Luận án tiến sĩ: Nghiên cứu các biện pháp kỹ thuật phát triển giống khoai môn Bắc Kạn

Luận án tiến sĩ nghiên cứu các biện pháp kỹ thuật nhằm phát triển giống khoai môn Bắc Kạn, nâng cao năng suất và chất lượng cây trồng.

• Tác giả: Trịnh Thị Thanh Hương
• Người hướng dẫn: GS.TS. Đỗ Năng Vịnh
• Trường học: Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật canh tác để phát triển giống khoai môn Bắc Kạn
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
• 1.3. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 1.4. Những đóng góp mới của đề tài
• 1.5. Đối tượng và Phạm vi nghiên cứu
• 1.5.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.5.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
• 2.1. Nguồn gốc, phân bố và phân loại cây khoai môn sọ
• 2.1.1. Nguồn gốc và phân bố
• 2.1.2. Phân loại nguồn gen khoai môn sọ
• 2.2. Yêu cầu sinh thái của cây khoai môn - sọ
• 2.2.1. Đất và dinh dưỡng
• 2.3. Tình hình sản xuất và tiêu thụ khoai môn - sọ trên thế giới và ở Việt Nam
• 2.3.1. Sản xuất và tiêu thụ khoai môn - sọ trên thế giới
• 2.3.2. Sản xuất và tiêu thụ khoai môn - sọ ở Việt Nam
• 2.4. Tình hình nghiên cứu về cây khoai môn - sọ
• 2.4.1. Nghiên cứu bảo tồn nguồn gen cây khoai môn - sọ
• 2.4.2. Nghiên cứu đặc điểm nông sinh học, phân loại và đa dạng nguồn gen
• 2.4.3. Nghiên cứu chọn tạo giống khoai môn - sọ
• 2.4.4. Những nghiên cứu về nhân giống và bảo quản củ giống khoai môn - sọ
• 2.4.5. Nghiên cứu các biện pháp kỹ thuật canh tác trong sản xuất khoai môn - sọ
• 2.5. Khái quát chung về tỉnh Bắc Kạn - địa bàn nghiên cứu
• 3. VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Vật liệu nghiên cứu
• 3.2. Nguyên, vật liệu khác. Nội dung nghiên cứu của đề tài
• 3.3. Đánh giá thực trạng sản xuất khoai môn Bắc Kạn và xác định yếu tố hạn chế trong sản xuất khoai môn Bắc Kạn
• 3.4. Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật canh tác trong sản xuất củ giống khoai môn Bắc Kạn từ cây nuôi cấy mô và phương pháp bảo quản củ giống
• 3.5. Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật sản xuất củ thương phẩm giống khoai môn Bắc Kạn từ củ giống G1 cây nuôi cấy mô
• 3.6. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.7. Phương pháp nghiên cứu
• 3.7.1. Phương pháp điều tra khảo sát tình hình sản xuất khoai môn tại Bắc Kạn
• 3.7.2. Phương pháp bố trí thí nghiệm nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật canh tác trong sản xuất củ giống khoai môn Bắc Kạn từ cây nuôi cấy mô
• 3.7.3. Phương pháp nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật canh tác trong sản xuất khoai môn Bắc Kạn thương phẩm từ củ giống G1 của cây nuôi cấy mô
• 3.8. Xử lý số liệu
• 4. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Thực trạng sản xuất khoai môn tại Bắc Kạn
• 4.1.1. Đặc điểm khí hậu tỉnh Bắc Kạn
• 4.1.2. Thực trạng sản xuất và tiêu thụ khoai môn tại tỉnh Bắc Kạn
• 4.1.3. Đặc điểm nông sinh học của giống khoai môn Bắc Kạn tại vùng nghiên cứu
• 4.1.4. Kỹ thuật canh tác khoai môn Bắc Kạn của người dân
• 4.1.5. Những thuận lợi, cơ hội và khó khăn, thách thức trong sản xuất khoai môn theo hướng hàng hóa ở Bắc Kạn
• 4.2. Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật canh tác trong sản xuất củ giống khoai môn Bắc Kạn từ cây nuôi cấy mô và phương pháp bảo quản củ giống
• 4.2.1. Nghiên cứu xác định thời điểm thích hợp đưa cây nuôi cấy mô từ ống nghiệm ra giá thể trong vườn ươm
• 4.2.2. Nghiên cứu xác định loại giá thể thích hợp trong vườn ươm cho sự thích nghi cây nuôi cấy mô ngoài điều kiện tự nhiên
• 4.2.3. Nghiên cứu xác định loại giá thể đóng bầu thích hợp cho cây con nuôi cấy mô
• 4.2.4. Nghiên cứu ảnh hưởng của thời vụ trồng và nguồn giống đến sinh trưởng, phát triển và năng suất của cây khoai môn Bắc Kạn trong sản xuất củ giống
• 4.2.5. Ảnh hưởng của mật độ trồng và nguồn giống đến sinh trưởng, phát triển và năng suất của cây khoai môn Bắc Kạn trong sản xuất củ giống
• 4.2.6. Ảnh hưởng của mức đạm bón và nguồn giống đến sinh trưởng, phát triển và năng suất của cây khoai môn Bắc Kạn trong sản xuất củ giống
• 4.2.7. Kết quả nghiên cứu một số phương pháp bảo quản củ giống khoai môn Bắc Kạn
• 4.2.8. Tổng hợp các kết quả nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật canh tác trong sản xuất củ giống khoai môn Bắc Kạn từ cây nuôi cấy mô
• 4.3. Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật sản xuất củ thương phẩm giống khoai môn Bắc Kạn từ củ giống G1 cây nuôi cấy mô
• 4.3.1. Ảnh hưởng của thời vụ trồng và loại củ giống đến sinh trưởng, phát triển và năng suất của cây khoai môn Bắc Kạn trong sản xuất củ thương phẩm
• 4.3.2. Ảnh hưởng của mật độ trồng và loại củ giống đến sinh trưởng, phát triển và năng suất của cây khoai môn Bắc Kạn trong sản xuất củ thương phẩm
• 4.3.3. Tổng hợp các kết quả nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật canh tác trong sản xuất khoai môn Bắc Kạn thương phẩm bằng củ giống G1 từ cây nuôi cấy mô
• 4.3.4. Mô hình thực nghiệm giữa 2 loại kỹ thuật canh tác mới và cũ trong sản xuất khoai môn Bắc Kạn thương phẩm bằng củ giống G1 của cây nuôi cấy mô và củ giống thông thường
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu về khoai môn Bắc Kạn

Khoai môn Bắc Kạn là một giống khoai môn đặc sản của tỉnh Bắc Kạn, thuộc nhóm giống khoai môn (Dasheen type). Giống này có đặc điểm phân biệt như dọc màu xanh đậm, gân phiến lá màu tía, củ cái hình elip, thịt củ màu trắng, xơ tím, luộc ăn bở, thơm, có hương vị đặc trưng. Khoai môn Bắc Kạn có khả năng thích ứng rộng, trồng được ở cả vùng trung du miền núi và đồng bằng. Tuy nhiên, giống này mẫn cảm với bệnh thối củ và số củ con nhỏ làm giống rất ít.

