MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Nông nghiê ̣p, nông thôn luôn tồ n ta ̣i khách quan tr ong mo ̣i chế đô ̣ xã hô ̣i và có vị trí, vai trò quan tro ̣ng đố i với sự phát triể n của các quố c gia trên thế giới. Trong thời đại ngày nay , nhờ ứng du ̣ng những thành tựu khoa ho ̣c công nghê ̣ tiên tiế n vào quá trình sản xuất , đã ch o phép con người làm ra nhiề u sản phẩ m với chấ t lươ ̣ng cao, không ngừng nâng cao đời số ng vâ ̣t chấ t , tinh thầ n của xã hô ̣i , nhưng vẫn chưa có sản phẩm cơ bản nào thay thế được thức ăn cho con người. Viê ̣c phát triể n nông nghiệp, nông thôn theo hướng CNH, HĐH trở thành nhiệm vụ cấp thiết.
“Công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp là quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hoá lớn, gắn với công nghiệp chế biến và thị trường; thực hiện cơ khí hoá, điện khí hoá, thuỷ lợi hoá, ứng dụng các thành tựu khoa học, công nghệ, trước hết là công nghệ sinh học, đưa thiết bị, kỹ thuật và công nghệ hiện đại vào các khâu sản xuất nông nghiệp nhằm nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh của nông sản hàng hoá trên thị trường. Công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông thôn là quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng tăng nhanh tỉ trọng giá trị sản phẩm và lao động các ngành công nghiệp và dịch vụ; giảm dần tỉ trọng sản phẩm và lao động nông nghiệp; xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội, quy hoạch phát triển nông thôn, bảo vệ môi trường sinh thái; tổ chức lại sản xuất và xây dựng quan hệ sản xuất phù hợp; xây dựng nông thôn dân chủ, công bằng, văn minh, không ngừng nâng cao đời sống vật chất và văn hoá của nhân dân ở nông thôn” [37, tr. Nghiên cứu, tổng kết, đánh giá những thành công, hạn chế trong quá trình thực hiện CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn sẽ làm rõ tính đúng đắn, sáng tạo của Đảng, qua đó rút ra những kinh nghiệm, góp phần hoàn thiện chủ trương của Đảng về phát triển nông nghiệp, nông thôn theo hướng CNH, HĐH. Trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước, Đảng bộ tỉnh Phú Thọ đã cụ thể hóa đường lối của Đảng phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.
Hầu hết các mục tiêu đặt ra trong mỗi giai đoạn đều đạt kế hoạch, an ninh lương thực được đảm 6 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com bảo, đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân không ngừng được nâng cao. Tuy nhiên, việc thực hiện đường lối CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn của Đảng bộ tỉnh Phú Thọ còn nhiều vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, giải quyết, điều chỉnh. Việc nghiên cứu, tổng kết, đánh giá khách quan, khoa học về những kết quả, hạn chế trong quá trình Đảng bộ tỉnh Phú Thọ lãnh đạo thực hiện CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn từ khi tỉnh được tái lập, từ đó rút ra những kinh nghiệm nhằm đẩy mạnh CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn trên địa bàn tỉnh trong giai đoạn hiện tại là việc làm cần thiết, có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc. Với lý do trên, tôi chọn đề tài “Đảng bộ tỉnh Phú Thọ lãnh đạo thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn từ năm 1997 đến năm 2010” làm luận án tiến sĩ Lịch sử, chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam.
Mục đích và nhiệm vụ của luận án 2. Mục đích của luận án Từ góc độ Lịch sử Đảng, luận án làm sáng tỏ sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh Phú Thọ đối với CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn trên địa bàn tỉnh từ năm 1997 đến năm 2010; đưa ra những nhận xét, đánh giá về ưu điểm, hạn chế và bước đầu rút ra một vài kinh nghiệm chủ yếu về sự lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng bộ. Nhiệm vụ của luận án Tập hợp, hệ thống hóa tư liệu liên quan đến đề tài. Phân tích, đánh giá những nhân tố tác động đến quá trình CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn của Đảng bộ tỉnh Phú Thọ Trình bày, tái hiện lại quá trình Đảng bộ Phú Thọ vận dụng chủ trương của Đảng trong lãnh đạo, chỉ đạo CNH, HĐH nông nghiệp nông thôn trên địa bàn tỉnh.
Đánh giá những ưu , khuyết điểm của Đảng bộ tỉnh Phú Thọ trong quá trình lãnh đạo thực hiê ̣n CNH , HĐH nông nghiệp , nông thôn; bước đầ u đúc kết mô ̣t số kinh nghiệm chủ yếu từ thực tiễn lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn của Đảng bộ tỉnh Phú Thọ từ năm 1997 đến năm 2010. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận án 3.1 Đối tượng nghiên cứu 7 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Chủ trương, giải pháp CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn của Đảng bộ tỉnh Phú Thọ và quá trình CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn Phú Thọ dưới sự chỉ đạo của Đảng bộ từ năm 1997 đến năm 2010.2 Phạm vi nghiên cứu Về nội dung: Nghiên cứu những nhân tố tác động đến CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn ở Phú Thọ và quá trình Đảng bộ tỉnh Phú Thọ vận dụng chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước trong lãnh đạo, chỉ đạo CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn trên địa bàn tỉnh từ năm 1997 đến năm 2010 trên ba nội dung chủ yếu: thực hiện chuyển dịch CCKT nông nghiê ̣ p, nông thôn ; đưa các tiến bộ khoa học công nghê ̣ vào sản xuấ t và đời sống ; tăng cường phát triể n kế t cấ u ha ̣ tầ ng kinh tế - xã hội, củng cố, xây dựng quan hê ̣ sản xuấ t ở nông thôn. Về không gian: Địa bàn nghiên cứu của luận án là tỉnh Phú Thọ. Tuy nhiên, trong điều kiện có thể, đề tài có sự liên hệ với các địa phương khác, trước hết là một số tỉnh cùng khu vực.
