Luận văn thạc sĩ quản trị kinh doanh ảnh hưởng của văn hóa số lãnh đạo số năng lực số và sự nhanh nhẹn của tổ chức đến chuyển đổi số một nghiên cứu thực nghiệm ở các dnvvn việt nam

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu kinh doanh ảnh hưởng của văn hóa số lãnh đạo số năng lực số và sự nhanh nhẹn của tổ chức đến chuyển, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên

• Tác giả: Mai Anh Kiệt
• Người hướng dẫn: PGS. TS Phạm Quốc Trung
• Trường học: Đại học Bách Khoa - ĐHQG TP.HCM
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Tác động của Văn hóa Số, Lãnh đạo Số, Năng lực Số và Nhanh nhẹn Tổ chức đến Chuyển đổi Số tại Doanh nghiệp Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH SÁCH HÌNH ẢNH
• DANH SÁCH BẢNG BIỂU
• DANH SÁCH TỪ NGỮ VIẾT TẮT VÀ THUẬT NGỮ
• 1. CHƯƠNG 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. LÝ DO HÌNH THÀNH ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
• 1.3. PHẠM VI ĐỀ TÀI
• 1.4. BỐ CỤC LUẬN VĂN
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. KHÁI QUÁT VỀ CHUYỂN ĐỔI SỐ
• 2.2. CHUYỂN ĐỔI SỐ (DIGITAL TRANSFORMATION), SỐ HÓA DỮ LIỆU (DIGITISATION), SỐ HÓA QUY TRÌNH (DIGITALISATION)
• 2.3. DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ
• 2.4. MỐI QUAN HỆ GIỮA DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ VÀ CHUYỂN ĐỔI SỐ
• 2.5. THỰC TRẠNG CHUYỂN ĐỔI SỐ CỦA CÁC DNVVN VIỆT NAM
• 2.6. CÁC CÔNG NGHỆ ĐƯỢC ỨNG DỤNG PHỔ BIẾN TRONG CHUYỂN ĐỔI SỐ
• 2.7. TÓM TẮT CÁC NGHIÊN CỨU ĐI TRƯỚC
• 2.7.1. Làm chủ chuyển đổi số: Mối liên hệ giữa khả năng lãnh đạo, sự nhanh nhẹn và chiến lược số của AlNuaimi và cộng sự (2022)
• 2.7.2. Nghiên cứu về các yếu tố thành công và cơ chế ảnh hưởng của quá trình chuyển đổi số ở các doanh nghiệp vừa và nhỏ của tác giả Xin Zhang, Yaoyu Xu và Liang Ma (2022)
• 2.7.3. Các yếu tố cơ bản của chuyển đổi số thành công của nhóm tác giả Ntandoyethu, Jeff và Peter (2019)
• 2.7.4. Tóm tắt và so sánh các trường phái nghiên cứu
• 2.7.5. Tóm tắt các nghiên cứu đi trước theo trường phái NIT
• 2.8. CÁC GIẢ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT
• 2.8.1. Chuyển đổi số (Digital Transformation)
• 2.8.3. Lãnh đạo số (Digital Leadership)
• 2.8.4. Năng lực số (Digital competence)
• 2.8.5. Sự nhanh nhẹn của tổ chức (Organizational Agility)
• 2.8.6. Mô hình nghiên cứu đề xuất và các giả thuyết
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT
• 3.2. NHU CẦU THÔNG TIN CẦN THIẾT
• 3.2.1. Thông tin thứ cấp
• 3.2.2. Thông tin sơ cấp
• 3.3. THANG ĐO NGHIÊN CỨU
• 3.4. NGHIÊN CỨU SƠ BỘ
• 3.4.1. Nghiên cứu định tính sơ bộ
• 3.4.3. Nghiên cứu định lượng sơ bộ
• 3.5. THANG ĐO CHÍNH THỨC
• 3.6. NGHIÊN CỨU CHÍNH THỨC
• 3.6.1. Thiết kế phiếu khảo sát
• 3.6.2. Thiết kế mẫu
• 3.6.3. Phương pháp phân tích dữ liệu
• 3.6.4. Làm sạch dữ liệu
• 3.6.5. Thống kê mô tả
• 3.6.6. Kiểm định tính đơn hướng của nhân tố
• 3.6.7. Kiểm định độ tin cậy của thang đo bằng hệ số Cronbach Alpha
• 3.6.8. Kiểm định độ giá trị thang đo bằng phân tích nhân tố khám phá (Exploratory Factor Analysis – EFA)
• 3.6.9. Phân tích nhân tố khẳng định CFA
• 3.6.10. Phân tích mô hình cầu trúc SEM
• 4. CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH KẾT QUẢ
• 4.1. THỐNG KÊ MÔ TẢ
• 4.1.1. Thống kê mô tả mẫu
• 4.1.2. Thống kê mô tả biến định lượng
• 4.2. KIỂM ĐỊNH ĐỘ TIN CẬY CỦA THANG ĐO BẰNG HỆ SỐ CRONBACH ALPHA
• 4.3. KIỂM ĐỊNH ĐỘ GIÁ TRỊ CỦA THANG ĐO BẰNG PHÂN TÍCH NHÂN TỐ KHÁM PHÁ (EXPLORATORY FACTOR ANALYSIS – EFA)
• 4.4. PHÂN TÍCH NHÂN TỐ KHẲNG ĐỊNH CFA
• 4.4.1. Kiểm định độ giá trị hội tụ và độ tin cậy tổng hợp
• 4.4.2. Kiểm định giá trị phân biệt
• 4.5. KIỂM ĐỊNH THANG ĐO BẰNG MÔ HÌNH CẤU TRÚC SEM
• 4.5.1. Kiểm định mô hình nghiên cứu bằng SEM
• 4.5.2. Kiểm định giả thuyết nghiên cứu
• 4.5.3. Kiểm định sự phù hợp của mô hình nghiên cứu
• 4.6. KIỂM ĐỊNH ƯỚC LƯỢNG MÔ HÌNH LÝ THUYẾT BẰNG BOOTSTRAP
• 4.7. THẢO LUẬN VỀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 5.1. NHỮNG KẾT QUẢ CHÍNH CỦA NGHIÊN CỨU
• 5.2. HÀM Ý QUẢN TRỊ
• 5.3. HẠN CHẾ CỦA NGHIÊN CỨU VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC A-1: DÀN BÀI PHỎNG VẤN ĐỊNH TÍNH SƠ BỘ
• PHỤ LỤC A-2: NGHIÊN CỨU ĐỊNH LƯỢNG SƠ BỘ
• PHỤ LỤC B: PHIẾU KHẢO SÁT CHÍNH THỨC
• PHỤ LỤC C - 1: KẾT QUẢ MODEL FIT TRONG PHÂN TÍCH CFA
• PHỤ LỤC C - 2: GIÁ TRỊ STANDARDIZED REGRESSION WEIGHTS (HỆ SỐ HỒI QUY CHƯA CHUẨN HÓA)
• PHỤ LỤC C - 3: BẢNG HỆ SỐ HỒI QUY CHƯA CHUẨN HÓA
• PHỤ LỤC C - 4: BẢNG HỆ SỐ HỒI QUY CHUẨN HÓA
• PHỤ LỤC D: KIỂM ĐỊNH BOOTSTRAP
• PHỤ LỤC D - 1: HỆ SỐ HỒI QUY CHƯA CHUẨN HÓA
• PHỤ LỤC D - 2: HỆ SỐ HỒI QUY CHUẨN HÓA
• LÝ LỊCH TRÍCH NGANG

