Tình Hình Bệnh Viêm Khớp Ở Lợn Nuôi Tại Thị Xã Phổ Yên, Tỉnh Thái Nguyên

Nghiên cứu bệnh viêm khớp lợn Phổ Yên có ý nghĩa quan trọng trong ngành chăn nuôi. 62 trang · Đại học Thái Nguyên · 2015.

• Tác giả: Trần Thị Mai
• Người hướng dẫn: Th.s Phạm Thị Phương Lan
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Tình Hình Bệnh Viêm Khớp Ở Lợn Nuôi Tại Thị Xã Phổ Yên, Tỉnh Thái Nguyên Và Thử Nghiệm Phác Đồ Điều Trị
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. Phần 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài
• 1.2. Ý nghĩa của đề tài
• 1.2.1. Ý nghĩa khoa học
• 1.2.2. Ý nghĩa thực tiễn
• 2. Phần 2: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Đặc điểm sinh trưởng và phát triển của lợn ở các giai đoạn
• 2.2.1. Giai đoạn trong thai
• 2.2.2. Giai đoạn ngoài thai
• 2.2.2.1. Giai đoạn bú sữa (<1,5 tháng tuổi)
• 2.2.2.2. Giai đoạn sau cai sữa: 2 - 3 tháng tuổi (1 - 2 tháng nuôi)
• 2.2.2.3. Giai đoạn lợn choai: 4 - 7 tháng tuổi (3 - 5 tháng nuôi)
• 2.2.2.4. Giai đoạn nuôi kết thúc: 8 - 9 tháng tuổi (6 - 7 tháng nuôi)
• 2.3. Những hiểu biết về bệnh viêm khớp ở lợn
• 2.3.1. Đặc điểm bệnh viêm khớp lợn
• 2.3.2. Nguyên nhân gây bệnh
• 2.3.2.1. Viêm khớp do thiếu canxi, photpho
• 2.3.2.2. Viêm khớp do vi khuẩn
• 2.3.2.3. Viêm khớp do một số nguyên nhân khác
• 2.3.3. Vai trò của vi khuẩn Streptococcus suis (S. suis) trong bệnh viêm khớp ở lợn
• 2.3.3.1. Cơ chế sinh bệnh
• 2.3.3.2. Dịch tễ học
• 3. Phần 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng nghiên cứu. Địa điểm, thời gian nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.3. Các chỉ tiêu theo dõi và phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Các chỉ tiêu theo dõi
• 3.3.2. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp xử lý số liệu
• 4. Phần 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Nội dung, phương pháp và kết quả công tác phục vụ sản xuất
• 4.1.1. Nội dung công tác phục vụ sản xuất
• 4.1.2. Phương pháp tiến hành
• 4.1.3. Kết quả phục vụ sản xuất
• 4.2. Kết quả nghiên cứu của một số đặc điểm dịch tễ bệnh viêm khớp ở lợn tại thị xã Phổ Yên
• 4.2.1. Tỷ lệ lợn mắc bệnh viêm khớp tại thị xã Phổ Yên
• 4.2.2. Tỷ lệ lợn mắc bệnh viêm khớp theo lứa tuổi tại một số xã, phường của thị xã Phổ Yên
• 4.2.3. Tỷ lệ mắc bệnh viêm khớp theo tháng tại một số xã, phường của thị xã Phổ Yên
• 4.2.4. Tỷ lệ lợn chết do mắc bệnh viêm khớp theo tháng điều tra của một số xã, phường của thị xã Phổ Yên
• 4.2.5. Kết quả theo dõi những biểu hiện lâm sàng và bệnh tích của lợn mắc bệnh
• 4.2.6. Kết quả thử nghiệm phác đồ điều trị bệnh viêm khớp ở lợn
• 5. Phần 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Bệnh Viêm Khớp Lợn Tại Phổ Yên

Nghiên cứu bệnh viêm khớp lợn Phổ Yên có ý nghĩa quan trọng trong ngành chăn nuôi. Bệnh gây thiệt hại lớn, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng thịt. Việt Nam là nước nuôi nhiều lợn, đứng thứ 7 thế giới. Chăn nuôi lợn góp phần giải quyết việc làm, xóa đói giảm nghèo. Tuy nhiên, dịch bệnh, đặc biệt là bệnh viêm khớp lợn Thái Nguyên, gây nhiều khó khăn. Bệnh có đặc điểm dịch tễ phức tạp, làm giảm năng suất và hiệu quả kinh tế. Bệnh xảy ra ở mọi lứa tuổi và giống lợn. Nguyên nhân do vi khuẩn, dinh dưỡng, chăn nuôi không đúng quy trình, thời tiết thay đổi. Streptococcus suis là nguyên nhân quan trọng và phổ biến. Nghiên cứu này tập trung vào tình hình bệnh viêm khớp lợn tại Phổ Yên và thử nghiệm phác đồ điều trị.

1.1. Tầm quan trọng của chăn nuôi lợn ở Phổ Yên Thái Nguyên

Chăn nuôi lợn đóng vai trò quan trọng trong kinh tế của người dân Phổ Yên, Thái Nguyên. Nó cung cấp nguồn thu nhập ổn định và tạo việc làm cho nhiều hộ gia đình. Tuy nhiên, dịch bệnh ở lợn gây ra những thách thức lớn, ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của ngành chăn nuôi. Việc kiểm soát và phòng ngừa bệnh tật là yếu tố then chốt để đảm bảo hiệu quả kinh tế.

1.2. Tổng quan về bệnh viêm khớp và ảnh hưởng đến năng suất

Bệnh viêm khớp là một trong những bệnh phổ biến ở lợn, gây ra những ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất và chất lượng sản phẩm. Lợn bị bệnh thường chậm lớn, giảm khả năng sinh sản và có thể dẫn đến tử vong. Điều này gây thiệt hại kinh tế đáng kể cho người chăn nuôi. Việc nghiên cứu và tìm ra các giải pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả là vô cùng cần thiết.

II. Thách Thức Trong Kiểm Soát Bệnh Viêm Khớp Lợn

Kiểm soát bệnh viêm khớp lợn gặp nhiều thách thức. Nguyên nhân gây bệnh đa dạng, từ vi khuẩn đến yếu tố môi trường. Việc chẩn đoán sớm và chính xác bệnh là rất quan trọng. Tuy nhiên, triệu chứng lâm sàng của bệnh có thể không rõ ràng, đặc biệt ở giai đoạn đầu. Dịch tễ học viêm khớp lợn phức tạp, bệnh lây lan nhanh chóng trong đàn. Các biện pháp phòng bệnh hiện tại chưa mang lại hiệu quả cao. Việc sử dụng kháng sinh để điều trị bệnh có thể dẫn đến tình trạng kháng kháng sinh. Cần có các giải pháp toàn diện để kiểm soát bệnh hiệu quả.

2.1. Các yếu tố môi trường ảnh hưởng đến bệnh viêm khớp

Môi trường chăn nuôi đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của bệnh viêm khớp. Chuồng trại ẩm ướt, vệ sinh kém tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và lây lan. Thay đổi thời tiết đột ngột cũng có thể làm suy giảm sức đề kháng của lợn, khiến chúng dễ mắc bệnh hơn. Việc quản lý môi trường chăn nuôi tốt là một trong những biện pháp phòng bệnh hiệu quả.

