CHƯƠNG 1. MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI CHẤT LƯỢNG DỊCH VỤ ĂN UỐNG TẠI NHÀ HÀNG 1. Khái luận về chất lượng dịch vụ ăn uống tại nhà hàng 1. Một số khái niệm cơ bản 1.
Nhà hàng Theo TS Vũ Thị Hòa và TS Nguyễn Vũ Hà (đồng tác giả cuốn “Giáo trình lí thuyết Nghiệp vụ nhà hàng” – Trường Cao Đẳng Du lịch Hà Nội): “Nhà hàng được định nghĩa là một cơ sở kinh doanh chuyên chế biến và phục vụ các sản phẩm ăn uống nhằm đáp ứng nhu cầu thiết yếu và các nhu cầu khác của khách hàng với mục đích chủ yếu là thu lợi nhuận Theo thông tư số 18/1999/TT-BTM ngày 19/05/1999 của bộ thương mại về hướng dẫn điều kiện kinh doanh nhà hàng ăn uống, quán ăn bình dân thì: Nhà hàng ăn uống là cơ sở chế biến và bán các sản phẩm ăn uống có chất lượng cao, có cơ sở vật chất, trang thiết bị và phương thức phục vụ tốt, đáp ứng được tốt nhu cầu của mọi đối tượng khách hàng. Theo giáo trình ‘Quản lý nhà hàng và Bar’, Nguyễn Duy Anh Kiệt: “Nhà hàng là nơi cung cấp dịch vụ ăn uống cho thực khách. Hay nói cách khác là nơi bán thức ăn và nước uống cho những người có nhu cầu. Đã được gọi là nhà hàng thì cần đảm bảo các tiêu chí sau đây đạt được một đẳng cấp nhất định: chất lượng thức ăn và nước uống (Food and beverage), menu tương đối đa dạng, đồng phục nhân viên tươm tất, nhân viên phục vụ chuyên nghiệp, vệ sinh an toàn thực phẩm, trang thiết bị tốt,… Với nhu cầu ngày càng đa dạng thì một số nhà hàng còn tổ chức tiệc, hội nghị, hội thảo,.
cho các khách hàng” Nhà hàng được hiểu là một cơ sở chuyên kinh doanh các sản phẩm ăn uống nhằm thu hút lợi nhuận, phục vụ nhiều đối tượng khách khác nhau và phục vụ theo nhu cầu của khách với nhiều loại hình khác nhau. Sản phẩm của nhà hàng: Sản phẩm của nhà hàng là các sản phẩm vật chất như món ăn, đồ uống và các sản phẩm dịch vụ như phục vụ, dịch vụ tiệc, vận chuyển món ăn, tư vấn khách hàng. Chất lượng dịch vụ ăn uống Dịch vụ: Theo ISO 9004:”Dịch vụ là kết quả mang lại nhờ các hoạt động tương tác giữa người cung cấp và khách hàng, cũng như nhờ hoạt động của nhà cung ứng để đáp lại nhu cầu của người tiêu dùng” Theo Philip Kotler: “Dịch vụ là bất kỳ hoạt động hay lợi ích nào mà chủ thể này 7 có thể cung cấp cho chủ thể kia. Trong đó đối tượng cung cấp nhất định phải mang tính vô hình và không dẫn đến bất kỳ quyền sở hữu một vật nào cả.
Còn việc sản xuất dịch vụ có thể hoặc không cần gắn liền với một sản phẩm vật chất nào”. Như vậy nhìn chung có thể hiểu dịch vụ là kết quả của các hoạt động sinh ra do tiếp xúc giữa bên cung ứng và khách hàng nhằm làm thỏa mãn nhu cầu khách hàng Dịch vụ ăn uống: Kinh doanh dịch vụ ăn uống là một mảng không thể thiếu trong xã hội ngày nay. Đặc biệt khi đời sống ngày càng được nâng cao, ăn uống không chỉ là để thỏa mãn nhu cầu sinh lý của con người nữa mà còn để thỏa mãn nhu cầu tâm lý. Ăn uống bên ngoài giúp khách hàng thỏa mãn được các nhu cầu đó và nhà hàng, nhà hàng chính là nơi để khách hàng thỏa mãn các nhu cầu về sinh lý lẫn tâm lý Từ khái niệm dịch vụ, ta có thể hiểu về dịch vụ ăn uống như sau: “Dịch vụ ăn uống là kết quả mang lại nhờ hoạt động tương tác giữa nhà cung cấp dịch vụ ăn uống và những người tiêu dùng có nhu cầu về ăn uống và có khả năng thanh toán, cũng như nhờ có các hoạt động của người cung cấp nhằm đáp ứng nhu cầu ăn uống của khách hàng.