Tóm tắt

I. Mở đầu

Chương mở đầu trình bày lý do hình thành đề tài và mục tiêu nghiên cứu về tác động của văn hóa số, lãnh đạo số, năng lực số và sự nhanh nhẹn của tổ chức đến chuyển đổi số tại doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) ở Việt Nam. Chuyển đổi số đang trở thành một yếu tố quan trọng trong bối cảnh kinh tế toàn cầu hóa, giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và tối ưu hóa quy trình hoạt động. Đề tài này không chỉ có ý nghĩa lý thuyết mà còn mang lại giá trị thực tiễn cho các doanh nghiệp trong việc áp dụng công nghệ số. "Chuyển đổi số là một quá trình cần thiết để tồn tại và phát triển trong kỷ nguyên số" (Baker, 2014). Mục tiêu nghiên cứu bao gồm xác định các yếu tố ảnh hưởng đến chuyển đổi số và đo lường mức độ tác động của chúng, từ đó đề xuất giải pháp nâng cao khả năng chuyển đổi số cho các DNVVN tại Việt Nam.

II. Cơ sở lý thuyết

Chương này cung cấp cái nhìn tổng quan về chuyển đổi số, khái niệm và các yếu tố liên quan. Chuyển đổi số không chỉ là việc áp dụng công nghệ mà còn là sự thay đổi trong mô hình kinh doanh và văn hóa tổ chức. Các yếu tố như văn hóa số, lãnh đạo số, năng lực số và sự nhanh nhẹn của tổ chức được phân tích kỹ lưỡng. Theo AlNuaimi và cộng sự (2022), "khả năng lãnh đạo và sự nhanh nhẹn là yếu tố quyết định trong quá trình chuyển đổi số". Chương này cũng đề cập đến thực trạng chuyển đổi số tại DNVVN Việt Nam, nhấn mạnh những thách thức mà các doanh nghiệp đang phải đối mặt, như thiếu kiến thức công nghệ và nguồn lực hạn chế. Những thông tin này tạo nền tảng cho việc phát triển mô hình nghiên cứu trong các chương tiếp theo.

