CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ SỰ HÀI LÒNG CỦA KHÁCH HÀNG TRONG KINH DOANH NHÀ HÀNG 1.1 Khái luận về kinh doanh nhà hàng 1.1 Khái niệm nhà hàng, dịch vụ ăn uống trong nhà hàng Khái niệm nhà hàng Theo giáo trình Quản trị kinh doanh khách sạn, Nhà hàng là nơi phục vụ nhu cầu ăn uống và tạo điều kiện cho khách nghỉ ngơi, thư giãn. Nhà hàng có thể cung cấp dịch vụ từ những bữa ăn bình dân đến các bữa ăn sang trọng với chất lượng đồ ăn và thức uống cao cấp. (Nhà xuất bản Đại học Kinh tế Quốc dân, 2013, trang 63) Theo thông tư số 18/199/TT-BTM của Bộ Thương Mại, nhà hàng ăn uống là cơ sở chế biến và bán các ăn phẩm có chất lượng cao, có cơ sở vậy chất, trang thiết bị và phương pháp phục vụ tốt, đáp ứng nhu cầu của mọi đối tượng nhà hàng.
Theo giáo trình Quản trị kinh doanh nhà hàng, nhà hàng là cơ sở kinh doanh chuyên chế biến và phục vụ các sản phẩm ăn uống nhằm đáp ứng nhu cầu thiết yếu và các nhu cầu khác của khách hàng với mục đích chủ yếu là thu lợi nhuận. Vì vậy có thể rút ra, nhà hàng là một cơ sở chuyên kinh doanh các sản phẩm ăn uống nhằm thu hút lợi nhuận, phục vụ nhiều đối tượng khách khác nhau và phục vụ theo nhu cầu của khách với nhiều loại hình khác nhau. Khái niệm dịch vụ Theo Philip Kotler, dịch vụ được định nghĩa là những hoạt động, lợi ích hoặc sự mãn nguyện mà một bên có thể cung cấp cho bên kia, không tạo ra sản phẩm vật lý. Theo ISO 9004-2:1991E, dịch vụ là kết quả mang lại nhờ các hoạt động tương tác giữa người cung cấp và khách hàng, cũng như nhờ các hoạt động của người cung cấp để đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng.
Theo Christopher & Jochen (2004), dịch vụ là một hoạt động kinh tế tạo nên giá trị và mang lại lợi ích cho khách hàng ở một địa điểm và thời gian nhất định bằng cách đáp ứng những mong muốn của người nhận dịch vụ. Có thể nói dịch vụ là một hoạt động hoặc quá trình mà một cá nhân hoặc tổ chức cung cấp cho khách hàng nhằm đáp ứng nhu cầu hoặc mong muốn của họ. Chất lượng dịch vụ 8 Theo Parasuraman (1985), Chất lượng dịch vụ được xác định bởi sự khác biệt giữa mong đợi của khách hàng về dịch vụ và đánh giá của họ về dịch vụ mà họ nhận được. Theo Lewis & Mitchell (1990), Chất lượng dịch vụ là mức độ mà một dịch vụ đáp ứng được nhu cầu và sự mong đợi của khách hàng.
Theo ISO – 9000, chất lượng dịch vụ là mức phù hợp của sản phẩm dịch vụ thỏa mãn các yêu cầu đề ra hoặc định trước của người mua. Trên góc độ khách hàng, chất lượng dịch vụ là mức độ hài lòng của khách hàng trong quá tình tiêu dùng dịch vụ, là dịch vụ tổng thể của doanh nghiệp mang lại chuỗi lợi ích và thỏa mãn đầy đủ nhu cầu mong đợi của khách hàng, tương xứng với chi phí mà khách hàng phải thanh toán Có thể nói, chất lượng dịch vụ là kết quả của quá trình đánh giá của khách hàng dựa trên sự so sánh giữa chất lượng mong đợi hay dự đoán của họ và mức độ chất lượng mà khách hàng đã nhận được. Chất lượng dịch vụ ăn uống trong nhà hàng: Trong kinh doanh nhà hàng, chất lượng dịch vụ nắm vai trò quan trọng để xác định được sự thỏa mãn của khách hàng. Khách hàng sẽ đánh giá chất lượng dịch vụ ăn uống của nhà hàng thông qua quá trình sử dụng dịch vụ tại nhà hàng.
