Luận văn thạc sĩ vnua nghiên cứu một số đặc điểm bệnh lý của bệnh suy giảm hô hấp do vi khuẩn ornithobacterium rhinotracheale gây ra trên gà thả vườn tại ba vì hà nội và biện pháp phòng trị

Nghiên cứu đặc điểm bệnh lý do vi khuẩn Ornithobacterium rhinotracheale gây ra trên gà thả vườn tại Ba Vì, Hà Nội và biện pháp phòng trị.

• Tác giả: Thạch Thị Thu Trang
• Người hướng dẫn: PGS. Chu Đức Thắng
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên cứu một số đặc điểm bệnh lý của bệnh suy giảm hô hấp do vi khuẩn Ornithobacterium rhinotracheale gây ra trên gà thả vườn tại Ba Vì, Hà Nội và biện pháp phòng trị
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 2. DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
• 3. DANH MỤC BẢNG
• 4. DANH MỤC HÌNH
• 5. TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 6. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 7. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
• 8. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 9. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 9.1. LỊCH SỬ VÀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU BỆNH

Tóm tắt

I. Tổng quan về bệnh suy giảm hô hấp do vi khuẩn Ornithobacterium rhinotracheale

Bệnh suy giảm hô hấp do vi khuẩn Ornithobacterium rhinotracheale (ORT) là một trong những bệnh truyền nhiễm nghiêm trọng ảnh hưởng đến đàn gà thả vườn tại Ba Vì, Hà Nội. Bệnh này gây ra nhiều thiệt hại về kinh tế cho người chăn nuôi do tỷ lệ chết cao và giảm năng suất trứng. Vi khuẩn ORT có khả năng gây bệnh ở mọi lứa tuổi của gà, và triệu chứng lâm sàng thường xuất hiện ở gà thịt từ 3-6 tuần tuổi. Các triệu chứng bao gồm khó thở, ủ rũ, và giảm ăn. Việc chẩn đoán sớm và chính xác là rất quan trọng để kiểm soát bệnh.

1.1. Đặc điểm của vi khuẩn Ornithobacterium rhinotracheale

Vi khuẩn Ornithobacterium rhinotracheale là một loại vi khuẩn gram âm, có hình thái đa dạng và có khả năng gây bệnh hô hấp nghiêm trọng cho gà. Vi khuẩn này được phân lập lần đầu tiên từ dịch mũi của gà tây tại Đức vào năm 1981. Đặc điểm sinh hóa và khả năng gây bệnh của vi khuẩn này đã được nghiên cứu và xác định rõ ràng trong nhiều công trình nghiên cứu.

1.2. Tình hình bệnh suy giảm hô hấp ở gà thả vườn tại Ba Vì

Tại Ba Vì, Hà Nội, bệnh suy giảm hô hấp do vi khuẩn ORT đã trở thành một vấn đề nghiêm trọng trong chăn nuôi gà thả vườn. Tỷ lệ mắc bệnh cao nhất thường gặp ở gà dưới 6 tuần tuổi, với tỷ lệ chết có thể lên đến 50%. Các yếu tố như điều kiện nuôi dưỡng, vệ sinh kém và sự lây lan của các bệnh khác cũng góp phần làm gia tăng tình trạng bệnh.

II. Vấn đề và thách thức trong việc phòng ngừa bệnh ORT

Việc phòng ngừa bệnh suy giảm hô hấp do vi khuẩn Ornithobacterium rhinotracheale gặp nhiều thách thức. Một trong những vấn đề lớn nhất là sự khó khăn trong việc chẩn đoán chính xác bệnh, do triệu chứng lâm sàng có thể dễ dàng nhầm lẫn với các bệnh khác như viêm phế quản truyền nhiễm hay viêm thanh quản. Hơn nữa, việc điều trị bệnh cũng gặp khó khăn do sự kháng thuốc của vi khuẩn. Do đó, cần có các biện pháp phòng ngừa hiệu quả và kịp thời.

2.1. Khó khăn trong chẩn đoán bệnh ORT

Chẩn đoán bệnh ORT thường gặp khó khăn do triệu chứng lâm sàng không đặc hiệu. Các triệu chứng như khó thở, ủ rũ và giảm ăn có thể xuất hiện ở nhiều bệnh khác nhau. Việc sử dụng các phương pháp chẩn đoán hiện đại như PCR có thể giúp xác định chính xác vi khuẩn gây bệnh.