2.2. Khó khăn trong chẩn đoán sớm và chính xác bệnh

Việc chẩn đoán sớm và chính xác bệnh viêm khớp là một thách thức lớn. Triệu chứng lâm sàng của bệnh có thể không rõ ràng, đặc biệt ở giai đoạn đầu. Các xét nghiệm chẩn đoán thường tốn kém và mất thời gian. Điều này gây khó khăn cho việc điều trị kịp thời và hiệu quả. Cần có các phương pháp chẩn đoán nhanh chóng và chính xác để cải thiện khả năng kiểm soát bệnh.

2.3. Tình trạng kháng kháng sinh trong điều trị viêm khớp lợn

Việc sử dụng kháng sinh để điều trị viêm khớp lợn có thể dẫn đến tình trạng kháng kháng sinh. Vi khuẩn kháng kháng sinh trở nên khó điều trị hơn và có thể lây lan sang người. Điều này gây ra những lo ngại về sức khỏe cộng đồng. Cần có các giải pháp thay thế kháng sinh để điều trị bệnh hiệu quả và bền vững.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Bệnh Viêm Khớp Lợn Phổ Yên

Nghiên cứu sử dụng phương pháp dịch tễ học mô tả để xác định tỷ lệ mắc bệnh và các yếu tố liên quan. Đối tượng nghiên cứu là lợn nuôi tại các hộ chăn nuôi ở thị xã Phổ Yên. Mẫu bệnh phẩm được thu thập để phân lập và định danh vi khuẩn gây bệnh. Thử nghiệm phác đồ điều trị được thực hiện trên lợn mắc bệnh. Các chỉ tiêu theo dõi bao gồm: tỷ lệ mắc bệnh, tỷ lệ chết, triệu chứng lâm sàng, bệnh tích và hiệu quả điều trị. Dữ liệu được xử lý bằng phần mềm thống kê.

3.1. Thu thập và phân tích mẫu bệnh phẩm viêm khớp lợn

Việc thu thập và phân tích mẫu bệnh phẩm là một bước quan trọng trong nghiên cứu bệnh viêm khớp. Mẫu bệnh phẩm được thu thập từ lợn mắc bệnh và gửi đến phòng thí nghiệm để phân lập và định danh vi khuẩn gây bệnh. Kết quả phân tích mẫu bệnh phẩm giúp xác định nguyên nhân gây bệnh và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

3.2. Thử nghiệm phác đồ điều trị bệnh viêm khớp lợn

Thử nghiệm phác đồ điều trị được thực hiện trên lợn mắc bệnh viêm khớp để đánh giá hiệu quả của các loại thuốc và phương pháp điều trị khác nhau. Lợn được chia thành các nhóm và điều trị theo các phác đồ khác nhau. Các chỉ tiêu theo dõi bao gồm: tỷ lệ khỏi bệnh, thời gian điều trị và tác dụng phụ của thuốc.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Dịch Tễ Bệnh Viêm Khớp Lợn

Kết quả nghiên cứu cho thấy tỷ lệ lợn mắc bệnh viêm khớp tại Phổ Yên là khá cao. Tỷ lệ mắc bệnh cao nhất ở lợn con và lợn choai. Bệnh thường xảy ra vào mùa đông và mùa xuân. Các triệu chứng lâm sàng thường gặp là: sưng khớp, đi lại khó khăn, sốt và bỏ ăn. Tỷ lệ chết do bệnh viêm khớp cũng khá cao, đặc biệt ở lợn con. Kết quả này cho thấy cần có các biện pháp phòng bệnh hiệu quả để giảm thiểu thiệt hại cho người chăn nuôi.

4.1. Tỷ lệ mắc bệnh viêm khớp theo lứa tuổi lợn

Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mắc bệnh viêm khớp cao nhất ở lợn con và lợn choai. Điều này có thể là do sức đề kháng của lợn con còn yếu và lợn choai đang trong giai đoạn phát triển mạnh, dễ bị tổn thương. Việc chăm sóc và nuôi dưỡng lợn con và lợn choai cần được chú trọng để tăng cường sức đề kháng và giảm nguy cơ mắc bệnh.

4.2. Tỷ lệ mắc bệnh viêm khớp theo mùa vụ trong năm

Nghiên cứu cũng cho thấy bệnh viêm khớp thường xảy ra vào mùa đông và mùa xuân. Điều này có thể là do thời tiết lạnh và ẩm ướt tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và lây lan. Việc giữ ấm và vệ sinh chuồng trại trong mùa đông và mùa xuân là rất quan trọng để phòng ngừa bệnh.

V. Thử Nghiệm Phác Đồ Điều Trị Viêm Khớp Lợn Hiệu Quả

Nghiên cứu đã thử nghiệm một số phác đồ điều trị bệnh viêm khớp lợn. Phác đồ sử dụng kháng sinh kết hợp với thuốc giảm đau và vitamin cho thấy hiệu quả cao nhất. Tỷ lệ khỏi bệnh ở nhóm điều trị bằng phác đồ này cao hơn so với các nhóm điều trị khác. Tuy nhiên, cần lưu ý sử dụng kháng sinh đúng liều lượng và thời gian để tránh tình trạng kháng kháng sinh. Việc kết hợp với các biện pháp chăm sóc và nuôi dưỡng tốt cũng rất quan trọng để tăng cường hiệu quả điều trị.

5.1. So sánh hiệu quả các phác đồ điều trị viêm khớp lợn

Nghiên cứu đã so sánh hiệu quả của các phác đồ điều trị bệnh viêm khớp khác nhau. Kết quả cho thấy phác đồ sử dụng kháng sinh kết hợp với thuốc giảm đau và vitamin cho hiệu quả cao nhất. Tuy nhiên, cần có thêm nhiều nghiên cứu để xác định phác đồ điều trị tối ưu cho từng trường hợp cụ thể.

5.2. Lưu ý khi sử dụng kháng sinh điều trị viêm khớp lợn

Việc sử dụng kháng sinh để điều trị viêm khớp lợn cần được thực hiện đúng cách để tránh tình trạng kháng kháng sinh. Cần sử dụng kháng sinh đúng liều lượng và thời gian theo chỉ định của bác sĩ thú y. Không nên tự ý sử dụng kháng sinh hoặc ngừng thuốc khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

VI. Kết Luận Và Giải Pháp Phòng Bệnh Viêm Khớp Lợn

Nghiên cứu đã cung cấp những thông tin quan trọng về tình hình bệnh viêm khớp lợn tại Phổ Yên. Kết quả cho thấy bệnh gây thiệt hại lớn cho người chăn nuôi. Cần có các biện pháp phòng bệnh hiệu quả, bao gồm: cải thiện vệ sinh chuồng trại, tăng cường sức đề kháng cho lợn, tiêm phòng vaccine và sử dụng kháng sinh hợp lý. Việc phối hợp giữa các nhà khoa học, cán bộ thú y và người chăn nuôi là rất quan trọng để kiểm soát bệnh hiệu quả.

