Nghiên cứu sự biến đổi chỉ tiêu lâm sàng và phác đồ điều trị hội chứng MMA ở lợn nái

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnua nghiên cứu sự biến đổi chỉ tiêu lâm sàng phi lâm sàng và thử nghiệm phác đồ điều trị ở đàn lợn, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Hoàng Thị Phương
• Người hướng dẫn: TS. Trịnh Đình Thâu
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên cứu sự biến đổi chỉ tiêu lâm sàng, phi lâm sàng và thử nghiệm phác đồ điều trị ở đàn lợn nái mắc hội chứng viêm vú, viêm tử cung, mất sữa (MMA) đang nuôi tại Trung tâm nghiên cứu và phát triển giống lợn hạt nhân Thụy Phương, Viện Chăn nuôi
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 2. DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 3. DANH MỤC BẢNG
• 4. DANH MỤC HÌNH
• 5. TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 6. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 7. MỤC TIÊU CỦA ĐỀ TÀI
• 8. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 9. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA ĐỀ TÀI
• 10. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 11. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 11.1. ĐẶC ĐIỂM SINH LÝ SINH DỤC LỢN NÁI
• 11.1.1. Sự thành thục về tính
• 11.1.1.1. Khái niệm
• 11.1.1.2. Các yếu tố ảnh hưởng
• 11.1.1.2.1. Các yếu tố di truyền
• 11.1.1.2.2. Các yếu tố ngoại cảnh

Tóm tắt

I. Tổng quan về nghiên cứu biến đổi lâm sàng hội chứng MMA ở lợn nái

Hội chứng MMA (Metritis, Mastitis, Agalactia) là một trong những vấn đề nghiêm trọng ảnh hưởng đến sức khỏe và năng suất sinh sản của lợn nái. Nghiên cứu này nhằm mục đích đánh giá sự biến đổi lâm sàng và phi lâm sàng của lợn nái mắc hội chứng MMA, từ đó tìm ra phác đồ điều trị hiệu quả. Việc hiểu rõ về hội chứng này không chỉ giúp cải thiện sức khỏe của lợn nái mà còn nâng cao năng suất chăn nuôi.

1.1. Đặc điểm sinh lý và triệu chứng của hội chứng MMA

Hội chứng MMA thường xuất hiện sau khi lợn nái sinh con, với các triệu chứng như viêm tử cung, viêm vú và mất sữa. Các triệu chứng này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của lợn nái mà còn làm giảm chất lượng sữa, dẫn đến tỷ lệ chết cao ở lợn con.

1.2. Tình hình nghiên cứu hội chứng MMA tại Việt Nam

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra tỷ lệ mắc hội chứng MMA ở lợn nái tại Việt Nam khá cao, đặc biệt ở những lứa đẻ đầu tiên và lứa đẻ thứ sáu. Việc nghiên cứu sâu về hội chứng này là cần thiết để có biện pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả.

II. Vấn đề và thách thức trong điều trị hội chứng MMA ở lợn nái

Hội chứng MMA gây ra nhiều thách thức cho người chăn nuôi, từ việc giảm năng suất sinh sản đến việc tăng chi phí điều trị. Các triệu chứng lâm sàng như sốt, kém ăn và viêm tử cung làm cho việc chẩn đoán và điều trị trở nên phức tạp. Cần có những phương pháp điều trị hiệu quả để giảm thiểu thiệt hại cho người chăn nuôi.

2.1. Nguyên nhân gây ra hội chứng MMA

Nguyên nhân chính gây ra hội chứng MMA bao gồm sự nhiễm trùng sau sinh, chế độ dinh dưỡng không hợp lý và điều kiện nuôi dưỡng kém. Việc xác định nguyên nhân là rất quan trọng để có biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

2.2. Ảnh hưởng của hội chứng MMA đến năng suất sinh sản

Hội chứng MMA làm giảm tỷ lệ động dục lại sau cai sữa, kéo dài thời gian động dục và giảm số con cai sữa. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả kinh tế của việc chăn nuôi lợn nái.

III. Phương pháp nghiên cứu biến đổi lâm sàng ở lợn nái mắc hội chứng MMA

Nghiên cứu này sử dụng các phương pháp khảo sát lâm sàng và phi lâm sàng để đánh giá tình trạng sức khỏe của lợn nái mắc hội chứng MMA. Các chỉ tiêu sinh lý và sinh hóa máu sẽ được phân tích để xác định mức độ ảnh hưởng của hội chứng này.

3.1. Phương pháp khảo sát lâm sàng

Khảo sát lâm sàng bao gồm việc theo dõi các triệu chứng như sốt, tần số hô hấp và tình trạng ăn uống của lợn nái. Các chỉ tiêu này sẽ giúp đánh giá mức độ nghiêm trọng của hội chứng MMA.

3.2. Phương pháp phân tích sinh lý và sinh hóa máu

Sử dụng hệ thống xét nghiệm tự động để xác định các chỉ tiêu sinh lý và sinh hóa máu của lợn nái mắc hội chứng MMA. Việc này giúp cung cấp thông tin chi tiết về tình trạng sức khỏe của lợn.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn phác đồ điều trị hội chứng MMA

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mắc hội chứng MMA ở lợn nái là 16,25%. Phác đồ điều trị bằng kháng sinh Amoxicillin và Gentamicin cho hiệu quả cao, với tỷ lệ khỏi bệnh đạt trên 86,67%. Việc bổ sung PGF2α hoặc Oxitocin vào phác đồ điều trị giúp rút ngắn thời gian điều trị và tăng năng suất sinh sản.