2.2. Tình trạng kháng thuốc của vi khuẩn ORT

Kháng thuốc là một vấn đề nghiêm trọng trong điều trị bệnh do vi khuẩn Ornithobacterium rhinotracheale. Nhiều chủng vi khuẩn đã cho thấy khả năng kháng lại các loại kháng sinh thông dụng, điều này làm giảm hiệu quả điều trị và tăng nguy cơ tử vong ở gà mắc bệnh.

III. Phương pháp nghiên cứu bệnh suy giảm hô hấp do ORT

Nghiên cứu bệnh suy giảm hô hấp do vi khuẩn Ornithobacterium rhinotracheale được thực hiện thông qua nhiều phương pháp khác nhau. Các phương pháp này bao gồm chẩn đoán lâm sàng, phân lập vi khuẩn, và sử dụng kỹ thuật PCR để xác định sự hiện diện của vi khuẩn trong mẫu bệnh phẩm. Việc áp dụng các phương pháp này giúp nâng cao độ chính xác trong chẩn đoán và điều trị bệnh.

3.1. Phương pháp chẩn đoán lâm sàng

Phương pháp chẩn đoán lâm sàng bao gồm việc quan sát các triệu chứng lâm sàng của gà mắc bệnh. Các triệu chứng như khó thở, ủ rũ, và giảm ăn sẽ được ghi nhận để đánh giá tình trạng sức khỏe của đàn gà.

3.2. Phương pháp phân lập vi khuẩn

Phân lập vi khuẩn từ mẫu bệnh phẩm là một bước quan trọng trong việc xác định vi khuẩn Ornithobacterium rhinotracheale. Các mẫu sẽ được nuôi cấy trong môi trường thích hợp để xác định sự hiện diện của vi khuẩn và đánh giá tính mẫn cảm với kháng sinh.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu về bệnh suy giảm hô hấp do vi khuẩn Ornithobacterium rhinotracheale đã chỉ ra rằng tỷ lệ mắc bệnh cao nhất ở gà dưới 6 tuần tuổi. Các triệu chứng lâm sàng và bệnh tích đại thể đã được ghi nhận rõ ràng. Những kết quả này không chỉ giúp nâng cao hiểu biết về bệnh mà còn cung cấp cơ sở cho việc phát triển các biện pháp phòng ngừa và điều trị hiệu quả.

4.1. Tỷ lệ mắc bệnh và triệu chứng lâm sàng

Nghiên cứu cho thấy tỷ lệ mắc bệnh cao nhất ở gà dưới 6 tuần tuổi, với các triệu chứng như khó thở, ủ rũ, và giảm ăn. Những triệu chứng này cần được theo dõi chặt chẽ để có biện pháp can thiệp kịp thời.

4.2. Biện pháp phòng ngừa và điều trị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, các biện pháp phòng ngừa như cải thiện điều kiện nuôi dưỡng, vệ sinh chuồng trại và sử dụng kháng sinh phù hợp đã được đề xuất. Việc áp dụng các biện pháp này có thể giúp giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh và tăng cường sức khỏe cho đàn gà.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nghiên cứu

Nghiên cứu về bệnh suy giảm hô hấp do vi khuẩn Ornithobacterium rhinotracheale đã cung cấp nhiều thông tin quý giá về đặc điểm bệnh lý và phương pháp phòng ngừa. Tuy nhiên, cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn để hiểu rõ hơn về cơ chế gây bệnh và phát triển các phương pháp điều trị hiệu quả hơn. Tương lai của nghiên cứu này sẽ đóng góp vào việc nâng cao chất lượng chăn nuôi gia cầm tại Việt Nam.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu tiếp theo

Nghiên cứu tiếp theo cần tập trung vào việc phát triển các phương pháp chẩn đoán nhanh và chính xác hơn, cũng như tìm kiếm các loại kháng sinh mới có hiệu quả chống lại vi khuẩn ORT.

5.2. Định hướng phát triển trong ngành chăn nuôi

Định hướng phát triển trong ngành chăn nuôi cần chú trọng đến việc cải thiện điều kiện sống cho gà, nâng cao kiến thức cho người chăn nuôi về bệnh ORT và các biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bệnh suy giảm hô hấp do vi khuẩn Ornithobacterium rhinotracheale (ORT) là một trong những thách thức truyền nhiễm nguy hiểm hàng đầu đối với ngành chăn nuôi gia cầm toàn cầu, gây thiệt hại ước tính hàng triệu USD mỗi năm tại các quốc gia phát triển do tỷ lệ chết cao và suy giảm nghiêm trọng sản lượng trứng. Tại Việt Nam, phương thức nuôi gà thả vườn quy mô nông hộ và bán công nghiệp phát triển rất mạnh mẽ nhưng luôn đối mặt với nguy cơ dịch bệnh đường hô hấp phức hợp. Đề tài tập trung giải quyết vấn đề chẩn đoán phân biệt khó khăn giữa ORT và các hội chứng hô hấp khác như CRD, Newcastle, viêm phế quản truyền nhiễm (IB) hay viêm thanh khí quản truyền nhiễm (ILT), vốn thường dẫn đến việc điều trị sai hướng và lạm dụng kháng sinh.

