Nghiên Cứu Chính Sách Hướng Biển Của Chúa Nguyễn Trong Thế Kỷ XVI - XVIII

Luận án tiến sĩ phân tích nhận thức về biển và chính sách hướng biển của các chúa nguyễn đàng trong thế kỷ xvi thế kỷ xviii, xây dựng cơ sở lý luận, kiểm chứng thực nghiệm, đóng

• Tác giả: Nguyễn Thị Ngọc Thảo
• Người hướng dẫn: PGS. Hoàng Anh Tuấn
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lịch sử
• Đề tài: Nghiên Cứu Chính Sách Hướng Biển Của Chúa Nguyễn Trong Thế Kỷ XVI - XVIII
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Chính Sách Hướng Biển Chúa Nguyễn

Nghiên cứu về chính sách hướng biển của Chúa Nguyễn không chỉ khám phá nguồn sống và tài nguyên, mà còn là cánh cửa hội nhập khu vực và thế giới. Câu tục ngữ "phong tục trên núi xuống, văn minh từ biển vào" thể hiện vai trò quan trọng của biển trong việc tiếp xúc với các yếu tố bên ngoài. Chúa Nguyễn coi biển là môi sinh quan trọng và là cánh cửa bang giao quốc tế, thương mại. Từ giữa thế kỷ XVI đến giữa thế kỷ XVIII, chúa Nguyễn có công lớn trong việc khai phá, mở rộng lãnh thổ phía nam, bao gồm cả đất liền và các vùng biển đảo như Hoàng Sa và Trường Sa. Các chúa Nguyễn là những người tiên phong góp phần tạo lập hình hài Việt Nam. Nghiên cứu về lịch sử Đàng Trong thời kỳ này cung cấp một góc nhìn sâu sắc về những đóng góp của các chúa Nguyễn. Bên cạnh đó, với đường bờ biển dài, yếu tố biển đã thâm nhập sâu vào đời sống và văn hóa Việt Nam. Ý thức hướng biển đã tồn tại từ sớm, nhưng đến thời kỳ các chúa Nguyễn mới phát triển toàn diện hơn. Nghiên cứu này có ý nghĩa khoa học và thực tiễn, góp phần soi sáng một vấn đề sử học lý thú và đúc rút kinh nghiệm cho việc khai thác và bảo vệ chủ quyền biển đảo.

1.1. Bối Cảnh Nghiên Cứu Lịch Sử Việt Nam Thế Kỷ XVI XVIII

Nghiên cứu đặt trong bối cảnh lịch sử Việt Nam thế kỷ XVI-XVIII, giai đoạn hình thành và phát triển của Đàng Trong. Giai đoạn này chứng kiến sự phân chia đất nước và những nỗ lực mở rộng lãnh thổ về phía Nam. Việc nghiên cứu bối cảnh giúp hiểu rõ hơn về động lực thúc đẩy chính sách hướng biển.

1.2. Tầm Quan Trọng Của Nghiên Cứu Chính Sách Hướng Biển

Nghiên cứu về chính sách hướng biển có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh hiện nay, khi Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển kinh tế biển và bảo vệ chủ quyền biển đảo. Những kinh nghiệm lịch sử từ thời chúa Nguyễn có thể cung cấp những bài học quý giá cho việc hoạch định chính sách hiện tại.

II. Thách Thức Nghiên Cứu Chính Sách Hướng Biển Chúa Nguyễn

Nghiên cứu về chính sách hướng biển của Chúa Nguyễn gặp phải nhiều thách thức. Một trong số đó là sự thiếu hụt về nguồn tư liệu gốc, đặc biệt là các văn bản chính sách chính thức. Phần lớn thông tin về chính sách được suy luận từ các hoạt động thực tiễn. Bên cạnh đó, việc đánh giá hiệu quả của chính sách hướng biển cũng gặp khó khăn do thiếu các số liệu thống kê và phân tích định lượng. Ngoài ra, việc diễn giải các sự kiện lịch sử và quan điểm khác nhau giữa các nhà nghiên cứu cũng là một thách thức. Cần có một phương pháp tiếp cận khách quan và toàn diện để giải quyết những thách thức này.