4.1. Tỷ lệ mắc hội chứng MMA và ảnh hưởng đến năng suất

Tỷ lệ mắc hội chứng MMA cao hơn ở những lứa đẻ đầu tiên và thứ sáu. Điều này cho thấy cần có biện pháp can thiệp sớm để giảm thiểu thiệt hại cho người chăn nuôi.

4.2. Hiệu quả của phác đồ điều trị

Phác đồ điều trị kết hợp kháng sinh và hormone cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc cải thiện sức khỏe lợn nái và nâng cao năng suất sinh sản. Việc áp dụng phác đồ này cần được mở rộng trong thực tiễn chăn nuôi.

V. Kết luận và triển vọng nghiên cứu về hội chứng MMA

Nghiên cứu về hội chứng MMA đã chỉ ra những biến đổi lâm sàng và phi lâm sàng quan trọng, đồng thời đề xuất phác đồ điều trị hiệu quả. Việc tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện các biện pháp phòng ngừa sẽ góp phần nâng cao năng suất sinh sản của lợn nái trong tương lai.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu hội chứng MMA

Nghiên cứu này không chỉ giúp cải thiện sức khỏe lợn nái mà còn nâng cao hiệu quả kinh tế cho người chăn nuôi. Việc hiểu rõ về hội chứng MMA là cần thiết để có biện pháp can thiệp kịp thời.

5.2. Hướng đi tương lai trong nghiên cứu hội chứng MMA

Cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về nguyên nhân, triệu chứng và các phương pháp điều trị hội chứng MMA. Việc này sẽ giúp xây dựng các chương trình phòng ngừa hiệu quả hơn trong chăn nuôi lợn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hội chứng viêm tử cung, viêm vú, mất sữa (Metritis - Mastitis - Agalactia, viết tắt là MMA) là một trong những rối loạn bệnh lý sau sinh phổ biến và gây thiệt hại kinh tế nghiêm trọng nhất trong chăn nuôi lợn nái công nghiệp. Nhiều nghiên cứu dịch tễ ghi nhận hội chứng này có thể làm tỷ lệ tử vong ở đàn lợn con sơ sinh tăng vọt lên tới 80% do thiếu hụt nguồn sữa mẹ và nhiễm khuẩn đường tiêu hóa, đồng thời làm giảm 15% đến 25% hiệu suất khai thác đàn nái sinh sản. Tại các tỉnh phía Bắc Việt Nam, tỷ lệ lưu hành hội chứng MMA ở các đàn nái ngoại nuôi theo quy mô trang trại thường dao động ở mức cao, từ 47,39% đến 53,33%.

Đề tài luận văn thạc sĩ tập trung giải quyết vấn đề kiểm soát bệnh lý sinh sản sau sinh thông qua việc đánh giá toàn diện các chỉ tiêu lâm sàng, phi lâm sàng và hiệu quả can thiệp điều trị trên đàn lợn nái ngoại. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể bao gồm: xác định tỷ lệ mắc hội chứng MMA theo mùa vụ và lứa đẻ; phân tích mức độ biến đổi các chỉ tiêu sinh lý, sinh hóa máu; đánh giá tác động của bệnh đến năng suất sinh sản của đàn nái; và thử nghiệm tìm ra phác đồ điều trị tối ưu bằng kháng sinh kết hợp liệu pháp hormone.

Phạm vi nghiên cứu được thực hiện trên đàn lợn nái ngoại sinh sản và đàn con theo mẹ từ tháng 07/2016 đến tháng 08/2017 tại Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Giống lợn Hạt nhân Thụy Phương thuộc Viện Chăn nuôi (Bắc Từ Liêm, Hà Nội), kết hợp phân tích mẫu tại Phòng thí nghiệm Trọng điểm Công nghệ Sinh học Thú y thuộc Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc cung cấp các thông số kỹ thuật chuẩn mực, giúp hạ tỷ lệ mắc bệnh trong toàn trại xuống mức 16,25%, duy trì tỷ lệ nái động dục lại sau cai sữa đạt trên 81,03% và nâng cao năng lực quản lý dịch bệnh trong chăn nuôi lợn giống hạt nhân.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên hai trục lý thuyết sinh học cốt lõi: lý thuyết điều hòa thần kinh - thể dịch đối với hoạt động sinh sản gia súc và lý thuyết bệnh sinh phức hợp viêm nhiễm cơ hội sau sinh.

Trục lý thuyết thứ nhất giải thích cơ chế nội tiết điều hòa chu kỳ sinh sản và tiết sữa. Hoạt động rụng trứng và biểu hiện tính dục được chi phối bởi trục vùng dưới đồi - tuyến yên - buồng trứng thông qua các hormone FSH, LH, Oestrogen và Progesterone. Khi nái sinh, phản xạ kích thích từ thai và động tác bú của lợn con thúc đẩy tuyến yên giải phóng Oxytocin và Prolactin nhằm kích thích co bóp cơ trơn tống sản dịch và tổng hợp, bài tiết sữa đầu chứa hàm lượng kháng thể cao (Albumin 11,48%, Globulin trên 23%).