Mục tiêu cốt lõi của nghiên cứu là xác định rõ các đặc điểm bệnh lý lâm sàng, biến đổi đại thể, đặc điểm dịch tễ học và đánh giá mức độ mẫn cảm kháng sinh của vi khuẩn ORT phân lập từ đàn gà thả vườn. Phạm vi nghiên cứu được triển khai từ tháng 10 năm 2016 đến tháng 9 năm 2017 tại 4 xã chăn nuôi trọng điểm gồm Cẩm Lĩnh, Ba Trại, Thụy An và Cam Thượng thuộc huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội, kết hợp xét nghiệm chuyên sâu tại Phòng thí nghiệm trọng điểm Công nghệ sinh học Thú y, Học viện Nông nghiệp Việt Nam. Kết quả của công trình mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi xác định tỷ lệ nhiễm ORT lên tới 77,59% trong tổng số 58 mẫu nghi nhiễm, đồng thời xây dựng phác đồ can thiệp bằng kháng sinh mẫn cảm giúp đạt tỷ lệ khỏi bệnh 80%, giảm thiểu tỷ lệ tử vong từ mức đỉnh 32,95% ở gà con xuống mức kiểm soát an toàn, bảo toàn năng suất kinh tế cho người chăn nuôi.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết dịch tễ học thú y truyền nhiễm và cơ chế sinh bệnh học của vi khuẩn đường hô hấp trên gia cầm. Mô hình chuỗi lây truyền bệnh truyền nhiễm được vận dụng để phân tích toàn diện 3 mắt xích: nguồn truyền nhiễm (gia cầm mang trùng), đường truyền lây (truyền ngang qua dịch tiết hô hấp, không khí, nước uống và truyền dọc qua phôi trứng) và động vật cảm thụ (gà ở các lứa tuổi).

Các khái niệm và cơ sở khoa học then chốt bao gồm:

• Vi khuẩn Ornithobacterium rhinotracheale: Trực khuẩn Gram âm, đa hình thái, không di động, không sinh nha bào, thuộc họ rRNA-V. Vi khuẩn có kích thước 0,2-0,9 µm x 0,6-5 µm trên môi trường thạch đặc và có thể kéo dài tới 15 µm trong môi trường lỏng, phát triển tối ưu ở 37 độ C với 5% CO2.
• Bệnh lý suy giảm hô hấp phức hợp: Hiện tượng vi khuẩn ORT tấn công niêm mạc đường hô hấp trên, phá hủy tế bào biểu mô khí quản, thâm nhiễm fibrin vào túi khí và nhu mô phổi, mở đường cho các tác nhân kế phát như Escherichia coli hay Mycoplasma gallisepticum.
• Đánh giá tính mẫn cảm kháng sinh: Áp dụng quy chuẩn kháng sinh đồ khuếch tán trên thạch theo tiêu chuẩn của Viện Tiêu chuẩn Lâm sàng và Xét nghiệm (NCCLS/CLSI) nhằm định lượng mức độ nhạy cảm, trung gian hoặc đề kháng của vi khuẩn.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu và cỡ mẫu nghiên cứu được xác định cụ thể gồm 58 cá thể gà nghi nhiễm ORT thu thập từ 4 xã tại huyện Ba Vì (gồm 26 gà giai đoạn 3-6 tuần tuổi, 11 gà thịt và 21 gà đẻ) để thực hiện mổ khám, chẩn đoán phân tử và theo dõi triệu chứng. Đồng thời, 135 mẫu bệnh phẩm tổ chức phổi, khí quản và dịch ngoáy hầu họng được thu thập để phục vụ phân lập vi sinh học.

Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu có chủ đích kết hợp phân tầng theo lứa tuổi và vùng địa lý, tập trung vào các đàn gà thả vườn biểu hiện hội chứng hô hấp cấp hoặc mạn tính. Lý do lựa chọn các phương pháp phân tích:

• Kỹ thuật phản ứng chuỗi Polymerase (PCR): Sử dụng cặp mồi đặc hiệu OR16S-F1 và OR16S-R1 để khuếch đại đoạn gen đích kích thước 784 bp từ hệ gen của vi khuẩn. Phương pháp này được chọn vì độ nhạy và độ đặc hiệu cao, giúp phát hiện nhanh chóng DNA của ORT trong mẫu dịch khí quản ngay cả khi vi khuẩn bị lấn át bởi tạp khuẩn.
• Phương pháp nuôi cấy phân lập trên môi trường thạch máu Columbia có bổ sung 5% máu thỏ/cừu và 5-10 µg/ml Gentamycin: Lựa chọn môi trường này do ORT có đặc tính đề kháng tự nhiên với Gentamycin, tạo ưu thế chọn lọc ức chế các vi khuẩn phát triển nhanh như Proteus hay E. coli.
• Phương pháp khoanh giấy kháng sinh khuếch tán trên thạch: Đo đường kính vòng vô khuẩn (tính bằng milimet) để xác định chính xác mức độ mẫn cảm với 7 loại kháng sinh thông dụng.

Toàn bộ quy trình thu thập mẫu, mổ khám, xét nghiệm phòng thí nghiệm và thử nghiệm điều trị được thực hiện liên tục trong khung thời gian 12 tháng từ tháng 10 năm 2016 đến tháng 9 năm 2017.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phát hiện thứ nhất về tỷ lệ lưu hành mầm bệnh qua xét nghiệm phân tử: Bằng kỹ thuật PCR, nghiên cứu đã xác định 45 trong tổng số 58 mẫu xét nghiệm dương tính với vi khuẩn ORT, chiếm tỷ lệ 77,59%. Tỷ lệ nhiễm có sự khác biệt rõ rệt theo nhóm tuổi: nhóm gà 3-6 tuần tuổi có tỷ lệ dương tính cao nhất đạt 88,46% (23/26 mẫu), kế đến là nhóm gà đẻ đạt 80,95% (17/21 mẫu), và thấp nhất là nhóm gà thịt với 45,45% (5/11 mẫu).

Phát hiện thứ hai về triệu chứng lâm sàng và bệnh tích đại thể: 100% số gà nhiễm bệnh biểu hiện hội chứng ủ rũ, mệt mỏi, xõa cánh, bỏ ăn và khó thở với động tác rướn cổ, há mỏ đớp không khí đặc trưng. Hiện tượng giảm tăng trọng ghi nhận ở 89,29% cá thể; tỷ lệ đẻ sụt giảm và trứng biến dạng ở gà đẻ chiếm 82,35%; chảy dịch mũi miệng chiếm 82,22%; sốt chiếm 77,78%; tiêu chảy phân trắng hoặc màu cà phê chiếm 53,33%; sưng phù mặt chiếm 26,67%. Mổ khám 45 gà bệnh ghi nhận tổn thương đại thể tập trung chủ yếu ở hệ hô hấp: 100% phổi viêm đỏ sung huyết, 93,33% khí quản chứa dịch nhầy bọt khí và túi khí dày đục phủ màng fibrin, 80% xuất huyết niêm mạc khí quản, và 77,78% phổi bị viêm hóa mủ bã đậu đặc trưng.

Phát hiện thứ ba về đặc điểm dịch tễ học: Tỷ lệ mắc bệnh và tử vong chịu tác động mạnh bởi lứa tuổi, mùa vụ và kinh nghiệm chăn nuôi. Xét theo lứa tuổi, gà từ 6 tuần tuổi trở xuống có tỷ lệ mắc cao nhất (53,1%) và tỷ lệ chết cao nhất (32,95%), vượt trội so với nhóm trên 20 tuần tuổi (mắc 44,23%, chết 12,82%). Xét theo mùa vụ, bệnh bùng phát mạnh nhất vào mùa Đông-Xuân (tỷ lệ mắc 54,37%, chết 24,33%), tiếp theo là Thu-Đông (mắc 49,79%, chết 22,55%) và thấp nhất vào Xuân-Hè (mắc 39,56%, chết 17,58%). Xét theo kinh nghiệm chăn nuôi, các hộ có thâm niên 1-5 năm có tỷ lệ đàn mắc bệnh lên đến 58,36% và tỷ lệ chết 26,62%, cao hơn đáng kể so với các hộ có thâm niên 11-15 năm (tỷ lệ mắc 35%, chết 15,83%).

