Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tình hình mắc một số bệnh sinh sản trên đàn lợn nái nuôi tại trại đặng đức khang xã hướng đạo tam dương vĩnh phúc và so sánh 2 phác đồ điều trị bệnh

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu tình hình mắc bệnh sinh sản trên đàn lợn nái tại trại Đặng Đức Khang, Vĩnh Phúc và so sánh hiệu quả hai phác đồ điều trị.

• Tác giả: Bùi Thị Bích
• Người hướng dẫn: ThS. Hà Thị Hảo
• Trường học: Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên cứu tình hình mắc một số bệnh sinh sản trên đàn lợn nái nuôi tại trại Đặng Đức Khang xã Hướng Đạo, Tam Dương, Vĩnh Phúc và so sánh 2 phác đồ điều trị bệnh
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài
• 1.1.1. Mục tiêu đề tài
• 1.1.2. Yêu cầu của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.2. Cấu tạo, chức năng cơ quan sinh dục cái
• 2.3. Đặc điểm sinh lý, sinh dục của lợn nái
• 2.4. Một số bệnh sản khoa thường gặp ở lợn
• 2.5. Một số hiểu biết về thuốc phòng và trị bệnh sử dụng trong đề tài
• 2.6. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 2.6.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2.6.2. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƢỢNG, NỘI DUNGVÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian tiến hành
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.3.1. Các chỉ tiêu theo dõi
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu các chỉ tiêu
• 3.5. Phương pháp bố trí điều trị
• 3.6. Phương pháp xác định một số chỉ tiêu lâm sàng của nái khỏe và nái bị bệnh
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Kết quả công tác phục vụ sản xuất
• 4.2. Công tác chăn nuôi tại cơ sở
• 4.3. Công tác phòng và trị bệnh
• 4.4. Kết quả nghiên cứu chuyên đề khoa học
• 4.5. Kết quả điều tra tình hình phát triển đàn lợn của trại
• 4.5.1. Tỷ lệ mắc một số bệnh sinh sản ở đàn lợn nái của trại
• 4.5.2. Tình hình nhiễm bệnh sinh sản của đàn lợn nái qua các tháng theo dõi
• 4.5.3. Tình hình mắc bệnh sinh sản theo lứa đẻ
• 4.5.4. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung, sát nhau và sảy thai theo dãy chuồng
• 4.5.5. Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung và bệnh sát nhau của lợn nái theo tình trạng đẻ
• 4.6. Kết quả điều trị một số bệnh sinh sản theo hai phác đồ điều trị
• 4.7. Các chỉ tiêu sinh lý sinh sản của đàn lợn nái sau điều trị
• 4.8. Chi phí sử dụng thuốc trong điều trị
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Giới thiệu và mục tiêu nghiên cứu

Nghiên cứu tập trung vào bệnh sinh sản trên lợn nái tại trại Đặng Đức Khang, xã Hướng Đạo, Tam Dương, Vĩnh Phúc. Mục tiêu chính là đánh giá tỷ lệ mắc bệnh, nghiên cứu các chỉ tiêu sinh lý sinh sản sau điều trị, và so sánh hiệu quả của hai phác đồ điều trị. Nghiên cứu này có ý nghĩa khoa học và thực tiễn, cung cấp cơ sở dữ liệu cho việc xây dựng quy trình phòng và trị bệnh hiệu quả.

1.1. Mục tiêu cụ thể

Nghiên cứu nhằm xác định tỷ lệ mắc các bệnh sinh sản như viêm tử cung, sát nhau, và sảy thai trên lợn nái. Đồng thời, đánh giá hiệu quả của hai phác đồ điều trị để đề xuất phương pháp tối ưu trong chăn nuôi lợn.

1.2. Ý nghĩa thực tiễn

Kết quả nghiên cứu giúp người chăn nuôi hiểu rõ hơn về các bệnh lý sinh sản và áp dụng các biện pháp phòng trị hiệu quả, giảm thiểu thiệt hại kinh tế do bệnh gây ra.

II. Tổng quan về bệnh sinh sản trên lợn nái

Các bệnh sinh sản như viêm tử cung, sát nhau, và sảy thai là những vấn đề phổ biến trong chăn nuôi lợn nái. Nguyên nhân chính bao gồm vệ sinh kém, phối giống không đúng kỹ thuật, và nhiễm trùng sau đẻ. Những bệnh này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của lợn nái mà còn làm giảm năng suất sinh sản và chất lượng đàn con.

2.1. Bệnh viêm tử cung

Viêm tử cung là bệnh phổ biến sau đẻ, thường do nhiễm trùng từ vi khuẩn xâm nhập qua đường sinh dục. Bệnh gây rối loạn sinh sản, thậm chí dẫn đến vô sinh nếu không được điều trị kịp thời.

2.2. Bệnh sát nhau và sảy thai

Sát nhau và sảy thai thường xảy ra do quá trình đẻ khó hoặc vệ sinh kém. Những bệnh này làm giảm tỷ lệ sống của lợn con và ảnh hưởng đến sức khỏe của lợn mẹ.

III. Phương pháp nghiên cứu và điều trị

Nghiên cứu sử dụng phương pháp thực nghiệm để so sánh hiệu quả của hai phác đồ điều trị bệnh sinh sản trên lợn nái. Các chỉ tiêu theo dõi bao gồm tỷ lệ hồi phục, thời gian điều trị, và chi phí thú y. Kết quả nghiên cứu sẽ giúp xác định phác đồ điều trị tối ưu nhất.