1.1. Đặc điểm giống khoai môn Bắc Kạn

Giống khoai môn Bắc Kạn có đặc điểm nổi bật là dọc lá màu xanh đậm, gân phiến lá màu tía, chân dọc giáp củ màu trắng, rốn lá to, màu tím. Củ cái hình elip, thịt củ màu trắng, xơ tím, luộc ăn bở, thơm, có hương vị đặc trưng. Dọc lá có thể sử dụng làm rau nấu canh, không ngứa. Giống này có khả năng thích ứng rộng, trồng được ở cả vùng trung du miền núi và đồng bằng.

1.2. Nhược điểm của giống khoai môn Bắc Kạn

Mặc dù có nhiều ưu điểm, giống khoai môn Bắc Kạn cũng có một số nhược điểm như mẫn cảm với bệnh thối củ và số củ con nhỏ làm giống rất ít. Điều này gây khó khăn trong việc nhân giống và mở rộng diện tích trồng.

II. Biện pháp kỹ thuật phát triển giống khoai môn Bắc Kạn

Để phát triển giống khoai môn Bắc Kạn, các biện pháp kỹ thuật như nhân giống bằng phương pháp nuôi cấy mô, bảo quản củ giống, và kỹ thuật trồng khoai môn đã được nghiên cứu và áp dụng. Phương pháp nuôi cấy mô giúp nhân giống sạch bệnh, tăng hệ số nhân giống, và bảo quản nguồn gen dài hạn.

2.1. Nhân giống bằng phương pháp nuôi cấy mô

Phương pháp nuôi cấy mô được xem là một công cụ quan trọng để nhân giống sạch bệnh, bảo quản dài hạn nguồn gen và trao đổi giống đối với những cây nhân giống vô tính như khoai môn Bắc Kạn. Phương pháp này giúp tăng hệ số nhân giống, đảm bảo chất lượng giống, và giảm thiểu nguy cơ thoái hóa giống.

2.2. Bảo quản củ giống khoai môn Bắc Kạn

Bảo quản củ giống khoai môn Bắc Kạn là một khâu quan trọng trong quá trình phát triển giống. Các phương pháp bảo quản như bảo quản trong điều kiện lạnh, sử dụng chất bảo quản sinh học, và bảo quản trong cát ẩm đã được nghiên cứu và áp dụng để giảm thiểu hao tổn về khối lượng củ giống và đảm bảo tỷ lệ nảy mầm cao.

III. Kỹ thuật trồng khoai môn Bắc Kạn

Kỹ thuật trồng khoai môn Bắc Kạn bao gồm các yếu tố như thời vụ trồng, mật độ trồng, và chế độ bón phân. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng thời vụ trồng thích hợp, mật độ trồng hợp lý, và chế độ bón phân cân đối sẽ giúp tăng năng suất và chất lượng củ khoai môn.

3.1. Thời vụ trồng khoai môn Bắc Kạn

Thời vụ trồng khoai môn Bắc Kạn ảnh hưởng lớn đến sinh trưởng và năng suất của cây. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng thời vụ trồng thích hợp là vào đầu mùa mưa, khi điều kiện thời tiết thuận lợi cho sự phát triển của cây.

3.2. Mật độ trồng và chế độ bón phân

Mật độ trồng và chế độ bón phân là hai yếu tố quan trọng trong kỹ thuật trồng khoai môn Bắc Kạn. Mật độ trồng hợp lý giúp cây phát triển tốt, hạn chế sâu bệnh, và tăng năng suất. Chế độ bón phân cân đối, đặc biệt là phân đạm và kali, giúp cây sinh trưởng mạnh, củ to, và chất lượng cao.

IV. Ý nghĩa và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu về biện pháp kỹ thuật phát triển giống khoai môn Bắc Kạn có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao năng suất, chất lượng, và giá trị kinh tế của cây khoai môn. Các kết quả nghiên cứu đã được áp dụng rộng rãi trong sản xuất, góp phần phát triển nông nghiệp bền vững và xóa đói giảm nghèo tại các vùng miền núi.

4.1. Nâng cao năng suất và chất lượng khoai môn

Các biện pháp kỹ thuật được nghiên cứu và áp dụng đã giúp nâng cao năng suất và chất lượng của khoai môn Bắc Kạn. Điều này không chỉ đáp ứng nhu cầu thị trường mà còn góp phần tăng thu nhập cho người nông dân.

4.2. Phát triển nông nghiệp bền vững

Việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật trong sản xuất khoai môn Bắc Kạn đã góp phần phát triển nông nghiệp bền vững, bảo vệ môi trường, và nâng cao đời sống của người dân tại các vùng miền núi.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Khoai môn - sọ (Colocasia esculenta (L.) Schott) thuộc họ Ráy (Araceae), là loài cây lấy củ có lịch sử trồng trọt lâu đời, giữ vai trò quan trọng trong việc cung cấp lương thực, thực phẩm, thức ăn chăn nuôi và nguyên liệu chế biến tại nhiều quốc gia nhiệt đới và cận nhiệt đới. Tại Việt Nam, cây khoai môn được canh tác tại nhiều vùng sinh thái, trong đó giống khoai môn Bắc Kạn là cây đặc sản có giá trị kinh tế cao, chất lượng củ thơm ngon, ruột trắng, xơ tím, bở dẻo và dọc lá không ngứa. Tuy nhiên, sản xuất giống khoai môn này tại địa phương gặp nhiều trở ngại lớn: phương thức canh tác còn phân tán, giống bị thoái hóa và nhiễm sâu bệnh qua nhiều vụ nhân vô tính truyền thống, hệ số nhân giống tự nhiên thấp, củ giống có thời gian ngủ nghỉ ngắn gây khó khăn cho việc bảo quản qua mùa đông.