Phát hiện thứ tư về vi sinh vật học và tính mẫn cảm kháng sinh: Nuôi cấy 135 mẫu bệnh phẩm đã phân lập thành công 111 mẫu dương tính (82,2%) với vi khuẩn ORT Gram âm đa hình thái. Kháng sinh đồ cho thấy vi khuẩn mẫn cảm hoàn toàn (100%) với Amoxicillin kết hợp Acid Clavulanic và Tetracycline; mẫn cảm 80% với Ampicillin; 60% với Erythromycin. Ngược lại, vi khuẩn đã kháng hoàn toàn (100%) đối với Cephalexin, Lincomycin và Doxycycline.

Thảo luận kết quả

Tỷ lệ nhiễm ORT cao vượt trội ở gà 3-6 tuần tuổi (88,46%) phản ánh quy luật suy giảm miễn dịch thụ động từ gà mẹ, trong khi hệ miễn dịch chủ động chưa hoàn thiện dưới áp lực tiêm phòng nhiều loại vaccine trong giai đoạn này. Mùa Đông-Xuân tại miền Bắc có nhiệt độ xuống thấp và độ ẩm cao, kết hợp với việc che chắn chuồng kín làm tăng nồng độ khí độc NH3 và H2S, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn bám dính vào biểu mô hô hấp và phát tán nhanh chóng.

Khi so sánh với các y văn quốc tế và trong nước, biểu hiện bệnh lý rướn cổ đớp khí và tổn thương túi khí có bọt dịch màu sữa chua hoàn toàn đồng nhất với các mô tả kinh điển của các chuyên gia thú y thế giới. Tuy nhiên, phát hiện về việc vi khuẩn ORT tại Ba Vì kháng hoàn toàn 100% với Doxycycline là điểm khác biệt đáng lưu ý so với các công bố quốc tế trước đây, vốn ghi nhận Doxycycline là kháng sinh nhạy cảm phổ biến. Điều này chứng minh áp lực chọn lọc đề kháng thuốc tại chỗ do thói quen sử dụng Doxycycline đại trà trong điều trị bệnh hen gà tại địa phương.

Về phương diện trực quan hóa, toàn bộ dữ liệu dịch tễ có thể được biểu diễn trực quan thông qua biểu đồ cột kép thể hiện tương quan giữa tỷ lệ mắc và tỷ lệ chết qua 3 nhóm tuổi (dưới 6 tuần, 7-20 tuần, trên 20 tuần), kết hợp bảng đối sánh ma trận bệnh tích giữa ORT và các bệnh truyền nhiễm đường hô hấp nguy hiểm khác nhằm hỗ trợ chẩn đoán phân biệt nhanh chóng tại thực địa.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, kiểm soát chặt chẽ an toàn sinh học và cải thiện vi khí hậu chuồng nuôi. Chủ trang trại và người chăn nuôi gia cầm cần chủ động vệ sinh, phun thuốc sát trùng định kỳ 2 lần mỗi tuần bằng các dung dịch chứa Glutaraldehyde 0,5% hoặc Formol để tiêu diệt mầm bệnh tồn lưu; đồng thời duy trì độ thông thoáng chuồng nuôi, hạ nồng độ khí NH3 xuống dưới mức 15 ppm và giảm mật độ nuôi thả nhằm kéo giảm tỷ lệ mắc bệnh hô hấp trong đàn từ trên 50% xuống dưới 15% trong suốt chu kỳ nuôi 12-16 tuần.

Thứ hai, chuẩn hóa phác đồ điều trị bằng kháng sinh có độ mẫn cảm cao. Kỹ thuật viên thú y và người nuôi cần sử dụng ngay các chế phẩm chứa hoạt chất Amoxicillin (như Bio-Amox 500) với liều lượng 25 mg/kg thể trọng hoặc 1g/4 lít nước uống liên tục từ 3 đến 5 ngày khi phát hiện đàn gà có triệu chứng ngáp đớp khí, kết hợp bổ sung Vitamin C và chất điện giải để nâng cao sức đề kháng. Mục tiêu là đạt tỷ lệ điều trị khỏi bệnh trên 80% và rút ngắn thời gian hồi phục của đàn gà xuống dưới 5 ngày, can thiệp kịp thời trong vòng 24-48 giờ đầu tiên.

