnh Glässer, viêm đa thanh mạc và khớp), Actinobacillus pleuropneumoniae (gây viêm phổi - màng phổi), và Mycoplasma hyopneumoniae (căn nguyên chính gây bệnh suyễn lợn, viêm phổi địa phương).
• Virus: Virus PRRS (hội chứng rối loạn hô hấp và sinh sản - Porcine Reproductive and Respiratory Syndrome thuộc họ Arteriviridae), Pneumonia of pig virus, và các phân tuýp virus cúm lợn type A (H1N1, H3N2, H1N2).
• Ký sinh trùng: Giun phổi (Metastrongylus elongatus, M. pudendotectus, M. salmi) và ấu trùng giun đũa (Ascaris suum) trong giai đoạn di hành qua nhu mô phổi.

Về dược lý học điều trị, đề tài tập trung vào hai chế phẩm kháng sinh:

• Tylosin - 50: Kháng sinh nhóm macrolide, hoạt chất Tylosin tartrate (hàm lượng 50 mg/ml), phổ tác dụng trên vi khuẩn Gram dương và Mycoplasma, liệu trình điều trị tiêm bắp liên tục từ 3 đến 5 ngày với liều 2 ml/10 kg thể trọng/ngày.
• Tulavitryl: Hoạt chất Tulathromycin (hàm lượng 5 mg/ml, nhóm triamilide/macrolide thế hệ mới), có đặc tính hấp thu nhanh và duy trì nồng độ điều trị kéo dài trong mô phổi từ 9 đến 15 ngày, chỉ định tiêm bắp một liều duy nhất với liều 1 ml/40 kg thể trọng.

Phương pháp nghiên cứu bao gồm:

1. Phương pháp điều tra dịch tễ và giám sát lâm sàng: Toàn bộ 464 cá thể lợn thịt tại 3 khu chuồng (A, B, C) được lập sổ theo dõi hàng ngày vào thời điểm sáng sớm và chiều tối (lúc đàn lợn đã ăn no và chuồng nuôi yên tĩnh) để ghi nhận các triệu chứng hô hấp (ho khan, khó thở, thở thể bụng, chảy nước mũi).
2. Phương pháp thử nghiệm điều trị so sánh: 64 lợn có triệu chứng bệnh hô hấp được phân bổ ngẫu nhiên thành 2 lô thí nghiệm đồng đều về mức độ bệnh và điều kiện nuôi dưỡng:
   • Phác đồ I (Lô 1, n = 32 con): Tiêm bắp Tylosin - 50 (liều 2 ml/10 kg TT/ngày, dùng liên tục 3-5 ngày) kết hợp thuốc trợ sức Gluco - K - C (1 ml/7-10 kg TT/ngày, dùng 3-5 ngày).
   • Phác đồ II (Lô 2, n = 32 con): Tiêm bắp Tulavitryl (1 liều duy nhất 1 ml/40 kg TT) kết hợp thuốc trợ sức Gluco - K - C (1 ml/7-10 kg TT/ngày, dùng 3-5 ngày).
3. Phương pháp xử lý số liệu: Ứng dụng các công thức thống kê sinh vật học trong chăn nuôi theo tài liệu của Nguyễn Văn Thiện và cộng sự (2002), tính toán các chỉ số: giá trị trung bình ($\bar{X}$), độ lệch tiêu chuẩn ($S_x$), sai số trung bình ($m_x$) và tỷ lệ phần trăm (%).