III. Phương pháp nghiên cứu

Chương này mô tả quy trình nghiên cứu được thực hiện qua hai giai đoạn chính: nghiên cứu sơ bộ và nghiên cứu chính thức. Nghiên cứu sơ bộ nhằm thu thập ý kiến từ các chuyên gia và điều chỉnh mô hình nghiên cứu cho phù hợp với bối cảnh Việt Nam. Sau đó, nghiên cứu chính thức được tiến hành với 300 mẫu khảo sát, trong đó 250 mẫu hợp lệ được sử dụng để phân tích dữ liệu. Phương pháp phân tích bao gồm kiểm tra độ tin cậy của thang đo, phân tích nhân tố khám phá và phân tích mô hình cấu trúc tuyến tính (SEM). Kết quả cho thấy các yếu tố văn hóa số, lãnh đạo số, năng lực số và sự nhanh nhẹn của tổ chức đều có tác động tích cực đến chuyển đổi số. "Việc áp dụng mô hình SEM giúp xác định mối quan hệ giữa các yếu tố một cách rõ ràng".

IV. Phân tích kết quả

Chương này trình bày kết quả phân tích dữ liệu từ nghiên cứu chính thức. Kết quả cho thấy cả bốn yếu tố văn hóa số, lãnh đạo số, năng lực số và sự nhanh nhẹn của tổ chức đều có tác động tích cực đến quá trình chuyển đổi số. Đặc biệt, lãnh đạo số không chỉ ảnh hưởng đến năng lực số mà còn đến sự nhanh nhẹn của tổ chức. "Sự nhanh nhẹn trong tổ chức là yếu tố cần thiết để thích ứng với những thay đổi trong môi trường kinh doanh". Kết quả này không chỉ khẳng định tầm quan trọng của các yếu tố trên mà còn cung cấp cái nhìn sâu sắc về cách thức các doanh nghiệp có thể tối ưu hóa quy trình chuyển đổi số của mình.

V. Kết luận và kiến nghị

Chương cuối cùng tóm tắt những kết quả chính của nghiên cứu và đưa ra các hàm ý quản trị. Nghiên cứu khẳng định rằng việc phát triển văn hóa số, nâng cao năng lực lãnh đạo và tăng cường sự nhanh nhẹn trong tổ chức là cần thiết để thúc đẩy chuyển đổi số tại DNVVN. Các kiến nghị được đưa ra nhằm giúp các doanh nghiệp xây dựng chiến lược chuyển đổi số hiệu quả, bao gồm việc đào tạo nhân lực và cải thiện quy trình quản lý. "Chuyển đổi số không chỉ là một xu hướng mà là một yếu tố sống còn cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp trong thời đại số". Hạn chế của nghiên cứu và định hướng nghiên cứu tiếp theo cũng được đề cập, mở ra cơ hội cho các nghiên cứu sâu hơn trong lĩnh vực này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Chuyển đổi số (Digital Transformation) đang trở thành yếu tố then chốt giúp các doanh nghiệp vừa và nhỏ (DNVVN) tại Việt Nam nâng cao năng suất và khả năng cạnh tranh trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh mẽ. Theo báo cáo của ngành, Việt Nam hiện có khoảng 800.000 doanh nghiệp vừa và nhỏ, chiếm hơn 98% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động, đóng góp khoảng 40% GDP và tạo ra gần 60% việc làm toàn quốc. Tuy nhiên, các DNVVN vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức trong quá trình chuyển đổi số, bao gồm hạn chế về kiến thức công nghệ, nguồn lực tài chính và sự chậm trễ trong thay đổi tư duy quản trị.

Nghiên cứu này nhằm mục tiêu xác định và đo lường mức độ ảnh hưởng của các yếu tố nội tại gồm văn hóa số, lãnh đạo số, năng lực số và sự nhanh nhẹn của tổ chức đến quá trình chuyển đổi số tại các DNVVN Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các doanh nghiệp vừa và nhỏ trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, với dữ liệu thu thập trong giai đoạn từ cuối năm 2022 đến giữa năm 2023. Kết quả nghiên cứu không chỉ cung cấp cái nhìn sâu sắc về các nhân tố thúc đẩy chuyển đổi số mà còn góp phần đề xuất các giải pháp thực tiễn nhằm nâng cao năng lực chuyển đổi số, từ đó giúp các doanh nghiệp thích ứng nhanh với môi trường kinh doanh số hóa ngày càng phức tạp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên lý thuyết New Institutional Theory (NIT) và các mô hình nghiên cứu chuyển đổi số hiện đại để xây dựng khung phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến chuyển đổi số trong DNVVN. Lý thuyết NIT nhấn mạnh vai trò của các áp lực cưỡng chế, bắt chước và quy chuẩn trong việc thúc đẩy sự thay đổi tổ chức, đặc biệt là trong bối cảnh áp dụng công nghệ số.

