Luận án tiến sĩ: Đa hình gen pdcd1 và cd274 trong bệnh nhân nhiễm virus viêm gan B mạn tính

Luận án tiến sĩ phân tích nghiên cứu một số đa hình đơn gen pdcd1 và cd274 ở bệnh nhân nhiễm virus viêm gan b mạn tính, xây dựng cơ sở lý luận, kiểm chứng thực nghiệm, đóng góp

• Tác giả: Phạm Thái Minh Huyền
• Người hướng dẫn: PGS. Đặng Thái Ngọc Dung
• Trường học: Đại học Y Hà Nội
• Chuyên ngành: Hóa sinh y học
• Đề tài: Nghiên Cứu Đa Hình Gen PDCD1 Và CD274 Ở Bệnh Nhân Nhiễm Virus Viêm Gan B Mạn Tính
• Loại tài liệu: luận án
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Giới thiệu

Nghiên cứu đa hình gen PDCD1 và CD274 ở bệnh nhân viêm gan B mạn tính là một lĩnh vực quan trọng trong y học hiện đại. Virus viêm gan B (HBV) là một trong những nguyên nhân chính gây ra các bệnh lý gan như viêm gan mạn tính, xơ gan và ung thư gan. Theo thống kê, khoảng 10% đến 20% bệnh nhân viêm gan mạn tính có nguy cơ phát triển thành xơ gan trong vòng 5 năm. Đáp ứng miễn dịch của cơ thể, đặc biệt là hoạt động của tế bào lympho T, đóng vai trò quan trọng trong việc loại bỏ virus. Tuy nhiên, sự suy giảm chức năng miễn dịch của tế bào lympho T có thể dẫn đến tình trạng nhiễm HBV kéo dài và các biến chứng nghiêm trọng. Nghiên cứu này nhằm xác định mối liên quan giữa các đa hình đơn gen PDCD1 và CD274 với nồng độ protein huyết tương PD-1 và PD-L1, từ đó đánh giá vai trò của chúng trong tiến triển bệnh lý ở bệnh nhân nhiễm HBV.

II. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện trên nhóm bệnh nhân nhiễm virus viêm gan B mạn tính và nhóm người khỏe mạnh. Phương pháp nghiên cứu bao gồm thiết kế nghiên cứu cắt ngang, thu thập mẫu máu để phân tích đa hình đơn gen PDCD1 và CD274. Kỹ thuật phân tích đa hình đơn nucleotid (SNP) được áp dụng để xác định kiểu gen và alen của các SNP này. Đồng thời, nồng độ protein huyết tương PD-1 và PD-L1 cũng được đo bằng các phương pháp sinh hóa hiện đại. Kết quả thu được sẽ được phân tích thống kê để xác định mối liên quan giữa các biến thể gen và nồng độ protein huyết tương, từ đó đưa ra những nhận định về vai trò của chúng trong bệnh lý viêm gan B.

III. Kết quả nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự phân bố kiểu gen và alen của các đa hình đơn gen PDCD1 và CD274 có sự khác biệt rõ rệt giữa nhóm bệnh nhân nhiễm HBV và nhóm người khỏe mạnh. Cụ thể, một số kiểu gen nhất định có liên quan đến nồng độ protein huyết tương PD-1 và PD-L1, cho thấy vai trò của chúng trong việc điều chỉnh đáp ứng miễn dịch. Nồng độ protein huyết tương PD-1 và PD-L1 cũng có mối liên hệ với các thể bệnh lâm sàng ở bệnh nhân nhiễm HBV, cho thấy rằng các biến thể gen này có thể ảnh hưởng đến tiến triển bệnh lý và tiên lượng điều trị. Những phát hiện này mở ra hướng nghiên cứu mới trong việc áp dụng các biomarker gen để dự đoán nguy cơ và tiến triển của bệnh viêm gan B.