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Trình bày tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ quá trình công nghiệp hóa ngành chăn nuôi lợn và áp lực dịch bệnh hô hấp tại các trang trại nuôi tập trung; xác định rõ 2 mục đích nghiên cứu, 4 mục tiêu cụ thể, ý nghĩa khoa học về đào tạo tay nghề và ý nghĩa thực tiễn trong công tác thú y lâm sàng tại địa phương.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Hệ thống hóa các cơ sở khoa học về giải phẫu - sinh lý hệ hô hấp của lợn; phân loại chi tiết các nhóm nguyên nhân gây bệnh (vi khuẩn, virus, ký sinh trùng đường hô hấp) kèm theo đặc tính sinh học, sức đề kháng, tính gây bệnh và bệnh tích điển hình của từng loại bệnh (Tụ huyết trùng, Suyễn lợn, Viêm đa thanh dịch do H. parasuis, Viêm phổi - màng phổi do A. pleuropneumoniae, Cúm lợn, PRRS, giun phổi, giun đũa); nêu các nguyên tắc phòng trừ dịch bệnh tổng hợp khi chưa có dịch và khi xảy ra dịch; phân tích cơ chế, hoạt phổ và liều dùng của các loại thuốc kháng sinh điều trị, đặc biệt là hai loại thuốc khảo nghiệm Tylosin - 50 và Tulavitryl; tổng quan các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước về bệnh đường hô hấp trên lợn.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Quy định đối tượng nghiên cứu (đàn lợn thịt sau cai sữa đến 5 tháng tuổi), địa điểm thực hiện (trại lợn ông Đào Duy Lễ, xã Tân Đức, Phú Bình, Thái Nguyên) và thời gian nghiên cứu (18/5/2015 – 18/11/2015); trình bày các nội dung theo dõi; mô tả quy trình bố trí thí nghiệm so sánh hiệu lực điều trị trên 64 lợn bệnh chia làm 2 lô; thiết lập hệ thống chỉ tiêu theo dõi dịch tễ (tỷ lệ mắc theo khu chuồng, giới tính, tháng trong năm, lứa tuổi, tỷ lệ chết) và các chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật điều trị (thời gian điều trị, tỷ lệ khỏi, hạch toán chi phí thuốc); nêu phương pháp xử lý số liệu thống kê sinh vật học.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Trình bày toàn bộ số liệu thực nghiệm thu được từ quá trình công tác phục vụ sản xuất và kết quả nghiên cứu chuyên đề:

• Công tác phục vụ sản xuất: Kết quả chăm sóc nuôi dưỡng đàn lợn 464 con; thực hiện quy trình vệ sinh sát trùng (240 m² hố sát trùng, 500 m² chuồng nuôi, 24.000 m² phun thuốc sát trùng chuồng trại); thực hiện lịch tiêm phòng 3 loại vắc xin chính (Tai xanh lúc 4 tuần tuổi bằng Amervac PRRS, Dịch tả lúc 5 và 9 tuần tuổi bằng HC-Vac, Lở mồm long móng lúc 7 và 11 tuần tuổi bằng Aftofor) đạt tỷ lệ an toàn 100%; điều trị thành công hội chứng tiêu chảy (70/72 con khỏi, đạt 97,20%), viêm khớp (2/2 con khỏi, đạt 100%) và bệnh đường hô hấp (61/64 con khỏi, đạt 95,31%).
• Kết quả nghiên cứu chuyên đề: Phân tích tỷ lệ mắc bệnh hô hấp chung đạt 13,79% (64/464 con); đánh giá sự khác biệt tỷ lệ mắc theo 3 khu chuồng nuôi (khu A cao nhất 30,19%, khu B thấp nhất 4,61%, khu C 19,59%); phân tích tỷ lệ mắc theo tính biệt (đực 13,43%, cái 14,07%); phân tích biến động tỷ lệ mắc theo tháng từ tháng 6 đến tháng 10 năm 2015 (tháng 9 cao nhất đạt 22,00%, tháng 6 thấp nhất đạt 9,21%); đánh giá sự phân bố tỷ lệ mắc theo các nhóm tuổi (nhóm >3 - 4 tháng tuổi mắc cao nhất 30,19%); thống kê tần suất các triệu chứng lâm sàng chủ yếu; ghi nhận tỷ lệ lợn chết do bệnh hô hấp (4,69% trên tổng số lợn mắc bệnh); đánh giá so sánh hiệu lực điều trị giữa Phác đồ I dùng Tylosin - 50 (tỷ lệ khỏi 93,75%) và Phác đồ II dùng Tulavitryl (tỷ lệ khỏi 96,88%); hạch toán sơ bộ chi phí sử dụng thuốc thú y.

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Đưa ra các kết luận tổng hợp từ số liệu khảo sát thực tế tại trại về tình hình dịch tễ, triệu chứng lâm sàng và hiệu lực điều trị của hai phác đồ kháng sinh; đề xuất các khuyến nghị về biện pháp kỹ thuật thú y, quy trình tiêm phòng vắc xin và chế độ chăm sóc nuôi dưỡng nhằm giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh đường hô hấp trong chăn nuôi lợn thịt.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận cung cấp hệ thống số liệu thực nghiệm đầy đủ về tình hình dịch tễ và hiệu quả can thiệp thú y trên đàn lợn thịt 464 con tại trại chăn nuôi xã Tân Đức, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên.

