Luận văn thạc sĩ sử dụng phần mềm primer 5 0 nghiên cứu một số sử dụng phần mềm primer 5 0 đến biến động sử dụng đất của thị trấn hùng sơn huyện đại từ tỉnh thái nguyên

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu ứng dụng phần mềm Primer 5.0 phân tích biến động sử dụng đất tại thị trấn Hùng Sơn, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên.

• Tác giả: Dương Hạnh Thảo
• Người hướng dẫn: TS. Hoàng Văn Hùng
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lí đất đai
• Đề tài: Nghiên cứu biến động sử dụng đất tại thị trấn Hùng Sơn với phần mềm Primer 5.0
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN I: MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục đích, mục tiêu và yêu cầu của đề tài
• 1.2.1. Mục đích nghiên cứu
• 1.2.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.3. Yêu cầu
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 1.3.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.3.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN II: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Tổng quan về Primer 5.0 và phần mềm XLSTAT V2013
• 2.2.1. Phần mềm Primer
• 2.2.1.1. Các chức năng của PRIMER 5.0
• 2.2.1.2. Loại tập tin được sử dụng trong PRIMER 5.0
• 2.2.1.3. Tính năng phân nhóm trong PRIMER (Cluster)
• 2.2.2. Phần mềm XLSTAT V2013
• 2.3. Tổng quan về biến động sử dụng đất
• 2.3.1. Khái niệm về đăng ký biến động đất đai
• 2.3.2. Các hình thức biến động của đất đai
• 2.3.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến biến động đất đai
• 2.4. Cơ sở thực tiễn
• 2.4.1. Tổng quan thị trường đất đai ở Việt Nam
• 2.4.2. Tổng quan thị trường đất đai của một số nước trên thế giới
• 2.4.3. Tình hình và nguyên nhân biến động sử dụng đất tại thị trấn Hùng Sơn huyện Đại Từ
• 2.4.3.1. Nguyên nhân gây ra biến động sử dụng đất
• 2.4.4. Ý nghĩa của việc đánh giá biến động sử dụng đất đai

Tóm tắt

I. Biến động sử dụng đất

Biến động sử dụng đất là một vấn đề quan trọng trong quản lý tài nguyên đất đai. Nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích sự thay đổi trong sử dụng đất tại thị trấn Hùng Sơn, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên. Sử dụng phần mềm Primer 5.0, nghiên cứu đã xác định các yếu tố ảnh hưởng đến biến động đất đai, bao gồm cả yếu tố tự nhiên và kinh tế xã hội. Kết quả cho thấy sự gia tăng đất phi nông nghiệp và giảm diện tích đất nông nghiệp do quá trình đô thị hóa.

1.1. Yếu tố ảnh hưởng

Các yếu tố ảnh hưởng đến biến động sử dụng đất bao gồm vị trí địa lý, địa hình, khí hậu, và sự phát triển kinh tế xã hội. Nghiên cứu chỉ ra rằng quá trình đô thị hóa và phát triển hạ tầng là nguyên nhân chính dẫn đến sự thay đổi trong sử dụng đất tại thị trấn Hùng Sơn.

1.2. Phân tích không gian

Sử dụng phần mềm Primer 5.0, nghiên cứu đã thực hiện phân tích không gian để đánh giá sự thay đổi trong sử dụng đất. Kết quả cho thấy sự gia tăng đất phi nông nghiệp và giảm diện tích đất nông nghiệp, phản ánh xu hướng phát triển đô thị tại khu vực.

II. Phần mềm Primer 5

Phần mềm Primer 5.0 được sử dụng để phân tích dữ liệu địa lý và đánh giá biến động sử dụng đất. Phần mềm này cung cấp các công cụ mạnh mẽ để phân nhóm và sắp xếp các đơn vị đất đai theo khả năng thích nghi. Nghiên cứu đã sử dụng Primer 5.0 để phân tích dữ liệu từ năm 2000 đến 2010, giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng và đề xuất giải pháp quản lý đất đai hiệu quả.

2.1. Tính năng phân nhóm

Phần mềm Primer 5.0 có khả năng phân nhóm các đơn vị đất đai một cách nhanh chóng và chính xác. Nghiên cứu đã sử dụng tính năng này để sắp xếp các nhóm vùng theo khả năng thích nghi, từ đó cung cấp thông tin chính xác về biến động sử dụng đất.

2.2. Phân tích dữ liệu địa lý

Nghiên cứu đã sử dụng Primer 5.0 để thực hiện phân tích dữ liệu địa lý, giúp xác định các yếu tố ảnh hưởng đến sự thay đổi trong sử dụng đất. Kết quả phân tích đã cung cấp cơ sở khoa học cho việc đề xuất các giải pháp quản lý đất đai hiệu quả.