3.1. Phác đồ điều trị 1

Phác đồ này sử dụng kết hợp kháng sinh và thuốc chống viêm để điều trị các bệnh sinh sản. Kết quả cho thấy tỷ lệ hồi phục cao nhưng chi phí điều trị tương đối lớn.

3.2. Phác đồ điều trị 2

Phác đồ này tập trung vào việc sử dụng các loại thuốc thảo dược và phương pháp vật lý trị liệu. Mặc dù chi phí thấp hơn, nhưng hiệu quả điều trị cần được đánh giá kỹ lưỡng hơn.

IV. Kết quả và thảo luận

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mắc bệnh sinh sản trên lợn nái tại trại Đặng Đức Khang khá cao, đặc biệt là viêm tử cung và sát nhau. Phác đồ điều trị 1 cho hiệu quả cao hơn nhưng chi phí lớn, trong khi phác đồ 2 tiết kiệm chi phí nhưng cần cải thiện hiệu quả. Nghiên cứu đề xuất kết hợp cả hai phác đồ để tối ưu hóa hiệu quả điều trị.

4.1. Tỷ lệ mắc bệnh

Tỷ lệ mắc bệnh viêm tử cung chiếm 30%, sát nhau 25%, và sảy thai 15%. Những bệnh này ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất sinh sản của đàn lợn.

4.2. Hiệu quả điều trị

Phác đồ điều trị 1 giúp 90% lợn nái hồi phục, trong khi phác đồ 2 chỉ đạt 70%. Tuy nhiên, chi phí của phác đồ 1 cao hơn gấp đôi so với phác đồ 2.

V. Kết luận và đề xuất

Nghiên cứu khẳng định tầm quan trọng của việc quản lý và điều trị bệnh sinh sản trong chăn nuôi lợn nái. Đề xuất kết hợp cả hai phác đồ điều trị để đạt hiệu quả tối ưu về mặt kinh tế và sức khỏe đàn lợn. Ngoài ra, cần tăng cường công tác vệ sinh và phòng bệnh để giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh.

5.1. Đề xuất phòng bệnh

Cần thực hiện vệ sinh chuồng trại định kỳ, tiêm phòng đầy đủ, và theo dõi sức khỏe đàn lợn thường xuyên để phòng ngừa các bệnh sinh sản.

5.2. Đề xuất điều trị

Kết hợp sử dụng kháng sinh và thảo dược trong điều trị để vừa đảm bảo hiệu quả, vừa tiết kiệm chi phí cho người chăn nuôi.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Chăn nuôi lợn là một phân ngành then chốt trong sản xuất nông nghiệp tại Việt Nam, đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thực phẩm và nguồn giống chất lượng cao cho thị trường. Trong quy trình chăn nuôi lợn nái ngoại sinh sản, các bệnh lý sản khoa như sảy thai, sát nhau và viêm tử cung chiếm tỷ lệ xuất hiện đáng kể, gây tổn thất nghiêm trọng đến năng suất sinh sản của đàn nái. Những bệnh lý này không chỉ trực tiếp làm giảm tỷ lệ thụ thai, gây chậm sinh, vô sinh, kế phát hội chứng viêm vú - viêm tử cung - mất sữa (MMA) hoặc tử vong do viêm phúc mạc, mà còn là nguyên nhân trực tiếp làm gia tăng tỷ lệ mắc bệnh tiêu chảy (phân trắng) ở lợn con theo mẹ.

Xuất phát từ thực trạng chăn nuôi thực tế tại cơ sở, đề tài "Nghiên cứu tình hình mắc một số bệnh sinh sản trên đàn lợn nái nuôi tại trại Đặng Đức Khang xã Hướng Đạo, Tam Dương, Vĩnh Phúc và so sánh 2 phác đồ điều trị bệnh" được tác giả Bùi Thị Bích thực hiện dưới sự hướng dẫn của ThS. Hà Thị Hảo tại Trường Đại học Nông Lâm - Đại học Thái Nguyên (năm 2015).

Nhiệm vụ và mục tiêu nghiên cứu của đề tài được xác định cụ thể gồm:

1. Đánh giá tỷ lệ mắc một số bệnh sinh sản (viêm tử cung, sát nhau, sảy thai) trên đàn lợn nái nuôi tại trang trại.
2. Nghiên cứu một số chỉ tiêu sinh lý sinh sản của lợn nái sau khi điều trị khỏi bệnh.
3. Thử nghiệm và đánh giá so sánh hiệu quả trị bệnh, độ an toàn và chi phí thú y của hai phác đồ điều trị.

Yêu cầu nghiên cứu đặt ra là xác định chính xác các biểu hiện lâm sàng đặc trưng của từng bệnh lý sản khoa và kiểm chứng hiệu lực điều trị thực tế trên đàn nái.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn nái sinh sản gồm 660 con.
• Phạm vi không gian: Trang trại lợn nái của ông Đặng Đức Khang tại xã Hướng Đạo, huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc.
• Phạm vi thời gian: Từ ngày 25/05/2015 đến ngày 18/11/2015.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận được xây dựng trên nền tảng lý thuyết giải phẫu học, sinh lý học sinh sản và bệnh lý học thú y gia súc:

• Cơ quan sinh dục lợn nái: Bộ phận sinh dục ngoài gồm âm môn (hai môi nối với nhau bằng hai mép), âm vật (chứa các thể hổng và đầu mút dây thần kinh) và tiền đình (giới hạn giữa âm môn và âm đạo, chứa màng trinh và lỗ niệu đạo). Bộ phận sinh dục bên trong gồm âm đạo (dài 10–12 cm, cấu tạo 3 lớp: liên kết, cơ trơn, niêm mạc); tử cung hai sừng (sừng tử cung dài 50–100 cm hình ruột non, thân tử cung dài 3–5 cm, cổ tử cung dài 10–18 cm có các cột thịt cài răng lược; vách tử cung gồm lớp tương mạc, cơ trơn và nội mạc); buồng trứng (thực hiện chức năng ngoại tiết bài noãn và nội tiết sản sinh hormone, gồm miền vỏ và miền tủy); ống dẫn trứng (gồm phễu, phần rộng chiếm 1/2 chiều dài và phần eo).
• Đặc điểm sinh lý sinh sản: Chu kỳ động dục dao động từ 19 đến 21 ngày; thời gian động dục kéo dài 3–4 ngày (lợn nội) hoặc 4–5 ngày (lợn lai, lợn ngoại); thời gian mang thai trung bình là 114 ngày (113–115 ngày), chia làm hai giai đoạn (kỳ I: 84 ngày đầu; kỳ II: từ ngày thứ 85 đến khi đẻ).
• Cơ chế bệnh lý và vi sinh vật:
  • Viêm tử cung: Xảy ra chủ yếu sau đẻ do can thiệp cơ học, sát nhau hoặc nhiễm khuẩn. Vi khuẩn gây bệnh chủ yếu gồm Streptococcus spp. (34,5%), Escherichia coli (26,7%), Proteus vulgaris (16,0%), Staphylococcus aureus (11,2%), Klebsiella spp. (10,2%). Bệnh được phân loại theo 3 thể lâm sàng: viêm nội mạc tử cung (Endometritis - cấp tính hoặc màng giả), viêm cơ tử cung (Myometritis Puerperalis) và viêm tương mạc tử cung (Perimetritis Puerperalis).
  • Sảy thai (Abortion/embryoloss): Căn nguyên do bệnh truyền nhiễm (hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp PRRS, Porcine Parvovirus, virus Giả dại Aujeszky, Brucella suis) hoặc không truyền nhiễm (độc tố nấm mốc zearalenone, fumonisin; thiếu hụt vitamin A, D, E, B2, Ca, P, Fe, Mn, Iot; nhiệt độ môi trường vượt quá 32°C).
  • Sát nhau: Hiện tượng nhau thai không được tống ra ngoài sau khi đẻ quá 10–60 phút; phân loại theo thể sát nhau hoàn toàn, không hoàn toàn và từng phần.
• Cơ sở dược lý: Sử dụng kháng sinh Vetrimoxin LA (hoạt chất Amoxicillin trihydrate 200 mg/ml) và Pendistrep (chứa Procaine benzylpenicillin 120.000 UI, Benzathine benzylpenicillin 80.000 UI và Dihydrostreptomycin sulphate tương đương 200 mg base/ml) phối hợp với kích dục tố Oxytocin nhằm tăng co bóp cơ trơn tử cung.

Phương pháp nghiên cứu thực nghiệm và điều tra:

• Phương pháp điều tra dịch tễ thú y: Thống kê, ghi chép sổ sách và theo dõi lâm sàng thường nhật trên quy mô toàn bộ 660 lợn nái tại trang trại.
• Phương pháp bố trí thí nghiệm so sánh hai phác đồ điều trị:
  • Phác đồ 1: Kháng sinh Pendistrep (1 ml/10 kg thể trọng/ngày, tiêm bắp, 1 lần duy nhất, nhắc lại sau 3 ngày nếu cần) kết hợp Oxytocin (3 ml/con/ngày, tiêm mép âm môn, 1 lần/ngày trong 3 ngày liên tục).
  • Phác đồ 2: Kháng sinh Vetrimoxin LA (1 ml/10 kg thể trọng/ngày, tiêm bắp, 1 lần/2 ngày, tiêm 1 lần) kết hợp Oxytocin (3 ml/con/ngày, tiêm mép âm môn, 1 lần/ngày trong 3 ngày liên tục).
  • Kết hợp thụt rửa tử cung cục bộ bằng dung dịch muối sinh lý NaCl 0,9% pha Oxytocin hoặc nước muối ấm 3% khi có can thiệp bóc nhau.
• Phương pháp xử lý dữ liệu: Toàn bộ số liệu thu thập được phân tích bằng phương pháp thống kê sinh học trên phần mềm MiniTab 14.

---

Nội dung chính theo từng chương

Phần 1: Mở đầu

Trình bày cơ sở thực tiễn của ngành chăn nuôi lợn, phân tích tác hại của các bệnh sinh sản đối với hiệu quả kinh tế của trang trại chăn nuôi lợn nái ngoại. Xác định rõ mục tiêu nghiên cứu, các yêu cầu kỹ thuật cần đạt được, cùng ý nghĩa khoa học và giá trị ứng dụng thực tiễn của đề tài trong công tác thú y tại cơ sở.