Thứ ba, triển khai quy trình giám sát dịch tễ và chẩn đoán phân tử định kỳ. Chi cục Thú y và Trạm Thú y huyện Ba Vì cần định kỳ thu thập mẫu bệnh phẩm đường hô hấp tại các ổ dịch nghi ngờ để xét nghiệm PCR bằng cặp mồi OR16S, đặc biệt chú trọng giai đoạn cao điểm chuyển mùa từ tháng 11 đến tháng 3 năm sau. Biện pháp này hướng tới mục tiêu phát hiện sớm ổ dịch với độ chính xác trên 95%, khống chế tỷ lệ tử vong ở gà con dưới 8%.

Thứ tư, đẩy mạnh công tác tập huấn kỹ thuật chăn nuôi cho các nông hộ mới vào nghề. Trung tâm Khuyến nông và các hội đoàn thể địa phương cần tổ chức các khóa chuyển giao quy trình phòng trừ dịch bệnh hô hấp, hướng dẫn phân biệt triệu chứng ORT và nguyên tắc dùng thuốc kháng sinh đúng phổ cho 100% hộ chăn nuôi có thâm niên dưới 5 năm, qua đó giảm thiểu tỷ lệ mắc bệnh ở nhóm hộ này từ mức 58,36% xuống dưới 35%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Bác sĩ thú y lâm sàng và cán bộ kỹ thuật trang trại: Khai thác chi tiết bảng đối sánh triệu chứng lâm sàng và bệnh tích đại thể để chẩn đoán phân biệt chính xác ORT với CRD, Newcastle, IB, ILT; áp dụng trực tiếp phác đồ kháng sinh Amoxicillin nhằm tối ưu hóa hiệu quả điều trị thực địa và hạn chế hiện tượng kháng thuốc.
• Giảng viên, nghiên cứu viên và học viên chuyên ngành Thú y: Sử dụng tài liệu như một công trình tham khảo chuẩn mực về phương pháp phân lập vi khuẩn khó tính trên thạch máu có bổ sung Gentamycin, quy trình chiết tách DNA và phản ứng PCR khuếch đại gen 16S rRNA phục vụ các nghiên cứu chuyên sâu về dịch tễ học phân tử.
• Chủ trang trại và người chăn nuôi gia cầm thả vườn: Nắm bắt các quy luật dịch tễ theo mùa vụ Đông-Xuân và lứa tuổi mẫn cảm để chủ động cải tạo chuồng trại, quản lý độ thông thoáng, thực hiện an toàn sinh học nhằm giảm thiểu tổn thất kinh tế.
• Cơ quan quản lý dịch tễ và khuyến nông địa phương: Tham khảo cơ sở dữ liệu thực địa tại Ba Vì để xây dựng bản đồ cảnh báo dịch bệnh hô hấp gia cầm cấp cơ sở, ban hành các văn bản hướng dẫn chuyên môn và khuyến cáo sử dụng kháng sinh hợp lý trên địa bàn.

Câu hỏi thường gặp

Dấu hiệu lâm sàng đặc trưng nhất để nhận biết gà bị nhiễm ORT là gì? Triệu chứng điển hình nhất là gà có biểu hiện ủ rũ, há mỏ và rướn cổ lên cao để thở kiểu đớp không khí mà không phát ra tiếng rít đặc trưng, kèm theo chảy dịch mũi miệng và giảm ăn 100%. Bệnh tích mổ khám thường thấy túi khí dày đục có màng fibrin bọt trắng giống sữa chua và 77,78% phổi viêm mủ.

Tại sao gà giai đoạn 3-6 tuần tuổi lại có tỷ lệ mắc và tỷ lệ chết cao nhất do ORT? Nhóm tuổi này có tỷ lệ dương tính PCR lên đến 88,46% và tỷ lệ chết 32,95% do lượng kháng thể thụ động từ mẹ truyền đã suy giảm nghiêm trọng, trong khi hệ miễn dịch chủ động chưa hoàn thiện và đàn gà liên tục chịu stress từ các đợt tiêm phòng vaccine phòng bệnh truyền nhiễm khác.

Phương pháp PCR có ưu thế gì nổi bật so với nuôi cấy phân lập vi khuẩn thông thường? PCR sử dụng cặp mồi OR16S cho kết quả chính xác 77,59% trong thời gian ngắn chỉ vài giờ, trực tiếp khuếch đại đoạn gen 784 bp đặc hiệu từ mẫu bệnh phẩm mà không bị cản trở bởi hiện tượng tạp khuẩn như E. coli hay Proteus phát triển lấn át khuẩn lạc ORT trên đĩa thạch.