Mặc dù Viện Di truyền Nông nghiệp đã nghiên cứu quy trình nhân giống vô tính in vitro cho giống khoai môn Bắc Kạn giai đoạn 2009 - 2011, nhưng kết quả nghiên cứu trước đó chỉ dừng lại ở quy mô phòng thí nghiệm và vườn ươm. Khoảng trống nghiên cứu đặt ra là chưa có hệ thống quy trình kỹ thuật đồng bộ để đưa cây giống nuôi cấy mô ra đồng ruộng sản xuất củ giống thế hệ 1 (G1), thiếu các biện pháp kỹ thuật bảo quản củ giống hiệu quả và chưa xác định được các thông số kỹ thuật canh tác tối ưu (thời vụ, mật độ, phân bón) nhằm sản xuất khoai thương phẩm đạt năng suất và hiệu quả kinh tế cao từ nguồn củ giống G1.

Mục tiêu nghiên cứu của luận án được xác định gồm 3 nội dung cụ thể:

1. Đánh giá đúng thực trạng sản xuất và xác định được những hạn chế trong sản xuất và phát triển cây khoai môn Bắc Kạn.
2. Xác định được một số biện pháp kỹ thuật phù hợp trong sản xuất củ giống G1 từ cây khoai môn Bắc Kạn nuôi cấy mô và bảo quản củ giống khoai môn, góp phần nhân nhanh giống phục vụ mở rộng diện tích trồng khoai môn ở Bắc Kạn.
3. Xác định được một số biện pháp kỹ thuật canh tác phù hợp trong sản xuất thương phẩm khoai môn Bắc Kạn, nhằm tăng năng suất và hiệu quả kinh tế cho người sản xuất.

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là cây khoai môn đặc sản Bắc Kạn (Colocasia esculenta var. esculenta), thực trạng sản xuất tại địa phương, các dòng cây nuôi cấy mô in vitro, củ giống G1 và các biện pháp kỹ thuật canh tác liên quan.

Phạm vi nghiên cứu:

• Thời gian thực hiện: Từ năm 2012 đến năm 2016.
• Địa bàn nghiên cứu: Điều tra hiện trạng nông thôn, khảo nghiệm đồng ruộng sản xuất củ giống G1, sản xuất củ thương phẩm và xây dựng mô hình thực nghiệm được tiến hành tại huyện Chợ Đồn và huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn. Các thí nghiệm sinh lý, giá thể thích nghi ban đầu và phương pháp bảo quản củ giống được thực hiện tại Viện Di truyền Nông nghiệp (Hà Nội).

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các công trình nghiên cứu trên thế giới và trong nước về chi Colocasia đã thiết lập hệ thống cơ sở dữ liệu quan trọng về nguồn gốc, di truyền, bảo tồn và canh tác. Khảo cổ học ghi nhận khoai môn được sử dụng cách đây 28.000 năm tại quần đảo Solomon (Chair et al.), có nguồn gốc thuần hóa từ Đông Nam Á và châu Đại Dương (Cable, 1984; Lebot et al., 2004; Kreike et al., 2004; Mace et al., 2006). Dựa trên phân loại thực vật học của Schott (1832) và các phân tích di truyền sau này (Ivancic và Lebot, 2000; Dai et al., 2008; Tumuhimbise et al., 2016; Ubalua et al., 2016), loài Colocasia esculenta được chia thành hai nhóm chính: nhóm khoai môn (Colocasia esculenta var. esculenta - Dasheen type, nhị bội 2n = 2x = 28, củ cái lớn, ít củ con) và nhóm khoai sọ (Colocasia esculenta var. antiquorum - Eddoe type, tam bội 2n = 3x = 42, củ cái nhỏ, nhiều củ con).

Tại Việt Nam, các nghiên cứu của Bùi Công Trừng và cs. (1963), Nguyễn Đăng Khôi và cs. (1985), Nguyễn Thị Ngọc Huệ, Nguyễn Văn Viết, Nguyễn Phùng Hà (1998, 2004, 2005) đã hệ thống hóa nguồn gen khoai môn - sọ bản địa thành 3 nhóm biến dạng: khoai môn, khoai sọ và nhóm trung gian. Công tác bảo tồn nguồn gen được triển khai tại Trung tâm Tài nguyên Thực vật với 657 nguồn gen bảo tồn ex-situ đồng ruộng và 150 nguồn gen lưu giữ in vitro (Hoàng Thị Nga và cs., 2015). Các nghiên cứu vi nhân giống khoai môn - sọ trên thế giới (Bhuiyan et al., 2016; El-Sayed et al., 2016) và tại Việt Nam (Nguyễn Quang Thạch và cs., 2010; Đặng Thị Thanh Mai và cs., 2012; Trịnh Thị Thanh Hương và cs., 2011; Đặng Trọng Lương và cs., 2009, 2011) đã xác định môi trường dinh dưỡng MS bổ sung chất điều hòa sinh trưởng thích hợp cho việc nhân chồi và ra rễ.

Về kỹ thuật canh tác, các nghiên cứu của Preeti et al. (2002), Sen et al. (2005), Robin (2004), Onwueme (1999), Nguyễn Ngọc Nông và cs. (2006), Tăng Thị Hạnh và cs. (2012), Dương Thị Thu Hằng và cs. (2017) đã chỉ ra rằng khoai môn có yêu cầu cao về ẩm độ, đất tơi xốp, giàu mùn, mẫn cảm với dinh dưỡng khoáng (đặc biệt là đạm ở giai đoạn đầu và kali ở giai đoạn phát triển củ).

Vị trí của luận án: Luận án kế thừa kết quả tạo cây giống in vitro của Viện Di truyền Nông nghiệp nhưng tập trung giải quyết các mắt xích còn thiếu trong chuỗi kỹ thuật: huấn luyện cây con ra môi trường tự nhiên, xác định công thức giá thể vườn ươm, xác lập mật độ, thời vụ và chế độ phân bón (N, K) tối ưu cho hai chu trình sản xuất riêng biệt (sản xuất củ giống G1 từ cây nuôi cấy mô và sản xuất củ thương phẩm từ củ giống G1), đồng thời ứng dụng chế phẩm sinh học vào bảo quản củ giống.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Luận án dựa trên cơ sở lý thuyết về sinh lý phát triển thực vật nhân giống vô tính, nguyên lý thích nghi sinh thái của cây nuôi cấy mô khi chuyển từ điều kiện nhân tạo (in vitro) sang điều kiện tự nhiên (ex vitro), cùng quy luật tích lũy vật chất khô và hình thành cơ quan dự trữ (củ) dưới tác động của các yếu tố ngoại cảnh (nhiệt độ, quang chu kỳ, mật độ quần thể) và chế độ dinh dưỡng khoáng đa lượng (N, P, K).

