Đề tài nghiên cứu bồi dưỡng học sinh giỏi tiểu học qua các dạng toán

Tài liệu nghiên cứu Đề tài nghiên cứu khoa học của sinh viên tham giacuộc thi sinh viên nghiên cứu khoa học năm học, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu

• Tác giả: Trương Thái Quế Vi
• Người hướng dẫn: Thạc Sỹ Hoàng Công Phúc
• Trường học: Trường Đại Học Thủ Dầu Một
• Chuyên ngành: Giáo dục Tiểu học
• Đề tài: Một Số Dạng Toán Bồi Dưỡng Học Sinh Giỏi Tiểu Học
• Loại tài liệu: báo cáo tổng kết đề tài nghiên cứu khoa học
• Năm xuất bản: 2013-2014
• Địa điểm: Bình Dương

Tóm tắt

I. Tổng quan về bồi dưỡng học sinh giỏi tiểu học qua các dạng toán

Bồi dưỡng học sinh giỏi tiểu học là một nhiệm vụ quan trọng trong giáo dục hiện đại. Việc này không chỉ giúp học sinh phát triển tư duy mà còn nâng cao khả năng giải quyết vấn đề. Các dạng toán được sử dụng trong quá trình bồi dưỡng rất đa dạng, từ số học đến hình học, từ các bài toán đơn giản đến phức tạp. Mục tiêu của việc bồi dưỡng là giúp học sinh có nền tảng vững chắc và khả năng tư duy độc lập.

1.1. Khái niệm bồi dưỡng học sinh giỏi tiểu học

Bồi dưỡng học sinh giỏi tiểu học là quá trình giúp học sinh phát triển năng lực tư duy và khả năng giải toán thông qua các dạng toán khác nhau. Điều này không chỉ giúp học sinh nâng cao kiến thức mà còn tạo nền tảng cho việc học tập sau này.

1.2. Vai trò của toán học trong giáo dục tiểu học

Toán học đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển tư duy logic và khả năng phân tích của học sinh. Việc học toán giúp học sinh rèn luyện kỹ năng giải quyết vấn đề và tư duy phản biện, điều này rất cần thiết trong cuộc sống hàng ngày.

II. Những thách thức trong việc bồi dưỡng học sinh giỏi tiểu học

Việc bồi dưỡng học sinh giỏi tiểu học gặp nhiều thách thức. Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu hụt tài liệu và phương pháp giảng dạy hiệu quả. Nhiều giáo viên chưa được đào tạo bài bản về các phương pháp bồi dưỡng học sinh giỏi, dẫn đến việc áp dụng không hiệu quả. Ngoài ra, áp lực từ các kỳ thi cũng khiến học sinh cảm thấy căng thẳng.

2.1. Thiếu tài liệu và phương pháp giảng dạy

Nhiều giáo viên gặp khó khăn trong việc tìm kiếm tài liệu phù hợp để bồi dưỡng học sinh giỏi. Việc thiếu tài liệu chất lượng có thể ảnh hưởng đến quá trình học tập của học sinh.

2.2. Áp lực từ các kỳ thi

Áp lực từ các kỳ thi có thể khiến học sinh cảm thấy căng thẳng và không còn hứng thú với việc học toán. Điều này cần được giáo viên và phụ huynh chú ý để tạo môi trường học tập thoải mái hơn.

III. Phương pháp bồi dưỡng học sinh giỏi tiểu học qua các dạng toán

Có nhiều phương pháp bồi dưỡng học sinh giỏi tiểu học thông qua các dạng toán khác nhau. Các phương pháp này bao gồm việc sử dụng sơ đồ, hình ảnh minh họa và các bài tập thực hành. Việc áp dụng các phương pháp này giúp học sinh dễ dàng tiếp thu kiến thức và phát triển kỹ năng giải toán.

3.1. Sử dụng sơ đồ và hình ảnh minh họa

Sử dụng sơ đồ và hình ảnh minh họa giúp học sinh hình dung rõ hơn về các dạng toán. Điều này không chỉ giúp học sinh dễ hiểu mà còn tạo hứng thú trong việc học.

3.2. Bài tập thực hành và giải mẫu

Việc cung cấp bài tập thực hành và giải mẫu là rất cần thiết để học sinh có thể áp dụng kiến thức đã học vào thực tế. Điều này giúp củng cố kiến thức và nâng cao khả năng giải quyết vấn đề.