Bốn khái niệm chính được nghiên cứu bao gồm:

• Văn hóa số (Digital Culture): Là hệ thống giá trị, niềm tin và quy tắc ứng xử trong tổ chức hỗ trợ việc sử dụng công nghệ số nhằm đạt được thành công kinh doanh.
• Lãnh đạo số (Digital Leadership): Phong cách lãnh đạo thúc đẩy và dẫn dắt quá trình chuyển đổi số, bao gồm việc truyền cảm hứng, xây dựng tầm nhìn và tạo động lực cho nhân viên.
• Năng lực số (Digital Competence): Khả năng của cá nhân và tổ chức trong việc sử dụng hiệu quả các công nghệ số để giải quyết công việc và phát triển kinh doanh.
• Sự nhanh nhẹn của tổ chức (Organizational Agility): Khả năng thích ứng nhanh chóng và hiệu quả với các thay đổi của môi trường kinh doanh và công nghệ.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu được thực hiện qua hai giai đoạn chính: nghiên cứu sơ bộ và nghiên cứu chính thức. Giai đoạn sơ bộ bao gồm phỏng vấn định tính 10 chuyên gia quản lý cấp trung và cao tại các DNVVN, cùng khảo sát định lượng sơ bộ với 56 mẫu nhằm hiệu chỉnh mô hình và thang đo.

Giai đoạn nghiên cứu chính thức tiến hành khảo sát 300 phiếu, trong đó 250 phiếu hợp lệ được sử dụng để phân tích dữ liệu. Phương pháp chọn mẫu thuận tiện được áp dụng, tập trung vào các doanh nghiệp vừa và nhỏ tại TP. Hồ Chí Minh.

Phân tích dữ liệu sử dụng các kỹ thuật thống kê mô tả, kiểm định độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA), phân tích nhân tố khẳng định (CFA), mô hình cấu trúc tuyến tính (SEM) và kiểm định Bootstrap để đánh giá các giả thuyết nghiên cứu.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của văn hóa số: Văn hóa số có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến chuyển đổi số với hệ số tác động đáng kể. Khoảng 70% chuyên gia đồng thuận văn hóa số là nền tảng quan trọng thúc đẩy chuyển đổi số thành công.

2. Vai trò lãnh đạo số: Lãnh đạo số được xác định là nhân tố có ảnh hưởng mạnh mẽ nhất đến chuyển đổi số, đồng thời tác động tích cực đến năng lực số và sự nhanh nhẹn của tổ chức. 100% chuyên gia khảo sát đồng ý lãnh đạo số là yếu tố then chốt trong quá trình chuyển đổi số.

3. Năng lực số: Năng lực số có ảnh hưởng tích cực đến chuyển đổi số, giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình và nâng cao hiệu quả kinh doanh. Khoảng 90% chuyên gia đánh giá năng lực số là yếu tố quan trọng trong việc thích nghi và phát triển kinh doanh số.

4. Sự nhanh nhẹn của tổ chức: Sự nhanh nhẹn có tác động tích cực đến chuyển đổi số, giúp doanh nghiệp phản ứng kịp thời với biến động thị trường và công nghệ. Khoảng 70% chuyên gia đồng thuận về vai trò của sự nhanh nhẹn trong việc triển khai các chiến lược số.

Kết quả phân tích SEM cho thấy mô hình nghiên cứu phù hợp với dữ liệu thu thập, với hệ số R bình phương của mô hình chuyển đổi số đạt mức khoảng 0.65, cho thấy các yếu tố văn hóa số, lãnh đạo số, năng lực số và sự nhanh nhẹn giải thích được 65% biến thiên của chuyển đổi số trong DNVVN.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của các phát hiện này có thể giải thích bởi văn hóa số tạo ra môi trường thuận lợi cho việc áp dụng công nghệ mới, trong khi lãnh đạo số đóng vai trò định hướng và thúc đẩy sự thay đổi trong tổ chức. Năng lực số của nhân viên và tổ chức giúp tận dụng hiệu quả các công cụ số, còn sự nhanh nhẹn cho phép doanh nghiệp thích ứng linh hoạt với các biến động bên ngoài.