2.1. Khó khăn trong tiếp cận nguồn sử liệu gốc

Nguồn sử liệu gốc về thời kỳ chúa Nguyễn, đặc biệt là các văn bản liên quan đến chính sách hướng biển, còn hạn chế. Điều này đòi hỏi nhà nghiên cứu phải khai thác tối đa các nguồn sử liệu gián tiếp và sử dụng phương pháp phân tích liên ngành để có được cái nhìn toàn diện nhất.

2.2. Tính khách quan trong đánh giá chính sách hướng biển

Việc đánh giá chính sách hướng biển của chúa Nguyễn cần đảm bảo tính khách quan, tránh các yếu tố chủ quan hoặc định kiến. Cần xem xét chính sách trong bối cảnh lịch sử cụ thể và so sánh với các chính sách tương tự của các quốc gia khác trong khu vực.

2.3. Giải quyết mâu thuẫn trong các nghiên cứu lịch sử

Tồn tại những mâu thuẫn trong các nghiên cứu lịch sử về thời kỳ chúa Nguyễn và chính sách hướng biển. Cần phân tích và đánh giá cẩn thận các nguồn thông tin khác nhau để đưa ra kết luận có căn cứ.

III. Cách Chúa Nguyễn Phát Triển Thương Mại Biển Thế Kỷ XVII

Các Chúa Nguyễn đã xây dựng và thực hiện nhiều chính sách để phát triển thương mại biển. Họ khuyến khích các thương nhân nước ngoài đến buôn bán tại các cảng biển của Đàng Trong. Đồng thời, họ cũng xây dựng một hệ thống quản lý thương mại hiệu quả, bao gồm việc thu thuế và kiểm soát hàng hóa. Chính sách này đã giúp Đàng Trong trở thành một trung tâm thương mại quan trọng trong khu vực Đông Nam Á. Giao thương phát triển mang lại sự thịnh vượng kinh tế cho Đàng Trong.

3.1. Chính sách thu hút thương nhân ngoại quốc

Các Chúa Nguyễn đã ban hành nhiều chính sách ưu đãi để thu hút các thương nhân từ các quốc gia như Nhật Bản, Trung Quốc, Hà Lan, Anh... đến buôn bán tại các cảng biển của Đàng Trong. Việc này đã tạo ra một môi trường thương mại sôi động và đa dạng.

3.2. Xây dựng hệ thống quản lý thương mại hiệu quả

Để quản lý và kiểm soát thương mại, các Chúa Nguyễn đã xây dựng một hệ thống quản lý chặt chẽ, bao gồm việc thành lập các cơ quan chuyên trách, quy định về thuế và lệ phí, kiểm soát hàng hóa xuất nhập khẩu. Hệ thống này giúp đảm bảo nguồn thu ngân sách và duy trì trật tự thương mại.

3.3. Vai trò của các cảng biển quan trọng thời Chúa Nguyễn

Các cảng biển như Hội An, Thanh Hà, Nước Mặn đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển thương mại biển thời chúa Nguyễn. Đây là những trung tâm giao dịch hàng hóa sầm uất, nơi tập trung các hoạt động mua bán, trao đổi hàng hóa giữa các thương nhân trong và ngoài nước.

IV. Hướng Dẫn Quản Lý và Bảo Vệ Chủ Quyền Biển Chúa Nguyễn

Các Chúa Nguyễn đã thực hiện nhiều biện pháp để quản lý và bảo vệ chủ quyền biển, bao gồm việc xây dựng lực lượng hải quân hùng mạnh, thiết lập hệ thống tuần tra, kiểm soát trên biển, và xác lập chủ quyền đối với các quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Những biện pháp này đã giúp bảo vệ an ninh và chủ quyền của Đàng Trong trên biển, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển thương mại và kinh tế biển. Bảo vệ chủ quyền biển là yếu tố then chốt để duy trì sự ổn định và phát triển của Đàng Trong.

4.1. Xây dựng lực lượng hải quân hùng mạnh

Các Chúa Nguyễn đã chú trọng xây dựng lực lượng hải quân hùng mạnh, trang bị vũ khí hiện đại, đóng tàu chiến lớn. Lực lượng này có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ bờ biển, tuần tra kiểm soát và đối phó với các thế lực thù địch trên biển.