Nên sử dụng loại kháng sinh nào để điều trị bệnh do ORT đạt hiệu quả cao nhất? Kết quả kháng sinh đồ và thử nghiệm lâm sàng chứng minh vi khuẩn mẫn cảm 100% với Amoxicillin kết hợp Acid Clavulanic và Tetracycline. Sử dụng chế phẩm Bio-Amox 500 (chứa hoạt chất chính Amoxicillin) mang lại tỷ lệ điều trị khỏi bệnh thực tế lên tới 80%.

Yếu tố mùa vụ và kinh nghiệm chăn nuôi tác động như thế nào đến sự phát tán của bệnh? Bệnh bùng phát mạnh nhất vào mùa Đông-Xuân với tỷ lệ mắc 54,37% do độ ẩm cao và chuồng nuôi kém thông thoáng. Đồng thời, hộ có thâm niên 1-5 năm có tỷ lệ gà mắc bệnh 58,36%, cao hơn nhiều so với hộ nuôi 11-15 năm (35%) do sự khác biệt về kỹ năng kiểm soát an toàn sinh học.

Kết luận

• Kỹ thuật PCR đã xác định tỷ lệ dương tính với vi khuẩn ORT đạt 77,59% trên các mẫu gà nghi nhiễm tại huyện Ba Vì, trong đó nhóm 3-6 tuần tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất với 88,46%.
• Biểu hiện bệnh lý lâm sàng và đại thể đặc trưng gồm 100% gà khó thở rướn cổ đớp khí, 100% phổi viêm đỏ và 93,33% túi khí tích tụ màng fibrin dày đặc.
• Dịch tễ học ghi nhận bệnh gây hại nặng nhất vào mùa Đông-Xuân (tỷ lệ mắc 54,37%) và tập trung thiệt hại lớn nhất ở các hộ chăn nuôi có thâm niên dưới 5 năm (tỷ lệ mắc 58,36%).
• Vi khuẩn ORT phân lập mẫn cảm hoàn toàn (100%) với Amoxicillin/Clavulanic acid và Tetracycline, nhưng đã phát triển khả năng đề kháng hoàn toàn (100%) với Cephalexin, Lincomycin và Doxycycline.
• Phác đồ điều trị thực địa bằng Amoxicillin (Bio-Amox 500) chứng minh hiệu quả vượt trội với tỷ lệ chữa khỏi đạt 80%, mở ra giải pháp can thiệp tin cậy cho người chăn nuôi.

Luận văn đã đóng góp nguồn dữ liệu khoa học thực chứng quan trọng về đặc điểm bệnh lý, dịch tễ học và tính kháng thuốc của vi khuẩn ORT trên đàn gà thả vườn tại Hà Nội. Hướng nghiên cứu tiếp theo cần tập trung giải trình tự gen để định serotype các chủng ORT lưu hành và phát triển vaccine vô hoạt phòng bệnh định kỳ. Hãy chủ động nâng cấp quy trình an toàn sinh học và áp dụng đúng phác đồ điều trị khuyến nghị để bảo vệ đàn gia cầm bền vững ngay hôm nay!

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM THẠCH THỊ THU TRANG NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM BỆNH LÝ CỦA BỆNH SUY GIẢM HÔ HẤP DO VI KHUẨN ORNITHOBACTERIUM RHINOTRACHEALE GÂY RA TRÊN GÀ THẢ VƯỜN TẠI BA VÌ, HÀ NỘI VÀ BIỆN PHÁP PHÒNG TRỊ Chuyên ngành: Thú y Mã số: 60 64 01 01 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Chu Đức Thắng NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2018 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kì công trình nào khác. Tôi xin cam đoan các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày… tháng… năm2017 Tác giả luận văn Thạch Thị Thu Trang i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận văn này, ngoài sự cố gắng của bản thân, tôi luôn nhận được sự quan tâm giúp đỡ của các tổ chức, cơ quan, các nhà khoa học, các thầy cô giáo, bạn bè đồng nghiệp và những người thân trong gia đình. Nhân dịp này, tôi xin trân thành cảm ơn sự giúp đỡ của các giảng viên khoa Thú y - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã giảng dạy tôi trong suốt thời gian học tập. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới sự hướng dẫn, giúp đỡ nhiệt tình, đầy trách nhiệm và hết lòng vì khoa học của PGS.TS Chu Đức Thắng. Cuối cùng tôi xin gửi lời cảm ơn tới những người thân trong gia đình, đồng nghiệp đã luôn quan tâm, động viên giúp tôi hoàn thành luận văn này.

Hà Nội, ngày… tháng… năm2017 Tác giả luận văn Thạch Thị Thu Trang ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt. vi Danh mục bảng.

vii Danh mục hình. viii Trích yếu luận văn. ix Thesis abstract. Tính cấp thiết của đề tài.