So sánh với các nghiên cứu trước đây, kết quả tương đồng với nghiên cứu của AlNuaimi và cộng sự (2022) về vai trò lãnh đạo số và sự nhanh nhẹn, cũng như nghiên cứu của Saputra và Reni (2021) về ảnh hưởng của văn hóa số và năng lực số. Tuy nhiên, nghiên cứu này bổ sung thêm bằng chứng thực nghiệm tại bối cảnh DNVVN Việt Nam, nơi các doanh nghiệp còn nhiều hạn chế về nguồn lực và kiến thức công nghệ.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện mức độ ảnh hưởng tương đối của từng yếu tố đến chuyển đổi số, hoặc bảng hệ số hồi quy SEM minh họa mối quan hệ giữa các biến.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xây dựng và phát triển văn hóa số: Doanh nghiệp cần chủ động xây dựng văn hóa số thông qua các chương trình đào tạo, khuyến khích sáng tạo và chấp nhận rủi ro trong ứng dụng công nghệ mới. Mục tiêu nâng cao nhận thức văn hóa số trong vòng 12 tháng, do ban lãnh đạo và phòng nhân sự phối hợp thực hiện.

2. Tăng cường năng lực lãnh đạo số: Đào tạo và phát triển kỹ năng lãnh đạo số cho đội ngũ quản lý cấp cao và trung, nhằm tạo ra tầm nhìn chuyển đổi số rõ ràng và truyền cảm hứng cho toàn tổ chức. Kế hoạch đào tạo kéo dài 6 tháng, do phòng đào tạo và ban giám đốc chủ trì.

3. Nâng cao năng lực số cho nhân viên: Tổ chức các khóa học kỹ năng số, sử dụng công nghệ mới và phân tích dữ liệu cho nhân viên ở mọi cấp độ. Mục tiêu đạt 80% nhân viên được đào tạo trong 1 năm, do phòng nhân sự và CNTT phối hợp thực hiện.

4. Tăng cường sự nhanh nhẹn của tổ chức: Xây dựng quy trình linh hoạt, khuyến khích đổi mới liên tục và cải tiến quy trình làm việc để đáp ứng nhanh với thay đổi thị trường. Thực hiện đánh giá và cải tiến quy trình hàng quý, do ban quản lý vận hành và phòng CNTT đảm nhiệm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý và lãnh đạo doanh nghiệp vừa và nhỏ: Giúp hiểu rõ các yếu tố nội tại ảnh hưởng đến chuyển đổi số, từ đó xây dựng chiến lược phù hợp để nâng cao năng lực cạnh tranh.

2. Chuyên gia tư vấn chuyển đổi số: Cung cấp cơ sở lý thuyết và dữ liệu thực nghiệm để thiết kế các giải pháp tư vấn hiệu quả cho DNVVN.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên ngành quản trị kinh doanh, công nghệ thông tin: Là tài liệu tham khảo quý giá về mô hình nghiên cứu và phương pháp phân tích trong lĩnh vực chuyển đổi số.

4. Các cơ quan chính sách và tổ chức hỗ trợ doanh nghiệp: Giúp xây dựng các chương trình hỗ trợ, đào tạo và chính sách thúc đẩy chuyển đổi số phù hợp với đặc thù DNVVN Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Chuyển đổi số có thực sự cần thiết đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ không?
Có, chuyển đổi số giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả hoạt động, tối ưu hóa quy trình và tăng khả năng cạnh tranh trong môi trường kinh doanh số hóa ngày càng phát triển.

2. Văn hóa số ảnh hưởng như thế nào đến chuyển đổi số?
Văn hóa số tạo ra môi trường thuận lợi cho việc áp dụng công nghệ mới, thúc đẩy sự sáng tạo và chấp nhận thay đổi trong tổ chức, từ đó hỗ trợ quá trình chuyển đổi số thành công.

3. Lãnh đạo số khác gì so với lãnh đạo truyền thống?
Lãnh đạo số không chỉ tập trung vào quản lý mà còn truyền cảm hứng, xây dựng tầm nhìn chuyển đổi số và thúc đẩy nhân viên áp dụng công nghệ số để đạt mục tiêu kinh doanh.

4. Làm thế nào để nâng cao năng lực số cho nhân viên?
Doanh nghiệp nên tổ chức các khóa đào tạo kỹ năng số, cung cấp công cụ và nền tảng công nghệ phù hợp, đồng thời khuyến khích học hỏi và áp dụng trong công việc hàng ngày.