Trục lý thuyết thứ hai tiếp cận hội chứng MMA dưới góc độ bệnh lý phức hợp đa nguyên nhân (PPDS - Postpartum Dysgalactia Syndrome). Cơ chế bệnh sinh khởi phát từ các stress môi trường, khó đẻ hoặc tổn thương cơ giới, tạo điều kiện cho các vi khuẩn cơ hội thường trú như Escherichia coli, Streptococcus spp, Staphylococcus spp, Klebsiella spp xâm nhập vào đường sinh dục và tuyến vú. Độc tố vi khuẩn kích thích cơ thể giải phóng các cytokine gây viêm như TNF-alpha, IL-1, IL-6, gây sốt, ức chế giải phóng Prolactin từ tuyến yên và làm tắc nghẽn cơ vòng núm vú, dẫn đến giảm tiết sữa hoặc mất sữa hoàn toàn. Các khái niệm trung tâm được phân định rõ ràng trong nghiên cứu gồm: viêm tử cung (Metritis) với các thể viêm nhờn, viêm mủ và viêm lẫn máu; viêm vú (Mastitis) đặc trưng bởi tổn thương nhu mô tuyến; và mất sữa (Agalactia) thứ phát do rối loạn nội tiết.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập trực tiếp trên quần thể 357 lượt lợn nái ngoại sinh sản theo dõi liên tục trong 4 quý (từ tháng 07/2016 đến tháng 06/2017). Phương pháp chọn mẫu toàn bộ được áp dụng để điều tra dịch tễ học và đánh giá các biến đổi lâm sàng hàng ngày của nái trước sinh 3 ngày và sau sinh 3 ngày.

Để đánh giá biến đổi lâm sàng, đề tài sử dụng phương pháp đo thân nhiệt trực tràng bằng nhiệt kế thủy ngân tiêu chuẩn vào hai buổi sáng - chiều, theo dõi tần số hô hấp qua thành bụng và kiểm tra tính chất dịch rỉ viêm âm đạo. Chẩn đoán viêm vú được xác định bằng phản ứng hóa sinh giữa men catalase, peroxidase trong sữa với dung dịch oxy già (H2O2) và chất chỉ thị phenolphtalein.

Đối với các chỉ tiêu phi lâm sàng, mẫu máu được lấy từ vịnh tĩnh mạch cổ của lợn nái sau sinh 24 đến 48 giờ vào buổi sáng trước khi cho ăn. Các chỉ tiêu sinh lý máu được định lượng tự động bằng hệ thống máy Hema Screen 18 (xác định số lượng hồng cầu, bạch cầu, nồng độ huyết sắc tố, hematocrit và công thức bạch cầu). Các chỉ tiêu sinh hóa máu được phân tích bằng máy Cell-Dyn 3700 của tập đoàn Abbott Hoa Kỳ (xác định protein tổng số và các phân đoạn protein huyết thanh). Việc lựa chọn các hệ thống máy xét nghiệm tự động hiện đại này đảm bảo độ nhạy, tính chính xác cao và loại bỏ sai số chủ quan trong chẩn đoán cận lâm sàng.

Trong nội dung can thiệp điều trị, 45 lợn nái mắc bệnh được phân bổ ngẫu nhiên có kiểm soát vào 3 phác đồ thí nghiệm (15 nái mỗi lô) với cùng công thức kháng sinh nền Amoxicillin kết hợp Gentamicin (tiêm bắp 1 ml/20 kg thể trọng, định kỳ 2 ngày một lần) và thụt rửa tử cung bằng dung dịch Iodine 10% (pha 10 ml với 1 lít nước, 2 lần mỗi ngày). Phác đồ 1 được bổ sung liều duy nhất 10 mg PGF2-alpha; Phác đồ 2 bổ sung liều duy nhất 30 IU Oxytocin; Phác đồ 3 chỉ dùng kháng sinh và thụt rửa sát trùng. Số liệu thu thập được xử lý thống kê bằng phần mềm Microsoft Excel 2007 và kiểm định phương sai qua phần mềm Minitab 16.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát dịch tễ trên 357 nái sinh sản tại cơ sở nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mắc hội chứng MMA trung bình đạt 16,25% (tương ứng 58 nái mắc bệnh). Tỷ lệ này có sự biến động sâu sắc theo thời gian và mùa vụ: quý 4 năm 2016 có tỷ lệ mắc thấp nhất ở mức 6,06%, trong khi quý 2 năm 2017 ghi nhận tỷ lệ mắc đỉnh điểm lên tới 26,56%, tiếp theo là quý 1 năm 2017 với 20,73% và quý 3 năm 2016 là 16,07%. Xét theo thể bệnh lâm sàng, dạng viêm tử cung kết hợp viêm vú chiếm tỷ lệ cao nhất với 10,92% (39 ca), thể viêm tử cung kết hợp mất sữa chiếm 3,64% (13 ca), và thể điển hình kết hợp đồng thời cả ba triệu chứng chỉ chiếm 1,68% (7 ca).

Số lứa đẻ thể hiện mối tương quan chặt chẽ với nguy cơ mắc bệnh (sai khác có ý nghĩa thống kê ở mức P < 0,05). Nái đẻ lứa đầu tiên có tỷ lệ mắc MMA cao nhất với 29,73% (16/37 con). Tỷ lệ này giảm mạnh ở các lứa đẻ tiếp theo: lứa 2 đạt 10,81%, lứa 3 đạt 10,11%, lứa 4 đạt mức thấp nhất 9,47%, sau đó tăng dần ở lứa 5 lên 16,36% và tăng vọt ở nhóm nái từ lứa 6 trở đi với 25,00% (11/44 con).