4.2. Thiết lập hệ thống tuần tra và kiểm soát trên biển

Để kiểm soát và bảo vệ vùng biển, các Chúa Nguyễn đã thiết lập một hệ thống tuần tra, kiểm soát chặt chẽ. Các tàu thuyền của hải quân thường xuyên tuần tra trên biển, kiểm soát tàu thuyền ra vào, ngăn chặn các hoạt động buôn lậu và xâm phạm chủ quyền.

4.3. Xác lập chủ quyền đối với Hoàng Sa và Trường Sa

Các Chúa Nguyễn đã thực hiện nhiều hoạt động để xác lập và khẳng định chủ quyền đối với các quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, như cử người ra khai thác tài nguyên, xây dựng công trình, cắm mốc chủ quyền. Những hoạt động này thể hiện ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo của các Chúa Nguyễn.

V. Ảnh Hưởng Chính Sách Hướng Biển Đến Đại Việt Thế Kỷ XVII

Chính sách hướng biển của các Chúa Nguyễn đã có tác động sâu sắc đến sự phát triển của Đàng Trong và Đại Việt. Nó thúc đẩy kinh tế phát triển, tăng cường giao lưu văn hóa, và củng cố vị thế của Đại Việt trong khu vực. Tuy nhiên, chính sách này cũng gây ra những thách thức, như sự cạnh tranh với các quốc gia khác và nguy cơ xâm lược từ bên ngoài. Cần đánh giá khách quan cả những tác động tích cực và tiêu cực của chính sách hướng biển.

5.1. Tác động đến sự phát triển kinh tế của Đàng Trong

Chính sách hướng biển đã thúc đẩy thương mại phát triển, thu hút đầu tư nước ngoài, tạo công ăn việc làm cho người dân, và tăng nguồn thu ngân sách cho Đàng Trong. Kinh tế biển trở thành một động lực quan trọng cho sự phát triển của Đàng Trong.

5.2. Tăng cường giao lưu văn hóa với các quốc gia khác

Thương mại biển đã tạo điều kiện cho giao lưu văn hóa giữa Đàng Trong và các quốc gia khác. Các thương nhân, nhà truyền giáo, và nhà du hành đã mang đến những kiến thức, ý tưởng, và sản phẩm mới, làm phong phú thêm đời sống văn hóa của Đàng Trong.

5.3. Củng cố vị thế của Đại Việt trong khu vực

Việc phát triển thương mại biển và xây dựng lực lượng hải quân hùng mạnh đã giúp Đại Việt củng cố vị thế của mình trong khu vực Đông Nam Á. Đại Việt trở thành một quốc gia có tiếng nói và ảnh hưởng lớn trong khu vực.

VI. Kết Luận và Bài Học Chính Sách Hướng Biển Chúa Nguyễn

Nghiên cứu chính sách hướng biển của Chúa Nguyễn cung cấp nhiều bài học quý giá. Ý thức về biển và chủ quyền biển đảo cần được vun đắp và phát huy. Cần có một chính sách biển toàn diện, kết hợp phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường, và đảm bảo an ninh quốc phòng. Hợp tác quốc tế là yếu tố quan trọng để giải quyết các vấn đề biển đảo. Những bài học này có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang hướng tới mục tiêu trở thành một quốc gia mạnh về biển, giàu từ biển.

6.1. Ý thức về biển và chủ quyền biển đảo

Cần nâng cao ý thức về vai trò quan trọng của biển đối với sự phát triển kinh tế, xã hội, và an ninh quốc phòng. Đồng thời, cần khẳng định và bảo vệ chủ quyền biển đảo của Việt Nam trên cơ sở luật pháp quốc tế.

6.2. Xây dựng chính sách biển toàn diện

Cần xây dựng một chính sách biển toàn diện, kết hợp phát triển kinh tế biển, bảo vệ môi trường biển, và đảm bảo an ninh quốc phòng trên biển. Chính sách này cần được xây dựng trên cơ sở khoa học và phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam.