Ngoài nhu cầu về ăn uống, khách hàng còn mong muốn nhận được sự phục vụ thoải mái và tôn trọng từ nhân viên, cơ sở vật chất đáp ứng kỳ vọng. Chính vì vậy, chất lượng dịch vụ ăn uống trong nhà hàng sẽ được đánh giá phụ thuộc vào cảm nhận của khách hàng, điều này rất khó đo lường. Theo Bell và cộng sự (2005), chất lượng dịch vụ ăn uống trong nhà hàng liên quan chặt chẽ đến khả năng nhân viên thực hiện công việc của họ Như vậy, chất lượng dịch vụ ăn uống trong nhà hàng là kết quả đánh giá của khách hàng về chất lượng phục vụ và chất lượng sản phẩm, cơ sở vật chất mà nhà hàng cung cấp.2 Phân loại và chức năng của nhà hàng Phân loại nhà hàng Việc phân loại nhà hàng là bước đầu tiên và cần thiết giúp xác định rõ đối tượng khách hàng. Điều này giúp doanh nghiệp đưa ra được quyết định phù hợp trong khâu 9 chuẩn bị nguyên vật liệu, đào tạo nhân viên nhằm xây dựng chiến lược kinh doanh phù hợp.
Các loại hình nhà hàng được quyết định trên nhiều yếu tố, nhiều tiêu chí như: - Theo hình thức phục vụ: Set menu (định suất): khách hàng được phục vụ thức ăn theo suất, thường phục vụ trong tiệc. Chọn món ( ala carte): khách hàng tự chọn món, phục vụ từng món. Buffet: khách hàng tự phục vụ. Coffee shop: phục vụ cà phê, các loại đồ uống pha chế và kèm theo phục vụ những món ăn nhanh.
Fine dining: Cung cấp trải nghiệm ẩm thực sang trọng với dịch vụ cao cấp. - Theo đặc điểm món ăn: nhà hàng âu hoặc á, chay, đặc sản,. - Theo quy mô: căn cứ vào tổng số chỗ ngồi của nhà hàng, cơ sở vật chất kỹ thuật, số lượng nhân viên, diện tích và không gian, như nhà hàng lớn, trung bình, nhỏ,. - Theo mức độ liên kết: nhà hàng độc lập, nhà hàng trong khách sạn, nhà hàng trong cơ sở vui chơi giải trí,.
- Theo hình thức sở hữu: nhà hàng thuộc tư nhân, nhà hàng thuộc nhà nước, nhà hàng theo chuỗi,. Chức năng của nhà hàng: - Trong hoạt động sản xuất, nhà hàng sản xuất các món ăn, đồ uống để phục vụ cho khách hàng. - Trong hoạt động trao đổi (bán sản phẩm), nhà hàng tiến hành bán cho khách các món ăn, thức uống đã được sản xuất ra và bán các món ăn, đồ uống do các doanh nghiệp khác sản xuất - Trong hoạt động tổ chức phục vụ, nhà hàng tổ chức cho khách tiêu dùng tại chỗ các món ăn, đồ uống và phục vụ các nhu cầu giải trí, bổ sung cho khách trong thời gian khách sử dụng sản phẩm.3 Đặc điểm của dịch vụ ăn uống và chất lượng dịch vụ ăn uống trong nhà hàng Đặc điểm của dịch vụ ăn uống Tính vô hình : Dịch vụ không thể được nhìn thấy, chạm vào hoặc sở hữu trước khi được tiêu thụ. 10 Tính không thể tách rời : Dịch vụ thường được sản xuất và tiêu thụ đồng thời, nghĩa là khách hàng tham gia vào quá trình cung cấp dịch vụ.
Tính không đồng nhất : Chất lượng dịch vụ có thể thay đổi tùy chọn phụ thuộc vào nguồn cung cấp, thời gian và địa điểm. Tính không bền : Dịch vụ không thể được lưu trữ, có nghĩa là chúng không tồn tại dưới dạng hàng hóa hóa chất. Đặc điểm của chất lượng dịch vụ ăn uống trong nhà hàng - Chất lượng dịch vụ ăn uống khó đo lường và khó đánh giá. Đặc điểm này xuất phát từ chính bản chất và đặc điểm của sản phẩm ăn uống.