Chất lượng dịch vụ ăn uống: Chất lượng dịch vụ ăn uống là mức cung cấp dịch vụ ăn uống tối thiểu mà một nhà hàng đã lựa chọn nhằm thỏa mãn ở mức độ nhất định dựa theo nhu cầu ăn uống của thị trường khách mục tiêu của mình. Mức cung cấp dịch vụ này phải luôn được đảm bảo duy trì trong suốt quá trình nhà hàng thực hiện hoạt động cung ứng dịch vụ ăn uống tới khách hàng. Kinh doanh dịch vụ ăn uống được hiểu là việc thực hiện một hoặc một số các hoạt động tạo lập, cung ứng dịch vụ ăn uống trên thị trường nhằm mục đích lợi nhuận. Theo Luật ăn toàn thực phẩm 2010 cũng như Thông tư 30/2012/TT-BYT quy định về điều kiện ăn toàn thực phẩm đổi với cơ sở kinh doanh DVAU, kinh doanh thức ăn đường phố đã giải thích Cơ sở kinh doanh DVAU cho rằng: Cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống là cơ sở tổ chức chế biến, cung cấp thức ăn, đồ uống để ăn ngay có địa điểm cố định bao gồm cơ sở chế biến suất ăn sẵn; căng tin kinh doanh ăn uống; bếp ăn tập thể; bếp ăn, nhà hàng ăn uống của khách sạn, khu nghỉ dưỡng; nhà hàng ăn uống; cửa hàng ăn uống; cửa hàng, quầy hàng kinh doanh thức ăn ngay, thực phẩm chín.
Nâng cao chất lượng dịch vụ ăn uống Nâng cao chất lượng dịch vụ Theo TCVN ISO 9001:1996: “Cải tiến chất lượng dịch vụ (nâng cao chất lượng 8 dịch vụ) là những hoạt động được tiến hành trong toàn tổ chức nhằm nâng cao hiệu quả và hiệu suất của các hoạt động và quá trình để tạo thêm lợi ích cho cả tổ chức và khách hàng của tổ chức đó. Nâng cao chất lượng dịch vụ là nỗ lực không ngừng để không những có thể duy trì mà còn có thể nâng cao hơn nữa chất lượng các sản phẩm dịch vụ mà doanh nghiệp đang cung cấp tới khách hàng. Nâng cao chất lượng dịch vụ ăn uống Từ khái niệm nâng cao chất lượng dịch vụ có thể đưa ra khái niệm về chất lượng dịch vụ ăn uống như sau: “Nâng cao chất lượng dịch vụ ăn uống là những hoạt động được tiến hành trong bộ phận kinh doanh ăn uống nhằm nâng cao hiệu quả và hiệu suất của các hoạt động và quá trình cung cấp dịch vụ ăn uống, từ đó tạo nên lợi ích cho nhà cung ứng và các khách hàng sử dụng dịch vụ đó. Một số vấn đề lý thuyết có liên quan 1.
Đặc điểm dịch vụ vụ ăn uống Dịch vụ ăn uống tại nhà hàng mang những đặc điểm của dịch vụ nói chung: Tính vô hình: DVAU đều mang tính vô hình một cách tương đối. Khách hàng hiếm khi nhận được sản phẩm thực từ kết quả hoạt động phục vụ. Khi khách hàng chưa được thưởng thức các món ăn ở nhà hàng thì không thể đánh giá nó như thế nào. Chính tính vô hình của DVAU đã làm khách hàng gặp rất nhiều khó khăn trong việc đánh giá các DVAU cạnh tranh.