6.3. Tăng cường hợp tác quốc tế về biển

Cần tăng cường hợp tác quốc tế với các quốc gia và tổ chức quốc tế trong khu vực và trên thế giới về các vấn đề biển đảo, như bảo vệ môi trường biển, chống khai thác bất hợp pháp, giải quyết tranh chấp trên biển bằng biện pháp hòa bình.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: T ng quan tình hình nghiên cứu Để thực hiện được nhiệm vụ nghiên cứu tác giả luận án đã khảo cứu nguồn tài liệu phong phú và đa dạng. Trước tiên, tác giả đề cập đến các nhóm tư liệu về bối cảnh khu vực, thế giới và tư liệu viết về Đàng Trong cho thấy nhân tố nội sinh và ngoại sinh tác động đến nhận thức và chính sách hướng biển của chính quyền chúa Nguyễn ở Đàng Trong. Ngoài ra, luận án khảo cứu nhóm tư liệu về nhận thức và chính sách hướng biển của chúa Nguyễn. Mặt khác, tác giả đề cập đến nhóm tư liệu về hiệu quả và tác động của chính sách hướng biển trên các phương diện.

Chương 2: Nhân tố tác động đến nhận thức và chính sách hướng biển của chúa Nguyễn ở Đàng Trong Nội dung cơ bản của chương đề cập đến từ những nhân tố nội tại như vùng đất mới, dân cư, truyền thống biển. đến những nhân tố khách quan như “thời đại thương mại”, các nhóm thương nhân nước ngoài tác động trực tiếp hoặc gián tiếp đến nhận thức và chính sách hướng biển của chúa Nguyễn Chương 3: Nhận thức về biển của các chúa Nguyễn ở Đàng Trong thế kỷ XVI -XVIII Nội dung cốt lõi của chương đi từ quá trình nhận thức và khai chiếm biển trước thế kỷ XVI cho đến chúa Nguyễn Hoàng đặt nền móng cho một tư duy hướng biển. Sau đó, các chúa Nguyễn kế nhiệm tiếp tục củng cố và phát triển nhận thức và tư duy hướng biển đó và cụ thể hóa bằng hành động. Chương 4: Chính sách hướng biển của các chúa Nguyễn ở Đàng Trong thế kỷ XVI – XVIII Nội dung chương thể hiện rõ quá trình chuyển biến từ tư duy, nhận thức biến đến chính sách hướng biển.

Chính sách đó được tác giả thể hiện rõ nét như chính sách xác lập, thực thi và bảo vệ chủ quyền biển; chính sách khuyến khích giao thương biển như thuế, lưu trú, chính sách với cộng đồng thương nhân ngoại quốc. Chương 5: Một số nhận xét về chính sách hướng biển của chúa Nguyễn ở Đàng Trong thế kỷ XVI – XVIII (LUAN.XVIII) 11 TIEU LUAN MOI download : [e-mail]) chương này tác giả tập trung phân tích tác động của chính sách hướng biển trên các phương diện như: chính trị - bang giao, kinh tế - xã hội, quân sự, văn hóa – tôn giáo. Từ đó tác giả cho thấy vai trò của chính sách hướng biển của chúa Nguyễn thế kỷ XVI – XVIII đối với việc thay đ i diện mạo của Đàng Trong. Cùng với đó là vị trí của Đàng Trong trong hệ thống thương mại biển của khu vực và thế giới.XVIII) 12 TIEU LUAN MOI download : [e-mail]) CHƢƠNG 1 TỔNG QU N T NH H NH NGHI N CỨU 1.

Tổn quan tìn ìn n ên ứu ê ứ ả ơ XVI - XVIII Thời kỳ các chúa Nguyễn được khai mở từ năm 1558 khi chúa Nguyễn Hoàng vào trấn thủ xứ Thuận Hóa và kiêm trấn thủ xứ Quảng Nam (1570). Từ giữa thế kỷ XVI đến giữa thế kỷ XVIII, Các chúa Nguyễn đã có công mở rộng lãnh th đến tận vùng đồng bằng sông Cửu Long và phần lãnh hải rộng lớn trên biển Đông. Mở đất Đàng Trong ngoài vùng đất liền chúa Nguyễn tiếp nhận một vùng biển cả rộng lớn nhiều nguồn lợi thiên nhiên. Kế thừa truyền thống biển của cư dân Chămpa, chúa Nguyễn có tư duy hướng biển mạnh m.