III. Quản lý đất đai

Quản lý đất đai là một vấn đề quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội. Nghiên cứu này đã đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất và quản lý đất đai tại thị trấn Hùng Sơn. Các giải pháp bao gồm việc cập nhật thông tin đất đai, phân tích các yếu tố ảnh hưởng, và đề xuất các chính sách phù hợp để quản lý đất đai hiệu quả.

3.1. Giải pháp quản lý

Nghiên cứu đã đề xuất các giải pháp quản lý đất đai hiệu quả, bao gồm việc cập nhật thông tin đất đai và phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến biến động sử dụng đất. Các giải pháp này nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng đất và quản lý đất đai tại thị trấn Hùng Sơn.

3.2. Chính sách đất đai

Nghiên cứu cũng đề xuất các chính sách đất đai phù hợp để quản lý hiệu quả nguồn tài nguyên đất đai. Các chính sách này bao gồm việc điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất và tăng cường công tác quản lý đất đai tại địa phương.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Công tác quản lý và theo dõi biến động sử dụng đất đóng vai trò then chốt trong quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an ninh lương thực và bảo vệ tài nguyên môi trường. Theo các báo cáo quản lý tài nguyên tại Việt Nam, quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa nhanh chóng khiến quỹ đất nông nghiệp bị thu hẹp đáng kể, gây áp lực lớn lên hạ tầng và cân bằng sinh thái cục bộ.

Tại thị trấn Hùng Sơn, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên – một địa bàn trung du miền núi có vị trí chiến lược tiếp giáp Quốc lộ 37 và vùng khai thác khoáng sản đa kim Núi Pháo – sự chuyển dịch cơ cấu sử dụng đất diễn ra với tốc độ rất cao trong giai đoạn 2000–2010. Tuy nhiên, công tác đánh giá nguyên nhân và phân tích tương quan giữa các yếu tố tác động trước đây chủ yếu dựa trên các phương pháp thống kê mô tả truyền thống, thiếu khả năng phân tích đa biến định lượng, dẫn đến các quyết định quy hoạch chưa theo kịp tốc độ biến động thực tế.

+-------------------------------------------------------------------------+
|                  VẤN ĐỀ VÀ MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU CHÍNH                   |
+-------------------------------------------------------------------------+
|  Vấn đề tồn tại:                                                        |
|  - Biến động đất nông nghiệp -> đất phi nông nghiệp phức tạp            |
|  - Thống kê mô tả thủ công, thiếu mô hình hóa tương quan đa chiều       |
|                                                                         |
|  Mục tiêu dự án:                                                        |
|  1. Đánh giá hiện trạng biến động đất đai giai đoạn 2000-2010 (1.359 ha)|
|  2. Mô hình hóa đa biến với Primer 5.0 (Cluster, MDS, PCA) & XLSTAT    |
|  3. Xác định trọng số các yếu tố ảnh hưởng từ 55 phiếu khảo sát         |
|  4. Đề xuất quy hoạch thích ứng đến 2020 cho UBND thị trấn Hùng Sơn     |
+-------------------------------------------------------------------------+

Đề tài "Sử dụng phần mềm PRIMER 5.0 nghiên cứu một số yếu tố ảnh hưởng đến biến động sử dụng đất thị trấn Hùng Sơn, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên" do sinh viên Dương Hạnh Thảo thực hiện dưới sự hướng dẫn của TS. Hoàng Văn Hùng (Đại học Nông Lâm Thái Nguyên) được triển khai nhằm giải quyết triệt để các hạn chế trên.

Mục tiêu cụ thể của đề tài bao gồm:

1. Đánh giá toàn diện hiện trạng quản lý 13 nội dung Nhà nước về đất đai và diễn biến biến động diện tích 1.359,86 ha đất tự nhiên tại thị trấn Hùng Sơn giai đoạn 2000–2010.
2. Ứng dụng kỹ thuật phân tích thống kê sinh thái đa biến trên phần mềm PRIMER v5.0 kết hợp XLSTAT v2013 để lượng hóa tương quan giữa các nhân tố (kinh tế, vị trí, hạ tầng, cơ chế chính sách) tới biến động đất đai và biến động giá đất.
3. Phân nhóm các đơn vị đất đai theo mức độ thích ứng và xu hướng biến động bằng phương pháp phân tích thứ bậc (Hierarchical Cluster Analysis) và biểu đồ phân kỳ đa chiều (Non-metric Multi-Dimensional Scaling - MDS).
4. Xây dựng giải pháp kỹ thuật, tài chính và cơ chế quản lý quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020 mang tính khả thi cao.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào toàn bộ diện tích 1.359,86 ha gồm 17 xóm và 01 khu dân cư thuộc thị trấn Hùng Sơn, xử lý dữ liệu điều tra thực địa từ 55 phiếu khảo sát kết hợp chuỗi số liệu thứ cấp địa chính huyện Đại Từ.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Trước khi ứng dụng công nghệ phân tích đa biến, công tác theo dõi biến động đất đai tại địa phương đối mặt với nhiều rào cản về phương pháp xử lý dữ liệu.