6.1. Các biện pháp phòng bệnh viêm khớp lợn hiệu quả

Để phòng ngừa bệnh viêm khớp hiệu quả, cần thực hiện các biện pháp sau: cải thiện vệ sinh chuồng trại, đảm bảo chuồng trại luôn khô ráo và sạch sẽ; tăng cường sức đề kháng cho lợn bằng cách cung cấp đầy đủ dinh dưỡng và vitamin; tiêm phòng vaccine để phòng ngừa các bệnh truyền nhiễm; sử dụng kháng sinh hợp lý khi cần thiết.

6.2. Hợp tác giữa các bên liên quan để kiểm soát bệnh

Việc kiểm soát bệnh viêm khớp đòi hỏi sự hợp tác chặt chẽ giữa các nhà khoa học, cán bộ thú y và người chăn nuôi. Các nhà khoa học cần nghiên cứu và phát triển các phương pháp phòng ngừa và điều trị bệnh hiệu quả. Cán bộ thú y cần tư vấn và hướng dẫn người chăn nuôi về các biện pháp phòng bệnh. Người chăn nuôi cần thực hiện đúng các biện pháp phòng bệnh và báo cáo kịp thời khi phát hiện lợn mắc bệnh.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Chăn nuôi lợn giữ vị trí nòng cốt trong cơ cấu nông nghiệp tại Việt Nam, đóng góp tỷ trọng lớn vào thu nhập của người dân và cung cấp khoảng 80% sản phẩm thịt cho thị trường nội địa bên cạnh định hướng xuất khẩu. Theo số liệu thống kê của Tổ chức Nông Lương Liên Hợp Quốc (FAO) được tác giả dẫn giải, Việt Nam là quốc gia chăn nuôi lợn đứng thứ 7 thế giới, thứ 2 châu Á và dẫn đầu khu vực Đông Nam Á với tổng đàn khoảng 23 triệu con, đạt tốc độ tăng trưởng bình quân 3,9%/năm. Cùng với sự chuyển dịch sang chăn nuôi tập trung và thâm canh, rủi ro dịch bệnh trở thành rào cản lớn gây thiệt hại kinh tế. Trong đó, bệnh viêm khớp ở lợn là hội chứng bệnh lý phổ biến, xảy ra ở mọi giống lợn và lứa tuổi, gây tổn thương sụn khớp, còi cọc, giảm tốc độ tăng trọng, giảm chất lượng thân thịt và làm tăng tỷ lệ hao hụt đàn lợn con sau cai sữa.

Căn nguyên của bệnh viêm khớp trên đàn lợn rất phức tạp, xuất phát từ các yếu tố truyền nhiễm (Streptococcus suis, Haemophilus parasuis, Mycoplasma hyorhinis...), rối loạn dinh dưỡng (mất cân đối canxi, photpho, vitamin D), chấn thương cơ học hoặc điều kiện vệ sinh chuồng trại không đảm bảo. Tại địa bàn thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên – khu vực có mật độ chăn nuôi gia súc phát triển cả ở quy mô trang trại lẫn nông hộ – bệnh viêm khớp diễn biến phức tạp nhưng chưa có khảo sát dịch tễ hệ thống và quy trình điều trị chuẩn hóa tại chỗ. Để giải quyết vấn đề thực tiễn này, đề tài "Tình hình bệnh viêm khớp ở lợn nuôi tại thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên và thử nghiệm phác đồ điều trị" được thực hiện nhằm lượng hóa nguy cơ dịch tễ và tìm giải pháp can thiệp bằng thuốc phù hợp.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể theo 5 nội dung:

1. Xác định một số đặc điểm dịch tễ bệnh viêm khớp lợn tại thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên.
2. Xác định tỷ lệ mắc và chết do bệnh viêm khớp lợn, đánh giá thực trạng của bệnh từ đó có kế hoạch phòng và điều trị kịp thời.
3. Xác định ảnh hưởng của lứa tuổi, tháng điều tra tới tỷ lệ mắc bệnh viêm khớp ở lợn.
4. Thử nghiệm một số phác đồ điều trị bệnh viêm khớp ở lợn đạt hiệu quả.
5. Giúp cho người dân lựa chọn những loại thuốc thích hợp điều trị bệnh viêm khớp ở lợn đem lại hiệu quả kinh tế cao.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn nuôi tại địa phương có biểu hiện lâm sàng mắc bệnh viêm khớp và lợn chết do mắc bệnh viêm khớp.
• Phạm vi không gian: Các trang trại và hộ gia đình chăn nuôi lợn tại 6 xã, phường thuộc thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên (gồm xã Trung Thành, Đông Cao, Ba Hàng, Minh Đức, Phúc Thuận và Thành Công).
• Phạm vi thời gian: Nghiên cứu được triển khai từ ngày 25/05/2015 đến ngày 18/11/2015; số liệu điều tra dịch tễ học thực địa tập trung theo dõi liên tục trong 5 tháng (từ tháng 6/2015 đến tháng 10/2015).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận xây dựng trên nền tảng sinh lý học chăn nuôi lợn và lý thuyết bệnh học truyền nhiễm thú y:

• Đặc điểm sinh trưởng và phát triển của lợn: Phân chia thành giai đoạn trong thai (phôi thai 1 - 22 ngày, tiền phôi thai 23 - 38 ngày, thai nhi 39 - 114 ngày; chia thực tế thành chửa kỳ I đến 84 ngày và chửa kỳ II từ 84 ngày đến trước đẻ 1 tuần) và giai đoạn ngoài thai (giai đoạn bú sữa dưới 1,5 tháng tuổi; lợn sau cai sữa 2 - 3 tháng tuổi; lợn choai 4 - 7 tháng tuổi; lợn nuôi kết thúc 8 - 9 tháng tuổi). Mỗi giai đoạn sinh lý gắn liền với mức độ hoàn thiện miễn dịch và tính mẫn cảm với mầm bệnh khác nhau.
• Căn bệnh học viêm khớp lợn: Bệnh xuất hiện do suy giảm dinh dưỡng (thiếu hụt hoặc mất cân đối Ca/P, thiếu vitamin D gây biến dạng xương khớp), thoái hóa sụn khớp (Osteochondrosis, Osteoarthritis), kế phát từ viêm rốn lợn sơ sinh hoặc do vi khuẩn. Vi khuẩn liên cầu lợn Streptococcus suis (S. suis) là tác nhân chủ đạo, thường cư trú tại đường hô hấp trên (hạch amidan, xoang mũi) với tỷ lệ mang trùng ở lợn khỏe mạnh lên đến 60% - 100%. Khi gặp điều kiện bất lợi, vi khuẩn tăng sinh, xâm nhập hệ thống mạch bạch huyết và tuần hoàn máu gây nhiễm trùng huyết, tiết cytokine dẫn đến viêm màng não, viêm khớp có mủ, viêm phế quản phổi và viêm đa thanh mạc. Hai serotype phổ biến là serotype 1 (thường gây bệnh lẻ tẻ ở lợn con 1 - 8 tuần tuổi) và serotype 2 (gây bệnh ở lợn sau cai sữa và vỗ béo từ 4 - 16 tuần tuổi).
• Cơ chế tác dược lý của thuốc thử nghiệm:
  • Kháng sinh Lincomycin 10%: Tác dụng chọn lọc trên vi khuẩn Gram (+), ức chế tổng hợp protein thông qua liên kết tiểu phần 50S của ribosom vi khuẩn; khuếch tán nhanh vào mô bào và dịch khớp.
  • Kháng sinh Marphamox-LA (Amoxicillin trihydrate 15 g/100 ml): Kháng sinh phổ rộng nhóm β-lactam, ức chế enzyme transpeptidase ngăn cản phản ứng tổng hợp mạng lưới peptidoglycan của vách tế bào vi khuẩn.
  • Thuốc kháng viêm Diclofenac (2,5 mg/kg thể trọng): Kháng viêm không steroid, hạ sốt, giảm phù nề mô khớp và giảm đau cục bộ.
  • Thuốc bổ trợ Calci B12: Cung cấp Calci gluconat và vitamin B12 chống co giật, trợ lực cơ xương và hỗ trợ tạo máu.