Sản phẩm ăn uống bao gồm bốn thành phần cơ bản: phương tiện thực hiện, hàng hóa bán kèm, dịch vụ hiện và dịch vụ ẩn. Vì thế khi đánh giá chất lượng sản phẩm ăn uống, người ta phải đánh giá chất lượng của cả bốn thành tố trên. Để đánh giá chất lượng của hai thành phần đầu tiên là phương tiện thực hiện dịch vụ và hàng hóa bán kèm có thể thực hiện dễ dàng hơn bởi đó là những vật cụ thể hiện hữu. Người ta hoàn toàn có thể sờ, nhìn thấy, đo đếm được bằng các số đo có tính quy ước cao.
Vì bản thân chúng đều có tính chất cụ thể như kích thước, khối lượng, màu sắc, mùi vị,… Còn đối với hai thành phần sau là dịch vụ hiện và dịch vụ ẩn thì ta rất khó đánh giá vì những yếu tố này luôn thay đổi theo thời gian. Cùng một mức dịch vụ của các nhà hàng khách nhau, khách hàng sẽ cảm nhận khác nhau do tâm lý, sức khỏe ,… nên sẽ có những nhận xét khác nhau về dịch vụ của nhà hàng. Do vậy, chất lượng dịch vụ ăn uống sẽ không có tính ổn định và mang tính quy ước nên các nhà quản lý cần phải xác định dựa trên các hoạt động hàng ngày như các ứng xử của nhân viên, nhu cầu của khách hàng,.để đánh giá chất lượng. - Chất lượng dịch vụ ăn uống đòi hỏi tính nhất quán cao.
Tính nhất quán ở đây được thể hiện qua hai góc độ: Thứ nhất: là sự thống nhất cao và thông suốt trong nhận thức và hành động của tất cả các nhân viên trong nhà hàng từ trên xuống dưới về mục tiêu chất lượng của nhà hàng cần đạt được. Điều này đồng nghĩa với quy trình, chính sách kinh doanh của nhà hàng phải được thống nhất. Thứ hai: là sự đồng bộ, toàn diện, trước sau như một và đúng như lời hứa mà nhà hàng đã công bố với khách hàng. Chất lượng dịch vụ ăn uống đòi hỏi phải tốt ở mọi 11 lúc mọi nơi, cho mọi khách hàng và tất cả nhân viên của nhà hàng.
Dịch vụ cung cấp luôn phải đạt tiêu chuẩn với mọi đối tượng khách hàng để đáp ứng nhu cầu của khách. Điều đó có nghĩa không thể tồn tại chất lượng dịch vụ chỉ chú trong áp dụng cho một vài khu vực nhất định nào đó. Chất lượng dịch vụ ăn uống không phải chỉ diễn ra trong một thời điểm nào đó nhất định nào đó, cũng không thể xây dựng một lần rồi cứ thế áp dụng mãi mãi mà không thay đổi. Nó cần hoàn thiện không ngừng và phải điều chỉnh phù hợp với nhu cầu thực tế của thị trường.
- Chất lượng dịch vụ ăn uống chỉ được đánh giá chính xác qua cảm nhận của khách hàng trực tiếp. Do chất lượng dịch vụ ăn uống khó đo lường và đánh giá nên nó phụ thuộc rất lớn vào sự cảm nhận của người dùng trực tiếp các món ăn, đồ uống của nhà hàng. Quá trình cung cấp và tiêu dùng dịch vụ thường xảy ra gần như đồng thời cả về không gian và thời gian nên đánh giá của khách hàng về chất lượng dịch vụ của nhà hàng là chính xác nhất trên mọi yếu tố. Vì vậy, cảm nhận của khách hàng càng tốt thì khách hàng sẽ cảm thấy hài lòng với chất lượng dịch vụ đồng thời những người chưa dùng dịch vụ của nhà hàng sẽ không cảm nhận chính xác chất lượng dịch vụ.