5. Sự nhanh nhẹn của tổ chức có vai trò gì trong chuyển đổi số?
Sự nhanh nhẹn giúp doanh nghiệp thích ứng kịp thời với các thay đổi của thị trường và công nghệ, từ đó triển khai các chiến lược chuyển đổi số hiệu quả và bền vững.

Kết luận

• Văn hóa số, lãnh đạo số, năng lực số và sự nhanh nhẹn của tổ chức đều có ảnh hưởng tích cực và có ý nghĩa thống kê đến chuyển đổi số trong các DNVVN Việt Nam.
• Lãnh đạo số đóng vai trò trung gian quan trọng, tác động đến năng lực số và sự nhanh nhẹn của tổ chức.
• Nghiên cứu cung cấp mô hình thực nghiệm phù hợp với bối cảnh DNVVN tại TP. Hồ Chí Minh, góp phần thu hẹp khoảng cách giữa lý thuyết và thực tiễn.
• Các giải pháp đề xuất tập trung vào phát triển văn hóa số, nâng cao năng lực lãnh đạo và nhân viên, đồng thời tăng cường sự nhanh nhẹn tổ chức.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các chương trình đào tạo, đánh giá hiệu quả chuyển đổi số và mở rộng nghiên cứu sang các khu vực khác để hoàn thiện mô hình.

Hành động ngay hôm nay: Các nhà quản lý DNVVN nên bắt đầu xây dựng chiến lược chuyển đổi số dựa trên các yếu tố nội tại đã được nghiên cứu để nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Mở đầu: Chương này trình bày về lý do hình thành đề tài, nêu lên các mục tiêu nghiên cứu, ý nghĩa của đề tài và phạm vi thực hiện đề tài. Chương 2 - Cơ sở lý thuyết: Chương này trình bày các lý thuyết liên quan đến đề tài nghiên cứu bao gồm: Bối cảnh của nghiên cứu, Định nghĩa về chuyển đổi số và các định nghĩa liên quan đến doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam và giới thiệu sơ lược về các công nghệ đang được áp dụng vào trong thực tiễn doanh nghiệp số ngày nay. Cũng trong chương này, các nghiên cứu đi trước có cùng hướng nghiên cứu về chuyển đổi số cũng được tóm tắt để làm nền tảng cho việc tổng hợp, chọn lọc, định nghĩa các yếu tố, xây dựng mô hình và hình thành các giả thuyết nghiên cứu cho đề tài của tác giả. Chương 3 - Thiết kế nghiên cứu: Chương này trình bày quy trình nghiên cứu dự kiến, thiết kế mẫu, kế thừa và hiệu chỉnh thang đo cho phù hợp với bối cảnh và đối tượng nghiên cứu, trình bày các phương pháp thu thập thông tin, phương pháp xử lý và phân tích dữ liệu.

Chương 4 - Kết quả nghiên cứu: Chương này trình bày kết quả nghiên cứu gồm kết quả kiểm định thang đo, phân tích nhân tố, phân tích hồi quy tuyến tính, phân tích phương sai và thảo luận về kết quả nghiên cứu này. Chương 5 – Kết luận và kiến nghị: Chương này đưa ra kết luận và các kiến nghị nhằm nâng cao các tác động của các yếu tố chính ảnh hưởng trực tiếp đến chuyển đổi số thành công trong doanh nghiệp vừa và nhỏ. Song song, chương này sẽ chỉ ra những hạn chế của nghiên cứu và đề xuất hướng nghiên cứu trong tương lai. 4 Chương II – Cơ sở lý thuyết CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT Nội dung nghiên cứu của đề tài là “ẢNH HƯỞNG CỦA VĂN HÓA SỐ, LÃNH ĐẠO SỐ, NĂNG LỰC SỐ, VÀ SỰ NHANH NHẸN CỦA TỔ CHỨC ĐẾN CHUYỂN ĐỔI SỐ: MỘT NGHIÊN CỨU THỰC NGHIỆM Ở CÁC DNVVN VIỆT NAM”.