Phương pháp nghiên cứu thực địa và lâm sàng:

• Phương pháp điều tra dịch tễ học: Chọn mẫu ngẫu nhiên tại 6 xã/phường, mỗi xã khảo sát 3 thôn. Tổng đàn điều tra đạt 1.505 con lợn thuộc các quy mô chăn nuôi hộ gia đình và gia trại. Thu thập số liệu qua sổ theo dõi chăn nuôi, phỏng vấn trực tiếp chủ hộ kết hợp thăm khám lâm sàng đàn lợn.
• Tiêu chuẩn chẩn đoán lâm sàng: Lợn được xác định mắc bệnh viêm khớp khi có các biểu hiện: khớp chân (gối, bàn, ngón, mắt cá) sưng to, nóng, đỏ, đau; vận động khó khăn, đi loạng choạng, khập khiễng, bại liệt; kèm theo triệu chứng toàn thân như sốt, kém ăn, da khô lông xù, hoặc triệu chứng thần kinh (co giật, uốn người, run rẩy, bơi chèo).
• Phương pháp mổ khám bệnh tích: Tiến hành mổ khám đại thể theo phương pháp mổ khám bệnh học thú y trên 5 lợn chết do bệnh viêm khớp để ghi nhận tổn thương dịch khớp, bao khớp, màng não, phổi và màng bao tim.
• Phương pháp thử nghiệm điều trị: Bố trí thử nghiệm so sánh hai lô ngẫu nhiên trên 52 cá thể lợn mắc bệnh viêm khớp có triệu chứng lâm sàng tương đồng:
  • Phác đồ I (26 con): Tiêm bắp Lincomycin 10% liều 1 ml/5 kg thể trọng/lần/ngày, tiêm liên tục 5 ngày; phối hợp thuốc kháng viêm Diclofenac (2 - 5 ml/con/ngày) và thuốc trợ lực Calci B12 (5 - 10 ml/con/ngày).
  • Phác đồ II (26 con): Tiêm bắp Marphamox-LA (Amoxicillin 15%) liều 1 ml/8 - 10 kg thể trọng/lần/ngày, tiêm liên tục 5 ngày; phối hợp Diclofenac và Calci B12 cùng liều lượng như phác đồ I.
• Phương pháp xử lý số liệu: Tính toán tỷ lệ phần trăm (%), giá trị trung bình theo các công thức dịch tễ học; toàn bộ cơ sở dữ liệu được quản lý và xử lý trên phần mềm Microsoft Excel 2010.

Nội dung chính theo từng phần của khóa luận

Phần 1: Mở đầu

Tác giả xác định tính cấp thiết của đề tài xuất phát từ vai trò của ngành chăn nuôi lợn trong nền kinh tế nông nghiệp Việt Nam và những tổn thất nặng nề do bệnh viêm khớp gây ra tại các cơ sở chăn nuôi thị xã Phổ Yên. Phần này công bố 5 mục tiêu nghiên cứu cụ thể, chỉ rõ ý nghĩa khoa học trong việc bổ sung hệ thống dữ liệu dịch tễ học thú y về bệnh viêm khớp, đồng thời nêu bật ý nghĩa thực tiễn trong việc cung cấp quy trình chẩn đoán lâm sàng và phác đồ điều trị kháng sinh hiệu quả giúp giảm thiệt hại kinh tế cho hộ chăn nuôi và cán bộ thú y cơ sở.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Chương này hệ thống hóa các đặc điểm sinh lý học theo từng giai đoạn phát triển của lợn, từ giai đoạn trong thai đến giai đoạn ngoài thai (bú sữa, sau cai sữa, lợn choai, nuôi vỗ béo kết thúc). Phân tích chi tiết nguyên nhân, cơ chế bệnh sinh, triệu chứng học và bệnh tích của bệnh viêm khớp do thiếu hụt dinh dưỡng, chấn thương và các tác nhân vi khuẩn. Trong đó, tập trung làm rõ vai trò dịch tễ của Streptococcus suis, phương thức truyền lây qua đường hô hấp, tiếp xúc trực tiếp hoặc lây truyền dọc từ mẹ sang con. Tổng quan tài liệu trích dẫn các công trình nghiên cứu trong nước (Cù Hữu Phú, 1998; Nguyễn Ngọc Nhiên và Khương Bích Ngọc, 1994; Trịnh Phú Ngọc, 2001; Trương Quang Hải, 2012) và nước ngoài (Jansen và Van Dorssen, 1951; Windsor và Elliott, 1975; Higgins và Gottschalk, 2002), khẳng định tính phổ biến của mầm bệnh liên cầu khuẩn lợn trên thế giới và tại Việt Nam. Ngoài ra, phần tổng quan cung cấp dược động học, phổ kháng khuẩn và cơ chế tác động của hai loại kháng sinh Lincomycin và Amoxicillin, thuốc kháng viêm Diclofenac và dung dịch Calci B12.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Trình bày chi tiết khung thiết kế thực nghiệm tại 6 xã, phường thuộc thị xã Phổ Yên trong thời gian từ tháng 5/2015 đến tháng 11/2015. Quy định rõ ràng các chỉ tiêu theo dõi dịch tễ học (tỷ lệ mắc theo địa phương, theo lứa tuổi, theo tháng; tỷ lệ chết; triệu chứng lâm sàng và bệnh tích đại thể) và chỉ tiêu đánh giá hiệu lực điều trị (số con điều trị, số con khỏi, tỷ lệ khỏi, thời gian khỏi bệnh). Mô tả sơ đồ bố trí thí nghiệm lâm sàng so sánh hai phác đồ kháng sinh điều trị trên 52 lợn bệnh, thiết lập các công thức toán học tính tỷ lệ mắc, tỷ lệ chết, tỷ lệ khỏi, tỷ lệ tái nhiễm và phương pháp tin học ứng dụng xử lý dữ liệu bằng phần mềm Excel 2010.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Nội dung chương 4 trình bày hai nhóm kết quả chính:

• Kết quả công tác phục vụ sản xuất: Tác giả tham gia tiêm phòng vaccine định kỳ đạt mức an toàn 100% cho 1.150 con lợn/mỗi loại vaccine (Tai xanh PRRS, Dịch tả lợn, Lở mồm long móng LMLM); trực tiếp chẩn đoán và điều trị khỏi 48/52 lợn mắc bệnh viêm khớp (92,31%), 9/10 lợn mắc tụ huyết trùng (90,0%), 50/50 lợn mắc suyễn lợn (100%), 45/45 lợn mắc phó thương hàn (100%); thực hiện công tác kỹ thuật đỡ đẻ 20 con, thiến lợn đực 40 con, thụ tinh nhân tạo 15 con đạt tỷ lệ an toàn 100%.
• Đặc điểm dịch tễ bệnh viêm khớp tại thị xã Phổ Yên:
  • Khảo sát 1.505 lợn ghi nhận 193 con mắc bệnh, tỷ lệ mắc bình quân 12,82%. Tỷ lệ mắc phân bố không đồng đều giữa các xã: cao nhất tại Minh Đức (15,40%) và Trung Thành (14,18%), thấp nhất tại Đông Cao (10,62%).
  • Tỷ lệ mắc biến thiên mạnh theo lứa tuổi: lợn con theo mẹ (≤1,5 tháng tuổi) mắc cao nhất với 19,68% (124/630 con); lợn sau cai sữa (>1,5 - 3 tháng tuổi) đạt 11,93% (52/436 con); lợn nái và hậu bị đạt 6,67% (7/105 con); lợn thịt (>3 - 6 tháng tuổi) có tỷ lệ thấp nhất là 2,99% (10/334 con).
  • Tỷ lệ mắc và tỷ lệ chết chịu ảnh hưởng rõ rệt bởi điều kiện thời tiết: Tỷ lệ mắc cao nhất vào tháng 10 (15,96%) do biến động thời tiết lúc giao mùa Thu - Đông, tiếp đến là tháng 6 (14,62%) do nắng nóng mưa rào đột ngột; thấp nhất vào tháng 9 (10,32%). Tỷ lệ lợn chết chung đạt 10,36% (20/193 con), trong đó tháng 10 ghi nhận tỷ lệ chết cao nhất (20,41% với 10 con chết), tháng 6 chết 13,51% (5 con chết), trong khi tháng 9 không ghi nhận lợn chết (0%).
  • Biểu hiện lâm sàng trên 193 lợn bệnh: 100% cá thể bị tổn thương khớp (sưng to, nóng, đỏ, đau, đi lại khó khăn, loạng choạng); 89,12% kém ăn, ủ rũ, mệt mỏi; 82,38% da khô, lông xù; 64,24% biểu hiện triệu chứng thần kinh; 59,59% thở nhanh, thở yếu; 55,44% nằm liệt một chỗ.
  • Bệnh tích mổ khám đại thể trên 5 lợn chết: 100% khớp viêm chứa dịch đục, tích mủ có mùi hôi (5/5 con); 60,0% xung huyết màng não và mạch quản màng não (3/5 con); 40,0% viêm phế quản, phổi tích mủ, viêm kẽ phổi (2/5 con); không ghi nhận tổn thương tích dịch hoặc mủ màng ngoài tim (0/5 con).
  • Hiệu quả thử nghiệm phác đồ điều trị: Tác giả ghi nhận hiệu lực điều trị tổng thể đạt tỷ lệ khỏi 92,31% (48 con khỏi trên 52 con điều trị), khẳng định việc phát hiện sớm và can thiệp bằng kháng sinh thích hợp kết hợp kháng viêm Diclofenac và trợ lực Calci B12 giúp hạn chế tối đa nguy cơ tử vong.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tổng kết toàn bộ các chỉ số dịch tễ học cơ bản thu thập được tại Phổ Yên và khuyến nghị các trang trại, hộ chăn nuôi tăng cường vệ sinh tiêu độc chuồng trại bằng hóa chất sát trùng (Vimekon, Vime-Iodine), thực hiện quy trình chăn nuôi "cùng vào cùng ra", chăm sóc tốt khâu cắt rốn, bấm nanh cho lợn con, bổ sung khoáng vi lượng Ca/P và áp dụng phác đồ điều trị ngay từ giai đoạn khởi phát triệu chứng.

Kết quả và đóng góp

Nghiên cứu mang lại các dữ liệu định lượng chính xác về dịch tễ học và lâm sàng bệnh viêm khớp lợn tại thực địa:

Bảng 1: Tổng hợp tỷ lệ mắc bệnh viêm khớp tại 6 xã, phường thuộc thị xã Phổ Yên

STT	Địa phương (Xã/Phường)	Số lợn điều tra (con)	Số lợn mắc bệnh (con)	Tỷ lệ mắc (%)
1	Minh Đức	396	61	15,40
2	Trung Thành	141	20	14,18
3	Thành Công	188	25	13,29
4	Ba Hàng	241	28	11,62
5	Phúc Thuận	332	37	11,14
6	Đông Cao	207	22	10,62
-	Tính chung	1.505	193	12,82

Bảng 2: Tỷ lệ lợn mắc bệnh viêm khớp phân theo nhóm lứa tuổi

Lứa tuổi theo dõi	Tổng số điều tra (con)	Số lợn viêm khớp (con)	Tỷ lệ mắc (%)
Lợn con (≤1,5 tháng tuổi)	630	124	19,68
Lợn sau cai sữa (>1,5 - 3 tháng tuổi)	436	52	11,93
Lợn nái và hậu bị	105	7	6,67
Lợn thịt (>3 - 6 tháng tuổi)	334	10	2,99
Tính chung	1.505	193	12,82

Bảng 3: Tỷ lệ lợn mắc và lợn chết do bệnh viêm khớp theo các tháng điều tra

Tháng điều tra	Số điều tra (con)	Số mắc bệnh (con)	Tỷ lệ mắc (%)	Số lợn chết (con)	Tỷ lệ chết (%)
Tháng 6	253	37	14,62	5	13,51
Tháng 7	280	36	12,86	3	8,33
Tháng 8	326	38	11,65	2	5,26
Tháng 9	339	35	10,32	0	0,00
Tháng 10	307	49	15,96	10	20,41
Tính chung	1.505	193	12,82	20	10,36

Bảng 4: Tần suất xuất hiện triệu chứng lâm sàng và bệnh tích mổ khám

Chỉ tiêu theo dõi	Biểu hiện bệnh lý cụ thể	Số theo dõi (con)	Số biểu hiện (con)	Tỷ lệ (%)
Triệu chứng lâm sàng	Khớp sưng to, đau, đỏ, nóng, đi lại loạng choạng, liệt nhẹ	193	193	100,00
	Kém ăn, ủ rũ, mệt mỏi, chậm chạp, suy kiệt	193	172	89,12
	Da khô, lông xù	193	159	82,38
	Triệu chứng thần kinh (mất thăng bằng, bơi chèo, co giật)	193	124	64,24
	Thở nhanh, thở yếu	193	115	59,59
	Nằm tại chỗ, tê liệt hoàn toàn	193	107	55,44
Bệnh tích mổ khám	Khớp có mủ, dịch khớp đục, có mùi hôi	5	5	100,00
	Mạch quản màng não xung huyết, viêm màng não	5	3	60,00
	Viêm phế quản, phổi tích mủ, xung huyết, viêm kẽ phổi	5	2	40,00
	Viêm màng ngoài tim có fibrin/mủ, bao tim tích nước	5	0	0,00

Đóng góp của khóa luận:

• Cung cấp bức tranh toàn diện, có số liệu thực chứng về mức độ lưu hành của bệnh viêm khớp trên đàn lợn nuôi tại thị xã Phổ Yên, xác định rõ các mắt xích dịch tễ nhạy cảm (lợn con dưới 1,5 tháng tuổi, giai đoạn thời tiết giao mùa tháng 10 và tháng 6 oi bức).
• Chứng minh tính hiệu quả của liệu trình điều trị phối hợp đa tác tử: kết hợp kháng sinh diệt khuẩn (Lincomycin hoặc Amoxicillin) với thuốc kháng viêm hạ sốt (Diclofenac) và dung dịch dinh dưỡng trợ lực (Calci B12), đạt tỷ lệ điều trị khỏi 92,31%.
• Đề xuất các giải pháp kỹ thuật phòng bệnh mang tính khả thi cho nông hộ: kiểm soát vệ sinh chuồng nuôi, sát trùng cuống rốn và dụng cụ bấm nanh, tiêm phòng vaccine định kỳ, tạo cơ sở thực tế cho cán bộ thú y cơ sở triển khai can thiệp sớm.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận còn một số điểm hạn chế do giới hạn điều kiện thực tập tốt nghiệp:

• Phạm vi thời gian: Số liệu dịch tễ học thực địa chỉ được theo dõi trong 5 tháng liên tục (tháng 6 đến tháng 10 năm 2015), chưa phản ánh trọn vẹn diễn biến dịch bệnh qua các tháng mùa Đông sâu và mùa Xuân nồm ẩm.
• Quy mô bệnh học thực nghiệm: Số lượng mổ khám bệnh tích đại thể còn dừng ở mức nhỏ (5 cá thể lợn chết do bệnh).
• Phương pháp vi sinh học: Khóa luận chẩn đoán bệnh chủ yếu dựa trên quan sát triệu chứng lâm sàng, điều tra dịch tễ và mổ khám tích dịch khớp đại thể; chưa thực hiện lấy mẫu bệnh phẩm nuôi cấy phân lập vi khuẩn, định danh serotype của Streptococcus suis hay thực hiện kháng sinh đồ trực tiếp tại phòng thí nghiệm từ các mẫu bệnh phẩm tại Phổ Yên.

Hướng nghiên cứu tiếp theo mà tác giả đề xuất:

• Mở rộng thời gian và địa bàn điều tra dịch tễ để đánh giá ảnh hưởng trọn vẹn của 4 mùa khí hậu đến tỷ lệ mắc và chết do viêm khớp.
• Triển khai thu thập bệnh phẩm dịch khớp, hạch amidan và máu để phân lập, giám định serotype vi khuẩn gây bệnh chính tại địa phương.
• Nghiên cứu sâu hơn về tính kháng thuốc của các chủng vi khuẩn phân lập được, làm cơ sở khoa học phục vụ công tác nghiên cứu, bào chế các chế phẩm sinh học phòng bệnh đặc hiệu (như vaccine vô hoạt, kháng thể) phù hợp với đàn lợn nuôi tại tỉnh Thái Nguyên.

Giá trị tham khảo

Bản khóa luận có giá trị thực tiễn đối với các nhóm đối tượng:

• Sinh viên ngành Thú y, Chăn nuôi - Thú y: Tài liệu cung cấp mẫu hình nghiên cứu dịch tễ học lâm sàng thực địa, cách thức thu thập số liệu, cấu trúc báo cáo bệnh học và phương pháp bố trí thử nghiệm phác đồ điều trị kháng sinh trên vật nuôi.
• Cán bộ thú y cơ sở và người chăn nuôi gia súc: Tham khảo trực tiếp bảng triệu chứng nhận diện sớm lợn mắc bệnh viêm khớp, các biểu hiện biến chứng thần kinh và hô hấp kế phát; áp dụng linh hoạt công thức điều trị phối hợp kháng sinh (Lincomycin 1 ml/5 kg thể trọng hoặc Amoxicillin 1 ml/8 - 10 kg thể trọng) cùng thuốc chống viêm Diclofenac và Calci B12 tiêm liên tục 5 ngày để nâng cao tỷ lệ hồi phục cho đàn lợn.

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ mắc bệnh viêm khớp trung bình trên đàn lợn tại thị xã Phổ Yên là bao nhiêu và địa phương nào có tỷ lệ mắc cao nhất?
Qua điều tra trên 1.505 con lợn tại 6 xã/phường, tỷ lệ mắc bệnh viêm khớp bình quân chung là 12,82% (193 con mắc). Trong đó, xã Minh Đức có tỷ lệ mắc cao nhất với 15,40% (61/396 con), tiếp đến là xã Trung Thành với 14,18% (20/141 con). Tỷ lệ mắc thấp nhất được ghi nhận tại xã Đông Cao với 10,62% (22/207 con).

2. Nhóm lứa tuổi lợn nào có nguy cơ mắc bệnh viêm khớp cao nhất trong nghiên cứu?
Lợn con theo mẹ (≤1,5 tháng tuổi) có tỷ lệ mắc bệnh cao nhất, đạt 19,68% (124 con mắc trên 630 con điều tra). Nguyên nhân do lợn con hệ thần kinh chưa hoàn chỉnh, sức đề kháng kém, chưa thích nghi với môi trường và dễ bị vi khuẩn xâm nhập kế phát từ tổn thương viêm rốn hoặc xây xước cơ học khi bấm nanh, cắt đuôi. Tỷ lệ này giảm dần ở lợn sau cai sữa (11,93%) và thấp nhất ở lợn thịt giai đoạn 3 - 6 tháng tuổi (2,99%).

3. Yếu tố mùa vụ và thời tiết ảnh hưởng như thế nào đến tỷ lệ mắc và tỷ lệ chết ở lợn?
Tỷ lệ mắc và chết cao nhất rơi vào tháng 10 (mắc 15,96%; chết 20,41% trên tổng số lợn mắc bệnh). Đây là thời điểm giao mùa từ Thu sang Đông, biên độ nhiệt ngày đêm lớn kèm mưa kéo dài làm giảm sức đề kháng của lợn. Tháng 6 cũng ghi nhận tỷ lệ mắc cao (14,62%) và tỷ lệ chết 13,51% do thời tiết nắng nóng oi bức kết hợp mưa rào đột ngột gây hiệu ứng stress nhiệt. Ngược lại, tháng 9 có thời tiết mùa thu ôn hòa và khô ráo nhất nên tỷ lệ mắc thấp nhất (10,32%) và không ghi nhận lợn chết (0%).

4. Bệnh tích đại thể điển hình khi mổ khám lợn chết do viêm khớp gồm những gì?
Kết quả mổ khám trên 5 cá thể lợn chết ghi nhận 100% khớp viêm chứa dịch đục, tích mủ và có mùi hôi (5/5 con). Ngoài ra có 60% trường hợp bị xung huyết màng não và mạch quản màng não (3/5 con), 40% trường hợp có bệnh tích ở đường hô hấp gồm viêm phế quản, phổi tích mủ, xung huyết và viêm kẽ phổi (2/5 con). Không ghi nhận biến chứng viêm tích dịch hay mủ ở bao màng ngoài tim (0/5 con).