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm được thực hiện thông qua các bước cụ thể:

• Phương pháp điều tra, khảo sát: Sử dụng phương pháp đánh giá nông thôn có sự tham gia (PRA) kết hợp phát phiếu điều tra cấu trúc phỏng vấn trực tiếp tại 2 huyện Chợ Đồn và Bạch Thông (tỉnh Bắc Kạn) để thu thập dữ liệu về diện tích, năng suất, tập quán canh tác, cơ cấu giống và các yếu tố cản trở sản xuất.
• Phương pháp thí nghiệm thích nghi cây con và giá thể: Thí nghiệm xác định thời điểm đưa cây in vitro ra vườn ươm và thử nghiệm các tổ hợp giá thể vườn ươm, giá thể đóng bầu (phối trộn đất phù sa, xơ dừa, cát đen theo các tỷ lệ thể tích khác nhau).
• Phương pháp bố trí thí nghiệm đồng ruộng:
  • Thí nghiệm sản xuất củ giống G1: Bố trí ô thí nghiệm đánh giá ảnh hưởng của thời vụ (các trà tháng 1, tháng 2), mật độ trồng (khoảng cách hàng và cây) và các mức phân bón đạm (N) trên nền phân bón cố định.
  • Thí nghiệm sản xuất củ thương phẩm từ củ giống G1: Bố trí ô thí nghiệm so sánh giữa củ giống G1 và củ giống thông thường dưới các tổ hợp thời vụ trồng, mật độ trồng và các mức bón phân kali ($K_2O$).
  • Thí nghiệm bảo quản củ giống: Thử nghiệm các phương pháp bảo quản truyền thống (trên giàn thoáng xạ, vùi cát ẩm) đối chứng với phương pháp xử lý chế phẩm sinh học WCA-T6 ở các nồng độ và liều lượng khác nhau.
  • Mô hình thực nghiệm: So sánh đối chứng giữa mô hình áp dụng kỹ thuật canh tác mới (dùng giống G1, phân bón cân đối, mật độ chuẩn) và mô hình canh tác truyền thống của nông dân.
• Xử lý số liệu: Số liệu thực nghiệm được thu thập theo các chỉ tiêu sinh trưởng, mức độ nhiễm sâu bệnh, các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất thực thu; xử lý phương sai (ANOVA) qua phần mềm thống kê sinh học nông nghiệp, so sánh sai khác giữa các giá trị trung bình bằng chỉ số LSD ở mức xác suất $P < 0,05$, tính hệ số biến động (CV%) và phân tích hiệu quả kinh tế qua tỷ số giá trị lợi nhuận biên (MBCR).

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Chương 1 tổng hợp có hệ thống các tài liệu trong và ngoài nước về cây khoai môn - sọ. Tác giả phân tích chi tiết nguồn gốc phát sinh, vị trí phân loại của loài Colocasia esculenta, làm rõ sự khác biệt hình thái và số lượng nhiễm sắc thể giữa nhóm khoai môn Dasheen (2n = 28) và nhóm khoai sọ Eddoe (2n = 42). Các yêu cầu sinh thái được tổng kết cho thấy khoai môn sinh trưởng tối ưu ở nhiệt độ 21 - 27°C, lượng mưa 1.500 - 2.500 mm, ưa đất phù sa tơi xốp có độ pH từ 5,5 đến 6,5.

Phần tổng quan sản xuất phản ánh bức tranh toàn cầu giai đoạn 2009 - 2013: châu Phi chiếm diện tích lớn nhất (86,3%) nhưng năng suất thấp (6,45 tấn/ha), trong khi châu Á có năng suất bình quân cao nhất (16,53 tấn/ha), dẫn đầu là Trung Quốc (18,8 tấn/ha). Tại Việt Nam, cây khoai môn phân bố rộng nhưng sản xuất còn mang tính tự cấp, diện tích phân tán và năng suất bình quân tại miền núi phía Bắc còn thấp (Bắc Kạn đạt khoảng 8,5 tấn/ha). Tổng quan tài liệu chỉ ra rằng việc áp dụng công nghệ sinh học nhân giống in vitro kết hợp với hoàn thiện kỹ thuật canh tác đồng ruộng là giải pháp căn bản để khắc phục tình trạng thoái hóa giống và nâng cao năng suất khoai môn bản địa.

Chương 2: Vật liệu, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Chương 2 mô tả chi tiết nguồn vật liệu, địa điểm, các bước triển khai nội dung và phương pháp nghiên cứu. Vật liệu chính là dòng khoai môn Bắc Kạn nhân bản vô tính in vitro từ nguồn cá thể ưu tú do Viện Di truyền Nông nghiệp phục tráng, củ giống G1 thu được từ cây in vitro, cùng củ giống địa phương của nông dân làm đối chứng. Các loại vật liệu bổ trợ gồm phân hữu cơ vi sinh, phân bón lá Bloom & Fruit USA, phân khoáng đa lượng ($N, P_2O_5, K_2O$) và chế phẩm sinh học WCA-T6.

Nội dung nghiên cứu được chia thành 3 phần chính gắn với hệ thống phương pháp tương ứng:

1. Đánh giá hiện trạng sản xuất tại huyện Chợ Đồn và Bạch Thông bằng điều tra PRA.
2. Xác lập biện pháp kỹ thuật sản xuất củ giống G1 và công nghệ bảo quản củ giống: nghiên cứu thời điểm ra cây (15/1, 15/11), giá thể vườn ươm, giá thể đóng bầu, thời vụ trồng củ giống, mật độ trồng củ giống, liều lượng đạm và thử nghiệm bảo quản bằng chế phẩm WCA-T6 so với giàn tre và cát ẩm.
3. Nghiên cứu kỹ thuật sản xuất khoai thương phẩm từ củ giống G1: bố trí thí nghiệm thời vụ, mật độ và liều lượng kali; đồng thời xây dựng mô hình thực nghiệm so sánh kinh tế - kỹ thuật giữa quy trình mới và tập quán cũ. Toàn bộ số liệu thực nghiệm được xử lý thống kê bằng phương pháp phân tích phương sai.