Kết quả công tác phục vụ sản xuất và phòng chống dịch bệnh

STT	Nội dung công việc	Số lượng theo dõi	Kết quả đạt được (con)	Tỷ lệ (%)	Đánh giá
1	Tiêm phòng vắc xin
	- Tai xanh (Amervac PRRS)	464 con	464	100,00	An toàn
	- Dịch tả lợn (HC-Vac)	464 con	464	100,00	An toàn
	- Lở mồm long móng (Aftofor)	464 con	464	100,00	An toàn
2	Điều trị bệnh lâm sàng
	- Bệnh đường hô hấp	64 con	61	95,31	Khỏi
	- Hội chứng tiêu chảy	72 con	70	97,20	Khỏi
	- Bệnh viêm khớp	2 con	2	100,00	Khỏi
3	Công tác vệ sinh - khử trùng
	- Vệ sinh hố sát trùng	240 m²	240	100,00	Đạt
	- Vệ sinh chuồng nuôi	500 m²	500	100,00	Đạt
	- Phun sát trùng chuồng trại	24.000 m²	24.000	100,00	Đạt

Kết quả điều tra dịch tễ bệnh đường hô hấp

1. Tỷ lệ mắc theo khu chuồng: Tổng số 464 lợn theo dõi tại 3 khu chuồng có 64 con mắc bệnh hô hấp, tỷ lệ mắc trung bình là 13,79%. Khu chuồng A có tỷ lệ mắc cao nhất (30,19%, tương ứng 16/53 con) do mật độ nuôi nhốt quá đông, cơ sở vật chất và điều kiện vệ sinh kém làm tăng nồng độ khí độc NH₃, H₂S. Khu chuồng B có tỷ lệ thấp nhất (4,61%, tương ứng 10/217 con) nhờ được vệ sinh thường xuyên, lợn được tắm rửa và phun sát trùng toàn thân trước khi nhập chuồng. Khu chuồng C có tỷ lệ mắc là 19,59% (38/194 con).
2. Tỷ lệ mắc theo tính biệt: Trong tổng số 464 lợn theo dõi, lợn đực mắc 27/201 con (tỷ lệ 13,43%) và lợn cái mắc 37/263 con (tỷ lệ 14,07%). Tỷ lệ mắc giữa hai giới tính tương đương nhau, cho thấy yếu tố tính biệt không ảnh hưởng đáng kể đến khả năng cảm nhiễm bệnh hô hấp trên lợn thịt.
3. Tỷ lệ mắc theo tháng trong năm (từ tháng 6 đến tháng 10/2015):

Tháng	Số lợn điều tra (con)	Số con mắc bệnh (con)	Tỷ lệ mắc bệnh (%)
6	76	7	9,21
7	88	9	10,23
8	105	10	9,52
9	100	22	22,00
10	95	16	16,84
Tính chung	464	64	13,79

Tỷ lệ mắc bệnh tăng mạnh vào tháng 9 (22,00%) và tháng 10 (16,84%) do thời tiết chuyển từ mùa thu sang mùa đông, sự chênh lệch nhiệt độ ngày đêm lớn và nhiệt độ giảm gây suy giảm sức đề kháng của lợn.

4. Tỷ lệ mắc theo lứa tuổi:

Giai đoạn tháng tuổi	Số lợn theo dõi (con)	Số lợn mắc bệnh (con)	Tỷ lệ mắc bệnh (%)
Sau cai sữa – 2 tháng tuổi	217	10	4,61
> 2 – 3 tháng tuổi	121	23	19,01
> 3 – 4 tháng tuổi	53	16	30,19
> 4 – 5 tháng tuổi	73	15	20,55
Tính chung	464	64	13,79

Lợn ở giai đoạn > 3 – 4 tháng tuổi có tỷ lệ mắc cao nhất (30,19%) do có sự thay đổi khẩu phần ăn (chuyển đổi từ cám mã 551 sf sang cám mã 552 sf) và thời gian phơi nhiễm với môi trường chuồng nuôi dài hơn.

5. Tần suất xuất hiện các triệu chứng lâm sàng chính:

Triệu chứng lâm sàng chủ yếu	Số lợn có biểu hiện (con)	Tỷ lệ trên số lợn mắc (%)
Ho dai dẳng, khó thở	64	100,00
Ho vào sáng sớm, chiều tối	52	75,00
Mệt mỏi, ủ rũ, kém ăn	39	60,94
Thở thể bụng	36	56,25
Ngồi thở như chó ngồi	28	43,75
Chảy nước mắt, nước mũi	17	26,56
Sốt cao	5	7,81
Vùng da mỏng tím tái	0	0,00

6. Tỷ lệ lợn chết do bệnh hô hấp: Trong 64 lợn mắc bệnh, ghi nhận 3 con chết (2 con vào tháng 9 và 1 con vào tháng 10), chiếm tỷ lệ chết 4,69% trên tổng số lợn bệnh (tương đương 0,65% trên tổng đàn 464 con). Điều này chứng minh bệnh đường hô hấp gây tổn thất chủ yếu qua việc làm giảm tốc độ tăng trọng và tăng tiêu tốn thức ăn chứ không gây tỷ lệ chết ồ ạt.