Về năng suất sinh sản, hội chứng MMA gây suy giảm nghiêm trọng các chỉ số kinh tế kỹ thuật của đàn nái. Thời gian động dục lại sau cai sữa ở nái mắc bệnh kéo dài lên 6,11 ± 1,76 ngày, cao hơn rõ rệt so với mức 5,29 ± 1,52 ngày ở nái khỏe mạnh (P < 0,05). Tỷ lệ nái động dục lại sau cai sữa giảm từ 95,64% ở nhóm khỏe mạnh xuống còn 81,03% ở nhóm bệnh (chênh lệch 14,61%). Tỷ lệ thụ thai sau phối giống cũng sụt giảm từ 92,63% xuống còn 85,11%. Đối với đàn con, số lợn cai sữa trên mỗi ổ ở nái mắc MMA chỉ đạt 9,29 ± 1,83 con với khối lượng 21 ngày tuổi bình quân đạt 5,96 ± 0,27 kg, thấp hơn đáng kể so với nhóm nái đối chứng khỏe mạnh đạt 10,79 ± 1,47 con và 6,14 ± 0,39 kg.

Về hiệu quả điều trị, cả 3 phác đồ sử dụng kháng sinh Amoxicillin phối hợp Gentamicin đều đem lại tỷ lệ khỏi bệnh cao trên 86,67%. Tuy nhiên, các phác đồ có bổ sung hormone PGF2-alpha (Phác đồ 1) hoặc Oxytocin (Phác đồ 2) cho thấy tốc độ hồi phục lâm sàng nhanh hơn rõ rệt, rút ngắn thời gian điều trị xuống còn 3 đến 4 ngày và phục hồi hoàn toàn khả năng tiết sữa cho đàn con bú.

Thảo luận kết quả

Sự biến động tỷ lệ mắc MMA theo mùa bắt nguồn từ tác động trực tiếp của điều kiện tiểu khí hậu chuồng nuôi. Mùa hè (quý 2) với nền nhiệt độ cao làm nái bị stress nhiệt, giảm khả năng thu nhận thức ăn, suy giảm sức đề kháng và thúc đẩy vi khuẩn có sẵn trong môi trường phân hủy sản dịch nhanh chóng, gây nhiễm trùng huyết thứ phát. Ngược lại, vào mùa thu - đông (quý 4), thời tiết mát mẻ, độ ẩm thấp và thông thoáng giúp nái duy trì thể trạng tốt, ức chế sự nhân lên của vi sinh vật gây hại.

Dữ liệu về tỷ lệ mắc bệnh theo lứa đẻ phản ánh bản chất giải phẫu học và sinh lý sinh sản. Ở nái lứa đầu, xoang chậu hẹp và khớp bán động háng chưa giãn nở hoàn toàn khiến quá trình đẻ kéo dài, dẫn đến việc công nhân phải can thiệp trợ sản bằng tay làm tổn thương cơ giới niêm mạc đường sinh dục. Đối với nái già từ lứa 6 trở đi, trương lực cơ tử cung suy giảm làm các cơn co bóp rặn đẻ yếu đi, gây ứ đọng sản dịch và sót nhau. Phần nhau thai tồn dư liên tục tiết Folliculin gây ức chế Prolactin, cản trở tiết sữa và kích hoạt ổ viêm.

Khi so sánh với các khảo sát diện rộng tại miền Bắc ghi nhận tỷ lệ mắc MMA từ 47,39% đến 53,33%, tỷ lệ 16,25% tại Trung tâm Thụy Phương thấp hơn nhiều. Kết quả này chứng minh hiệu quả của quy trình kiểm soát thể trạng nái chửa, quy trình vệ sinh chuồng đẻ nghiêm ngặt và kỹ thuật thụ tinh nhân tạo vô trùng đang được áp dụng tại cơ sở.

Để tối ưu hóa việc phân tích dữ liệu trong thực tiễn nghiên cứu, các thông số về tỷ lệ mắc theo quý và lứa đẻ có thể được biểu diễn trực quan qua biểu đồ đường xu hướng kết hợp biểu đồ cột phân bố thể bệnh. Các dữ liệu về biến đổi huyết học (tăng số lượng bạch cầu, thay đổi tỷ lệ lympho bào) và chỉ tiêu sinh hóa (giảm protein tổng số) nên được trình bày thông qua bảng so sánh đa biến giữa lô bệnh và lô đối chứng, giúp người quản lý trang trại nhanh chóng nhận diện mức độ nghiêm trọng của bệnh dịch.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các bằng chứng khoa học thu được, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp kỹ thuật có tính ứng dụng cao nhằm kiểm soát triệt để hội chứng MMA:

Thứ nhất, chuẩn hóa quy trình vệ sinh sát trùng và hộ lý đỡ đẻ. Ban quản lý trang trại và kỹ thuật viên chuồng đẻ cần tiến hành vệ sinh, phun thuốc sát trùng và để trống chuồng đẻ tối thiểu 7 ngày trước khi chuyển nái lên đẻ. Tắm rửa sạch sẽ thân thể nái bằng xà phòng sát trùng trước khi lên chuồng đẻ 3 ngày. Trong quá trình sinh nở, hạn chế tối đa việc can thiệp móc thai bằng tay, chỉ can thiệp khi nái có biểu hiện rặn đẻ trên 45 phút mà không đẩy được thai ra ngoài, hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ tổn thương đường sinh dục xuống dưới 3%.