Chương 3: Kết quả và thảo luận

Chương 3 trình bày các kết quả thực nghiệm đạt được từ điều tra nông thôn, các thí nghiệm trong phòng, vườn ươm và đồng ruộng:

1. Thực trạng sản xuất khoai môn tại Bắc Kạn: Kết quả điều tra PRA tại Chợ Đồn và Bạch Thông chỉ ra 4 hạn chế chính: thiếu nguồn giống chất lượng cao (nông dân chủ yếu tự để giống qua các vụ); giống bị thoái hóa và nhiễm bệnh thối củ; quy trình canh tác lạc hậu (mật độ không đồng đều, bón phân mất cân đối, thiếu kali); chưa có sự liên kết chuỗi giữa khâu sản xuất và thị trường tiêu thụ.

2. Kỹ thuật sản xuất củ giống G1 từ cây nuôi cấy mô và bảo quản:

• Thời điểm ra cây in vitro: Ra cây vào ngày 15/1 và 15/11 đạt tỷ lệ sống và khả năng phát triển tốt nhất ngoài điều kiện tự nhiên.
• Giá thể vườn ươm thích nghi: Hỗn hợp đất phù sa và xơ dừa theo tỷ lệ thể tích 8:2 cho tỷ lệ sống và sinh trưởng rễ, thân lá cao nhất.
• Giá thể đóng bầu: Hỗn hợp cát đen + đất phù sa + xơ dừa theo tỷ lệ thể tích 5:3:2 giúp cây con phát triển khỏe mạnh sau 30 ngày đóng bầu.
• Thời vụ trồng sản xuất củ giống G1: Trồng từ ngày 20 đến 23 tháng 2 đạt kết quả tối ưu về sinh trưởng và số lượng củ con.
• Mật độ trồng sản xuất củ giống: Mật độ 33.000 cây/ha cho hệ số nhân giống cao nhất.
• Mức bón phân đạm: Lượng đạm 100 kg N/ha (trên nền 1,5 tấn phân hữu cơ vi sinh + 60 kg $P_2O_5$ + 80 kg $K_2O$ + 4.155 ml phân bón lá Bloom & Fruit USA/ha) giúp cây sinh trưởng cân đối, hạn chế sâu bệnh và đạt hệ số nhân giống cao.
• Bảo quản củ giống: Phun chế phẩm sinh học WCA-T6 (nồng độ 5 g/lít, liều lượng 80 g chế phẩm/100 kg củ giống) cho hiệu quả vượt trội so với phương pháp truyền thống.

Phương pháp bảo quản	Tỷ lệ hao hụt khối lượng (%)	Tỷ lệ thối hỏng sau 90 ngày (%)	Tỷ lệ nảy mầm sau 20 ngày giâm (%)
Phun chế phẩm sinh học WCA-T6	Thấp nhất	10,7	Cao, mầm mập đều
Giàn thoáng xạ (Đối chứng 1)	Cao	24,6	Rải rác
Vùi trong cát ẩm (Đối chứng 2)	Trung bình	18,2	Chồi mọc sớm, dễ gãy

3. Kỹ thuật sản xuất khoai môn thương phẩm từ củ giống G1:

• Thời vụ trồng: Trồng từ ngày 21 đến 22 tháng 2 hàng năm giúp cây tận dụng tối đa nhiệt độ và ẩm độ vụ xuân.
• Mật độ trồng thương phẩm: Mật độ 30.000 cây/ha cho năng suất thực thu và tỷ lệ củ loại 1 cao nhất.
• Mức bón phân kali: Bón 150 kg $K_2O$/ha (trên nền 1,5 tấn phân hữu cơ vi sinh + 120 kg N + 60 kg $P_2O_5$ + 4.155 ml phân bón lá Bloom & Fruit USA/ha) giúp tăng cường tích lũy tinh bột vào củ cái, tăng độ bở thơm và cải thiện năng suất.

4. Hiệu quả mô hình thực nghiệm: Mô hình canh tác mới sử dụng củ giống G1 kết hợp quy trình kỹ thuật chuẩn hóa đạt năng suất tăng 15,5% so với sản xuất đại trà thông thường. Lãi thuần của mô hình mới cao hơn mô hình đối chứng 30,1%, tỷ số giá trị lợi nhuận biên (MBCR) đạt mức 5,41.

Chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật	Mô hình kỹ thuật mới (Củ giống G1 + Quy trình mới)	Mô hình đối chứng (Tập quán nông dân)	Mức chênh lệch / So sánh
Năng suất củ thương phẩm	Tăng	Cơ sở	Tăng 15,5%
Tỷ lệ củ loại 1 (củ cái to, đều)	Cao	Thấp hơn	Vượt trội
Lãi thuần kinh tế (đồng/ha)	Cao hơn	Cơ sở	Tăng 30,1%
Tỷ số giá trị lợi nhuận biên (MBCR)	5,41	-	Đạt hiệu quả kinh tế cao

Kết quả và những đóng góp mới

1. Đóng góp về mặt khoa học và lý luận:

• Xác định và làm rõ cơ sở khoa học của các yếu tố hạn chế năng suất và chất lượng khoai môn đặc sản Bắc Kạn, bao gồm hiện tượng thoái hóa giống do nhân vô tính truyền thống, mất cân đối dinh dưỡng và tổn thất trong bảo quản sau thu hoạch.
• Cung cấp các dẫn liệu khoa học thực nghiệm hoàn chỉnh về quy luật sinh trưởng, phát triển, phản ứng sinh lý và khả năng tạo củ của cây khoai môn có nguồn gốc nuôi cấy mô in vitro ở các giai đoạn chuyển tiếp: từ ống nghiệm ra vườn ươm, từ vườn ươm ra ruộng sản xuất củ giống G1 và từ củ giống G1 sang sản xuất củ thương phẩm.

2. Đóng góp về mặt thực tiễn:

• Xây dựng thành công tổ hợp biện pháp kỹ thuật sản xuất củ giống G1 từ cây nuôi cấy mô: thời điểm ra cây (15/1 và 15/11); giá thể vườn ươm (đất phù sa : xơ dừa = 8:2); giá thể đóng bầu (cát đen : đất phù sa : xơ dừa = 5:3:2); thời vụ trồng 20 - 23/2; mật độ 33.000 cây/ha; lượng phân bón 100 kg N trên nền 1,5 tấn phân hữu cơ vi sinh + 60 kg $P_2O_5$ + 80 kg $K_2O$ + 4.155 ml Bloom & Fruit USA cho 1 ha. Hệ số nhân giống tăng từ 1,04 đến 1,74 lần so với nhân giống truyền thống.
• Xác lập phương pháp bảo quản củ giống bằng chế phẩm sinh học WCA-T6 (nồng độ 5 g/lít, liều lượng 80 g/100 kg củ giống), giúp tỷ lệ thối hỏng sau 90 ngày bảo quản chỉ còn 10,7%, giảm 1,7 - 2,3 lần so với phương pháp bảo quản trên giàn và trong cát ẩm.
• Xác định quy trình kỹ thuật sản xuất khoai thương phẩm bằng củ giống G1: thời vụ trồng 21 - 22/2; mật độ 30.000 cây/ha; lượng phân bón 150 kg $K_2O$ trên nền 1,5 tấn phân hữu cơ vi sinh + 120 kg N + 60 kg $P_2O_5$ + 4.155 ml Bloom & Fruit USA cho 1 ha; nâng cao năng suất củ thêm 15,5%, tăng lãi thuần 30,1% và đạt tỷ số giá trị lợi nhuận biên MBCR = 5,41.