Kết quả so sánh hiệu lực điều trị của hai loại kháng sinh

Phác đồ	Thuốc điều trị	Liều lượng và cách dùng	Thời gian điều trị	Số con điều trị (con)	Số con khỏi (con)	Tỷ lệ khỏi (%)
Phác đồ I	Tylosin – 50 + Gluco - K - C	- Tylosin-50: 2 ml/10 kg TT/ngày (tiêm bắp) - Gluco-K-C: 1 ml/7-10 kg TT/ngày	3 – 5 ngày	32	30	93,75
Phác đồ II	Tulavitryl + Gluco - K - C	- Tulavitryl: 1 ml/40 kg TT (tiêm bắp 1 liều duy nhất) - Gluco-K-C: 1 ml/7-10 kg TT/ngày	1 liều duy nhất (Gluco 3-5 ngày)	32	31	96,88

Cả hai phác đồ đều cho hiệu quả điều trị cao, trong đó Phác đồ II sử dụng Tulavitryl đạt tỷ lệ khỏi bệnh cao hơn (96,88% so với 93,75%) và có ưu điểm vượt trội là chỉ cần tiêm kháng sinh một lần duy nhất, giúp giảm stress do thao tác bắt giữ lợn và tiết kiệm công lao động.

Đóng góp và giải pháp đề xuất

• Tác giả đã xác lập được quy luật phát sinh bệnh hô hấp theo mùa vụ và lứa tuổi tại cơ sở chăn nuôi thực tế, làm căn cứ điều chỉnh quy trình quản lý chuồng trại.
• Đề xuất quy trình phòng bệnh tổng hợp: Thực hiện nghiêm ngặt công tác vệ sinh chuồng trại, kiểm soát mật độ nuôi, định kỳ tiêu độc khử trùng; chủ động tiêm phòng đầy đủ các loại vắc xin (PRRS, Dịch tả, Lở mồm long móng); tăng cường giữ ấm, chống gió lùa và kiểm soát ẩm độ vào các tháng giao mùa thu - đông (tháng 9, tháng 10); khuyến nghị áp dụng phác đồ Tulavitryl để nâng cao hiệu quả điều trị bệnh đường hô hấp trong điều kiện chăn nuôi trang trại.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận được thực hiện trong khuôn khổ chương trình thực tập tốt nghiệp đại học nên còn một số giới hạn:

• Phạm vi khảo sát: Đề tài chỉ thực hiện tại một trang trại chăn nuôi duy nhất (trại lợn ông Đào Duy Lễ, xã Tân Đức, Phú Bình) trên quy mô đàn lợn thịt từ sau cai sữa đến 5 tháng tuổi, chưa khảo sát trên các nhóm đối tượng khác như lợn nái sinh sản hay đực giống.
• Thời gian theo dõi: Dữ liệu dịch tễ thu thập trong 6 tháng (từ tháng 5 đến tháng 11/2015), chưa bao quát trọn vẹn chu kỳ 12 tháng của năm, đặc biệt là giai đoạn thời tiết chính đông và đầu xuân (tháng 12 đến tháng 3 năm sau) - thời điểm các bệnh hô hấp thường có diễn biến phức tạp.
• Phương pháp chẩn đoán: Đề tài chủ yếu dựa trên quan sát triệu chứng lâm sàng và hiệu quả đáp ứng điều trị; chưa thực hiện phân lập, định danh chính xác các chủng vi khuẩn/virus gây bệnh trong phòng thí nghiệm cũng như chưa tiến hành thử nghiệm kháng sinh đồ (antibiogram) để đánh giá mức độ mẫn cảm và kháng thuốc của vi khuẩn tại thực địa.

Hướng nghiên cứu tiếp theo được xác định là mở rộng điều tra dịch tễ qua các mùa còn lại trong năm, kết hợp lấy mẫu bệnh phẩm đường hô hấp để phân lập căn nguyên vi sinh vật và kiểm tra tính mẫn cảm của vi khuẩn đối với các loại kháng sinh mới trên thị trường.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là tài liệu tham khảo thực tiễn hữu ích cho sinh viên chuyên ngành Chăn nuôi, Thú y, Bác sĩ thú y cơ sở, cán bộ kỹ thuật trang trại và các chủ cơ sở chăn nuôi lợn thịt:

• Quy trình tiêm phòng và chăm sóc: Bảng lịch tiêm phòng vắc xin cụ thể cho đàn lợn thịt từ 4 tuần tuổi (Amervac PRRS, HC-Vac, Aftofor) và các biện pháp can thiệp vệ sinh thú y, kiểm soát tiểu khí hậu chuồng nuôi.
• Kỹ năng chẩn đoán lâm sàng: Hướng dẫn chi tiết phương pháp theo dõi đàn lợn vào các khung giờ đặc thù (sáng sớm và chiều tối) để phát hiện sớm các triệu chứng hô hấp điển hình (ho từng cơn, thở thể bụng, dáng ngồi thở như chó).
• Phác đồ điều trị thực nghiệm: Cung cấp thông số liều lượng, đường dùng, liệu trình cụ thể của hai loại thuốc Tylosin - 50 và Tulavitryl kết hợp thuốc trợ sức Gluco - K - C, làm tài liệu tham khảo trực tiếp cho công tác điều trị bệnh hô hấp tại các cơ sở chăn nuôi quy mô tập trung.

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ mắc bệnh đường hô hấp chung trên đàn lợn thịt tại trại lợn khảo sát là bao nhiêu và có sự chênh lệch như thế nào giữa các khu chuồng?
Tỷ lệ mắc bệnh đường hô hấp trung bình trên tổng đàn 464 con theo dõi là 13,79% (64 con mắc). Tỷ lệ mắc có sự chênh lệch lớn giữa các khu chuồng: khu chuồng A cao nhất với 30,19% (16/53 con) do mật độ nuôi đông và điều kiện vệ sinh kém; khu chuồng C là 19,59% (38/194 con); khu chuồng B thấp nhất với 4,61% (10/217 con) nhờ duy trì chế độ vệ sinh sạch sẽ, tắm rửa và phun thuốc sát trùng toàn thân cho lợn.

2. Yếu tố lứa tuổi và thời gian trong năm ảnh hưởng như thế nào đến tỷ lệ mắc bệnh hô hấp ở đàn lợn?
Về lứa tuổi, lợn ở giai đoạn > 3 – 4 tháng tuổi có tỷ lệ mắc cao nhất (30,19%), tiếp đến là giai đoạn > 4 – 5 tháng tuổi (20,55%), giai đoạn > 2 – 3 tháng tuổi (19,01%), và thấp nhất là giai đoạn sau cai sữa – 2 tháng tuổi (4,61%). Về thời gian theo dõi (tháng 6 đến tháng 10/2015), tỷ lệ mắc tăng vọt vào các tháng giao mùa thu - đông, trong đó tháng 9 cao nhất (22,00%) và tháng 10 (16,84%), trong khi các tháng mùa hè (tháng 6, 7, 8) tỷ lệ mắc duy trì ở mức thấp từ 9,21% đến 10,23%.

3. Những biểu hiện lâm sàng nào xuất hiện phổ biến nhất ở lợn mắc bệnh đường hô hấp tại trại?
Triệu chứng xuất hiện trên 100% lợn bệnh (64/64 con) là ho dai dẳng và khó thở. Các triệu chứng phổ biến tiếp theo gồm có: ho nhiều vào sáng sớm và chiều tối (75,00%), mệt mỏi, ủ rũ, kém ăn (60,94%), thở thể bụng (56,25%), ngồi thở như chó ngồi (43,75%), chảy nước mắt và nước mũi (26,56%), sốt cao (7,81%). Triệu chứng vùng da mỏng tím tái không ghi nhận trên đàn lợn khảo sát (0,00%).

4. Hiệu quả điều trị của hai phác đồ kháng sinh Tylosin - 50 và Tulavitryl khác nhau như thế nào?
Cả hai phác đồ đều mang lại hiệu quả cao: Phác đồ I sử dụng Tylosin - 50 (tiêm bắp liên tục 3 - 5 ngày) đạt tỷ lệ khỏi bệnh 93,75% (30/32 con); Phác đồ II sử dụng Tulavitryl (tiêm bắp 1 liều duy nhất) đạt tỷ lệ khỏi bệnh 96,88% (31/32 con). Phác đồ Tulavitryl cho tỷ lệ khỏi cao hơn và có ưu điểm tiết kiệm công tiêm truyền, giảm stress cho lợn.

5. Lịch phòng bệnh bằng vắc xin cho đàn lợn thịt tại trại được thực hiện theo quy trình nào?
Trại áp dụng lịch tiêm vắc xin cho đàn lợn thịt gồm 3 loại: vắc xin Tai xanh (Amervac PRRS, liều 2 ml/con) tiêm lúc 4 tuần tuổi; vắc xin Dịch tả lợn (HC-Vac, liều 2 ml/con) tiêm 2 lần lúc 5 và 9 tuần tuổi; vắc xin Lở mồm long móng (Aftofor, liều 2 ml/con) tiêm 2 lần lúc 7 và 11 tuần tuổi. Tất cả 464 lợn tiêm phòng đều đạt tỷ lệ bảo hộ an toàn 100%.