5. Thành phần và liều lượng sử dụng của hai phác đồ điều trị được bố trí thử nghiệm gồm những thuốc nào?
Cả hai phác đồ đều áp dụng liệu trình tiêm bắp liên tục trong 5 ngày kết hợp cùng thuốc kháng viêm Diclofenac (2 - 5 ml/con/ngày) và thuốc trợ lực Calci B12 (5 - 10 ml/con/ngày). Khác biệt ở thành phần kháng sinh chủ lực: Phác đồ I sử dụng Lincomycin 10% với liều 1 ml/5 kg thể trọng/ngày; Phác đồ II sử dụng Marphamox-LA (Amoxicillin 15 g/100 ml) với liều 1 ml/8 - 10 kg thể trọng/ngày. Kết quả can thiệp trên 52 con lợn bệnh đạt tỷ lệ chữa khỏi 92,31% (48 con khỏi bệnh).

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Trần Thị Mai đã phản ánh thực trạng dịch tễ học bệnh viêm khớp trên đàn lợn tại thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên với tỷ lệ mắc bình quân 12,82% và tỷ lệ chết 10,36%. Nghiên cứu xác định bệnh tập trung cao nhất ở lợn con giai đoạn bú mẹ dưới 1,5 tháng tuổi (19,68%) và bùng phát mạnh vào thời điểm giao mùa tháng 10 và tháng 6 nắng nóng thất thường. Kết quả thực nghiệm khẳng định phác đồ kết hợp kháng sinh Lincomycin hoặc Amoxicillin cùng thuốc chống viêm Diclofenac và Calci B12 đem lại hiệu quả điều trị phục hồi cao, đóng góp cơ sở dữ liệu hữu ích cho công tác thú y và thực tiễn chăn nuôi lợn tại địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Ở Việt Nam , trồ ng tro ̣t và chăn nuôi là hai thành phầ n quan tro ̣ng trong cơ cấ u sản xuấ t nông nghiê ̣p , trong đó ch ăn nuôi nói chung và chăn nuôi lơ ̣n nói riêng luôn đóng góp mô ̣t phầ n lớn vào thu nhâ ̣p của người dân. Chăn nuôi không những cung cấ p mô ̣t lươ ̣ng lớn sản phẩ m cho nhu cầ u tiêu thụ trong nước mà còn cung cấp cho xuất khẩu. Vì thế ch ăn nuôi ngày càng có vị trí hết sức quan trọng trong cơ cấu của ngành nông nghiệp. Sản phẩm của ngành chăn nuôi là nguồn thực phẩm không thể thiếu được đối với nhu cầu đời sống con người.

Chủ trương hiện nay của nhà nước là phát triển ngành chăn nuôi thành ngành sản xuất hàng hóa thực sự nhằm tạo ra sản phẩm chăn nuôi có chất lượng cao phục vụ cho nhu cầu tiêu thụ trong nước và một phần cho xuất khẩu. Nói đến ngành chăn nuôi phải kể đến chăn nuôi lợn bởi tầm quan trọng và ý nghĩa thiết thực của nó đối với đời sống kinh tế xã hội của nhân dân. Chăn nuôi lợn đã góp phần giải quyết công ăn việc làm, xóa đói giảm nghèo, tăng thu nhập và là cơ hội làm giàu cho nông dân. Theo thống kê của tổ chức nông lương thế giới (FAO), Việt Nam là nước nuôi nhiều lợn, đứng hàng thứ 7 thế giới, hàng thứ 2 Châu Á và ở vị trí hàng đầu khu vực Đông Nam Châu Á.

Hiện nay nước ta đang có 23 triệu đầu lợn, bình quân tốc độ tăng hàng năm là 3,9%. Đảm bảo cung cấp 80% sản phẩm thịt cho thị trường nội địa và một phần xuất khẩu. Kế hoạch đến năm 2010 Việt Nam sẽ có 25 triệu đầu lợn và sẽ đạt sản lượng 2 triệu tấn thịt. Chiếm tỷ trọng trên 30% tổng thu nhập của ngành nông nghiệp (Đoàn Thị Kim Dung, 2004) [2].

2 Để có đươ ̣c kế t quả trên ngoài viê ̣c tăng nhanh số đầ u lơ ̣n , ngành chăn nuôi lơ ̣n nước ta đã và đang từng bước đưa các tiế n bô ̣ khoa ho ̣c kỹ thuâ ̣t vào thực tế sản xuấ t , từ khâu cải ta ̣o con giố ng , nâng cao chấ t lươ ̣ng thức ăn đế n viê ̣c hoàn thiê ̣n quy trình chăm sóc và nuôi dưỡng. Tuy vâ ̣y bên ca ̣nh nhữn g tiế n bô ̣ đa ̣t đươ ̣c , chăn nuôi nói chung và chăn nuôi lơ ̣n nói riêng còn gă ̣p không ít khó khăn, đă ̣c biê ̣t là vấ n đề dich ̣ bê ̣nh. Dịch bệnh thường xuyên xảy ra đã gây nhiều thiệt hại, làm hạn chế sự phát triển, giảm hiệu quả kinh tế của ngành chăn nuôi. Trong đó bệnh viêm khớp với đặc điểm dịch tễ phức tạp đang gây nên những thiệt hại to lớn, làm giảm năng suất, chất lượng đàn vật nuôi nói chung và chăn nuôi lợn nói riêng.

Bệnh viêm khớp xảy ra ở các giống lợn và mọi lứa tuổi đã gây hậu quả nghiêm trọng và tổn thất lớn. Bệnh viêm khớp do nhiều nguyên nhân gây ra như vi khuẩn, dinh dưỡng, chăn nuôi không đúng quy triǹ h , thời tiế t thay đổ i đô ̣t ngô ̣t hay do mô ̣t số bê ̣nh truyề n nhiễm , bê ̣nh nô ̣i khoa, bệnh sản khoa. Ở nước ta do nhiề u yế u tố tác đô ̣ng như thời tiế t , tâ ̣p quán chăn nuôi , điề u kiê ̣n dinh dưỡng, môi trường số ng, trình độ khoa học kỹ thuật nên bệnh viêm khớp cao. Trong bệnh viêm khớp ở lợn, Streptococcus suis là nguyên nhân gây bệnh quan trọng và rất phổ biến.

Để giảm thiểu những thiệt hại do bệnh viêm khớp gây ra đối với cơ sở nuôi lợn tập trung, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Tình hình bệnh viêm khớp ở lợn nuôi tại thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên và thử nghiệm phác đồ điều trị”. Mục tiêu và yêu cầu của đề tài - Xác định một số đặc điểm dịch tễ bệnh viêm khớp lợn tại thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên. - Xác định tỷ lệ mắc và chết do bệnh viêm khớp lợn, đánh giá thực trạng của bệnh từ đó có kế hoạch phòng và điều trị kịp thời. 3 - Xác định ảnh hưởng của lứa tuổi, tháng điều tra tới tỷ lệ mắc bệnh viêm khớp ở lợn.

- Thử nghiệm một số phác đồ điều trị bệnh viêm khớp ở lợn đạt hiệu quả. - Chuyên đề giúp cho người dân lựa chọn những loại thuốc thích hợp điều trị bệnh viêm khớp ở lợn đem lại hiệu quả kinh tế cao. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học - Thực hiện đề tài giúp sinh viên bổ sung kiến thức thực tiễn quan trọng cho lý thuyết đã học, có thêm kinh nghiệm và tiếp cận với công tác nghiên cứu khoa học để phục vụ cho nghiên cứu và công tác sau này.