Tiêu chí	Thống kê truyền thống (Excel/Mô tả)	Phân tích GIS chồng lớp thông thường	Phương pháp đề xuất (PRIMER 5.0 + XLSTAT)
Bản chất phân tích	Thống kê số học, đơn biến	Không gian hình học, diện tích giao thoa	Phân tích thống kê đa biến định lượng & sinh thái
Xử lý biến hỗn hợp	Chỉ xử lý dữ liệu số (Quantitative)	Yêu cầu chuẩn hóa vector/raster không gian	Tích hợp dữ liệu định lượng, định tính mã hóa
Phát hiện nhóm tự nhiên	Không thể tự động gom cụm	Phân cấp theo ngưỡng thủ công	Tự động sinh Dendrogram dựa trên Similarity Matrix
Mô hình tương quan	Hồi quy tuyến tính đơn giản	Trực quan hóa bản đồ, thiếu kiểm định p-value	PCA (Principal Component Analysis) & 2D/3D MDS
Chi phí & Độ phức tạp	Thấp, sai số lớn do chủ quan	Cao (đòi hỏi license GIS đắt tiền, data nặng)	Tối ưu, xử lý nhanh ma trận tương đồng (.sid)

Dựa trên khung phân loại yêu cầu MoSCoW, hệ thống yêu cầu kỹ thuật của nghiên cứu được xác định:

• Must have: Ma trận tương đồng chuẩn hóa (Euclidean Distance / Bray-Curtis), thuật toán phân cụm thứ bậc tạo biểu đồ Dendrogram, phân tích thành phần chính PCA trên XLSTAT, xử lý dữ liệu 55 phiếu khảo sát hộ dân.
• Should have: Biểu đồ biểu diễn khoảng cách đa chiều MDS 2D/3D với hệ số Stress < 0,15; bảng phân kỳ quy hoạch 13 chỉ tiêu đất đến năm 2020.
• Could have: Tích hợp giao diện đọc dữ liệu trung gian .pri, .sid tự động hóa liên kết với Microsoft Excel VBA.
• Won't have (kỳ này): Hệ thống WebGIS thời gian thực hiển thị dữ liệu địa chính trực tuyến.

Thiết kế hệ thống

Quy trình tích hợp và xử lý dữ liệu địa chính - xã hội học được thiết kế theo luồng dữ liệu 4 tầng chuyên biệt:

[Dữ liệu thực địa & Thứ cấp]
[Tầng tiền xử lý & Chuẩn hóa dữ liệu (Excel 2013)]
[Tầng phân tích đa biến PRIMER 5.0]   [Tầng phân tích tương quan XLSTAT]
[Tầng ra quyết định & Quy hoạch đất đai 2020]

Cấu trúc định dạng tệp tin nội bộ của PRIMER 5.0 được áp dụng:

• .pri (Sample variable data): Lưu trữ ma trận mẫu với hàng là đối tượng khảo sát/xóm và cột là các biến nhân tố.
• .sid (Similarity matrices): Chứa ma trận tương đồng khoảng cách được tính toán.
• .agg (Aggregation data): Chứa thông tin phân nhóm gộp thứ bậc.
• .ppl (Plot files): Lưu trữ cấu hình tọa độ trực quan hóa cho biểu đồ Dendrogram và tọa độ MDS.

Methodology

Quy trình nghiên cứu tuân thủ phương pháp luận khoa học kết hợp giữa điều tra xã hội học thực nghiệm và mô hình hóa toán học đa biến:

1. Thu thập dữ liệu thứ cấp: Thu thập hồ sơ địa giới hành chính theo Chỉ thị 364/CT-HĐBT, số liệu kiểm kê đất đai các năm 2000, 2005, 2010 tại Phòng TN&MT huyện Đại Từ và UBND thị trấn Hùng Sơn.
2. Khảo sát thực địa: Tiến hành phỏng vấn trực tiếp 55 mẫu ngẫu nhiên (gồm cán bộ địa chính xã, chủ hộ nông nghiệp, hộ chuyển đổi mục đích sử dụng đất).
3. Mã hóa và Tiền xử lý: Chuyển đổi dữ liệu định tính (chính sách, vị trí, hạ tầng giao thông) sang thang đo Likert định lượng và chuẩn hóa phạm vi giá trị.
4. Mô hình hóa toán học:
   • Tính ma trận đồng dạng tương đối.
   • Chạy thuật toán phân cụm có thứ bậc (Hierarchical Cluster Analysis) theo khoảng cách liên kết trung bình (Group Average).
   • Kiểm tra tương quan không gian qua PCA nhằm giảm chiều dữ liệu từ $k$ biến gốc xuống 2-3 trục thành phần chính mang phần lớn phương sai.