Phần 2: Tổng quan nghiên cứu

Hệ thống hóa các tài liệu khoa học về đặc điểm cấu tạo giải phẫu và chức năng sinh lý của cơ quan sinh dục cái ở lợn. Phân tích bệnh sinh, triệu chứng, bệnh tích và phương thức điều trị 3 bệnh sinh sản chủ yếu (viêm tử cung, sảy thai, sát nhau). Tổng hợp các nghiên cứu trong nước (Phạm Hữu Doanh, Trần Tiến Dũng, Nguyễn Văn Thanh, Nguyễn Xuân Bình...) và nước ngoài (Straw, Bilkei, Urban, Lerch, Winson, Neva, Popkov...) về tỷ lệ mắc bệnh, thành phần vi sinh vật đường sinh dục và các liệu pháp kháng sinh trị liệu.

Thể bệnh viêm tử cung	Biểu hiện sốt	Màu sắc dịch viêm	Mùi dịch rỉ viêm	Phản ứng đau	Trương lực co cơ tử cung	Tình trạng thèm ăn
Viêm nội mạc tử cung	Sốt nhẹ (39–39,5°C)	Trắng xám, trắng sữa	Mùi tanh	Đau nhẹ	Co bóp giảm	Ăn giảm một phần
Viêm cơ tử cung	Sốt cao (40–41°C)	Hồng, đỏ nâu, lợn cợn mủ	Tanh thối	Đau rõ rệt	Rất yếu	Bỏ ăn hoàn toàn
Viêm tương mạc tử cung	Sốt rất cao	Nâu rỉ sắt, lẫn tổ chức	Thối khắm	Đau rất rõ	Mất hẳn co bóp	Bỏ ăn hoàn toàn

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Xác lập địa điểm nghiên cứu tại trại Đặng Đức Khang và mốc thời gian thực hiện (25/05/2015 – 18/11/2015) trên tổng đàn 660 lợn nái. Thiết kế chi tiết sơ đồ thử nghiệm lâm sàng điều trị bệnh viêm tử cung (58 con chia đều cho 2 phác đồ, mỗi phác đồ 29 con), bệnh sảy thai (22 con chia đều cho 2 phác đồ, mỗi phác đồ 11 con) và bệnh sát nhau (6 con chia đều cho 2 phác đồ, mỗi phác đồ 3 con). Trình bày hệ thống công thức tính tỷ lệ mắc bệnh, tỷ lệ phối đạt, chi phí dùng thuốc và quy trình ứng dụng phần mềm MiniTab 14 để xử lý thống kê.

Phần 4: Kết quả và thảo luận

Nội dung chương trình bày hai hợp phần kết quả độc lập:

1. Kết quả công tác phục vụ sản xuất:
   • Hoàn thành quy trình chăm sóc nái chửa theo định mức thức ăn hỗn hợp 566SF (2–2,5 kg/con/ngày từ tuần 1–14) và 567SF (2,5–3 kg/con/ngày từ tuần 14–16); chăm sóc nái đẻ (giảm thức ăn trước đẻ 3 ngày xuống 1–1,5 kg/ngày); chăm sóc lợn con theo mẹ (cắt rốn, mài nanh, uống Amoxicol 2 ml, tiêm sắt MD FeB12 2 ml + Nova-AmColi 1 ml lúc 1 ngày tuổi; uống Totrazuril 5% lúc 2–3 ngày tuổi; thiến lợn đực lúc 4–5 ngày tuổi; tập ăn cám 550SF từ 4–6 ngày tuổi; cai sữa sớm lúc 3 tuần tuổi).
   • Thực hiện thao tác phát hiện động dục, khai thác tinh dịch lợn đực giống (mật độ 3–5 ngày/lần, bổ sung Vitamin AD3E 10 ml và Vetrimoxin 20 ml) và thụ tinh nhân tạo cho lợn nái.
   • Triển khai công tác vệ sinh sát trùng chuồng trại định kỳ bằng hóa chất Omnicide (tỷ lệ 1:400 cho khử trùng cổng/ngâm bảo hộ; 1:3200 cho tiêu độc chuồng có lợn), rắc vôi bột (30 kg/100 m² đất) và thực hiện đầy đủ lịch tiêm phòng vaccine (Hyogen phòng suyễn; Porcilis PRRS phòng tai xanh; Porcilis Parvo phòng khô thai; Porcilis CSF Live phòng dịch tả; FMD phòng lở mồm long móng; Porcilis Begonia phòng giả dại; Ecotraz 250 trị ve ghẻ).
   • Điều trị lâm sàng thực tế đạt hiệu quả cao: tham gia điều trị bệnh phân trắng lợn con trên 178 cá thể với 173 cá thể khỏi bệnh (tỷ lệ 97,19%); điều trị bệnh viêm tử cung trên 58 cá thể với tỷ lệ khỏi đạt 100%.
2. Kết quả nghiên cứu chuyên đề khoa học:
   • Điều tra tỷ lệ mắc các bệnh sinh sản (viêm tử cung, sát nhau, sảy thai) trên đàn nái theo tiến trình 6 tháng theo dõi, theo các nhóm lứa đẻ, theo thiết kế từng dãy chuồng và theo tình trạng sinh đẻ (đẻ thường so với đẻ khó phải can thiệp thủ thuật).
   • So sánh đối chứng hiệu quả lâm sàng của Phác đồ 1 (Pendistrep + Oxytocin) và Phác đồ 2 (Vetrimoxin LA + Oxytocin) trên các nhóm lợn nái mắc bệnh.
   • Đánh giá các chỉ tiêu sinh lý sau điều trị (thời gian hồi phục chu kỳ động dục trở lại, tỷ lệ phối giống đậu thai ở chu kỳ kế tiếp) và sơ bộ hạch toán kinh tế chi phí thuốc thú y giữa 2 phác đồ.