3. Kiến nghị và đề xuất:

• Khuyến nghị phổ biến và chuyển giao gói kỹ thuật đồng bộ từ khâu huấn luyện cây giống in vitro, sản xuất củ giống G1, bảo quản bằng chế phẩm sinh học đến canh tác khoai thương phẩm cho người trồng khoai tại Bắc Kạn và các vùng sinh thái tương đồng.
• Đề nghị chính quyền địa phương và các cơ quan khuyến nông hỗ trợ xây dựng chuỗi liên kết sản xuất - tiêu thụ sản phẩm khoai môn Bắc Kạn nhằm ổn định đầu ra và nâng cao giá trị thương mại của cây đặc sản.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Địa bàn thực nghiệm đồng ruộng của luận án mới tập trung tại 2 huyện Chợ Đồn và Bạch Thông thuộc tỉnh Bắc Kạn; các thí nghiệm bảo quản củ giống quy mô phòng thí nghiệm chủ yếu được thực hiện tại Hà Nội với các điều kiện nhiệt ẩm được kiểm soát tương đối ổn định, chưa đánh giá hết sự biến động của điều kiện kho bảo quản thực tế tại các vùng núi cao.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Tiếp tục hoàn thiện quy trình bảo quản củ giống quy mô nông hộ lớn trong điều kiện kho tự nhiên tại vùng cao; mở rộng khảo nghiệm các gói kỹ thuật canh tác củ thương phẩm trên các loại đất dốc, đất bãi bồi khác nhau tại các tỉnh miền núi phía Bắc; nghiên cứu sâu hơn về quy trình chế biến sâu các sản phẩm từ củ khoai môn Bắc Kạn.

Giá trị tham khảo

• Đối với nghiên cứu sinh và học viên cao học ngành Khoa học cây trồng, Nông học: Luận án cung cấp phương pháp luận và thiết kế thực nghiệm chặt chẽ trong việc nối kết giữa công nghệ sinh học (in vitro) với kỹ thuật canh tác đồng ruộng (agronomy) trên cây có củ nhân giống vô tính.
• Đối với giảng viên và cơ sở đào tạo nông nghiệp: Cung cấp nguồn tài liệu tham khảo chi tiết về đặc điểm nông sinh học, phân loại học, nhu cầu dinh dưỡng khoáng và kỹ thuật sản xuất giống cây khoai môn - sọ tại Việt Nam.
• Đối với cán bộ khuyến nông và nhà quản lý nông nghiệp địa phương: Luận án cung cấp các thông số kỹ thuật cụ thể (thời vụ, mật độ, định mức phân bón, liều lượng chế phẩm bảo quản) để xây dựng cẩm nang hướng dẫn kỹ thuật phục vụ phát triển sản phẩm nông nghiệp đặc sản theo hướng hàng hóa bền vững.

Câu hỏi thường gặp

1. Điểm khác biệt cơ bản giữa kỹ thuật sản xuất củ giống G1 và sản xuất củ thương phẩm trong luận án là gì? Sản xuất củ giống G1 sử dụng cây con nuôi cấy mô đã qua huấn luyện ở vườn ươm, trồng với mật độ dày hơn (33.000 cây/ha) và mức bón đạm 100 kg N/ha nhằm mục tiêu tối đa hóa số lượng và chất lượng củ con (tăng hệ số nhân giống). Trong khi đó, sản xuất củ thương phẩm sử dụng củ giống G1, trồng ở mật độ 30.000 cây/ha và tăng cường bón kali (150 kg $K_2O$/ha) nhằm kích thích củ cái phình to, tăng độ bở dẻo và năng suất thực thu.

2. Chế phẩm sinh học WCA-T6 được sử dụng như thế nào và đem lại hiệu quả ra sao trong bảo quản củ giống? Chế phẩm WCA-T6 được sử dụng dưới dạng dung dịch phun với nồng độ 5 g/lít, liều lượng 80 g chế phẩm cho 100 kg củ giống. Sau 90 ngày bảo quản, phương pháp này duy trì tỷ lệ thối hỏng ở mức thấp (10,7%), giảm 1,7 - 2,3 lần so với cách bảo quản truyền thống trong cát ẩm hoặc trên giàn tre, giúp củ giống duy trì sức sống cao và nảy mầm đồng đều khi đem trồng.

3. Tại sao cây giống khoai môn nuôi cấy mô cần công thức giá thể riêng ở giai đoạn vườn ươm và đóng bầu? Cây nuôi cấy mô khi ra khỏi ống nghiệm có bộ rễ non yếu và lớp biểu bì mỏng, dễ mất nước. Luận án xác định giá thể vườn ươm gồm đất phù sa và xơ dừa (tỷ lệ 8:2) giúp tạo độ ẩm và độ thoáng tối ưu cho rễ thích nghi; tiếp đó giá thể đóng bầu gồm cát đen, đất phù sa và xơ dừa (tỷ lệ 5:3:2) cung cấp đủ dinh dưỡng và độ tơi xốp cho cây con phát triển cứng cáp trước khi chuyển ra đồng ruộng.

4. Hiệu quả kinh tế của mô hình canh tác khoai môn thương phẩm mới tại Chợ Đồn được thể hiện qua những chỉ số nào? Mô hình canh tác mới áp dụng củ giống G1 cùng quy trình bón phân và mật độ chuẩn hóa đạt năng suất tăng 15,5% so với tập quán đại trà, lãi thuần tăng 30,1% và đạt tỷ số giá trị lợi nhuận biên (MBCR) là 5,41, chứng minh tính khả thi kinh tế cao và khả năng áp dụng thực tế của giải pháp.