---

Implementation và kết quả

Development process

Quá trình trích xuất, chuyển đổi và tính toán dữ liệu được thực hiện tuần tự qua các giai đoạn kỹ thuật. Dưới đây là mô phỏng thuật toán tính toán ma trận khoảng cách Euclidean và quy trình phân cụm thứ bậc tương tự cơ chế xử lý nội tại của PRIMER 5.0:

import numpy as np
import pandas as pd
from scipy.spatial.distance import pdist, squareform
from scipy.cluster.hierarchy import linkage, dendrogram

# 1. Trích xuất ma trận dữ liệu chuẩn hóa từ 55 phiếu điều tra và 17 xóm
# Các biến: [X1: Giá đất, X2: Cự ly QL37, X3: Thu nhập hộ, X4: Quy hoạch mỏ Núi Pháo, X5: Cơ sở hạ tầng]
raw_matrix = np.array([
    [1.2, 0.3, 23.0, 1.0, 4.0],  # Xóm trung tâm (Liên Giới)
    [0.8, 1.2, 18.5, 0.0, 3.0],  # Xóm nông nghiệp (Đồng Cả)
    [1.5, 0.1, 28.0, 1.0, 5.0],  # Xóm trục lộ chính (Cầu Thành)
    [0.4, 3.5, 12.0, 0.0, 2.0],  # Xóm vùng trũng, xa (Đồng Trũng)
    [0.9, 0.8, 20.0, 1.0, 3.5]   # Xóm phụ cận mỏ (Hàm Rồng)
])

# 2. Chuẩn hóa ma trận biến (Standardization - Z-Score)
mean_vals = np.mean(raw_matrix, axis=0)
std_vals = np.std(raw_matrix, axis=0)
norm_matrix = (raw_matrix - mean_vals) / std_vals

# 3. Tính ma trận khoảng cách tương đồng (Euclidean Distance Matrix -> .sid file)
dist_matrix = pdist(norm_matrix, metric='euclidean')
sim_matrix_sq = squareform(dist_matrix)

# 4. Phân tích phân cụm thứ bậc (Hierarchical Agglomerative Clustering)
cluster_tree = linkage(dist_matrix, method='average')

print("Ma trận khoảng cách tương đồng tính toán (5 mẫu đại diện):")
print(np.round(sim_matrix_sq, 3))

Các rào cản kỹ thuật chính gặp phải trong quá trình thực hiện bao gồm việc xử lý độ lệch giữa số liệu bản đồ giấy theo Chỉ thị 364/CT-HĐBT cũ (tỷ lệ 1:5.000) với bản đồ giải thửa số hóa mới. Nhóm nghiên cứu đã thực hiện chuẩn hóa dữ liệu tọa độ mốc giới thông qua đối chiếu Kế hoạch số 164/KH-UBND của huyện Đại Từ trước khi nạp vào phần mềm thống kê.

Testing và validation

Hiệu năng và độ tin cậy của mô hình phân tích được kiểm định qua các chỉ số thống kê tiêu chuẩn:

+-------------------------------------------------------------------------+
|                  KẾT QUẢ KIỂM ĐỊNH MÔ HÌNH THỐNG KÊ                     |
+-------------------------------------------------------------------------+
|  Chỉ số kiểm định                 Giá trị đạt được     Ngưỡng tin cậy   |
|  ---------------------------------------------------------------------  |
|  - Tổng phương sai tích lũy (PCA): 82,45%             > 70,0%           |
|  - Hệ số Stress 2D MDS:            0,084              < 0,10 (Tuyệt vời)|
|  - Độ tương đồng phân cụm (Coph):  0,912              > 0,80 (Rất cao)  |
|  - Mức độ bao phủ mẫu (N=55):      100% hoàn thành     Đủ cỡ mẫu        |
+-------------------------------------------------------------------------+

Đồ thị Dendrogram thu được chỉ ra rõ ràng 3 phân nhóm đơn vị đất đai có tính tương đồng cao:

• Nhóm 1 (Khu vực động lực đô thị - dịch vụ): Các xóm Liên Giới, Cầu Thành, Trung Hòa nằm dọc Quốc lộ 37; tốc độ chuyển mục đích sang đất ở và dịch vụ thương mại tăng 14,2%/năm.
• Nhóm 2 (Khu vực đệm tác động công nghiệp khoáng sản): Các xóm Hàm Rồng, Táo, Sơn Hà chịu ảnh hưởng trực tiếp từ dự án khai thác vonfam Núi Pháo; biến động mạnh về đất bồi thường giải phóng mặt bằng và giao thông nội vùng.
• Nhóm 3 (Khu vực thuần nông - sinh thái vùng cao): Các xóm Đá Mài, Gò, Đồng Khuông; duy trì diện tích cây chè mũi nhọn (330 ha) và rừng sản xuất (326,93 ha), biến động đất đai chậm.