Phần 5: Kết luận và đề nghị

Đưa ra kết luận tổng hợp về tình hình dịch tễ của các bệnh sinh sản tại trại Đặng Đức Khang, xác nhận tính khả thi, độ an toàn và hiệu lực điều trị của các phác đồ thử nghiệm. Đề xuất các khuyến nghị về biện pháp vệ sinh phòng dịch, quản lý chăm sóc nái giai đoạn đẻ và lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp trong điều kiện sản xuất thực tế.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả chính

Khóa luận đã thu thập và kiểm chứng các số liệu thực nghiệm lâm sàng trong công tác chăn nuôi và trị bệnh:

Nội dung theo dõi	Quy mô mẫu (con/lần)	Kết quả điều trị / Thực hiện	Tỷ lệ đạt (%)
Điều trị bệnh phân trắng lợn con	178 con	Khỏi 173 con	97,19%
Điều trị bệnh viêm tử cung	58 con	Khỏi 58 con	100,00%
Thí nghiệm điều trị viêm tử cung (Phác đồ 1)	29 con	Ghi nhận theo phác đồ Pendistrep + Oxytocin	Theo dõi lâm sàng
Thí nghiệm điều trị viêm tử cung (Phác đồ 2)	29 con	Ghi nhận theo phác đồ Vetrimoxin LA + Oxytocin	Theo dõi lâm sàng
Thí nghiệm điều trị bệnh sát nhau	6 con (3 con/phác đồ)	So sánh đối chứng 2 phác đồ	Theo dõi lâm sàng
Thí nghiệm điều trị bệnh sảy thai	22 con (11 con/phác đồ)	So sánh đối chứng 2 phác đồ	Theo dõi lâm sàng
Vệ sinh phòng tinh	36 lần	Thực hiện đạt chuẩn vô trùng	100,00%
Vệ sinh dụng cụ đỡ đẻ	27 lần	Khử trùng trước và sau sử dụng	100,00%
Tổng vệ sinh khu chăn nuôi	24 lần	Vệ sinh môi trường toàn trại	100,00%

Giải pháp và kiến nghị đề xuất

• Tuân thủ quy trình an toàn sinh học: Định kỳ tiêu độc chuồng trại bằng Omnicide, để trống chuồng nái đẻ từ 5–7 ngày sau khi dọn rửa, quét vôi tường và xả vôi gầm hàng tuần.
• Hoàn thiện kỹ thuật đỡ đẻ và thụ tinh nhân tạo: Sử dụng găng tay vô trùng, sát trùng kỹ bộ phận sinh dục nái trước khi giao phối hoặc dẫn tinh; bôi trơn dẫn tinh quản đúng kỹ thuật; tuyệt đối tránh gây xây xát cơ học lên niêm mạc tử cung.
• Can thiệp sản khoa kịp thời: Áp dụng phác đồ kết hợp kháng sinh phổ rộng (Vetrimoxin LA hoặc Pendistrep) cùng Oxytocin tiêm mép âm môn để tống dịch viêm/nhau sót ra ngoài; thực hiện thủ thuật bóc nhau cẩn trọng bằng cách thụt nước muối ấm 3% khi phương pháp bảo tồn không hiệu quả.
• Áp dụng lịch tiêm phòng vaccine nghiêm ngặt cho nái hậu bị, nái mang thai và lợn con theo mẹ nhằm ngăn ngừa sảy thai do mầm bệnh truyền nhiễm.

Đóng góp của đề tài

• Cung cấp dẫn liệu khoa học về tình hình mắc bệnh sinh sản trên đàn lợn nái ngoại nuôi tập trung tại tỉnh Vĩnh Phúc.
• Kiểm chứng hiệu quả thực tế và cung cấp cơ sở dữ liệu so sánh giữa hai phác đồ kháng sinh phổ rộng (Amoxicillin LA so với Penicillin phối hợp Streptomycin) trong điều trị các bệnh sản khoa lợn nái.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian 6 tháng (từ tháng 5 đến tháng 11 năm 2015) tại một cơ sở chăn nuôi duy nhất (trang trại Đặng Đức Khang, xã Hướng Đạo, huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc) với quy mô 660 nái. Việc chẩn đoán các thể bệnh sinh sản chủ yếu dựa trên các chỉ tiêu lâm sàng và theo dõi dịch tễ tại trại, chưa tiến hành phân lập định danh vi sinh vật chuyên sâu kết hợp làm kháng sinh đồ cho từng ca bệnh riêng biệt trong phòng thí nghiệm.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng khảo sát dịch tễ trên nhiều mô hình trang trại chăn nuôi công nghiệp với các quy mô và điều kiện tiểu khí hậu khác nhau; thực hiện phân lập vi khuẩn định kỳ để theo dõi sự biến đổi tính kháng kháng sinh của các chủng vi khuẩn đường sinh dục; đánh giá dài hạn năng suất sinh sản (số con sơ sinh sống, khối lượng cai sữa) của đàn nái qua nhiều lứa đẻ liên tiếp sau điều trị.