IV. Bàn luận

Nghiên cứu đa hình gen PDCD1 và CD274 ở bệnh nhân viêm gan B mạn tính không chỉ cung cấp thông tin về cơ chế bệnh sinh mà còn có giá trị thực tiễn trong việc phát triển các phương pháp điều trị cá nhân hóa. Việc xác định các biến thể gen có thể giúp các bác sĩ dự đoán được nguy cơ tiến triển bệnh và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp hơn. Hơn nữa, nghiên cứu này cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hiểu biết về đáp ứng miễn dịch trong nhiễm HBV, từ đó có thể phát triển các liệu pháp mới nhằm cải thiện hiệu quả điều trị và giảm thiểu biến chứng cho bệnh nhân. Những kết quả này có thể đóng góp vào việc xây dựng các hướng dẫn điều trị và quản lý bệnh viêm gan B trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BÞ GIÁO DĂC VÀ ĐÀO T¾O BÞ Y TÀ TR¯âNG Đ¾I HâC Y HÀ NÞI PH¾M THà MINH HUYÂN NGHIÊN CĆU MÞT Sà ĐA HÌNH Đ¡N GEN PDCD1 VÀ CD274 ä BÈNH NHÂN NHIÆM VIRUS VIÊM GAN B M¾N TÍNH LUÀN ÁN TIÀN SĨ Y HâC HÀ NÞI - 2022 BÞ GIÁO DĂC VÀ ĐÀO T¾O BÞ Y TÀ TR¯âNG Đ¾I HâC Y HÀ NÞI ======== PH¾M THà MINH HUYÂN NGHIÊN CĆU MÞT Sà ĐA HÌNH Đ¡N GEN PDCD1 VÀ CD274 ä BÈNH NHÂN NHIÆM VIRUS VIÊM GAN B M¾N TÍNH Chuyên ngành : Hóa sinh y hãc Mã sç : 9720101 LUÀN ÁN TIÀN SĨ Y HâC NG¯äI H¯âNG DÀN KHOA HâC: 1. Đ¿ng Thá Ngãc Dung 2. Nghiêm Xuân Hoàn HÀ NÞI - 2022 LâI CÀM ¡N Trong suçt quá trình thực hiÉn đà tài này tôi đã nhận đ°āc rất nhiÃu sự giúp đÿ cąa lãnh đ¿o các c¢ quan, thầy cô, đéng nghiÉp, các bÉnh nhân và gia đình thân yêu cąa mình. Tr°ãc hÁt tôi xin bày tå lòng biÁt ¢n sâu sắc tãi PGS.

Đ¿ng Thá Ngãc Dung- Bá môn Hóa sinh tr°ång Đ¿i hãc Y Hà Nái và TS. Nghiêm Xuân Hoàn- Phó chą nhiÉm khoa Sinh hãc phân tā, BÉnh viÉn TWQĐ 108, là nhăng ng°åi thầy đã trực tiÁp h°ãng dÁn tôi thực hiÉn nghiên cću, đã tận tình giúp đÿ, đáng viên tôi trong suçt quá trình thực hiÉn đà tài, góp ý và sāa chăa luận án. Tôi xin bày tå lòng biÁt ¢n chân thành đÁn quý thầy cô, đéng nghiÉp, nhăng ng°åi đã t¿o mãi điÃu kiÉn, giúp đÿ tôi trong quá trình thực hiÉn luận án này: Ban giám hiÉu, Phòng Đào t¿o Sau Đ¿i Hãc- tr°ång Đ¿i hãc Y Hà Nái. Toàn thÅ quý thầy cô, cán bá trong Bá môn Hóa Sinh- tr°ång Đ¿i hãc Y Hà Nái.

Ban giám đçc bÉnh viÉn TWQĐ 108. Toàn thÅ quý thầy cô, cán bá, sinh viên cąa Trung tâm nghiên cću y hãc ViÉt Đćc- BÉnh viÉn TWQĐ 108. Toàn thÅ các bác sỹ, d°āc sỹ, kỹ s°, kỹ thuật viên cąa Trung tâm xét nghiÉm- BÉnh viÉn TWQĐ 108. Tôi xin đ°āc gāi låi cảm ¢n tãi các bÉnh nhân và gia đình cąa hã đã giúp tôi có đ°āc sç liÉu trong luận án này.