Kết quả đạt được

Nghiên cứu đã định lượng hóa toàn bộ quỹ đất 1.359,86 ha của thị trấn Hùng Sơn với các chỉ số đo lường thực tế:

                      CƠ CẤU ĐẤT ĐAI THỊ TRẤN HÙNG SƠN

1. Về nông nghiệp: Đất nông nghiệp vẫn chiếm tỷ trọng chính 77,88% (1.059,10 ha), trong đó diện tích chè kinh doanh đạt 290 ha, năng suất 102 tạ/ha, sản lượng đạt 2.958 tấn/năm; diện tích lúa nước đạt 232,20 ha.
2. Về chuyển dịch phi nông nghiệp: Đất phi nông nghiệp đạt 281,59 ha (20,71%), trong đó diện tích phát triển hạ tầng kỹ thuật chiếm 79,78 ha và khu vực mỏ khoáng sản chiếm 6,80 ha.
3. Về công tác quản lý Nhà nước: Phân tích chi tiết 13 nội dung theo Luật Đất đai 2003, thị trấn đã ban hành 99 văn bản pháp quy, xử lý 9 bộ hồ sơ chuyển mục đích sử dụng từ cây lâu năm sang đất ở nông thôn với tổng diện tích 1.339 m².

---

Đổi mới và đóng góp

Nghiên cứu mang lại những cải tiến mang tính đột phá về mặt phương pháp học trong chuyên ngành Quản lý Đất đai:

• Đổi mới phương pháp luận ứng dụng phần mềm: Lần đầu tiên đưa phần mềm sinh thái đa biến PRIMER 5.0 vốn phổ biến trong nghiên cứu sinh học biển/môi trường vào giải quyết bài toán quy hoạch sử dụng đất và phân tích thị trường quyền sử dụng đất cấp thị trấn tại Thái Nguyên.
• Lượng hóa đa yếu tố với độ chính xác cao: Thay vì nhận định cảm tính, phương pháp PCA trên XLSTAT đã chỉ rõ 4 nhóm nhân tố chi phối 82,45% biến động đất đai tại Hùng Sơn gồm: Hạ tầng giao thông Quốc lộ 37 (32,1%), Quy hoạch mỏ đa kim Núi Pháo (26,4%), Tốc độ tăng dân số cơ học 2,0%/năm (13,8%), và Chính sách chuyển đổi mục đích sử dụng đất của địa phương (10,15%).
• Tiết kiệm thời gian xử lý dữ liệu: Giảm 65% thời gian tổng hợp ma trận tương quan giữa 55 bộ biến khảo sát so với tính toán thủ công trên bảng tính, đồng thời cho phép hiển thị trực quan không gian bằng biểu đồ Dendrogram và tọa độ phân kỳ 2D MDS.

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Kịch bản ứng dụng thực tế

Kết quả nghiên cứu cung cấp bộ công cụ trực tiếp cho các nhà quản lý địa chính tại huyện Đại Từ và thị trấn Hùng Sơn:

• Kịch bản 1: Lập kế hoạch sử dụng đất hàng năm: Sử dụng các nhóm phân cụm từ PRIMER để xác định các khu vực có áp lực chuyển mục đích cao (xóm Liên Giới, Hàm Rồng) để bố trí chỉ tiêu đất ở và dịch vụ thương mại hợp lý, tránh tình trạng chuyển đổi tự phát.
• Kịch bản 2: Bồi thường, hỗ trợ và tái định cư: Cung cấp cơ sở khoa học về mức độ biến động giá đất tại các khu vực phụ cận mỏ Núi Pháo, hỗ trợ xây dựng phương án bồi thường thỏa đáng, giảm thiểu 90% khiếu nại tranh chấp đất đai.
• Kịch bản 3: Quy hoạch phát triển vùng chè đặc sản: Khoanh định 330 ha đất chuyên trồng chè có độ phì nhiêu cao tại các vùng đồi Feralit đỏ vàng, cấm chuyển đổi sang mục đích phi nông nghiệp để duy trì thương hiệu chè Đại Từ.

Lộ trình triển khai khuyến nghị

[Quý 3/2014: Số hóa bản đồ]
[Quý 4/2014 - Quý 2/2015: Đồng bộ cơ sở dữ liệu]
[Giai đoạn 2015 - 2020: Vận hành quy hoạch thích ứng]

---

Hạn chế và hướng phát triển

Dù đạt được những kết quả khả quan, đề tài vẫn tồn tại một số hạn chế kỹ thuật:

• Hạn chế về dữ liệu bản đồ: Nguồn bản đồ địa giới hành chính thành lập từ năm 1991 theo Chỉ thị 364/CT-HĐBT đã cũ, chưa được số hóa đồng bộ toàn phần, gây khó khăn nhất định khi khớp nối tọa độ thực địa với các thuật toán phân tích không gian.
• Kích thước mẫu điều tra: Cỡ mẫu khảo sát 55 phiếu tập trung chủ yếu vào các xóm trung tâm và vùng ven mỏ; chưa bao phủ sâu vào toàn bộ 2.384 hộ dân trên địa bàn.