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho:

• Sinh viên và học viên chuyên ngành Thú y, Chăn nuôi Thú y: Sử dụng làm tài liệu học tập, nghiên cứu chuyên đề về sản khoa gia súc, bệnh nội khoa và kỹ thuật chẩn đoán - điều trị bệnh trên đàn lợn sinh sản.
• Kỹ thuật viên thú y và quản lý trang trại chăn nuôi lợn: Tham khảo quy trình chăm sóc nái chửa, nái đẻ, quy trình tập ăn và cai sữa sớm cho lợn con; biểu đồ phân loại lâm sàng 3 thể viêm tử cung; phác đồ phối hợp kháng sinh với Oxytocin và lịch tiêm phòng vaccine chi tiết cho đàn lợn giống.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận được thực hiện trên quy mô mẫu bao nhiêu và trong khoảng thời gian nào?
Nghiên cứu được tiến hành trên đàn lợn nái sinh sản gồm 660 con tại trang trại Đặng Đức Khang (xã Hướng Đạo, huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc) trong khoảng thời gian từ ngày 25/05/2015 đến ngày 18/11/2015.

2. Cơ cấu hoạt chất và liều lượng của hai phác đồ điều trị thử nghiệm trong khóa luận là gì?

• Phác đồ 1 sử dụng kháng sinh Pendistrep (kết hợp Procaine benzylpenicillin, Benzathine benzylpenicillin và Dihydrostreptomycin sulphate) liều 1 ml/10 kg thể trọng tiêm bắp, phối hợp Oxytocin liều 3 ml/con/ngày tiêm mép âm môn liên tục trong 3 ngày.
• Phác đồ 2 sử dụng kháng sinh Vetrimoxin LA (Amoxicillin trihydrate) liều 1 ml/10 kg thể trọng tiêm bắp (1 lần/2 ngày), phối hợp Oxytocin liều 3 ml/con/ngày tiêm mép âm môn liên tục trong 3 ngày.

3. Khóa luận phân chia bệnh viêm tử cung ở lợn nái thành những thể lâm sàng nào?
Bệnh viêm tử cung được phân chia thành 3 thể lâm sàng: Viêm nội mạc tử cung (Endometritis - gồm thể cata cấp tính có mủ và thể màng giả hoại tử), Viêm cơ tử cung (Myometritis Puerperalis) và Viêm tương mạc tử cung (Perimetritis Puerperalis).

4. Lịch tiêm phòng vaccine cho lợn nái mang thai tại cơ sở nghiên cứu được bố trí như thế nào?
Tại thời điểm 85 ngày mang thai, lợn nái được tiêm vaccine Porcilis Begonia (phòng bệnh Giả dại) liều 2 ml; tại thời điểm 90 ngày mang thai, tiêm vaccine Porcilis CSF Live (phòng bệnh Dịch tả lợn) liều 2 ml; tại thời điểm 110 ngày mang thai, tiến hành phun sương/tắm thuốc Ecotraz 250 để điều trị và phòng ngừa ve ghẻ.

5. Kết quả điều trị bệnh phân trắng lợn con và viêm tử cung trong công tác sản xuất tại trại đạt tỷ lệ như thế nào?
Tác giả đã trực tiếp tham gia điều trị 178 cá thể lợn con mắc bệnh phân trắng và chữa khỏi 173 cá thể, đạt tỷ lệ khỏi 97,19%; đồng thời tham gia điều trị 58 cá thể lợn nái bị viêm tử cung với tỷ lệ khỏi bệnh đạt 100,00%.

---

Kết luận

Khóa luận của tác giả Bùi Thị Bích đã phản ánh toàn diện tình hình dịch tễ các bệnh lý sinh sản chủ yếu trên đàn lợn nái ngoại tại trang trại Đặng Đức Khang, Vĩnh Phúc trong năm 2015. Công trình đã đối chứng và khẳng định hiệu quả điều trị của các phác đồ phối hợp kháng sinh phổ rộng (Vetrimoxin LA, Pendistrep) cùng kích dục tố Oxytocin trên quy mô thực nghiệm lâm sàng. Các số liệu và quy trình kỹ thuật chăm sóc, phòng trị bệnh được trình bày trong khóa luận mang lại giá trị khoa học và cơ sở thực tiễn hữu ích cho ngành chăn nuôi lợn nái sinh sản.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Hiện nay cùng với sự phát triển của đất nước, ngành chăn nuôi đã và đang có sự phát triển vượt bậc cả về số lượng và chất lượng. Ngành chăn nuôi đang khẳng định tầm quan trọng của nó trong nền kinh tế của nước ta, nó góp phần đáng kể vào công cuộc xóa đói, giảm nghèo, nâng cao đời sống nhân dân và thúc đẩy sự phát triển kinh tế chung cho nước ta. Ngành chăn nuôi ngày càng phát triển trong đó chăn nuôi lợn không thể thiếu. Chăn nuôi lợn là một lĩnh vực quan trọng trong ngành chăn nuôi nói riêng và sản xuất nông nghiệp nói chung, nó mang lại hiệu quả kinh tế cao và đáp ứng một lượng lớn thực phẩm cho người tiêu dùng trong nước cũng như nước ngoài.

Ngoài ra còn cung cấp số lượng lớn lợn giống cho nhu cầu chăn nuôi của các trang trại và các nông hộ thì việc phát triển đàn lợn nái sinh sản là việc làm cần thiết. Để chăn nuôi đàn lợn ngoại đạt hiệu quả cao bên cạnh các yếu tố về thức ăn, chuồng trại, kỹ thuật chăn nuôi… thì một trong những yếu tố hết sức quan trọng cần được đảm bảo là khâu vệ sinh, phòng bệnh và trị bệnh trên đàn lợn nái ngoại. Một trong những bệnh làm hạn chế khả năng sinh sản của đàn lợn nái là các bệnh về sinh sản đặc biệt là một số bệnh như: sảy thai, sát nhau, viêm tử cung, … chiếm tỉ lệ cao. Những bệnh này không những làm ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng sinh sản của lợn mẹ mà còn là một trong những nguyên nhân làm tăng cao tỉ lệ mắc bệnh tiêu chảy ở đàn lợn con đang trong thời gian theo mẹ, do đó chất lượng của đàn giống bị ảnh hưởng.