Kết luận

Khóa luận của tác giả Vũ Thị Nguyệt đã phản ánh chi tiết thực trạng dịch tễ học bệnh đường hô hấp trên đàn lợn thịt tại trại chăn nuôi quy mô bán công nghiệp ở tỉnh Thái Nguyên với tỷ lệ mắc trung bình 13,79% và tỷ lệ chết 4,69% trên số lợn bệnh. Nghiên cứu chỉ ra các yếu tố nguy cơ then chốt làm gia tăng tỷ lệ mắc bệnh gồm mật độ nuôi nhốt cao, vệ sinh kém, thời điểm giao mùa thu - đông và giai đoạn chuyển đổi thức ăn ở lứa tuổi 3 - 4 tháng. Kết quả thử nghiệm lâm sàng đã chứng minh cả hai phác đồ Tylosin - 50 và Tulavitryl đều mang lại hiệu quả điều trị cao trên 93%, trong đó Tulavitryl đạt tỷ lệ khỏi 96,88% với ưu thế nổi bật về phác đồ một liều duy nhất, cung cấp cơ sở thực tiễn giá trị cho công tác thú y tại cơ sở chăn nuôi.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Ngành chăn nuôi của nước ta đang ngày càng phát triển, nó không chỉ cung cấp một lượng lớn thực phẩm có giá trị dinh dưỡng cao mà còn mang lại thu nhập cho người chăn nuôi, góp phần vào ổn định đời sống người dân. Chăn nuôi lợn là một nghề quan trọng gắn liền với đời sống của người nông dân. Trong những năm gần đây, được sự quan tâm của Nhà nước cùng với xu hướng phát triển của xã hội thì chăn nuôi lợn cũng chuyển từ loại hình chăn nuôi nông hộ dần sang tập trung trang trại. Giúp cho ngành chăn nuôi lợn đạt được bước phát triển không ngừng cả về chất lượng và số lượng.

Mặt khác, nước ta cũng có nhiều điều kiện thuận lợi cho phát triển chăn nuôi, đặc biệt là chăn nuôi lợn như có nguồn nguyên liệu dồi dào cho chế biến thức ăn, sự đầu tư của nhà nước… Bên cạnh những thuận lợi đó, thì ngành chăn nuôi lợn còn gặp không ít khó khăn như phương thức chăn nuôi còn lạc hậu, dịch bệnh xảy ra nhiều gây tổn thất lớn cho người chăn nuôi. Tình hình dịch bệnh diễn ra khá phức tạp và có nhiều diễn biến xấu. Trong những năm gần đây bệnh hô hấp đã xuất hiện phổ biến trên đàn lợn, nhất là trong điều kiện nuôi với số lượng nhiều, mật độ nuôi cao như trong trại nuôi tập trung. Mặc dù tỷ lệ chết không cao nhưng gây thiệt hại lớn về kinh tế, do lợn sinh trưởng chậm, hiệu quả sử dụng thức ăn thấp, bệnh thường kéo dài và chi phí thuốc điều trị lớn, đặc biệt bệnh dễ lan rộng dẫn đến giảm hiệu quả chăn nuôi.

Bệnh đường hô hấp hay xảy ra khi mật độ nuôi cao, khi bệnh đã xảy ra việc khắc phục là khó khăn, do vậy để giảm thiệt hại do bệnh gây ra thì cần đề cao công tác phòng bệnh và trị bệnh. 2 Xuất phát từ nhu cầu thực tế sản xuất, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Tình hình nhiễm bệnh đường hô hấp trên đàn lợn thịt và so sánh hiệu lực của thuốc điều trị bệnh tại trại lợn xã Tân Đức, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên”. Mục đích nghiên cứu - Xác định tỷ lệ nhiễm bệnh đường hô hấp trên đàn lợn của trại ông Đào Duy Lễ thuộc xã Tân Đức, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên. - Đánh giá được hiệu lực điều trị bệnh đường hô hấp của hai loại thuốc tylosin - 50 và tulavitryl.

Mục tiêu nghiên cứu - Đánh giá được tỷ lệ nhiễm bệnh đường hô hấp trên đàn lợn của trại lợn ông Đào Duy Lễ thuộc xã Tân Đức, huyện Phú Bình, tỉnh Thái Nguyên. - Xác định biểu hiện triệu chứng lâm sàng của lợn mắc bệnh đường hô hấp. - Đánh giá được hiệu lực điều trị bệnh của hai loại thuốc tylosin - 50 và tulavitryl trong bệnh đường hô hấp. - Thông qua đó khuyến cáo được cho người chăn nuôi về biện pháp phòng và trị bệnh đường hô hấp cho lợn thịt.

Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học - Qua tiế p câ ̣n thực tế ta ̣i tra ̣i là điề u kiê ̣n để nâng cao tay nghề, rèn luyện các kỹ năng. - Vâ ̣n du ̣ng các kiế n thức đã ho ̣c vào thực tiễn, học tập bổ sung thêm kiến thức mới. - Nắ m bắ t đươ ̣c tin ̀ h hiǹ h chăn nuôi, dịch bệnh của trại.

Ý nghĩa trong thực tiễn - Qua điề u tra nắm bắt được tình hình mắc bê ̣n h đường hô hấp trên đàn lợn của tra .̣i - Có thêm các kinh nghiệm trong chẩn đoán và điều trị bệnh cho vật nuôi. - Đánh giá đươ ̣c hiê ̣u lực của các loại thuố c sử du ̣ng, từ đó có thể đưa ra phác đồ điều trị hiệu quả bệnh đường hô hấ p. 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2.

Những hiểu biế t về hê ̣ hô hấ p của lợn Hô hấp là tập hợp nhiều quá trình để tế bào động vật sử dụng O2, thải trừ CO2 và chuyển hóa năng lượng vào dạng sinh học có ích thường là dạng hóa năng trong ATP. Nó có một vai trò hết sức quan trọng đối với sự sống vì trong điều kiện sinh lý bình thường động vật có thể nhịn ăn, nhịn uống trong một thời gian dài nhưng không thể nhịn thở quá 10 phút. Đối với gia súc khỏe động tác hô hấp hít vào, thở ra thường lặng lẽ và vừa đủ (trừ sau khi cơ thể vận động mạnh). Số lần gia súc hít vào và thở ra trong một phút khi nghỉ ngơi được gọi là tần số hô hấp, tần số này thay đổi theo giống và loài gia súc gồm ba pha bằng nhau: Hít vào, thở ra và ngừng thở.

Tần số hô hấp có thể tăng ở gia súc khỏe mạnh sau khi vận động hay tăng lên trong điều kiện nhiệt độ và độ ẩm môi trường thay đổi bất thường. Ở lợn, thực hiện hô hấp là nhờ sự co rút, phối hợp của nhiều cơ riêng biệt. Sự phối hợp trong điều hòa bởi trung khu hô hấp, là nhóm tế bào đặc biệt nằm trong hành tủy. Cơ quan hô hấp có phổi để trao đổi khí và hệ thống ống dẫn khí vào phổi (mũi, họng hầu, khí quản, phế quản).

Nhờ sự vận động của lớp vi lông nhung trên niêm mạc đường dẫn khí mà bụi được đẩy ra ngoài. Cơ quan cảm thụ trên đường hô hấp rất nhạy cảm với các phần tử vật lạ có trong không khí từ đó tạo ra các phản xạ tự vệ như ho, hắt hơi… để đẩy các vật lạ ra ngoài. Trong đường ống dẫn khí có dịch nhày, có các nhung mao. Lông mũi có tác dụng ngăn cản và giữ lại các vật lạ không cho chúng xâm nhập vào sâu bên trong đường hô hấp.

Các phế nang nằm trong một mạng lưới sợi liên kết đàn hồi rắn chắc. Số lượng phế nang lại rất lớn nên bề mặt trao đổi khí rộng, tạo điều kiện cho sự trao đổi khí được thuận lợi. 4 Quá trình hô hấp của lợn gồm 3 giai đoạn. Tất cả các cơ quan chỉ có nhiệm vụ thực hiện việc hô hấp bên ngoài.

+ Hô hấp ngoài (hô hấp phổi): Là quá trình trao đổi khí giữa cơ thể với môi trường bên ngoài thông qua thành phế nang của phổi. + Hô hấp trong (hô hấp mô bào): Bao gồm sự trao đổi khí giữa máu và các tế bào của cơ thể, hay nói cách khác là quá trình mô bào sử dụng O2 và thải trừ CO2. Bất kì một bộ phận nào của cơ thể bị đau cũng gây nên phản xạ tăng nhanh nhịp hô hấp. Lợn khi bị bệnh thì tần số hô hấp có thể tăng lên 60 - 100 - 150, thậm chí tăng lên tới 200 lần/phút như bệnh suyễn.