Thứ hai, tối ưu hóa công thức khẩu phần dinh dưỡng cho nái mang thai kỳ cuối. Bộ phận kỹ thuật dinh dưỡng cần duy trì hàm lượng protein thô trong thức ăn cho nái chờ đẻ không vượt quá 18% và nâng hàm lượng chất xơ thô lên trên 4,5% để chống táo bón. Giảm lượng cám ăn hàng ngày xuống mức 1,2 kg trước khi dự kiến đẻ 1 tuần, kết hợp bổ sung premix vitamin A, D, E, C và chất điện giải nhằm tăng cường sức đề kháng và giảm 50% nguy cơ stress nhiệt trong mùa hè.

Thứ ba, áp dụng phác đồ điều trị kết hợp kháng sinh và hormone can thiệp sớm. Đội ngũ bác sĩ thú y cơ sở cần triển khai ngay phác đồ điều trị khi phát hiện nái có thân nhiệt vượt quá 39,4 độ C sau sinh 12 đến 24 giờ: Tiêm bắp Amoxicillin kết hợp Gentamicin (1 ml/20 kg thể trọng, cách 48 giờ tiêm nhắc lại), phối hợp tiêm một liều duy nhất 10 mg PGF2-alpha hoặc 30 IU Oxytocin vào ngày đầu tiên để tống sạch dịch viêm. Tiến hành thụt rửa tử cung 2 lần mỗi ngày bằng dung dịch Iodine 10% (pha 10 ml trong 1 lít nước sạch) kết hợp thuốc kháng viêm, hạ sốt, bảo đảm đạt tỷ lệ khỏi bệnh trên 90% sau 3 đến 5 ngày điều trị.

Thứ tư, thiết lập hệ thống giám sát thân nhiệt và phân loại nái nguy cơ cao. Tổ chăn nuôi nái đẻ cần thực hiện đo thân nhiệt định kỳ 2 lần mỗi ngày cho 100% nái trong 3 ngày đầu sau sinh. Phân loại theo dõi đặc biệt đối với đàn nái lứa 1 và đàn nái từ lứa 5 trở lên nhằm phát hiện sớm các dấu hiệu giảm ăn, sốt hoặc viêm vú, đặt mục tiêu khống chế tỷ lệ mắc bệnh ở nhóm nái nguy cơ này xuống dưới 12% trong vòng 6 tháng tới.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị thực tiễn cho 4 nhóm đối tượng chính:

Nhóm thứ nhất là các bác sĩ thú y, kỹ sư chăn nuôi trực tiếp phụ trách kỹ thuật tại các trang trại nuôi lợn nái sinh sản. Luận văn cung cấp quy trình chẩn đoán lâm sàng nhanh thông qua phản ứng men trong sữa và hướng dẫn chi tiết liều lượng, cách phối hợp kháng sinh với hormone PGF2-alpha/Oxytocin để xử lý triệt để các ca bệnh sau sinh.

Nhóm thứ hai là các chủ trang trại, giám đốc điều hành và nhà quản lý doanh nghiệp chăn nuôi gia súc. Tài liệu giúp các nhà quản lý hoàn thiện quy trình vận hành tiêu chuẩn (SOP) về quản lý chuồng đẻ, kiểm soát năng suất sinh sản đàn nái và cắt giảm chi phí phát sinh do thuốc thú y và lợn con còi cọc.

Nhóm thứ ba là giảng viên, nghiên cứu sinh, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Thú y, Chăn nuôi Thú y tại các trường đại học, viện nghiên cứu. Công trình là nguồn tài liệu tham khảo khoa học giá trị về phương pháp bố trí thí nghiệm lâm sàng, kỹ thuật phân tích chỉ tiêu huyết học và phương pháp đánh giá năng suất sinh sản trên đàn gia súc hạt nhân.

Nhóm thứ tư là các chuyên gia nghiên cứu và phát triển sản phẩm (R&D) tại các công ty sản xuất, phân phối thuốc thú y. Dữ liệu thực nghiệm về độ nhạy cảm của phác đồ Amoxicillin kết hợp Gentamicin và vai trò của dung dịch sát trùng tử cung Iodine cung cấp cơ sở thực chứng để nghiên cứu, bào chế các sản phẩm đặc trị bệnh sinh sản gia súc thế hệ mới.

Câu hỏi thường gặp

Hội chứng MMA gây suy giảm nghiêm trọng nhất những chỉ số sinh sản nào ở lợn nái? Hội chứng làm kéo dài thời gian động dục lại sau cai sữa từ 5,29 ngày lên 6,11 ngày, giảm tỷ lệ nái động dục lại từ 95,64% xuống 81,03% và giảm tỷ lệ thụ thai từ 92,63% xuống 85,11%. Đồng thời, số lợn con cai sữa trên mỗi ổ giảm từ 10,79 con xuống 9,29 con và khối lượng 21 ngày tuổi giảm từ 6,14 kg xuống 5,96 kg.

Tại sao lợn nái lứa 1 và nhóm nái từ lứa 6 trở đi lại có tỷ lệ mắc MMA cao nhất? Nái lứa 1 có tỷ lệ mắc cao nhất (29,73%) do khung chậu hẹp, khó đẻ, buộc phải can thiệp cơ giới gây trầy xước niêm mạc. Nhóm nái từ lứa 6 trở đi có tỷ lệ mắc cao (25,00%) do trương lực cơ tử cung suy giảm, co bóp yếu làm ứ đọng sản dịch và dễ sót nhau thai, tạo điều kiện cho vi khuẩn bùng phát.