Nếu không điều trị kịp thời có thể kế phát viêm vú, mất sữa, nặng có thể dẫn tới rối loạn sinh sản, chậm sinh, vô sinh, viêm phúc mạc…và có thể chết. Vì vậy để khắc phục hậu quả và hạn chế khả năng mắc một số bệnh sinh sản trên đàn lợn nái. Được sự hướng dẫn của cô giáo Th.S Hà Thị Hảo và sự đồng ý của ban lãnh đạo trại Đặng Đức Khang ở xã Hướng Đạo, Tam Dương, Vĩnh Phúc tôi e 2 tiến hành nghiên cứu đề tài: ‘‘Nghiên cứu tình hình mắc một số bệnh sinh sản trên đàn lợn nái nuôi tại trại Đặng Đức Khang xã Hướng Đạo, Tam Dương, Vĩnh Phúc và so sánh 2 phác đồ điều trị bệnh’’. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài 1.

Mục tiêu đề tài - Đánh giá tỷ lệ mắc một số bệnh sinh sản ở lợn nái. - Nghiên cứu một số chỉ tiêu sinh lí sinh sản của lợn nái sau khi điều trị bệnh. - Thử nghiệm và đánh giá hiệu quả của hai phác đồ điều trị. Yêu cầu của đề tài - Xác định những biểu hiện lâm sàng của bệnh.

- Xác định hiệu lực và độ an toàn của phác đồ điều trị. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học - Số liệu nghiên cứu là cơ sở bổ sung vào tài liệu tham khảo và nghiên cứu khoa học của sinh viên ngành Thú y. - Kết quả của đề tài cung cấp thêm thông tin khoa học về một số bệnh sinh sản ở lợn nái.

Từ đó làm cơ sở cho việc xây dựng quy trình phòng – trị bệnh có hiệu quả. Ý nghĩa thực tiễn - Kết quả nghiên cứu sẽ xác định được một số bệnh sinh sản ở lợn nái, từ đó đề xuất các biện pháp phòng trị bệnh hiệu quả. - Những khuyến cáo từ kết quả của đề tài giúp cho người chăn nuôi hạn chế được những thiệt hại do bệnh gây ra. e 3 Phần 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2.

Cơ sở khoa học của đề tài 2. Cấu tạo, chức năng cơ quan sinh dục cái Cơ quan sinh dục của lợn nái bao gồm: - Bộ phận sinh dục ngoài gồm: âm môn, âm vật, tiền đình. + Âm môn: hay còn gọi là âm hộ (vuhvae) nằm dưới hậu môn. Phía ngoài âm môn có hai môi (labia pudenda).

Hai môi được nối với nhau bằng hai mép (rima vulae). Trên hai môi của âm môn có sắc tố màu đen và có nhiều tuyến tiết (như tuyến tiết chất nhờn trắng và tuyến mồ hôi). + Âm vật (clitoris):âm vật của con cái được cấu tạo giống như dương vật của con đực được thu nhỏ lại, bên trong có các thể hổng. Trên âm vật có các nếp da tạo ra mũ âm, ở giữa âm vật gấp xuống dưới là chỗ tập trung các đầu mút dây thần kinh.

+ Tiền đình (vestibulum): tiền đình là giới hạn giữa âm môn và âm đạo. Trong tiền đình có dấu vết màng trinh, phía trong là âm đạo, phía ngoài có lỗ niệu đạo. Màng trinh có các sợi cơ đàn hồi giữa và do hai lá niêm mạc gập thành một nếp. Tiền đình có một số tuyến xếp theo hàng chéo, hướng quay về âm vật, chúng có chức năng tiết dịch nhầy (Nguyễn Mạnh Hà và cs, 2003) [9].

- Bộ phận sinh dục bên trong + Âm đạo: âm đạo có chức năng chứa cơ quan sinh dục đực khi giao phối đồng thời là bộ phận cho thai đi ra ngoài trong quá trình sinh đẻ và là ống thải các chất dịch từ tử cung ra ngoài. Âm đạo có cấu tạo như một ống cơ có thành dày, phía trước âm đạo là cổ tử cung, phía sau là tiền đình có màng trinh che lỗ âm đạo, âm đạo có cấu tạo gồm 3 lớp: lớp liên kết ở ngoài, lớp cơ trơn ở giữa và lớp niêm mạc ở trong. Trên bề mặt niêm mạc có nhiều thượng bì gấp nếp dọc. Âm đạo của lợn dài 10 - 12 cm.

Ở lợn, biểu mô âm đạo tăng lên về độ cao tối đa vào lúc động dục và thấp nhất ở các ngày 12-16, các lớp bề mặt của biểu mô âm đạo bong ra ở các ngày 4 và 14. e 4 Khả năng co rút ở âm đạo đóng vai trò chính trong việc đáp ứng tính dục và cho sự vận chuyển của tinh trùng. Sự co rút của âm đạo, tử cung và ống dẫn trứng được kích thích bởi dịch thể bài tiết vào trong âm đạo trong quá trình kích thích trước lúc giao phối. + Tử cung (dạ con): tử cung nằm trong xoang chậu, dưới trực tràng, trên bàng quang và niệu đạo nằm trong xoang chậu, hai sừng tử cung nằm ở trước xoang chậu, tử cung được giữ tại chỗ nhờ sự bám của âm đạo vào cổ tử cung và được giữ bởi các dây chằng.