IV. Ứng dụng thực tiễn của việc bồi dưỡng học sinh giỏi tiểu học

Việc bồi dưỡng học sinh giỏi tiểu học không chỉ giúp học sinh nâng cao kiến thức mà còn tạo ra những ứng dụng thực tiễn trong cuộc sống. Các bài toán được thiết kế gần gũi với thực tế giúp học sinh phát triển khả năng tư duy và giải quyết vấn đề trong các tình huống cụ thể.

4.1. Tạo hứng thú cho học sinh với môn toán

Các bài toán gần gũi với thực tế giúp học sinh cảm thấy hứng thú hơn với môn toán. Điều này không chỉ giúp học sinh yêu thích môn học mà còn tạo động lực học tập.

4.2. Phát triển kỹ năng sống cho học sinh

Việc bồi dưỡng học sinh giỏi tiểu học thông qua các dạng toán còn giúp học sinh phát triển kỹ năng sống. Các kỹ năng như tư duy phản biện, giải quyết vấn đề và làm việc nhóm sẽ được rèn luyện qua quá trình học tập.

V. Kết luận và tương lai của việc bồi dưỡng học sinh giỏi tiểu học

Việc bồi dưỡng học sinh giỏi tiểu học là một quá trình liên tục và cần sự đầu tư từ cả giáo viên và phụ huynh. Tương lai của việc bồi dưỡng này sẽ phụ thuộc vào việc cải thiện phương pháp giảng dạy và cung cấp tài liệu học tập chất lượng. Điều này sẽ giúp học sinh phát triển toàn diện và chuẩn bị tốt cho các cấp học tiếp theo.

5.1. Cải thiện phương pháp giảng dạy

Cần có sự cải thiện trong phương pháp giảng dạy để phù hợp với nhu cầu học tập của học sinh. Việc áp dụng công nghệ và các phương pháp mới sẽ giúp nâng cao hiệu quả giảng dạy.

5.2. Đầu tư vào tài liệu học tập

Đầu tư vào tài liệu học tập chất lượng sẽ giúp giáo viên và học sinh có nguồn tư liệu phong phú để tham khảo. Điều này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc bồi dưỡng học sinh giỏi tiểu học.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU Đất nước ta đang trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước nhằm đưa nước ta từ một nước nghèo nàn lạc hậu trở thành thành nước tiên tiến. Để đạt được mục tiêu đó, 3 chúng ta đã và đang tập trung phát triển mạnh cho sự nghiệp giáo dục và đào tạo: “đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho sự phát triển, là quốc sách…”. Trong hệ thống giáo dục quốc dân, Tiểu học là bậc học giáo dục có ý nghĩa đặc biệt quan trọng , bậc học nền tảng cơ bản nhất tác động đến toàn xã hội. Ở Tiểu học, ngoài việc cung cấp những kiến thức cơ bản, nền tảng; các trường, Phòng, Sở giáo dục còn quan tâm đến việc nâng cao suy luận, kỹ năng nhận biết, tính toán nhanh nhẹn; kỹ năng sống ở học sinh tiểu học thể hiện qua các cuộc thi Olympic trên mạng, Olympic toán Tuổi thơ,… Đề tài nghiên cứu của nhóm đặc biệt quan tâm đến vấn đề này.

Mặt khác, qua tham khảo các đề thi học sinh giỏi toán cấp Tiểu học thì khuynh hướng trong giai đoạn hiện nay có nhiều đổi mới. Các đề bài toán không cho dưới hình thức trắc nghiệm, tự luận đơn thuần mà trong đó đòi hỏi học sinh có kiến thức thực tế, tính nhanh nhẹn, nhạy bén cùng kỹ năng phân tích, tổng hợp, so sánh, … để có thể giải quyết được vấn đề. Hy vọng qua quá trình nghiên cứu, đề tài sẽ giúp ích cho quá trình tự đào tạo của bản thân nhóm ngày càng hoàn thiện, các bạn sinh viên khác có tư liệu tham khảo vấn đề cùng quan tâm. Đề tài gồm ba phần Phần 1: Dành cho việc nêu lên mục tiêu, đối tượng, nhiệm vụ, phương pháp ghiên cứu, nội dung nghiên cứu … Phần 2: Nội dung Dành cho việc nghiên cứu các bài toán số liên quan đến cấu tạo số, phân tích, so sánh số; tính chất chia hết, chia có dư; các bài toán về suy luận đơn giản, suy luận logic… nhằm giúp cho việc tính toán một cách hợp lý, chính xác.

Sau mỗi phần có bài tập tự thực hiên để củng cố và khắc sâu kiến thức. Ngoài ra, còn dành cho việc nghiên cứu các bài toán có lời văn, phương pháp giải từng dạng toán ở bậc Tiểu học, đồng thời có các bài tập tự thực hiện có nội dung tích hợp nhiều phương pháp giải. Phần 3: Kết luận 4 Do đề tài tương đối rộng, nên trong quá trình thực hiện chắc chắn không tránh khỏi thiếu sót. Rất mong các thầy cô, các bạn sinh viên góp ý để đề tài được hoàn thiện hơn.