Kết luận

Luận án của nghiên cứu sinh Trịnh Thị Thanh Hương đã giải quyết trọn vẹn các nút thắt kỹ thuật trong việc nhân giống và phát triển cây khoai môn đặc sản Bắc Kạn từ nguồn vật liệu nuôi cấy mô in vitro. Công trình đã xác lập thành công các thông số khoa học chính xác cho quy trình sản xuất củ giống G1, kỹ thuật bảo quản sinh học và quy trình canh tác củ thương phẩm đạt năng suất, chất lượng cao. Kết quả nghiên cứu là cơ sở khoa học và thực tiễn vững chắc để bảo tồn nguồn gen quý, mở rộng diện tích sản xuất hàng hóa và nâng cao thu nhập cho người dân vùng miền núi phía Bắc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài .Ý nghĩa khoa học.

Ý nghĩa thực tiễn. Những đóng góp mới của đề tài. Đối tƣợng và Phạm vi nghiên cứu. Đối tƣợng nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu .5 Chƣơng 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU. Nguồn gốc, phân bố và phân loại cây khoai môn sọ. Nguồn gốc và phân bố. Phân loại nguồn gen khoai môn sọ.

Yêu cầu sinh thái của cây khoai môn - sọ. Đất và dinh dƣỡng. Tình hình sản xuất và tiêu thụ khoai môn - sọ trên thế giới và ở Việt Nam. Sản xuất và tiêu thụ khoai môn - sọ trên thế giới.

Sản xuất và tiêu thụ khoai môn - sọ ở Việt Nam. Tình hình nghiên cứu về cây khoai môn - sọ. Nghiên cứu bảo tồn nguồn gen cây khoai môn - sọ. Nghiên cứu đặc điểm nông sinh học, phân loại và đa dạng nguồn gen.

Nghiên cứu chọn tạo giống khoai môn - sọ. Những nghiên cứu về nhân giống và bảo quản củ giống khoai môn - sọ. Nghiên cứu các biện pháp kỹ thuật canh tác trong sản xuất khoai môn - sọ. Khái quát chung về tỉnh Bắc Kạn- địa bàn nghiên cứu .VẬT LIỆU, NỘI DUNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Vật liệu nghiên cứu. Nguyên, vật liệu khác. Nội dung nghiên cứu của đề tài. Đánh giá thực trạng sản xuất khoai môn Bắc Kạn và xác định yếu tố hạn chế trong sản xuất khoai môn Bắc Kạn.

Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật canh tác trong sản xuất củ giống khoai môn Bắc Kạn từ cây nuôi cấy mô và phƣơng pháp bảo quản củ giống. Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật sản xuất củ thƣơng phẩm giống khoai môn Bắc Kạn từ củ giống G1 cây nuôi cấy mô. Địa điểm và thời gian nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu.

Phƣơng pháp điều tra khảo sát tình hình sản xuất khoai môn tại Bắc Kạn. Phƣơng pháp bố trí thí nghiệm nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật canh tác trong sản xuất củ giống khoai môn Bắc Kạn từ cây nuôi cấy mô. Phƣơng pháp nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật canh tác trong sản xuất khoai môn Bắc Kạn thƣơng phẩm từ củ giống G1 của cây nuôi cấy mô. Xử lý số liệu .59 Chƣơng 3 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN.

Thực trạng sản xuất khoai môn tại Bắc Kạn. Đặc điểm khí hậu tỉnh Bắc Kạn. Thực trạng sản xuất và tiêu thụ khoai môn tại tỉnh Bắc Kạn. Đặc điểm nông sinh học của giống khoai môn Bắc Kạn tại vùng nghiên cứu.

Kỹ thuật canh tác khoai môn Bắc Kạn của ngƣời dân. Những thuận lợi, cơ hội và khó khăn, thách thức trong sản xuất khoai môn theo hƣớng hàng hóa ở Bắc Kạn. Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật canh tác trong sản xuất củ giống khoai môn Bắc Kạn từ cây nuôi cấy mô và phƣơng pháp bảo quản củ giống. Nghiên cứu xác định thời điểm thích hợp đƣa cây nuôi cấy mô từ ống nghiệm ra giá thể trong vƣờn ƣơm.

Nghiên cứu xác định loại giá thể thích hợp trong vƣờn ƣơm cho sự thích nghi cây nuôi cấy mô ngoài điều kiện tự nhiên. Nghiên cứu xác định loại giá thể đóng bầu thích hợp cho cây con nuôi cấy mô. Nghiên cứu ảnh hƣởng của thời vụ trồng và nguồn giống đến sinh trƣởng, phát triển và năng suất của cây khoai môn Bắc Kạn trong sản xuất củ giống. Ảnh hƣởng của mật độ trồng và nguồn giống đến sinh trƣởng, phát triển và năng suất của cây khoai môn Bắc Kạn trong sản xuất củ giống.

Ảnh hƣởng của mức đạm bón và nguồn giống đến sinh trƣởng, phát triển và năng suất của cây khoai môn Bắc Kạn trong sản xuất củ giống. Kết quả nghiên cứu một số phƣơng pháp bảo quản củ giống khoai môn Bắc Kạn. Tổng hợp các kết quả nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật canh tác trong sản xuất củ giống khoai môn Bắc Kạn từ cây nuôi cấy mô. Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật sản xuất củ thƣơng phẩm giống khoai môn Bắc Kạn từ củ giống G1 cây nuôi cấy mô.

Ảnh hƣởng của thời vụ trồng và loại củ giống đến sinh trƣởng, phát triển và năng suất của cây khoai môn Bắc Kạn trong sản xuất củ thƣơng phẩm. Ảnh hƣởng của mật độ trồng và loại củ giống đến sinh trƣởng, phát triển và năng suất của cây khoai môn Bắc Kạn trong sản xuất củ thƣơng phẩm. Tổng hợp các kết quả nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật canh tác trong sản xuất khoai môn Bắc Kạn thƣơng phẩm bằng củ giống G1 từ cây nuôi cấy mô. Mô hình thực nghiệm giữa 2 loại kỹ thuật canh tác mới và cũ trong sản xuất khoai môn Bắc Kạn thƣơng phẩm bằng củ giống G1 của cây nuôi cấy mô và củ giống thông thƣờng .131 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ .138 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN .139 TÀI LIỆU THAM KHẢO .140 vi DANH MỤC GIẢI THÍCH CHỮ VIẾT TẮT ANOVA Analysis of variance - Phân tích phƣơng sai BIOVERSITY Bioversity international - Tổ chức sinh học quốc tế BPKT Biện pháp kỹ thuật International center for Tropical agriculture - CIAT Trung tâm Nông nghiệp nhiệt đới Quốc tế CT Công thức CV Coefficient of variation - Hệ số biến động ĐC Đối chứng ĐDSH Đa dạng sinh học Food and Agricultutre organization FAO Tổ chức Nông nghiệp và Lƣơng thực của Liên Hợp Quốc HCVS Hữu cơ vi sinh International plant genetic resources institute - IPGRI Viện tài nguyên di truyền thực vật quốc tế KMBK Khoai môn Bắc Kạn LSD Giới hạn sai khác nhỏ nhất MBCR Marginal benefit cost ratio - Tỷ số giá trị lợi nhuận biên MĐ Mật độ trồng NN&PTNT Nông nghiệp và phát triển nông thôn NSLT Năng suất lý thuyết NSTT Năng suất thực thu PB Phân bón PRA Participatory rural Apraisal - Đánh giá nông thôn cùng tham gia STT Số thứ tự TB Trung bình TGST Thời gian sinh trƣởng TT Trung tâm TV Thời vụ vii DANH MỤC BẢNG Bảng 1.