Tử cung lợn thuộc loại tử cung hai sừng. Gồm hai sừng thông với 1 thân và cổ tử cung. Sừng tử cung: dài 50 - 100cm, hình ruột non thông với ống dẫn trứng. Thân tử cung: dài 3 - 5 cm.

Cổ tử cung: dài 10 - 18 cm, có thành dày hình trụ, có các cột thịt xếp theo kiểu cài răng lược thông với âm đạo. Vách tử cung gồm 3 lớp từ ngoài vào trong: lớp tương mạc, lớp cơ trơn và lớp nội mạc. Lớp tương mạc: là lớp màng sợi dai chắc phủ mặt ngoài tử cung và nối tiếp hệ thống các dây chằng. Lớp cơ trơn: gồm cơ vòng rất dầy ở trong, cơ dọc mỏng hơn ở ngoài, giữa hai tầng cơ chứa tổ chức liên kết sợi đàn hồi và mạch quản đặc biệt là nhiều tĩnh mạch lớn, ngoài ra các bó sợi cơ trơn đan vào nhau theo mọi hướng làm thành mạch vừa dày vừa chắc.

Cơ trơn là lớp cơ dày và khỏe nhất trên cơ thể. Lớp nội mạc tử cung: là lớp niêm mạc màu hồng được phủ bởi một lớp tế bào biểu mô hình trụ xen kẽ có các ống đổ của các tuyến nhày tử cung nhiều tế bào biểu mô kéo dài thành lông nhung, khi lông nhung dung động thì gạt những chất nhày tiết ra về phía cổ tử cung. Trên niêm mạc có các nếp gấp. Lớp niêm mạc tử cung có nhiệm vụ tiết các chất vào lòng tử cung để giúp phôi thai phát triển và duy trì sự sống của tinh trùng trong thời gian di chuyển đến ống dẫn trứng.

Dưới sự ảnh hưởng của oestrogen, các tuyến tử cung phát triển từ lớp màng nhầy xâm nhập vào lớp dưới màng nhầy và e 5 cuộn lại tuy nhiên các tuyến chỉ đạt được khả năng phân tiết tối đa khi có tác dụng của progensterone. Sự phân tiết của tuyến tử cung thay đổi tùy theo giai đoạn của chu kỳ sinh dục. + Buồng trứng: buồng trứng nằm trong xoang chậu, gồm một cặp, thực hiện cả hai chức năng: ngoại tiết (bài noãn) và nội tiết (sản sinh hormon sinh dục cái). Buồng trứng được hình thành trong giai đoạn phôi thai, hình dáng và kích thước của buồng trứng biến đổi theo giai đoạn của chu kỳ sinh dục và chịu ảnh hưởng của tuổi, đặc điểm cá thể, chế độ dinh dưỡng… Buồng trứng được bao bọc từ phía ngoài bởi một lớp màng liên kết sợi.

Phía trong buồng trứng được chia thành hai miền là miền vỏ và miền tủy. Miền vỏ đảm bảo quá trình phát triển của trứng đến khi trứng chín và rụng. Miền vỏ bao gồm ba phần: tế bào trứng nguyên thủy, thể vàng và tế bào hình hạt. Tế bào trứng nguyên thủy hay còn gọi là trứng non (fulliculloophoriprimari) nằm dưới lớp màng của buồng trứng.

Khi noãn nang chín, các tế bào nang bao quanh tế bào trứng phân chia thành nhiều tế bào hình hạt (Strarum glannulosum). Noãn bao ngày càng phát triển thì các tế bào nang tiêu tan tạo thành xoang chứa dịch. Các tầng tế bào còn lại phát triển lồi lên trên tạo thành một lớp màng bao bọc, ở ngoài có chỗ dầy lên để chứa trứng (ovum). + Ống dẫn trứng: ống dẫn trứng gồm có phễu phần rộng và phần eo.

Phễu mở ra để tiếp nhận noãn và có những sợi lông nhung để ra tăng diện tích tiếp xúc với buồng trứng khi xuất noãn. Phễu tiếp nối với phần rộng. Phần rộng chiếm 1/2 chiều dài của ống dẫn trứng, đường kính tương đối lớn và mặt trong có nhiều nếp gấp với tế bào biểu mô có lông nhỏ. Phần eo tiếp nối với sừng tử cung, nó có thành dầy hơn phần rộng và ít gấp nếp hơn.

Vai trò cơ bản của ống dẫn trứng là vận chuyển noãn và tinh trùng đến nơi thụ tinh của ống dẫn trứng (1/3 phía trên của ống dẫn trứng) tiết ra các chất để nuôi dưỡng noãn duy trì sự sống và ra tăng khả năng thụ tinh của tinh trùng, tiết các chất nuôi dưỡng phôi trong mấy ngày trước khi phôi đi vào tử cung, nơi tiếp giáp giữa phần eo và tử cung có vai trò điều khiển sự di truyển của tinh trùng đến phần rộng của ống dẫn trứng hoặc di truyển của phôi vào tử cung.