Nhóm chúng tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn chân thành đối với thầy Hoàng công Phúc, thạc sỹ, giảng viên khoa Khoa học giáo dục đã hết sức tận tình giúp đỡ nhóm trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Nhóm cũng xin cảm ơn các thầy cô trong khoa Khoa học giáo dục, khoa Khoa học tự nhiên và các bạn sinh viên trong lớp đã tạo điều kiện giúp đỡ nhóm hoàn thành đề tài nghiên cứu này. Mục tiêu đề tài: Chúng tôi thực hiện nghiên cứu đề tài này nhằm tìm hiểu; hệ thống nội dung, phương pháp và phân loại một số dạng toán để bồi dưỡng học sinh giỏi toán Tiểu học. 5 Mặt khác, việc tìm hiểu các dạng toán nâng cao cho HS tiểu học nhằm giúp chúng tôi nâng cao kiến thức về môn toán; là công cụ vững chắc cho việc áp dụng vào thực tiễn giảng dạy, rèn luyện, bồi dưỡng HS giỏi.

Kết luận của đề tài cũng là phần đề xuất ý kiến nhằm hoàn thiện và góp phần vào việc bổ sung thêm một số dạng toán nhằm bồi dưỡng HS giỏi toán ở bậc tiểu học. Khách thể, đối tượng nghiên cứu, nhiệm vụ và phương pháp nghiên cứu:  Khách thể nghiên cứu: Một số dạng Toán bồi dưỡng học sinh giỏi Tiểu học  Đối tượng nghiên cứu: Các bài toán phù hợp với học sinh bậc Tiểu học  Nhiệm vụ của nhóm nghiên cứu:  Nhiệm vụ 1: Phân loại các dạng  Nhiệm vụ 2: Nêu cách giải và nhận xét cho từng dạng  Phương pháp nghiên cứu  Đọc các tài liệu, sách báo có liên quan đến tài liệu về đề tài  Tìm hiểu, phân loại các dạng toán TH, tham khảo các sách toán nâng cao của các lớp, nghiên cứu các đề thi học sinh giỏi TH các cấp Huyện, Tỉnh, Toàn quốc  Lắng nghe và tiếp thu ý kiến đóng góp của giáo viên hướng dẫn 1. Nội dung nghiên cứu: Phân loại các dạng Toán, Cách giải thông dụng – Đề các bài toán luyện tập 1. Số học:  Cấu tạo số, phân tích số, so sánh số  Xét tận cùng của số, chia hết, chia có dư 1.

Hình học:  Đếm đối tượng hình học  Điểm, đoạn thẳng, đường thẳng, tia  Tam giác, tứ giác, hình vuông, hình chữ nhật  Đếm hình có dạng khối hộp  Chu vi, diện tích một số hình hình học 1. Phương pháp giải các dạng:  Phương pháp giả thiết tạm, Phương pháp khử  Phương pháp tính ngược từ cuối  Giải bằng lưu đồ 6  Giải bằng sơ đồ đoạn thẳng  Hoặc các bài đặc biệt phải vận dụng nhiểu thuật Toán để giải  Phương pháp thử, chọn  Phương pháp rút về đơn vị, dùng tỷ số dẫn đến quy tắc tam suất thuận, nghịch  Phương pháp dùng đơn vị quy ước,…  Phương pháp suy luận logic  Phương pháp lập bảng  Phương pháp lựa chọn tình huống  Phương pháp suy luận đơn giản  Phương pháp lập biểu đồ Ven Các bài sử dụng tổ hợp, chỉnh hợp, nguyên lí đi -rích-lê Một số đề (cấp Phòng) giới thiệu thi tuyển học sinh giỏi cấp tỉnh (Bình Dương) năm 2012- Một số đề thi toán tuổi thơ vòng toàn quốc từ năm 2006 đến 2012. Toán số - Tính nhanh 2. Tính tổng dãy số có các số hạng cách đều Cơ sở: Đây là cấp số cộng có công sai d.d n  (u1  u n ) Sn  2 u n  u1 n 1 d Ở Tiểu học dùng các thuật ngữ: Khoảng cách, cặp số, số số hạng, giá trị một cặp,… Ví dụ: a.