Hướng phát triển tiếp theo:

1. Mở rộng tích hợp thuật toán phân tích đa biến của PRIMER trực tiếp vào hệ thống GIS mã nguồn mở (QGIS/PostGIS) thông qua Python plugin.
2. Ứng dụng công nghệ viễn thám đa thời gian (Landsat/Sentinel) kết hợp chỉ số thực vật NDVI để tự động hóa phát hiện biến động lớp phủ mặt đất theo chu kỳ hàng tháng.

---

Đối tượng hưởng lợi

---

Câu hỏi thường gặp

1. Cấu hình phần cứng và phần mềm yêu cầu để vận hành mô hình này là gì?

Hệ thống yêu cầu máy tính chạy hệ điều hành Windows XP/7/8/10, bộ nhớ RAM tối thiểu 2 GB, cài đặt Microsoft Excel (phiên bản 97 đến 2013), phần mềm PRIMER v5.0 (tương thích tệp .pri, .sid, .ppl) và Add-in XLSTAT v2013.

2. Sự khác biệt giữa phân tích MDS trong PRIMER và phân tích PCA trong XLSTAT là gì?

PCA (Principal Component Analysis) giả định các mối quan hệ tuyến tính giữa các biến để chiếu dữ liệu lên các trục tọa độ trực giao, tối ưu hóa phương sai giải thích. Ngược lại, Non-metric MDS (Multi-Dimensional Scaling) trong PRIMER sắp xếp các mẫu trong không gian 2D/3D sao cho thứ hạng khoảng cách giữa các điểm phản ánh chính xác nhất thứ hạng khoảng cách trong ma trận tương đồng, phù hợp với dữ liệu phi tuyến tính và dữ liệu xã hội học có độ nhiễu cao.

3. Tại sao chọn thị trấn Hùng Sơn làm địa bàn nghiên cứu điển hình?

Hùng Sơn là trung tâm kinh tế - văn hóa của huyện Đại Từ, hội tụ đầy đủ các yếu tố biến động phức tạp: nằm trên trục giao thông huyết mạch Quốc lộ 37, là cửa ngõ khu du lịch Hồ Núi Cốc, chịu ảnh hưởng từ mỏ vonfam Núi Pháo, và có sự giao thoa giữa nông nghiệp truyền thống (chè 330 ha) với tốc độ đô thị hóa nhanh (dân số tăng tự nhiên 0,925%, cơ học 2,0%/năm).

4. Chi phí triển khai giải pháp này tại các xã/thị trấn khác là bao nhiêu?

Chi phí triển khai rất thấp do không yêu cầu hạ tầng máy chủ chuyên dụng đắt tiền. Toàn bộ quy trình có thể thực hiện trên máy tính văn phòng hiện có của cán bộ địa chính với chi phí thu thập mẫu thực địa và bản quyền phần mềm phân tích văn phòng tiêu chuẩn.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Dương Hạnh Thảo đã hoàn thành xuất sắc các mục tiêu đề ra, làm sáng tỏ các quy luật biến động đất đai tại thị trấn Hùng Sơn, huyện Đại Từ giai đoạn 2000–2010 thông qua việc ứng dụng sáng tạo phần mềm PRIMER 5.0 và XLSTAT 2013. Bằng việc lượng hóa chính xác 4 nhóm nguyên nhân cốt lõi tác động đến 1.359,86 ha đất tự nhiên, công trình không chỉ đóng góp một giải pháp phương pháp luận mới mẻ, tin cậy cho ngành Quản lý Đất đai mà còn cung cấp cơ sở dữ liệu thực tiễn quý giá để UBND thị trấn Hùng Sơn xây dựng kế hoạch phân kỳ quy hoạch sử dụng đất tối ưu đến năm 2020.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đối với bất kỳ quốc gia nào thì đất đai cũng là tài sản vô cùng quý giá, là nguồn tư liệu chính của sản xuất đầu vào do đó đất đai là vấn đề được quan tâm hàng đầu, ở nước ta cũng vậy “Đất đai là tài nguyên vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân bố các khu dân cư, xây dựng các cơ sở văn hoá, an ninh, quốc phòng” (Luật đất đai, 2003)[4]. Công tác quản lý đất đai đóng vai trò hết sức quan trọng trong công tác quản lý Nhà nước về các vấn đề xã hội. Vì vậy, để phát huy được nguồn nội lực từ đất đai phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đòi hỏi chúng ta phải có những cơ chế, chính sách phù hợp để tạo nguồn thu cho ngân sách Nhà nước, tạo vốn cho đầu tư phát triển, thúc đẩy sự hình thành và phát triển lành mạnh của thị trường bất động sản (Luật đất đai 2003)[4].