Điều kiện thời tiết mùa vụ ảnh hưởng cụ thể như thế nào đến tỷ lệ mắc bệnh trong trang trại? Tỷ lệ mắc MMA cao nhất vào mùa hè (quý 2) đạt 26,56% và mùa xuân (quý 1) đạt 20,73% do nhiệt độ cao gây stress nhiệt và độ ẩm lớn kích thích vi khuẩn sinh sôi. Trong khi đó, mùa đông (quý 4) có khí hậu khô ráo giúp tỷ lệ mắc bệnh giảm xuống mức thấp nhất là 6,06%.

Phác đồ điều trị nào đem lại hiệu quả tối ưu nhất trong việc hồi phục thể trạng nái mắc MMA? Phác đồ sử dụng kháng sinh phối hợp Amoxicillin và Gentamicin (1 ml/20 kg thể trọng, tiêm 2 ngày một lần) kết hợp thụt rửa dung dịch Iodine 10% và bổ sung một liều duy nhất 10 mg PGF2-alpha hoặc 30 IU Oxytocin cho tỷ lệ khỏi bệnh trên 86,67%, rút ngắn liệu trình điều trị xuống 3 đến 5 ngày.

Dấu hiệu lâm sàng ban đầu quan trọng nhất để phát hiện sớm nái bị MMA sau khi đẻ là gì? Dấu hiệu sớm và đặc trưng nhất là thân nhiệt nái tăng trên 39,4 độ C trong vòng 12 đến 48 giờ sau sinh, kèm theo hiện tượng ăn ít hoặc bỏ ăn hoàn toàn, bầu vú căng cứng đổi màu đỏ tím, nằm sấp tránh cho con bú và xuất hiện dịch viêm có mùi hôi tanh chảy ra từ âm đạo.

Kết luận

• Tỷ lệ mắc hội chứng MMA trung bình tại Trung tâm Giống lợn Hạt nhân Thụy Phương được kiểm soát ở mức 16,25%, biến động mạnh từ 6,06% ở mùa đông lên 26,56% ở mùa hè, trong đó thể viêm tử cung kết hợp viêm vú chiếm ưu thế với 10,92%.
• Lứa đẻ tác động rõ rệt đến tỷ lệ phát bệnh, tập trung cao nhất ở nái lứa đầu (29,73%) và nái già từ lứa 6 trở lên (25,00%), đòi hỏi quy trình trợ sản và chăm sóc riêng biệt cho từng nhóm lứa.
• Mắc bệnh làm giảm đáng kể hiệu suất sinh sản: kéo dài chu kỳ động dục lại thêm 0,82 ngày, giảm tỷ lệ nái động dục lại xuống 81,03%, làm hao hụt 1,5 con cai sữa trên mỗi ổ và giảm trọng lượng xuất chuồng của lợn con.
• Các chỉ tiêu sinh lý máu (hồng cầu, bạch cầu) có xu hướng tăng phản ứng viêm và protein tổng số huyết thanh suy giảm ở nái mắc bệnh so với nái khỏe mạnh.
• Phác đồ điều trị kết hợp kháng sinh Amoxicillin + Gentamicin, dung dịch thụt rửa Iodine 10% và hormone co bóp PGF2-alpha hoặc Oxytocin đạt tỷ lệ khỏi bệnh trên 86,67%, giúp phục hồi nhanh chức năng tiết sữa.

Đóng góp khoa học then chốt của công trình là cung cấp bức tranh dữ liệu dịch tễ học và sinh hóa - huyết học có tính hệ thống về hội chứng MMA trên đàn nái ngoại giống hạt nhân tại Việt Nam, đồng thời chuẩn hóa phác đồ điều trị can thiệp sớm mang lại hiệu quả kinh tế cao.

Kế hoạch hành động tiếp theo trong 3 đến 6 tháng tới yêu cầu các cơ sở chăn nuôi tiến hành rà soát lại toàn bộ quy trình vệ sinh chuồng đẻ, bổ sung thiết bị đo nhiệt độ tự động và áp dụng phác đồ điều trị hormone kết hợp kháng sinh chuẩn. Hãy liên hệ với các chuyên gia thú y và áp dụng ngay các khuyến nghị kỹ thuật từ công trình nghiên cứu này để bảo vệ năng suất đàn nái và tối đa hóa lợi nhuận cho trang trại của bạn ngay hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM HOÀNG THỊ PHƯƠNG NGHIÊN CỨU SỰ BIẾN ĐỔI CHỈ TIÊU LÂM SÀNG, PHI LÂM SÀNG VÀ THỬ NGHIỆM PHÁC ĐỒ ĐIỀU TRỊ Ở ĐÀN LỢN NÁI MẮC HỘI CHỨNG VIÊM VÚ, VIÊM TỬ CUNG, MẤT SỮA (MMA) ĐANG NUÔI TẠI TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU VÀ PHÁT TRIỂN GIỐNG LỢN HẠT NHÂN THỤY PHƯƠNG, VIỆN CHĂN NUÔI Ngành: Thú y Mã ngành : 60 64 01 01 Người hướng dẫn: TS. Trịnh Đình Thâu NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của tôi với sự giúp đỡ của tập thể trong và ngoài cơ quan. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực, và tôi xin chịu trách nhiệm về những số liệu trong luận văn này. Hà Nội, ngày 28 tháng 11 năm 2017 Tác giả luận văn Hoàng Thị Phương i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Có được công trình nghiên cứu này, cho phép tôi được bày tỏ lòng biết ơn và kính trọng sâu sắc tới TS.