Do đó, tác giả sẽ trình bày các lý thuyết liên quan để làm nền tảng và cơ sở cho việc nghiên cứu này về: Khái quát về chuyển đổi số, Doanh nghiệp vừa và nhỏ, Mối liên hê giữa DNVVN và chuyển đổi số, Thực trạng chuyển đổi số của các DNVVN tại Việt Nam, Các công nghệ được sử dụng phổ biến trong chuyển đổi số, Tổng quan nghiên cứu trước, Các giả thuyết và mô hình nghiên cứu đề xuất.1 KHÁI QUÁT VỀ CHUYỂN ĐỔI SỐ Có nhiều định nghĩa khác nhau về chuyển đổi số, khái niệm này có thể hiểu rằng chuyển đổi số là một sự tiến triển (evolutionary) trong quá trình tận dụng các năng lực số (digital capabilities) và những công, nghệ nhằm đưa các mô hình, các quá trình hoạt động, và trải nghiệm của khách hàng để tạo ra giá trị (Morakanyane, 2017). Chuyển đổi số cũng được mô tả bằng những, thay đổi được tiến hành bằng công nghệ thông tin như một phương tiện để tự động hóa (toàn phần hoặc một phần) các nhiệm vụ trong tổ chức (Legner và cộng sự, 2017). Quan niệm này còn có thể hiểu là quá trình nhằm cải thiện thực tế bằng cách tiến hành những thay đổi đáng kể trong thuộc tính thông qua công nghệ thông tin, máy tính, truyền thông, và các công nghệ kết nối (Vial, 2019). Chuyển đổi số phát triển cùng với một quá trình chuyển đổi liên tục các thông tin tương tự (analog) sang số cho toàn bộ chính sách, những quy trình hiện tại, nhu cầu của người dùng dẫn đến việc sửa đổi hoàn chỉnh những thứ hiện có và tạo ra những dịch vụ số mới.

Kết quả đầu ra (outcome) của những nỗ lực chuyển đổi số tập trung vào thỏa mãn nhu cầu người dùng, những cách thức mới trong cung cấp dịch vụ, mở rộng cơ sở người sử dụng dịch vụ (Mergel, Edelmann và Haug, 2019) 5 Chương II – Cơ sở lý thuyết Hình 2.1 Hoạt động chuyển đổi số (Nguồn: Mergel, Edelmann và Haug, 2019) Theo kết quả nghiên cứu của Mergel, Edelmann và Haug (2019), đã khái quát hóa hoạt động chuyển đổi số (Hình 2.1) bao gồm bốn thành tố là: (1) Những lý do chuyển đổi số; (2) Đối tượng thực hiện chuyển đổi số; (3) Quá trình chuyển đổi: và (4) Giá trị của hoạt động chuyển đổi. Dựa trên đề xuất của Mergel, Edelmann và Haug (2019) hoạt động chuyển đổi số trong khu vực công diễn ra khi các tổ chức nhận ra những áp lực đến từ bên trong và bên ngoài của tổ chức. Áp lực rõ nét nhất từ các nhân tố bên ngoài có thể nhận thấy được chính là tốc độ thay đổi về mặt công nghệ - một đặc trưng trong thời kỳ chuyển đổi số (Nadkarni & Prigl, 2021) dẫn đến sự thay đổi trong thói quen sử dụng dịch vụ của người dân. Ngoài ra, trong thực tiễn hoạt động quản lý ngày nay thì những hiểu biết về công nghệ mang lại lợi thế cạnh tranh cho các quốc gia (Antonelli & Feder, 2020).

Tương ứng những dạng áp lực khác nhau (bên ngoài và bên trong), các tổ chức từ đó có thể tập trung xác định những đối tượng thực hiện số hóa (digitization) là những hồ sơ quản lý, các biểu mẫu (hiện vật) hay các quy trình hoạt động. Những yếu tố như văn hóa quan liêu (bureaucratic culture) hay tổ chức cũng thuộc những đối tượng cần “chuyển đổi” nhằm xây dựng những cách nghĩ, cách làm mới, xây dựng những năng lực phù hợp sau khi thực hiện chuyển đổi. Cuối cùng, giá trị của hoạt động chuyển đổi số được đo lường thông qua những đầu ra ngắn hạn đến từ hoạt động số hóa và những kết quả dài hạn hơn khi thay đổi được văn hóa làm việc của tổ chức, những lợi ích này không chỉ không chỉ mang lại cho bản thân tổ chức mà còn tác động sâu rộng đến các bên liên quan (Mergel, Edelmann và Haug, 2019). 6 Chương II - Cơ sở lý thuyết 2.2 CHUYỂN ĐỔI SỐ (DIGITAL TRANSFORMATION), SỐ HÓA DỮ LIỆU (DIGITISATION), SỐ HÓA QUY TRÌNH (DIGITALISATION).

Như vậy, một giai đoạn chuyển đổi số sẽ bao hàm những hoạt động số hóa các dữ liệu hiện có trong tổ chức (ví dụ như hồ sơ, biểu mẫu), đưa những công nghệ mới vào thực tiễn vận hành (ví dụ như cung cấp dịch vụ trực tuyến) và chuyển đổi số (bao hàm việc thay đổi thói quen của người sử dụng, thay cách thức vận hành của một tổ chức theo hướng ứng dụng công nghệ số). Chuyển đổi số được đặc trưng bởi những thay đổi có kế hoạch được xây dựng trên nền tảng công nghệ tiên tiến (Bresciani và cộng sự, 2021). Và khi công nghệ số lan tỏa vào các ngành công nghiệp, nền kinh tế và xã hội, các nhà nghiên cứu và ứng dụng đã tiến hành phân biệt sự khác nhau giữa số hóa dữ liệu (digitisation), số hóa quy trình (digitalisation) và chuyển đổi số (digital transformation). Các thuật ngữ số như chuyển đổi số, số hóa dữ liệu và số hóa quy trình thường bị sử dụng thay thế lẫn nhau trong một số văn bản.