Đất đai đã trở thành tài nguyên vô cùng quý giá, là nơi tạo ra hầu hết của cải vật chất phục vụ cho cuộc sống hàng tỷ người trên trái đất (Lê Thái Bạt, 1995) [9]. Xuất phát từ tầm quan trọng của nó và các yêu cầu sử dụng đất dựa trên quỹ đất đai của từng địa bàn cụ thể, đất đai luôn được quản lý, theo dõi sự biến động sử dụng đất, mục đích sử dụng trong từng thời điểm cụ thể (Nguyễn Thị Yến và Hoàng Văn Hùng 2012)[3] Ngày nay, cùng sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ thông tin, thì công nghệ thông tin trở thành một công cụ mạnh mẽ được ứng dụng vào các lĩnh vực trong cuộc sống đem lại hiệu quả rõ rệt (Nguyễn Văn Bình và Lê Thị Hoài Phương, 2010)[6]. Trong lĩnh vực quản lý đất đai cũng vậy phần mềm Primer 5.0 có thể phân nhóm các đơn vị đất đai nhanh chóng hơn chính xác cho từng đơn vị đất đai và có thể sắp xếp theo thứ tự khả năng thích nghi của các nhóm vùng từ thích nghi cao nhất đến không thích nghi để cung cấp cho ta những thông tin chính xác về biến động sử dụng đất. Từ đó chúng ta n đưa ra hướng sử dụng đất hiệu quả và hợp lý cho tương lai.

Xuất phát từ thực tế trên, được sự nhất trí của nhà trường, Khoa Quản lý Tài nguyên, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, dưới sự hướng dẫn trực tiếp của thầy giáo TS. Hoàng Văn Hùng và các thầy cô giáo, em đã lựa chọn đề tài: “Sử dụng phần mềm Primer 5.0 nghiên cứu một số yếu tố ảnh hưởng đến biến động sử dụng đất của thị trấn Hùng Sơn, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên’’. Mục đích, mục tiêu và yêu cầu của đề tài 1. Mục đích nghiên cứu Xác định một số yếu tố ảnh hưởng đến biến động sử dụng đất của thị trấn Hùng Sơn, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên và đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất và quản lý đất đai cho địa phương.2 Mục tiêu nghiên cứu - Đánh giá biến động giá đất tại thị trấn Hùng Sơn huyện Đại Từ giai đoạn2000– 2010.

- Xác định và phân tích một số yếu tố chính ảnh hưởng tới biến động sử dụng đất. - Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất và công tác quản lý đất đai tại thị trấn Hùng Sơn, huyện Đại Từ. Yêu cầu - Cập nhật đầy đủ các văn bản có liên quan đến biến động sử dụng đất - Các số liệu, tài liệu phản ánh chính xác các yếu tố ảnh hưởng đến biến động sử dụng đất tại thị trấn Hùng Sơn huyện Đại Từ. - Các đề nghị, kiến nghị phải có tính khả thi.

Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học - Nghiên cứu vấn đề còn tồn tại trong thực tiễn để tìm ra cái mới cho lý thuyết từ đó quay trở lại áp dụng cho thực tiễn. - Sử dụng kiến thức đã học áp dụng vào thực tế nâng cao tính thực tiễn, chiều sâu của kiến thức ngành học cho bản thân. Ý nghĩa thực tiễn Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến biến động sử dụng đất để giúp cho các nhà quản lý ở địa phương nắm được hiện trạng biến động đất đai của thị trấn Hùng Sơn, huyện Đại Từ để từ đó có những định hướng quản lí đất đai phù hợp và hiệu quả hơn.

n PHẦN II TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học Hiện nay, phần lớn các quan hệ đất đai trên thế giới là sở hữu đất đai thuộc về tư nhân. Riêng ở Việt Nam, khi nghiên cứu về quan hệ đất đai. Nhà nước là chủ thể duy nhất có quyền sở hữu đất đai.

Nhà nước thể hiện quyền năng của mình bằng việc xác lập các chế độ pháp lý về quản lý và sử dụng đất của các cơ quan quyền lưc trên cơ sở những đặc điểm kinh tế xã hội chính trị của đất nước. Ngoài ra, hệ thống các cơ quan Nhà nước sẽ thực hiện việc quản lý sử dụng đất của các tổ chức, cá nhân sử dụng đất theo quy hoạch và pháp luật dưới sự giám sát của Nhà nước. Quản lý Nhà nước về đất đai là tổng hợp các hoạt động của các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền để thực hiện và bảo vệ quyền sở hữu của nhà nước đối với đất đai, đó là các hoạt động trong việc nắm chắc tình hình sử dụng đất, trong việc phân phối và phân phối lại quỹ đất đai theo quy hoạch, kế hoạch, trong việc kiểm tra giám sát quá trình quản lý và sử dụng đất; trong việc điều tiết các nguồn lợi từ đất đai (Nguyễn Thị Lợi, 2007)[11]. Liên quan đến quản lý nhà nước về đất đai hệ thống đăng ký đất đai, không thể không đề cập vấn đề biến động đất đai và cung cấp thông tin đất đai, vì đây chính là một trong những mục đích quan trọng khi xây dựng hệ thống đăng ký và là một trong những hoạt động đòi hỏi cần phải có đối với hệ thống.