- Cung cấp các dữ liệu khoa học về bệnh viêm khớp ở lợn. Ý nghĩa thực tiễn - Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ là cơ sở khoa học phục vụ cho các nghiên cứu tiếp theo như phục vụ cho công tác bào chế các chế phẩm sinh học phòng bệnh (vaccine, kháng thể.), đồng thời đóng góp thêm tư liệu tham khảo cho nghiên cứu và giảng dạy, cho cán bộ thú y cơ sở và người chăn nuôi; - Kết quả nghiên cứu phác đồ điều trị bệnh viêm khớp ở lợn có hiệu quả cao sẽ giúp cho cán bộ thú y cơ sở, người chăn nuôi trong phòng trị bệnh, góp phần giảm thiệt hại và tăng thu nhập cho người chăn nuôi lợn; - Thử nghiệm một số phác đồ điều trị bệnh viêm khớp ở lợn cho hiệu quả cao. 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học 2.

Đặc điểm sinh trưởng và phát triển của lợn ở các giai đoạn Dựa vào đặc điểm sinh lý, quy luật sinh trưởng của lợn mà chia quá trình sinh trưởng và phát triển của lợn ra làm 2 giai đoạn đó là giai đoạn trong thai và giai đoạn ngoài thai. * Giai đoạn trong thai: Thời kỳ phôi thai từ 1 - 22 ngày, thời kỳ tiền phôi thai từ 23 - 38 ngày, thời kỳ thai nhi từ 39 - 114 ngày. Trong thực tế sản xuất người ta chia ra lợn chửa kỳ I là bắt đầu từ khi thụ thai đến 84 ngày. Lợn chửa kỳ II từ 84 ngày đến trước khi đẻ 1 tuần, giai đoạn này rất quan trọng, ảnh hưởng rất lớn đến khối lượng sơ sinh và tỷ lệ nuôi sống, 3/4 khối lượng sơ sinh được sinh trưởng ở giai đoạn chửa kỳ II.

Theo Trương Lăng (2003) [6] bào thai lợn tháng thứ 2 phát triển tăng 33,5 lần so với tháng thứ nhất, tháng thứ 3 phát triển tăng 8,7 lần và 3 tuần tháng thứ 4 chỉ tăng 2,2 lần. Nếu lợn chửa kỳ II mà nuôi dưỡng kém, sau khi sinh dù nuôi dưỡng tốt, lợn con vẫn chậm lớn, ảnh hưởng đến khối lượng cai sữa và thời gian nuôi cho đến khối lượng xuất chuồng. * Giai đoạn ngoài thai: Thời kỳ bú sữa, thời kỳ thành thục, thời kỳ trưởng thành, thời kỳ già cỗi. - Giai đoạn bú sữa (<1,5 tháng tuổi) Giai đoạn bú sữa của lợn ở Việt Nam thông thường là 60 ngày.

Hiện nay một số cơ sở chăn nuôi đã tiến hành cai sữa sớm ở 21, 28, 35 hay 45 ngày tuổi, thức ăn của lợn con chủ yếu ở thời kỳ này là bú sữa mẹ.Tuy nhiên muốn lợn con sinh trưởng nhanh hơn, khối lượng khi cai sữa cao hơn ta phải bổ sung thêm thức ăn. Sau khi tách mẹ những ngày đầu thức ăn phải đảm bảo sao 5 cho lợn con tăng trọng đều mỗi ngày như khi bú mẹ. Có như vậy, lợn con đưa vào nuôi thịt hay hậu bị không bị chậm lớn. Đây là điều kiện để cai sữa sớm cho lợn con có kết quả (Nguyễn Thiện và cs, 1998) [15].

- Giai đoạn sau cai sữa: 2 - 3 tháng tuổi (1 - 2 tháng nuôi) Là giai đoạn nuôi lợn con sau khi cai sữa đến 3 tháng tuổi. Ở các nước chăn nuôi tiên tiến đây là giai đoạn nuôi lợn con đến khi lợn con đạt trọng lượng 23 đến 25 kg. Đây cũng là giai đoạn nuôi lợn có hiệu quả kinh tế cao nhất. Trong giai đoạn này, lợn con sau cai sữa có một số đặc điểm như: Trong vòng 20 ngày đầu sau khi lợn con cai sữa, từ chỗ lợn con đang phụ thuộc vào lợn mẹ và thức ăn bổ sung, khi cai sữa lợn con phải sống độc lập và tự lấy dinh dưỡng để nuôi cơ thể.

Lợn con có tốc độ sinh trưởng nhanh, đặc biệt là các tổ chức như xương, cơ bắp và bộ máy tiêu hóa, cũng như cơ năng hoạt động của nó. Sức đề kháng của lợn con còn kém, nhạy cảm với các yếu tố của môi trường xung quanh làm cho lợn con dễ nhiễm bệnh tật, đặc biệt là các bệnh về đường tiêu hóa. Lợn con sống độc lập nên thường xảy ra hiện tượng nhớ mẹ, nhớ đàn, và có thể cắn xé lẫn nhau để tranh dành thứ bậc trong đàn. - Giai đoạn lợn choai: 4 - 7 tháng tuổi (3 - 5 tháng nuôi) Giai đoạn này lợn phát triển rất mạnh về xương, cơ bắp.

Bộ máy tiêu hoá đã phát triển hoàn thiện nên lợn có khả năng tiêu hoá, hấp thu tốt các loại thức ăn. Khả năng thích nghi tốt với điều kiện sống. Vì vậy trong giai đoạn này ta có thể dè xẻn thức ăn tinh (tiết kiệm thức ăn tinh), tăng thức ăn thô xanh để tận dụng nguồn thức ăn sẵn có ở nước ta. Tỷ lệ thức ăn xanh có thể chiếm 30 - 40% (tính theo giá trị dinh dưỡng khẩu phần).

Song để lợn phát triển tốt ngoại hình, tầm vóc, chú ý phải cung cấp đủ protein, khoáng, VTM và cho vận động, tắm nắng nhiều. 6 - Giai đoạn nuôi kết thúc: 8 - 9 tháng tuổi (6 - 7 tháng nuôi) Giai đoạn này lợn đã phát triển hoàn thiện, tích mỡ là chính. Để thúc đẩy nhanh quá trình vỗ béo, cần tập trung thức ăn tinh, thức ăn giàu bột đường (tỷ lệ thức ăn tinh giai đoạn này nên chiếm 85 - 90% trong khẩu phần), dè xẻn thức ăn giàu đạm (tỷ lệ thức ăn giàu đạm nên khoảng 10 - 12% trong khẩu phần), giảm thức ăn thô xanh (chỉ khoảng 10 - 15% trong khẩu phần). Đồng thời hạn chế vận động, tạo bóng tối, yên tĩnh cho lợn nghỉ ngơi, ngủ nhiều, chóng béo.

Những hiểu biết về bệnh viêm khớp ở lợn 2. Đặc điểm bệnh viêm khớp lợn Viêm khớp là yếu tố gây què ở lợn.