Khi muốn tiêu dùng DVAU, khách hàng thường phải dựa vào thông tin, kinh nghiệm hay giá cả của dịch vụ đó để làm cơ sở lựa chọn và đánh giá. Do vậy, các nhà quản trị cần phải hữu hình hóa các dịch vụ thông qua cơ sở vật chất kỹ thuật, con người, giá cả để khách hàng dễ dàng nhận biết và đánh giá. Tính đồng thời: Đây là đặc điểm rất đặc thù của DVAU, là điểm khác biệt cơ bản giữa hàng hóa và dịch vụ. Trong kinh doanh DVAU, quá trình sản xuất và tiêu dùng diễn ra đồng thời, việc tạo ra dịch vụ và tiêu dùng là một thể thống nhất nên khách hàng không thể kiểm tra trước về CLDV.
Khách hàng vừa là người tiêu dùng vừa tham gia vào quá trình tạo ra dịch vụ. Tính không đồng nhất: 9 Do tính đa dạng của dịch vụ và nguồn cung cấp, do dịch vụ vô hình nên không thể đo lường và quy chuẩn hóa chất lượng cụ thể như hàng hóa thông thường được, do khách hàng luôn mong muốn mình được phục vụ riêng biệt nên DVAU thường bị cá nhân hóa và không đồng nhất. Các cơ sở kinh doanh thường rất khó đưa ra các tiêu chuẩn làm thỏa mãn tất cả khách hàng trong mọi hoàn cảnh vì sự thỏa mãn đó phụ thuộc vào sự trông đợi và thỏa mãn của từng khách hàng Tính dễ hư hỏng và không lưu trữ: Do dịch vụ có tính vô hình, sản xuất và tiêu dùng diễn ra đồng thời nên sản phẩm của DVAU rất dễ bị hư hỏng và không thể lưu kho như hàng hóa. Vì thế, nếu không bán hết tất cả sản phẩm dịch vụ tại thời điểm sản xuất thì không thể để dành bán sau đó được nữa.
Các nhà cung ứng cần phải đa dạng hóa loại hình dịch vụ để sử dụng tối đa hóa hệ thống cơ sở vật chất – kỹ thuật, tăng quảng cáo, khuyến mãi trái vụ. Quy trình phục vụ ăn uống Quy trình cung ứng dịch vụ ăn uống tại nhà hàng: Bước 1: Giới thiệu dịch vụ Phòng Marketing của nhà hàng lên kế hoạch, bộ phận lễ tân có trách nhiệm cung cấp các thông tin như: Địa điểm cung ứng DVAU và mức chất lượng của dịch vụ cho khách hàng. Bước 2: Xác định yêu cầu đặt chỗ Khách hàng có thể đặt chỗ thông qua nhiều hình thức như: Đặt chỗ qua điện thoại, qua trung gian,. Nhân viên lễ tân hoặc nhân viên thuộc bộ phận bàn sẽ tiếp nhận và trả lời các thông tin của khách, trong đó cần xác định rõ: Tên khách (đoàn khách) đặt chỗ, thời gian, số lượng, yêu cầu về dịch vụ.
Sau đó nhân viên nhắc lại về thông tin đặt chỗ của khách, nêu rõ hình thức thanh toán, đảm bảo và thời gian chốt lịch cho khách. Bước 3: Đón và xếp chỗ cho khách Khi khách hàng đến nhà hàng dùng bữa, nhân viên phục vụ phải mở cửa, đón khách với thái độ niềm nở, trang phục gọn gàng. Tiếp đó, nhân viên hỏi khách về việc đặt chỗ trước phải dẫn khách đến vị trí đã đặt, mở khăn ăn cho khách, nếu chưa thì đề nghị khách chọn chỗ ngồi ưa thích, dẫn khách đến và mở khăn ăn cho khách. 10 Trường hợp khách đến nhà hàng với số lượng lớn thì cần bố trí thêm chỗ ngồi cho khách và hướng khách tiêu dùng dịch vụ khác trong thời gian chờ đợi nhân viên xếp chỗ.
Bước 4: Giới thiệu thực đơn Sau khi khách hàng ngồi vào bàn, nhân viên bàn phải tỏ ý hoan nghênh, tiếp đó đứng bên phải trao thực đơn cho khách, lễ phép hỏi khách muốn dùng món ăn, đồ uống nào. Nếu khách không biết chọn món nào, nhân viên phải chủ động giới thiệu các món ăn và hương vị của từng món, giúp khách tự chọn.