Tôi xin gāi låi cảm ¢n chân thành tãi quỹ Phát triÅn khoa hãc và công nghÉ quçc gia (Nafosted) đã hß trā kinh phí cho nghiên cću này. KÁt quả nghiên cću là mát phần kÁt quả trong đà tài: <Nghiên cću vai trò các phân tā ćc chÁ điÅm kiÅm soát tín hiÉu miÇn dách cąa con đ°ång PD-1/PD-L1 và IDO/TDO-Kyn-AhR đçi vãi hậu quả lâm sàng ç bÉnh nhân nhiÇm vi rút viêm gan B m¿n tính=. Xin cảm ¢n b¿n bè, đéng nghiÉp đã giúp đÿ tôi trong quá trình nghiên cću. Tôi xin gāi låi cảm ¢n chân thành tãi ThS Đào Ph°¢ng Giang- Trung tâm t° vấn di truyÃn và sàng lãc ung th°- BÉnh viÉn TWQĐ 108, BSNT Bùi Đình Tùng, BSNT Ngã Thá Uyên- Bá môn Hóa Sinh tr°ång Đ¿i hãc Y Hà Nái, CN Bùi Thùy Linh đã nhiÉt tình giúp đÿ tôi trong quá trình thực hiÉn đà tài.

Cuçi cùng tôi xin ghi nhã công ¢n sinh thành, nuôi d°ÿng, d¿y dß, tình yêu th°¢ng cąa bç mẹ hai bên cùng sự ąng há, đáng viên cąa chéng tôi và cąa hai con và các anh chá em trong gia đình, nhăng ng°åi đã luôn ç bên, là chß dựa văng chắc đÅ tôi yên tâm hãc tập và hoàn thành luận án. Hà Nội, ngày tháng năm 2022 Ph¿m Thá Minh HuyÃn LâI CAM ĐOAN Tôi là Ph¿m Thá Minh HuyÃn, nghiên cću sinh khóa 38 Tr°ång Đ¿i hãc Y Hà Nái, chuyên ngành Hóa sinh Y hãc, xin cam đoan: 1. Đây là luận án do bản thân tôi trực tiÁp thực hiÉn d°ãi sự h°ãng dÁn cąa cô PGS. Đ¿ng Thá Ngãc Dung và thầy TS.

Nghiêm Xuân Hoàn. Công trình này không trùng l¿p vãi bất kỳ nghiên cću nào khác đã đ°āc công bç t¿i ViÉt Nam. Các sç liÉu và thông tin trong nghiên cću là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã đ°āc xác nhận và chấp thuận cąa c¢ sç n¢i nghiên cću. Tôi xin hoàn toàn cháu trách nhiÉm tr°ãc pháp luật và nhăng cam kÁt này.

Hà Nội, ngày tháng năm 2022 Ng°åi viÁt cam đoan Ph¿m Thá Minh HuyÃn MĂC LĂC Đ¾T VÂN ĐÂ. 1 CH¯¡NG 1: TäNG QUAN TÀI LIÈU. Đ¾I C¯¡NG V NHIÆM VIRUS VIÊM GAN B. Virus viêm gan B.

Sinh lý bÉnh trong nhiÇm virus viêm gan B. Đáp ćng miÇn dách trong nhiÇm virus viêm gan B. Ch¿n đoán và điÃu trá nhiÇm virus viêm gan B. CON Đ¯äNG TÍN HIÈU PD-1/PD-L1.

Tín hiÉu thông qua con đ°ång PD-1/ PD-L1. Vai trò cąa con đ°ång PD-1/PD-L1 trong nhiÇm virus viêm gan B m¿n tính. Vai trò cąa con đ°ång PD-1/PD-L1 trong ung th° gan. Ćng dăng con đ°ång PD-1/ PD-L1 trong điÃu trá hiÉn nay.

ĐA HÌNH Đ¡N NUCLEOTID CĄA GEN PDCD1, CD274 VÀ BIÄU HIÈN PROTEIN HUYÀT T¯¡NG CĄA GEN PD-1, PD-L1. Khái niÉm và đa hình đ¢n nucleotid. Đa hình đ¢n nucleotid cąa gen PDCD1. Đa hình đ¢n nucleotid cąa gen CD274.

Protein sPD-1, sPD-L1. 33 CH¯¡NG 2: ĐàI T¯ĀNG VÀ PH¯¡NG PHÁP NGHIÊN CĆU. ĐæI T¯ĀNG NGHIÊN CĆU. Nhóm ng°åi khåe m¿nh.

BÉnh nhân nhiÇm virus viêm gan B m¿n tính. PH¯¡NG PHÁP NGHIÊN CĆU. ThiÁt kÁ nghiên cću và s¢ đé nghiên cću. Trang thiÁt bá, dăng că, hóa chất nghiên cću.