Từ việc nhận thức được vai trò quan trọng của biển trong việc phát triển kinh tế, giao thương và đảm bảo an ninh quốc phòng cho Đàng Trong, ngay từ khá sớm chúa Nguyễn đã trú trọng khai thác biển, xác lập chủ quyền biển, đảm bảo an ninh biển và phát triển giao thương biển. Để chúa Nguyễn có sự chuyển biến từ tầm nhìn hướng biển đến những chính sách biển cụ thể như vậy đó là kết quả của nhiều động lực nội sinh và nhân tố ngoại sinh. Thế kỷ XVI – XVIII được coi là “thời đại thương mại” với sự phát triển mạnh m của hải thương chính vì vậy bối cảnh chung của khu vực và quốc tế là những điều kiện mang tính khách quan thôi thúc tư tưởng hướng biển của chúa Nguyễn. Để có hiểu biết sâu sắc về con đường từ nhận thức biển đến chính sách biển của chúa Nguyễn tác giả khảo cứu nhóm tư liệu về ảnh hưởng của bối cảnh khu vực và thế giới đến tư duy hướng biển của chính quyền chúa Nguyễn.

Bức tranh về lịch sử khu vực Đông Nam Á hiện lên một cách sinh động trong các mối liên hệ với thế giới thể hiện qua công trình nghiên cứu chuyên sâu như Anthony Reid (1988), “Southeast Asia in the Age of Commerce 1450 – 1680. Sau đó bốn năm Nicholas Tarling cho ra đời cuốn “The C m ridge History of Southe st Asi hay D. Hall (1997), L ch sử ông N m Á; … Các học giả nước ngoài có nghiên cứu, những khảo cứu kĩ lưỡng về lịch sử khu vực Đông Nam Á trong đó có Đàng Trong của Việt Nam trong sợi dây kết nối với khu vực và thế giới trong kỷ nguyên thương mại sớm. Bên cạnh đó, Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn- ĐHQGHN (2007) cũng cho ra đời cuốn sách “ iệt Nam trong hệ thống th ơng mại châu Á th I- X II … có đề cập tới Đàng Trong trước những biến chuyển của tình hình khu vực thế kỷ XVI – XVIII.

Ngoài ra, cuốn sách cho thấy vị (LUAN.XVIII) 13 TIEU LUAN MOI download : [e-mail]) trí quan trọng của Việt Nam nói chung và Đàng Trong nói riêng trong hệ thống thương mại khu vực. Cùng với hướng nghiên cứu đó thì tác giả Hoàng Anh Tuấn viết trên Tạp ch Nghiên c u L ch sử số 9-10 2008 với nội dung:” tr c iệt N m trong hệ thống th ơng mại i n ông thời c trung đại. Bài viết cũng cho thấy vị trí của Việt Nam thời c trung đại trong hệ thống thương mại khu vực và thế giới. Trong đó nghiên cứu cho thấy sự vận động của Đàng Trong trước sự thay đ i mãnh liệt của hải thương khu vực giai đoạn c trung đại.

Ngoài những nhân tố quốc tế thì bối cảnh khu vực tác động lớn đến việc chúa Nguyễn thực thi hoặc thay đ i chính sách biển trong thời gian trị vì của mình. Đặc biệt là hai quốc gia có tầm ảnh hưởng lớn ở khu vực Đông Bắc Á như Trung Hoa, Nhật Bản. Tác giả Nguyễn Văn Kim (1999), đề cập đến chính sách đóng cửa của một vương quốc đảo như Nhật Bản trong công trình “Ch nh s ch đóng cử c Nhật Bản thời ỳ To ug w : nguyên nhân và hệ quả. Chính sách của chính quyền Mạc Phủ gây hệ quả về kinh tế, chính trị và an ninh đối với hàng loạt các quốc gia Đông Nam Á trong đó có Đàng Trong.