Nguyên nhân gây bệnh Do trong quá trình hô hấp, mũi là nơi tiếp xúc đầu tiên với môi trường không khí, cùng với đặc tính phàm ăn, hay ủi rũi nền chuồng, máng ăn… nên trong đường hô hấp của lợn luôn có một hệ vi sinh vật cư trú. Bình thường giữa cơ thể và vi sinh vật ở trạng thái cân bằng, nhưng nếu có một nguyên nhân nào đó tác động gây bất lợi cho cơ thể lợn, làm phá vỡ thế cân bằng sinh học trên thì có thể có hàng loạt vi khuẩn sẽ tăng cường độc lực và nhân lên theo số lượng cư trú trong cơ thể tùy theo sức đề kháng của từng cá thể mà chúng có thể bị nhiễm nặng hay nhẹ. Bệnh thường lây trực tiếp qua đường hô hấp từ con ốm sang con khỏe qua đường không khí, chất thải dịch mũi… Mầm bệnh tập trung chủ yếu ở các dịch tiết đường hô hấp và có thể phát tán qua không khí đến 3,5km. Bệnh đường hô hấp thường xảy ra khi: + Thời tiết thay đổi từ ấm sang lạnh ẩm, thường cuối mùa thu sang mùa đông đến đầu mùa xuân.

+ Tiểu khí hậu trong chuồng nuôi kém, hàm lượng amoniac cao, nhiệt độ không khí ngày càng thay đổi lớn, thời tiết lạnh gây phân tiết histamin, bụi bặm. 5 + Các stress do chăn nuôi quản lý kém. Lợn con cảm nhiễm mạnh. Lợn lớn có sức đề kháng cao hơn nhưng trở thành vật mang và thải trùng kéo dài nhiều năm.

Các trại lợn nuôi tập trung thường bị bệnh nhiều hơn lợn chăn nuôi hộ gia đình. Dựa vào sự có mặt thường xuyên hay không thường xuyên mà có thể chia vi khuẩn trong đường hô hấp thành 2 nhóm chính: - Nhóm vi khuẩn cố định: Là những vi khuẩn thường gặp trong đường hô hấp như: Pasteurella, Streptococcus, Staphylococcus, Diplococcus, Pneumoniae, Klebsiella, Haemophilus…. - Nhóm vi khuẩn không cố định: Là những vi khuẩn ít gặp trong đường hô hấp như: Samonella. Dịch tễ học của bệnh Ở lợn bệnh, chủ yếu là phổi, hạch phổi và chất bài xuất ở đường hô hấp (nước mũi, dịch màng phổi) chứa mầm bệnh.

Lợn khỏi bệnh mang và thải mầm bệnh ra môi trường xung quanh là điều kiện để bệnh phát sinh. Ngoài ra các yếu tố: Côn trùng, con người, trang thiết bị bảo hộ lao động, vận chuyển… cũng có thể mang mầm bệnh. Đường lây lan chủ yếu là tiếp xúc trực tiếp thông qua hô hấp, lợn khỏe tiếp xúc trực tiếp với lợn bị bệnh hoặc từ mẹ sang con. Lợn bệnh ho bài xuất một lượng rất lớn mầm bệnh ra không khí.

Các hạt nhỏ bắn ra không khí mang theo mầm bệnh sẽ tồn tại lâu hơn khi có độ ẩm cao và ít thông thoáng. Các vật dụng chăn nuôi và người cũng có thể mang mầm bệnh từ chuồng lợn bệnh sang chuồng lợn khỏe. Bệnh thường xảy ra khi có sự chuyển tiếp mùa vụ, chẳng hạn bệnh cúm lợn mầm bệnh lưu hành trên đàn lợn trong suốt một năm nhưng thường gây dịch vào cuối mùa hè đầu mùa thu,… Ở những nơi chăn nuôi tập trung, bệnh càng dễ xảy ra. Sự xuất hiện và lây lan bệnh thường liên quan đến vận chuyển lợn hoặc sản phẩm lợn chưa qua xử lý.

Những đối tượng thường gặp trong đường hô hấp của lợn * Vi khuẩn - Pasteurella multocida Theo Nguyễn Vĩnh Phước (1978) [29], thì Pasteurella multocida là một loại cầu trực khuẩn tác động chủ yếu đến bộ máy hô hấp của lợn gây thùy phế viêm. Có đặc điểm: + Hình thái: Là loại cầu trực khuẩn nhỏ, hình trứng hoặc hình bầu dục, hai đầu tròn, kích thước 0,25 - 0,4 x 0,4 - 1,5 µm, không có lông, không di động, không hình thành nha bào, bắt màu gram (–). + Đặc tính sinh hó a: Lên men không sinh hơi gluco, xaccaro, mannit, socbit. Lên men bất thường manno, ramno, levulo, inulin.

Không lên men lacto, arabino, xalixin, glixerin, dunxit, adonit.