Kỹ thuật phân tích đa hình đ¢n nucleotid gen PDCD1 và CD274. Kỹ thuật đánh l°āng protein sPD-1 và sPD-L1. XĀ LÝ VÀ PHÂN TÍCH Sæ LIÈU. THäI GIAN VÀ ĐàA ĐIÄM NGHIÊN CĆU.

CÁC BIÈN PHÁP KHæNG CHÀ SAI Sæ TRONG NGHIÊN CĆU. 54 CH¯¡NG 3: KÀT QUÀ NGHIÊN CĆU. Đ¾C ĐIÄM CHUNG CĄA ĐæI T¯ĀNG NGHIÊN CĆU. Đ¿c điÅm phân bç và tuổi cąa đçi t°āng nghiên cću.

Đ¿c điÅm và giãi cąa đçi t°āng nghiên cću. Đ¿c điÅm cận lâm sàng ç nhóm bÉnh nhân nhiÇm HBV m¿n. PHÂN Bæ KIÄU GEN VÀ ALEN CĄA CÁC BIÀN THÄ PD-1.9 VÀ rs2297136, rs4143815 æ CÁC NHÓM NGHIÊN CĆU. PHÂN Bæ HAPLOTYPE æ CÁC NHÓM NGHIÊN CĆU.

Phân bç haplotype cąa 2 SNP trên exon 5 cąa gen PD-1 ç các nhóm nghiên cću. Phân bç haplotype cąa gen PD-1 ç các nhóm nghiên cću. Phân bç haplotype cąa gen PD-L1 ç các nhóm nghiên cću. NèNG Đà PROTEIN sPD-1 và sPD-L1.

Néng đá protein sPD-1. Néng đá protein sPD-L1. T°¢ng quan giăa néng đá sPD-1 và sPD-L1. MæI LIÊN QUAN GIĂA KIÄU GEN VÀ NèNG Đà sPD-1, sPD-L1.

Mçi liên quan giăa kiÅu gen PD-1 và néng đá protein sPD-1. Mçi liên quan giăa kiÅu gen PD-L1 vãi néng đá protein sPD-L1. 86 CH¯¡NG 4: BÀN LUÀN. PHÂN Bæ KIÄU GEN VÀ ALEN CĄA MàT Sæ ĐA HÌNH Đ¡N GEN PDCD1 VÀ CD274 æ BÈNH NHÂN NHIÆM VIRUS VIÊM GAN B M¾N TÍNH VÀ NG¯äI KHäE M¾NH.

MæI LIÊN QUAN GIĂA MàT Sæ ĐA HÌNH Đ¡N GEN PDCD1, CD274 VÀ NèNG Đà PROTEIN HUYÀT T¯¡NG sPD-1, sPD-L1 VâI MàT Sæ THÄ BÈNH LÂM SÀNG æ BÈNH NHÂN NHIÆM VIRUS VIÊM GAN B M¾N TÍNH. 118 H¯àNG NGHIÊN CĆU TIÀP THEO. 120 DANH MĂC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CĆU Đà CÔNG Bà LIÊN QUAN ĐÀN LUÀN ÁN TÀI LIÈU THAM KHÀO PHĂ LĂC DANH MĂC CÁC TĈ VIÀT TÂT Tĉ viÁt tÃt TiÁng Anh TiÁng ViÉt a.a Amino acid Acid amin AHB Acute hepatitis B virus Viêm gan virus B cấp ALT Alanine transaminase APC Antigen presenting cell TÁ bào trình diÉn kháng nguyên AST Aspartate transaminase cccDNA Covalently closed circular DNA d¿ng vòng DNA DC Dendritic cell TÁ bào gai HBV Hepatitis B virus Virus viêm gan B HCC Hepatocellular cancer Ung th° biÅu mô tÁ bào gan HCV Hepatitis C virus Virus viêm gan C INR International normalized ratio ITIM Immunoreceptor tyrosine- Motif ćc chÁ phă thuác thă thÅ based inhibitory motif tyrosine ITSM Immunoreceptor tyrosine- Motif chuyÅn phă thuác thă thÅ based switch motif tyrosine LC Liver cirrhosis X¢ gan LCMV Lymphocytic chriomeningitis Virus gây viêm màng não virus lympho MHC Major Histocompatibility Phćc hāp hòa hāp mô chą yÁu Complex mPD-1 membrane PD-1 Protein PD-1 d¿ng gắn màng mPD-L1 membrane PD-L1 Protein PD-L1 d¿ng gắn màng NA Nucleos(t)ide analogue Ho¿t chất t°¢ng tự Nuclos(t)ide Tĉ viÁt tÃt TiÁng Anh TiÁng ViÉt NK Natural killer cell TÁ bào giÁt tự nhiên NKT Natural killer T cell TÁ bào T giÁt tự nhiên SNP Single nucleotide Đa hình đ¢n nucleotid polymorphism sPD-1 Soluble PD-1 Protein PD-1 d¿ng hòa tan sPD-L1 Soluble PD-L1 Protein PD-L1 d¿ng hòa tan VGMT Viêm gan m¿n tính XG X¢ gan DANH MĂC BÀNG Bảng 2. Đánh giá chćc năng gan theo Child - Pugh.