Tìm số hạng thứ 20 của dãy; dãy có bao nhiêu số hạng; tìm tổng dãy số đã cho Giải: Số hạng thứ 20 của dãy: 17  (20  1)  7  150 Số số hạng của dãy: ( 227  17) : 7  1  31 31  (17  227) Tổng của dãy: 17  24  31 .  220  227   3782 2 Các bài tập luyện tập 1. Mỗi dãy số sau có bao nhiêu số hạng: a. Tìm số hạng thứ 100 của dãy số sau: a.

Tìm tổng của các dãy số trong bài 1, 2 4. Số chữ số của dãy số b. Chữ số thứ 200 của dãy số. Có bao nhiêu số có 3 chữ số tận cùng bằng 5?Tìm tổng các số ấy ? 8 6.

Nếu đếm các chữ số ghi tất cả các ngày trong năm 2004 trên tở lịch treo tường thì sẽ được kết quả là bao nhiêu? 2. Cấu tạo số, phân tích số, so sánh số 2. Nguyên tắc phân tích số theo hàng, theo nhóm abcde  10000a  1000b  100c  10d  e Hoặc abcde  ab  1000  cde hoặc abcde  abc  100  de Ví dụ: Thay mỗi chữ trong phép tính sau bởi chữ số thích hợp : ab  bc  ca  abc Giải: ab  bc  ca  abc 100a  bc  ab  bc  ca 100a  10a  b  10c  a 89a  10c  b  cb , cb  100  89a  100  a  1, c  8, b  9 Ví dụ:Viết các số từ 1 đến 99; 999 cần dung bao nhiêu chữ số 2? a. Từ 1 đến 99 Số chữ số 2 ở hàng đơn vị: 10 (2, 12, 22,…, 92) Số chữ số 2 ở hang chục: 10 (20, 21, 22, …, 29) Vậy số chữ số 2 cần dung là 10 + 10 = 20 b.

Từ 1 đến 999 - Trong 100 số (từ 0 đến 99) cần dùng 20 chữ số 2 ở hàng đơn vị và hàng chục - Trong 1000 số (từ 0 đến 999) cần dùng 20 x 10 = 200 chữ số 2 ở hàng đơn vị và hàng chục - Số chữ số 2 ở hàng trăm: 100 (200,201,202,…,299) Vậy số chữ số 2 cần dùng là: 200 + 100 = 300. Ví dụ: Viết các số từ 1,2,3,…; 1993,1994. Tìm chữ số thứ 1000 của dãy số. Giải: - Số chữ số để viết các số có một chữ số: 9 - Số chữ số để viết các số có hai chữ số: [(99-10)+1] x 2 = 180 - Số chữ số để viết các số còn lại có ba chữ số: 1000 – 189 = 811 - Số các số có 3 chữ số được viết từ 811 chữ số: 811:3 = 270 (dư 1) 9 - Số có 3 chữ số thứ 270 là: 100 + (270 – 1) = 369.

Vậy chữ số thứ 1000 là chữ số 3 (trong số 370) 2. Nguyên tắc phân tích một số hạng trong tổng của dãy thành hiệu của hai số hạng thích hợp: Ví dụ: Tính nhanh: 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 49 A  . So sánh các phân số Nguyên tắc dựa trên việc so sánh hai phân số có cùng tử số, có cùng mẫu số, so sánh phần bù, so sánh phần hơn. Ví dụ: So sánh các phân số bằng phương pháp nhanh nhất 2004 2005 2007 2006 1975 1974 a.

  2005 2006 2006 10 Các bài tập luyện tập 1. Khi nhân một số với 12. Một bạn sơ ý đã đặt hai tích riêng thẳng cột như phép cộng nên được tích là 4248. Một dãy hình vuông được tạo thành từ các viên gạch vuông.

Mỗi hình vuông sau có cạnh dài hơn so với cạnh của hình vuông trướclà 1 viên. Ba hình vuông đầu tiên được chỉ ra trên hình vẽ. Hỏi hình vuông thứ 500 có nhiều hơn hình vuông thứ 499 bao nhiêu viên gạch? 10. Khi chia 31513 và 34369 cho cùng một số có 3 chữ số người ta nhận được những số dư như nhau.

Hỏi số dư đó bằng bao nhiêu? 11 11. Tính tổng 100 số đầu tiên của dãy sau : 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 1, 0, 1, 1, 1, 2, 1, 3,… 12. Khi nhân một số với 16. Một bạn sơ ý đã đặt hai tích riêng thẳng cột như phép cộng nên được tích là 245.

Trong phép chia sau đây, tổng của 2004 số đầu tiên sau dấu phẩy là bao nhiêu? 2004:7 = 286,285714285714… 1  2 . Cho phân số: M  11  12  .