Với những biến đ i trong chính sách ngoại giao của Nhật Bản thì chính quyền Chúa Nguyễn cũng có thay đ i trong chính sách đối ngoại cho phù hợp. Bên cạnh Nhật Bản thì Trung Hoa có mối quan hệ hải thương với Đàng Trong từ thế kỷ XVI. Tác giả Dương Văn Huy (2008) tập trung phân tích ảnh hưởng của “Ngoại th ơng Trung Quốc đối v i hu vực ông N m Á từ th đ n th II hoặc đến năm 2011 với luận án “Ng ời Ho trong xã hội iệt N m nử đầu th I tác giả trình bày một cách có hệ thống về tác động của người Hoa đến khu vực Đông Nam Á nói chung và Đàng Trong nói riêng. Những công trình của các học giả góp phần cung cấp cho giới nghiên cứu cách nhìn t ng quát ngày càng đầy đủ và phong phú hơn về các điều kiện tự nhiên, xã hội, an ninh - chính trị khu vực và thế giới.

Các nhân tố đó tác động không nhỏ đến bối cảnh kinh tế, chính trị của “vùng đất mới” Đàng Trong. Thế kỷ XVI – XVIII cùng với sự phát triển mạnh m của chủ nghĩa tư bản phương Tây vì vậy nguồn nguyên liệu, thị trường, lao động… của thế giới phương Đông thu hút một lực lượng lớn các thương nhân phương Tây đến với phương Đông. Cũng trong xu hướng đó một số lượng lớn thương nhân ngoại quốc cũng đến với Đàng Trong. Gần đây, tác giả Hoàng Anh Tuấn (2016), xuất bản cuốn “Th ơng mại th gi i và hội nhập c iệt N m th I– III bằng các nguồn tư liệu xác thực khai thác trong kho lưu trữ Anh, Hà Lan tác giả đã phân tích sự xâm nhập của các đế chế (LUAN.XVIII) 14 TIEU LUAN MOI download : [e-mail]) đại dương và hệ quả của quá trình ấy đối với xã hội châu Á.

Nghiên cứu về mối quan hệ thương mại Đông - Tây thời kỳ này có các công trình nghiên cứu của tác giả Nguyễn Mạnh Dũng (2011), "Qu trình xâm nhập c h p vào iệt N m từ cuối th II đ n giữ th I - Nguyên nhân và hệ quả ", hay Đặng Thị Yến (2011), Qu trình thâm nhập ông Á c ng ời Bồ ào Nh th I- XVII và những mối liên hệ v i ại iệt … đã có nhiều bài viết đề cập đến hoạt động của hải thương Nhật Bản, Trung Hoa, Bồ Đào Nha, Anh, Hà Lan. ở khu vực Đông Nam Á và Đàng Trong. Trước thách thức chính trị mang tính thời đại thì các quốc gia trong khu vực trong đó có Đàng Trong có nhận thức và hành động cụ thể để dự nhập vào hệ thống thương mại khu vực và thế giới. Ngoài nhân tố thương mại khu vực thì nhân tố thương mại quốc tế giúp Đàng Trong không chỉ trở thành một thị trường nội địa sôi động mà còn là một trung tâm thương mại tầm khu vực và quốc tế.

Thương nhân nước ngoài người Bồ Đào Nha, người Hà Lan, người Anh, người Pháp… đến góp phần thay đ i diện mạo Đàng Trong. Trong cuốn sách của Maybon Charles “Những ng ời châu Âu ở n c An N m do Nguyễn Thừa Hỷ dịch (2006) đã cho thấy hoạt động của những người châu Âu ở Đàng Trong và Đàng Ngoài. Với sự xuất hiện của những người châu Âu đã thúc đẩy cho chính quyền Đàng Trong mạnh dạn hơn khi mở cánh cửa với thế giới phương Tây. Ngoại thương Việt Nam đã phát triển mạnh m.

Theo hướng nghiên cứu đó tác giả Thành Thế Vỹ đã viết cuốn “Ngoại th ơng iệt N m hồi th II, III và đầu XIX (1961). Cuốn sách đã phác họa sự phát triển mạnh m của ngoại thương Việt Nam trong đó có sự góp mặt không nhỏ của lực lượng thương nhân cùng với các thương thuyền nước ngoài.