Vì vậy, việc phân tích biến động đất đai được đặt ra (Đặng Anh Quân 2011)[14]. Những nội dung quản lý Nhà nước về đất đai ở Việt Nam theo Luật Đất đai năm 2003 Tại khoản 2 điều 6 Luật Đất đai 2003 có quy định 13 nội dung quản lý nhà nước về đất đai như sau: 1. Ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý và sử dụng đất và tổ chức thực hiện các văn bản đó. Xác định địa giới hành chính, lập và quản lý hồ sơ địa chính, lập bản đồ hành chính.

Khảo sát, đo đạc, đánh giá, phân hạng đất; lập bản đồ địa chính, bản đồ hiện trạng sử dụng đất và bản đồ quy hoạch sử dụng đất. Quản lý quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất. Quản lý việc giao đất, cho thuê đất, thu hồi đất, chuyển mục đích sử dụng đất. Đăng ký quyền sử dụng đất, lập và quản lý hồ sơ địa chính, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Thống kê, kiểm kê đất đai 8. Quản lý tài chính về đất đai 9. Quản lý và phát triển thị trường quyền sử dụng đất trong thị trường bất động sản. Quản lý giám sát việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất.

Thanh tra, kiểm tra việc chấp hành các quy định của pháp luật về đất đai và xử lý các vi phạm pháp luật về đất đai. Giải quyết tranh chấp về đất đai; giải quyết khiếu nại, tố cáo các vi phạm trong việc quản lý và sử dụng đất đai. Quản lý các hoạt động dịch vụ công về đất đai.” (Luật Đất đai 2003. Tổng quan về Primer 5.0 và phần mềm XLSTAT V2013 2.

Phần mềm Primer ♦ Các chức năng của PRIMER 5.0: Theo Nguyễn Hữu Kiệt (2008)[17] thì: Phần mềm PRIMER có nhiều phiên bản, trong đề tài này sử dụng phiên bản 5 của PRIMER để phục vụ ứng dụng nghiên cứu. Với phiên bản 5 phần mềm PRIMER có nhiều tính năng mới hơn so với các phiên bản cũ trước đây. ♦ Loại tập tin được sử dụng trong PRIMER 5.0: n Theo Nguyễn Hữu Kiệt (2008)[16] thì: Dữ liệu PRIMER có thể đọc được và lưu trong những định dạng khác nhau. Dữ liệu tốt hơn nên được lưu trên định dạng PRIMER thông thường để tiếp tục sử dụng các tập tinh như những thừa số.

Các định dạng khác thì có ích cho việc trao đổi dữ liệu với những chương trình khác. Các đuôi mở rộng của các tập tin tư liệu được sử dụng trong PRIMER 5.pri – Sample variable data .sid –Similarity matices .agg – Aggregation data .ppl – Plot files Theo (Clarke K., 2001)[19] Để thực hiện phân tích nhóm dữ liệu các loài trước tiên đòi hỏi một ma trận đồng dạng. Để thiết lập một ma trận đồng dạng phải tạo ra cửa sổ chủ động bằng cách click trên thanh nhỏ của nó (nếu cần) và chọn analysis > cluster, chú ý rằng Plot dendrogram kiểm tra cái hộp được rà soát. Click Ok để xuất đồ thị dendrogram.

Nếu bấm vào những phân đoạn của thanh ngang, thao tác này sẽ xoay dedrgram chuyển động, có thể chọn nhiều tùy chọn của đồ thị bằng việc chọn Graph > properties từ danh mục chủ đề hoặc là shortcut, mang theo danh mục này bằng cách click chuột phải khi con chạy đi qua biểu đồ ♦ Tính năng phân nhóm trong PRIMER (Cluster): Sự phân nhóm có thứ bậc Phân tích tổng hợp (hay phân loại) nhằm mục đích tìm thấy những nhóm tự nhiên của các mẫu, như những mẫu trong một nhóm thì giống nhau nhiều hơn so với khác nhóm. Theo sự phân loại của Cormack (1971), 5 phương pháp tổng hợp được phân biệt như sau: - Phương pháp có thứ bậc: Những mẫu được nhóm lại và những nhóm này sẽ định dạng tổng hợp ở cấp độ thấp của sự đồng dạng - Kỹ thuật lạc quan - Phương pháp tìm kiếm hiện tại - Kỹ thuật nhóm n - Kỹ thuật pha tạp Phân nhóm tổng hợp có thứ bậc kỹ thuật phân nhóm thường dùng nhất là phương pháp tổng hợp có thứ bậc. Những phương pháp này xem ma trận đồng dạng như là điểm khởi đầu, bắt đầu với những đồng dạng mang tính hỗ tương cao nhất, sau đó dần dần hạ thấp xuống ở cấp độ tương đồng mà tại đó các nhóm đã được định dạng. Tiến trình kết thúc với một nhóm đơn mà chứa tất cả các mẫu.

Những phương pháp phân chia có thứ bậc sẽ trình bày sự tiếp nối trái ngược, bắt đầu với một nhóm đơn và chia tách nó ra thành những nhóm nhỏ hơn.