Tuy nhiên, những thuật ngữ trên có sự khác biệt đáng kể về mặt ý nghĩa cần được phân biệt rõ ràng.  Số hóa dữ liệu (Digitization): Số hóa đề cập đến việc mã hóa những thông tin tương tự (analog information) sang thông tin số để lưu trữ và truyền tải thông tin (Verhoef và cộng sự, 2021).  Số hóa quy trình (Digitalization): Số hóa quy trình nhấn mạnh vào ứng dụng những công nghệ mới vào quy trình hoạt động của tổ chức nhằm tối ưu hóa trải nghiệm người dùng, tăng hiệu quả quản lý (Pagani, 2015).  Chuyển đổi số (Digital transformation): Chuyển đổi số nhấn mạnh hơn vào những thay đổi trong văn hóa, tổ chức, những mối quan hệ của tổ chức (Mergel, Edelmann và Haug, 2019).

Có thể thấy, chuyển đổi số chi phối và làm thay đổi cách thức vận hành một tổ chức, vượt lên trên những hoạt động số hóa đơn thuần (Verhoef và cộng sự, 2021). Các dữ liệu hoặc thông tin được số hóa là nguyên liệu đầu vào của số hóa quy trình. Để chuyển đổi số được diễn ra, cần có số hóa quy trình. Từ số hóa dữ liệu đến số hóa quy trình, và từ số hóa quy trình đến chuyển đổi số được xem là các bậc thang trong quá trình hoàn thành số đầy đủ.

Nếu không có số hóa dữ liệu thì không có việc số hóa quy trình, nếu chưa số hóa quy trình thì không thể chuyển đổi số. Số hóa quy trình là một thành phần cấu thành bắt buộc trong chuyển đổi số (Verhoef và cộng sự, 2021). Theo Matzler và cộng sự (2016), các tổ chức có thể sẽ cần phải trải qua số hóa dữ liệu và số hóa quy trình đáng kể để chuyển đổi số thành công. Mối quan hệ cấp bậc của số hóa dữ liệu đến chuyển đổi số được thể hiện trong Hình 2.2 7 Chương II - Cơ sở lý thuyết Hình 2.2 Chuyển đổi số từ số hóa dữ liệu, số hóa quy trình và chuyển đổi số (Nguồn: Matzler và cộng sự, 2016) 2.3 DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ DNVVN được phân loại dựa trên quy mô về lao động hoặc vốn của các doanh nghiệp.

Ở mỗi quốc gia có sự phân biệt khác nhau trong khái niệm DNVVN tùy vào mức lượng hóa theo các tiêu chí. Theo Nghị quyết số 80/2021/NĐ-CP ngày 26/8/2021 thì Việt Nam quy định DNVVN là doanh nghiệp có quy mô nhỏ bé về mặt vốn (dưới 100 tỷ VNĐ), lao động (dưới 200 người) (Chính phủ, 2021). Trong khi đó, theo quy định của Ủy ban châu Âu năm 2015 thì DNVVN có tối đa 249 nhân viên và tổng doanh thu hằng năm dưới 50 triệu Euro (Truvé và cộng sự, 2019). Nhìn chung, DNVVN là những doanh nghiệp có quy mô nhỏ bé về mặt vốn, lao động hay doanh thu.

Theo thống kê của Ngân hàng Thế giới năm 2019 thì 90% các công ty trên thế giới là DNVVN (Pierenkemper & Gausemeier, 2021). So với các doanh nghiệp lớn, rõ ràng DNVVN có nhiều hạn chế về nguồn lực, công nghệ cũng như các hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D). Tuy nhiên, DNVVN có cấu trúc tổ chức linh động và tinh gọn hơn, dễ chấp nhận rủi ro lớn hơn, giao tiếp được sắp xếp hợp lý với tốc độ nhanh hơn, cũng như nhanh nhẹn hơn trong việc đáp ứng các nhu cầu 2.4 MỐI QUAN HỆ GIỮA DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ VÀ CHUYỂN ĐỔI SỐ. Tác động của chuyển đổi số đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ đã được nghiên cứu rộng rãi trong các tài liệu.