Diện tích, năng suất, sản lƣợng khoai môn - sọ tại một số châu lục trên thế giới giai đoạn 2009 - 2013. Diện tích, năng suất và sản lƣợng khoai môn tại tỉnh Bắc Kạn và vùng nghiên cứu. Tỷ lệ số hộ trồng khoai môn trên một số chân đất ở huyện Chợ Đồn và huyện Bạch Thông (Bắc Kạn). Đặc điểm của các giống khoai môn - sọ chính hiện có tại Bắc Kạn.

Đặc điểm hình thái thân lá của quần thể khoai môn Bắc Kạn. Đánh giá hiện trạng khoai môn Bắc Kạn tại vùng nghiên cứu. Đặc điểm hình thái củ khoai môn Bắc Kạn. Đặc điểm chất lƣợng thử nếm củ khoai môn Bắc Kạn nấu chín.

Nguồn giống khoai môn Bắc Kạn tại các điểm điều tra. Các hình thức cung cấp giống khoai môn ở các điểm điều tra. Một số nguyên nhân chính hạn chế sản xuất khoai môn tại vùng nghiên cứu. So sánh hiệu quả kinh tế trồng cây khoai môn với cây ngô .72 tại huyện Chợ Đồn, Bắc Kạn (tính cho 1ha/ năm).

Ảnh hƣởng của thời điểm ra cây đến tỉ lệ sống và sinh trƣởng, phát triển của cây giống nuôi cấy mô từ ống nghiệm ra ngoài giá thể. Ảnh hƣởng của loại giá thể đến sinh trƣởng, phát triển của cây khoai môn nuôi cấy mô sau 7 ngày và 14 ngày ra cây. Ảnh hƣởng của giá thể đóng bầu đến sự sinh trƣởng và phát triển của cây con nuôi cấy mô sau 15 và 30 ngày đóng bầu. Ảnh hƣởng của thời vụ và nguồn giống đến sinh trƣởng của cây khoai môn Bắc Kạn trong sản xuất củ giống tại huyện Chợ Đồn, 2012-2014.

Ảnh hƣởng của thời vụ trồng và nguồn giống đến mức độ nhiễm sâu bệnh hại chính của cây khoai môn Bắc Kạn trong sản xuất củ giống tại Chợ Đồn, 2012-2014. Ảnh hƣởng của thời vụ trồng và nguồn giống đến kích thƣớc củ cái và hệ số nhân giống của cây khoai môn Bắc Kạn trong sản xuất củ giống (huyện Chợ Đồn, 2012-2014). Ảnh hƣởng của từng yếu tố thời vụ, nguồn giống đến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của cây khoai môn Bắc Kạn trong sản xuất củ giống tại huyện Chợ Đồn(2012-2014). Ảnh hƣởng của mật độ trồng và nguồn giống đến sinh trƣởng của cây khoai môn Bắc Kạn trong sản xuất củ giống tại Chợ Đồn, 2012-2014.

Ảnh hƣởng của mật độ trồng và nguồn giống đến mức độ nhiễm sâu bệnh hại chính của cây khoai môn Bắc Kạn trong sản xuất củ giống, Chợ Đồn 2012-2014. Ảnh hƣởng của mật độ trồng và nguồn giống đến kích thƣớc củ cái và hệ số nhân giống của cây khoai môn Bắc Kạn trong sản xuất củ giống tại huyện Chợ Đồn, 2012 - 2014. Ảnh hƣởng của từng yếu tố mật độ, nguồn giống đến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của cây khoai môn Bắc Kạn trong sản xuất củ giống tại huyện Chợ Đồn, 2012 - 2014. Ảnh hƣởng tƣơng tác của mật độ trồng và nguồn giống đến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của cây khoai môn Bắc Kạn trong sản xuất củ giống tại huyện Chợ Đồn, 2012 - 2014.

Ảnh hƣởng của mức đạm bón và nguồn giống đến sinh trƣởng của cây khoai môn Bắc Kạn trong sản xuất củ giống tại huyện Chợ Đồn, 2012-2014. Ảnh hƣởng của mức đạm bón và nguồn giống đến mức độ nhiễm sâu bệnh hại chính của cây khoai môn Bắc Kạn tại huyện Chợ Đồn, 2012 - 2014. Ảnh hƣởng của mức đạm bón và nguồn giống đến kích thƣớc củ cái và hệ số nhân giống của cây khoai môn Bắc Kạn trong sản xuất củ giống tại huyện Chợ Đồn, 2012-2014. Ảnh hƣởng tƣơng tác của mức đạm bón và nguồn giống đến năng suất cây khoai môn Bắc Kạn trong sản xuất củ giống tại Chợ Đồn, 2012 - 2014.

Ảnh hƣởng của từng yếu tố, mức đạm bón và nguồn giống đến các yếu tố cấu thành năng suất và năng suất của cây khoai môn Bắc Kạn trong sản xuất củ giống tại huyện Chợ Đồn, 2012 - 2014. Ảnh hƣởng của các phƣơng pháp bảo quản đến củ giống khoai môn Bắc Kạn tại Hà Nội. Ảnh hƣởng của các phƣơng pháp bảo quản đến hao tổn về khối lƣợng củ giống khoai môn Bắc Kạn, năm 2015 - 2016 tại Hà Nội. Ảnh hƣởng của các phƣơng pháp bảo quản đến sự mọc mầm của củ giống khoai môn Bắc Kạn sau 90 ngày bảo quản và 20 ngày giâm trong cát ẩm .