Trịnh Đình Thâu đã tận tình hướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian chỉ bảo tận tình giúp tôi thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám đốc Học viện Nông nghiệp Việt Nam, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Giải phẫu vật nuôi, Khoa Thú y – Học viện nông nghiệp Việt Nam đã giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám đốc Trung tâm nghiên cứu lợn Thụy Phương, Lãnh đạo và cán bộ viên chức Trung tâm đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài. Nhân dịp này, cho phép tôi bày tỏ lời cảm ơn chân thành tới các nhà khoa học, các thầy cô giáo và các bạn đồng nghiệp đã giúp đỡ, tạo điều kiện cho tôi nâng cao kiến thức, hoàn thành luận văn này.

Tôi xin cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp đã tạo mọi điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt để hoàn thành luận văn. Xin trân trọng cảm ơn ! Hà Nội, ngày 28 tháng 11 năm 2017 Tác giả luận văn Hoàng Thị Phương ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt.

v Danh mục bảng. vi Trích yếu luận văn…………………………………………………………………….…………viii Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu của đề tài.

Tìm ra được phác đồ điều trị hiệu quả hội chứng MMA. Phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới của đề tài. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài.

Tổng quan tài liệu. Đặc điểm sinh lý sinh dục lợn nái. Sự thành thục về tính. Chu kỳ tính và thời điểm phối giống thích hợp.

Khoảng cách giữa các lứa đẻ. Sinh lý tiết sữa của lợn nái. Hội chứng MMA. Ảnh hưởng của hội chứng MMA.

Tình hình nghiên cứu hội chứng MMA. Tình hình mắc hội chứng MMA. Nguyên nhân gây bệnh. Biến đổi lâm sàng và phi lâm sàng.

Phòng bệnh. Chẩn đoán và điều trị bệnh. 25 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu.

Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.

Khảo sát tỷ lệ mắc hội chứng MMA ở lợn nái sau sinh. Ảnh hưởng của hội chứng MMA đến năng suất sinh sản của lợn nái. Biến đổi lâm sàng. Biến đổi sinh lý, sinh hóa máu.

Thử nghiệm phác đồ điều trị hội chứng MMA. Phương pháp nghiên cứu. Điều tra tỷ lệ mắc hội chứng MMA. Phương pháp xác định các biến đổi lâm sàng lợn nái mắc MMA.

Phương pháp lấy mẫu. Thử nghiệm điều trị hội chứng MMA. Xử lý số liệu. Kết quả và thảo luận.

Kết quả khảo sát tỷ lệ mắc hội chứng MMA. Tỷ lệ mắc hội chứng MMA ở đàn nái sau sinh tại Trung tâm nghiên cứu và phát triển giống lợn hạt nhân Thụy Phương. Tỷ lệ mắc hội chứng MMA theo lứa đẻ. Ảnh hưởng của hội chứng MMA đến năng suất sinh sản của lợn nái.

Các biến đổi lâm sàng. Biến đổi sinh lý, sinh hóa máu. Biến đổi sinh lý máu. Biến đổi sinh hóa máu.

Kết quả thử nghiệm điều trị hội chứng MMA. Kết luận và kiến nghị. 50 Tài liệu tham khảo. 51 Một số hình minh họa.

56 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa của chữ viết tắt ACTH Adrenocorticotropic hormone: Kích tố tuyến trên thận CFU Clony Forming Unit: đơn vị khuẩn lạc cs Cộng sự FSH Follicule Stimulating Hormone: Kích tố nang trứng GOT Glutamat Oxaloacetat Transaminase: Enzym trao đổi amin IL-6 Interleukin-6: là một Glycoprotein gồm 184 acid amin. LH Luteinising Hormone: Kích hoàng thể tố MIC Minimum inhibitory concentration: nồng độ ức chế tối thiểu MMA Metritis, mastitis, agalactia: hội chứng viêm tử cung, viêm vú, mất sữa PGF2α Prostaglandin F2-alpha: hormon sinh sản PPDS/ PDS Postpartum dysgalactia syndrome: Hội chứng rối loạn tiết sữa sau đẻ. STH Somato trophin hormone: Kích tố phát triển TNFα Tumor necrosis factor: Cytokine-yếu tố hoại tử khối u TSH Thyroid Stimulating Hormone: Kích tố tuyến giáp YCW Yeast cell wall: men vách tế bào v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 4. Tỷ lệ nái mắc hội chứng MMA.

Tỷ lệ nái mắc hội chứng MMA theo lứa đẻ. Ảnh hưởng của hội chứng MMA đến năng suất sinh sản của lợn nái. Một số biểu hiện lâm sàng của nái mắc MMA. Một số chỉ tiêu hệ hồng cầu của nái mắc hội chứng MMA và nái không mắc.

Một số chỉ tiêu hệ bạch cầu của nái mắc hội chứng MMA và nái không mắc. Hàm lượng protein tổng số, các tiểu phần protein trong huyết thanh nái mắc MMA và nái không mắc. Kết quả thử nghiệm điều trị hội chứng MMA và khả năng sinh sản của nái sau khi khỏi bệnh. 48 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hình 2.