Phân chia giai đo¿n HCC theo BCLC. Trình tự méi cąa phản ćng PCR. Phân bç và tuổi ç các nhóm nghiên cću. Phân bç giãi tính cąa các nhóm nghiên cću.

Đ¿c điÅm cận lâm sàng ç nhóm bÉnh nhân nhiÇm HBV m¿n .1 ç nhóm bÉnh nhân nhiÇm virus viêm gan B m¿n tính và ng°åi khåe m¿nh .1 ç các nhóm bÉnh nhân nhiÇm virus viêm gan B m¿n.5 ç nhóm bÉnh nhân nhiÇm HBV m¿n và ng°åi khåe m¿nh .5 ç các nhóm bÉnh nhân nhiÇm virus viêm gan B m¿n.9 ç nhóm bÉnh nhân nhiÇm virus viêm gan B m¿n tính và ng°åi khåe m¿n .9 ç các nhóm bÉnh nhân nhiÇm virus viêm gan B m¿n tính. Đa hình rs2297136 ç nhóm bÉnh nhân và ng°åi khåe m¿nh. Đa hình rs2297136 ç các nhóm bÉnh nhân nhiÇm virus viêm gan B m¿n. Đa hình rs4143815 ç nhóm bÉnh nhân và ng°åi khåe m¿nh.

Đa hình rs4143815 ç các nhóm bÉnh nhân nhiÇm virus viêm gan B m¿n. Phân bç haplotype ç nhóm bÉnh nhân nhiÇm HBV m¿n và nhóm ng°åi khåe m¿nh. Mçi liên quan giăa các haplotype PD-1.9 vãi các thÅ bÉnh cąa bÉnh nhân nhiÇm HBV m¿n tính. Phân bç haplotype ç nhóm ng°åi khåe m¿nh và nhóm nhiÇm HBV m¿n.

Phân bç các haplotype điÅn hình ç các nhóm bÉnh nhân nhiÇm virus viêm gan B m¿n tính. Mçi liên quan haplotype PD-1.9 vãi các thÅ bÉnh ç bÉnh nhân nhiÇm HBV m¿n. Phân bç haplotype gen PD-L1 ç nhóm ng°åi khåe m¿nh và nhóm bÉnh nhân nhiÇm virus viêm gan B m¿n. 78 DANH MĂC HÌNH Hình 1.

Cấu trúc phân tā cąa virus viêm gan B. Các pha cąa nhiÇm virus viêm gan B m¿n tính. TiÁn triÅn lâm sàng ç bÉnh nhân nhiÇm virus viêm gan B. Đáp ćng miÇn dách trong nhiÇm virus viêm gan B.

Thuçc điÃu trá nhiÇm HBV m¿n tính đã đ°āc chấp nhận. Tín hiÉu PD-1 ćc chÁ sự ho¿t hóa cąa tÁ bào lympho T. Cấu trúc gen PD-1. Cấu trúc gen, mRNA và protein PD-L1.

Nguyên lý ph°¢ng pháp T- ARMS PCR. Hình ảnh mô phång điÉn di sản ph¿m PCR cąa đa hình rs2297136 sau phản ćng T- ARMS PCR. Hình ảnh mô phång điÉn di sản ph¿m PCR cąa đa hình rs4143815 sau phản ćng T- ARMS PCR. Hình ảnh điÉn di sản ph¿m PCR PD-1.

Hình ảnh đ¿i diÉn giải trình tự gen xác đánh tính đa hình PD-1. Hình ảnh điÉn di sản ph¿m PCR PD-1.