Về thời gian: Luận án lấy mốc thời gian từ năm 1997, là năm tỉnh Phú Thọ được tái lập, trên cơ sở chia tách tỉnh Vĩnh Phú, đây cũng là năm tiến hành Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Phú Thọ lần thứ XIV. Năm 2005 là mốc kết thúc nhiệm kỳ Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ XV. Năm 2010 là thời điểm kết thúc thập niên đầu của thế kỷ XXI, là năm diễn ra Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ XVII. Để làm nổi bật quá trình thực hiện CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn ở tỉnh Phú Thọ từ năm 1997 đến năm 2010, tác giả có đề cập đến thời gian trước năm 1997 ở mức độ cần thiết, nhằm tìm hiểu một số chủ trương và kết quả về nông nghiệp, nông thôn của tỉnh Phú Thọ trước khi tỉnh được tái lập.
Nguồn tài liệu và phƣơng pháp nghiên cứu 4.1 Nguồn tài liệu Các văn kiện của Đảng và Nhà nước Việt Nam, của Đảng bộ và UBND tỉnh Phú Thọ về CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn; các tài liệu lưu trữ tại Tỉnh ủy, UBND tỉnh, cũng như tài liệu lưu trữ tại cơ quan lưu trữ, thống kê tỉnh Phú Thọ và các báo cáo của các sở, ban, ngành. là nguồn tài liệu gốc, tin cậy của luận án. 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2010 Các công trình nghiên cứu về CNH, HĐH nói chung và CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn nói riêng đã xuất bản, các luận văn, luận án có liên quan là nguồn tài liệu quan trọng, giúp luận án đi sâu nghiên cứu các chiều cạnh của vấn đề. Các sách về lịch sử tỉnh Phú Thọ và lịch sử Đảng bộ tỉnh Phú Thọ là tài liệu giúp luận án nhìn rõ hơn các sự kiện của vấn đề nghiên cứu trong tiến trình phát triển chung.2 Phương pháp nghiên cứu Luâ ̣n án đươ ̣c thực hiê ̣n trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh; quan điểm “nhìn thẳng vào sự thật, đánh giá đúng sự thật, nói rõ sự thật” của Đảng Cộng sản Việt Nam; đường lối, chủ trương của Đảng về phát triển nông nghiệp, nông thôn trong những năm đổi mới.
Phương pháp nghiên cứu chủ yếu là phương pháp lịch sử và phương pháp lôgic. Ngoài ra, luận án còn sử dụng các phương pháp khác như phân tích - tổng hợp, thống kê, so sánh, điều tra khảo sát thực tế. phù hợp với yêu cầu của từng nội dung luận án. Những đóng góp mới và ý nghĩa thực tiễn của luận án Hê ̣ thố ng hóa các chủ trương , biện pháp của Đảng bộ tỉnh Phú Thọ lãnh đạo thực hiện CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn từ năm 1997 đến năm 2010.
Mô ̣t số kinh nghiệm của luận án có thể gợi mở , đóng góp vào việc hoàn thiện chủ trương lãnh đạo, chỉ đạo sự nghiệp CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn của Đảng ở tỉnh Phú Thọ, nâng cao hiệu lực và hiệu quả quản lý phát triển nông nghiệp, nông thôn trên địa bàn trong giai đoạn hiện nay. Kết quả nghiên cứu của luận án có thể làm tài liệu tham khảo cho các cấp ủy Đảng tỉnh Phú Thọ trong quá trình tổ chức, chỉ đạo thực hiện CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn ở địa phương; Luận án có thể làm tư liệu tham khảo để nghiên cứu lịch sử Đảng bộ tỉnh và lịch sử tỉnh Phú Thọ giai đoạn 1997- 2010. Bố cục của luận án Ngoài các phần mở đầu , kết luận , mục lục , danh mu ̣c công trình khoa ho ̣c của tác giả liên quan đến luâ ̣n án , danh mu ̣c tài liệu tham khảo và ph ụ lục, luận án gồm 4 chương, 09 tiết.2010 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2010 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1.1 Các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án Hiê ̣n nay , trong thời kỳ đẩ y ma ̣nh CNH , HĐH vấ n đề NN, ND, NT chiế m mô ̣t vi ̣trí đă ̣c biê ̣t quan tro ̣ng trong chiế n lươ ̣c phát triể n kinh tế – xã hội của đất nước, thu hút sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và các nhà khoa học. Vì vậy, việc nghiên cứu đường lối CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn trở thành đề tài hấp dẫn , được nhiều nhà khoa học quan tâm nghiên cứu ở các góc độ lịch sử , kinh tế, xã hội học.
Kết quả các công trình đã được các nhà khoa học nghiên cứu có thể khái quát và phân thành một số nhóm sau: 1.