Tiết diện núm vú và phân loại khả năng hoạt động của núm vú lợn cái. Sơ đồ cơ chế phát sinh chứng mất sữa. Sơ đồ cơ chế phát sinh chứng viêm tử cung. Sơ đồ cơ chế phát sinh chứng viêm vú.

Sơ đồ cơ chế gây hội chứng MMA. Biểu đồ tỷ lệ mắc hội chứng MMA. Biểu đồ tỷ lệ mắc hội chứng MMA theo lứa đẻ. Biểu đồ công thức bạch cầu lợn khỏe.

Biểu đồ công thức bạch cầu lợn mắc MMA. Biểu đồ tiểu phần protein huyết thanh lợn khỏe. Biểu đồ tiểu phần protein huyết thanh lợn mắc MMA. 46 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Hoàng Thị Phương Tên luận văn: “Nghiên cứu sự biến đổi chỉ tiêu lâm sàng, phi lâm sàng và thử nghiệm phác đồ điều trị ở đàn lợn nái mắc hội chứng viêm vú, viêm tử cung, mất sữa (MMA) đang nuôi tại Trung tâm nghiên cứu và phát triển giống lợn hạt nhân Thụy Phương, Viện Chăn nuôi”.

Ngành: Thú y Mã ngành: 60 64 01 01 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam Mục tiêu nghiên cứu 1. Đánh giá được ảnh hưởng của hội chứng MMA lên đàn nái mắc bệnh nuôi tại Trung tâm nghiên cứu và phát triển giống lợn hạt nhân Thụy Phương. Tìm ra được phác đồ điều trị hiệu quả hội chứng MMA. Nội dung nghiên cứu Khảo sát thực trạng mắc hội chứng MMA ở đàn lợn nái sau sinh nuôi tại Trung tâm nghiên cứu và phát triển giống lợn hạt nhân Thụy Phương.

Đánh giá ảnh hưởng của hội chứng MMA đến năng suất sinh sản của lợn nái. Xác định các biến đổi lâm sàng Xác định các biến đổi sinh lý và sinh hóa máu của lợn mắc hội chứng MMA. Thử nghiệm điều trị trên đàn nái mắc hội chứng MMA. Phương pháp nghiên cứu Xác định tỷ lệ lợn nái mắc hội chứng MMA căn cứ hồ sơ theo dõi, kết hợp với theo dõi trực tiếp.

Xác định một số biến đổi lâm sàng của lợn nái mắc MMA như sốt, tăng tần số hô hấp, ủ rũ, kém ăn, có dịch viêm tử cung, không cho con bú. Xác định các biến đổi sinh lý, sinh hóa máu của nái trong nghiên cứu được xác định bằng hệ thống xét nghiệm tự động: Hema Screen 18 (xác định các chỉ tiêu sinh lý) và mấy Cell-Dyn 3700 Abbott Hoa Kỳ (xác định các chỉ tiêu sinh hóa). Thử nghiệm điều trị, so sánh hiệu quả điều trị của 3 phác đồ. Kết quả chính và kết luận 1.

Tỷ lệ mắc hội chứng MMA ở đàn lợn nái nuôi theo mô hình trang trại tại Trung tâm nghiên cứu và phát triển giống lợn hạt nhân Thụy Phương trong khoảng thời gian nghiên cứu là 16,25%; Nái đẻ ở lứa 1 và từ lứa 6 tỷ lệ mắc hội chứng cao hơn những lứa còn lại. viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Nái mắc hội chứng MMA giảm tỷ lệ động dục lại sau cai sữa từ 95,64% còn 81,03%; thời gian động dục trở lại sau cai sữa kéo dài từ 5,29 ± 1,52 ngày lên 6,11 ± 1,76 ngày; làm giảm năng suất sinh sản của nái mắc MMA: giảm số lứa/nái/năm, giảm số con cai sữa/nái/năm. Nái mắc hội chứng MMA giảm tỷ lệ động dục lại sau cai sữa từ 95,64% còn 81,03%; thời gian động dục trở lại sau cai sữa kéo dài từ 5,29 ± 1,52 ngày lên 6,11 ± 1,76 ngày; làm giảm năng suất sinh sản của nái mắc MMA: giảm số lứa/nái/năm, giảm số con cai sữa/nái/năm.

Chỉ tiêu sinh lý máu (hồng cầu và bạch cầu) tăng lên; chỉ tiêu sinh hóa máu (prtein huyết thanh) giảm. Kháng sinh Amoxicillin và Gentamicin có tác dụng tốt trong điều trị hội chứng MMA (tỷ lệ khỏi bệnh >86,67%). Trong phác đồ điều trị bệnh bằng kháng sinh có bổ sung 10mg PGF2α hay 30IU Oxitocin cho hiệu quả điều trị tốt hơn: rút ngắn thời gian điều trị và tăng năng suất sinh sản của nái. ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] THESIS ABSTRACT Master candidate: Hoang Thi Phuong Thesis title: “Research the signs of clinical, paraclinical changes manifestations and Experimental treatment of sows infected with matritis-mastitis-agalactia (MMA) syndrome in Thuy Phuong pig research and development Centre, The National institute of animal Science”.

Major: Veterinary Medicine Code: 60 64 01 01 Educational organization: Vietnam National University of Agriculture (VNUA) Research purposes 1. It was determined effecting of MMA syndrome essessment to sows at Thuy Phuong pigs research and development centre. Find out effective treatment MMA syndrome. Research Objectives To determine the real situation imported sows get metritis-mastitis-agalactia (MMA) syndrome in Thuy Phuong pig research and development centre.