Mục đích nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Tổng quan tài liệu. Lịch sử và tình hình nghiên cứu bệnh.

Tình hình nghiên cứu trên thế giới. Tình hình nghiên cứu tại Việt Nam. Một số đặc điểm của vi khuẩn Ornithobacterium Rhinotracheale. Hình thái cấu trúc của vi khuẩn.

Tính chất nuôi cấy của vi khuẩn. Đặc tính sinh hóa. Cấu trúc kháng nguyên và độc lực. Sức đề kháng.

Truyền nhiễm học. Loài mắc bệnh. Chất chứa mầm bệnh. Phương thức truyền lây.

Định serotype và phân loại chủng. Khả năng gây bệnh. Khả năng miễn dịch. 12 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Một số đặc điểm của bệnh do ORT. Triệu chứng của gà mắc bệnh do ORT. Bệnh tích của gà mắc bệnh do ORT. Chẩn đoán lâm sàng.

Phân lập, nuôi cấy vi khuẩn. Phát hiện kháng nguyên. Huyết thanh học. Chẩn đoán phân biệt.

Biện pháp phòng và điều trị. Phòng bệnh. Vật liệu và phương pháp nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp chẩn đoán lâm sàng. Phương pháp mổ khám. Phương pháp lấy mẫu và bảo quản mẫu. Phương pháp nuôi cấy và phân lập vi khuẩn.

Phương pháp nhuộm Gram. Phương pháp PCR. Phương pháp kiểm tra khả năng mẫn cảm kháng sinh của chủng vi khuẩn ORT phân lập được. Sử dụng một số loại kháng sinh để điều trị bệnh do ORT gây ra ở gà.

Phương pháp xử lý số liệu. Nguyên liệu nghiên cứu. Mẫu bệnh phẩm. Môi trường nuôi cấy và phân lập vi khuẩn.

Các loại hoá chất. 30 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Kết quả và thảo luận. Một số đặc điểm bệnh lý của gà thả vườn Ba Vì mắc bệnh do ORT.

Các triệu chứng lâm sàng chủ yếu của gà thả vườn Ba Vì mắc bệnh do ORT. Một số đặc điểm bệnh lý đại thể của gà mắc bệnh do ORT. Một số đặc điểm dịch tễ của gà thả vườn Ba Vì mắc bệnh do ORT. Tình hình gà mắc bệnh do ORT theo lứa tuổi.

Tình hình mắc bệnh do ORT theo mùa vụ. Tình hình mắc bệnh do ORT theo truyền thồng chăn nuôi. Biện pháp phòng trị. Kết quả phân lập vi khuẩn ORT.

Kết quả xác định tính mẫn cảm của vi khuẩn với một số loại kháng sinh và thử nghiệm điều trị. Biện pháp phòng trị. Kết luận và kiến nghị. 57 Tài liệu tham khảo.

58 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Tên viết tắt Tên đầy đủ AGP Accelerated Graphics Port BEAs Boiled Extract Antigens BHB Brain Heart Infusion Broth CBA Columbia Blood Agar CRD Chronic Respiratory Disease DIA Dot Immunobinding Assay DNA Deoxyribonucleic Acid ELISA Enzyme-Linked Immunosorbent Assay AGP Agar Gel Precipitation IB Infectious Bronchitis IgM Immunoglobulin M ILT Infectious Laryngo Tracheitis ORT Ornithobacterium rhinotracheale PAP Peroxidase - Anti Peroxidase PB Pasteurella Broth PBS Phosphate Saline Buffer PCR Polymerase Chain Reaction PGNR Pleomorphic Gram Negative Rod Rrna Ribosomal Ribonucleic Acide RT-PCR Reverse Transcriptase-Polymerase Chain Reaction SPAT Standard Plate Agglutination Test TBE Tris-borate-EDTA vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Phản ứng enzyme O. Rhinotrachaele (Chin et al. Bảng tiêu chuẩn của nhà cung cấp giấy tẩm kháng sinh.

Kết quả thu thập mẫu bệnh phẩm tại các địa phương. Kết quả chẩn đoán vi khuẩn bằng kỹ thuật PCR. Triệu chứng lâm sàng của gà nhiễm ORT. Kết quả mổ khám kiểm tra bệnh tích đại thể của gà nhiễm ORT (n=45).

Tình hình gà nhiễm ORT ở các lứa tuổi tại huyện Ba Vì, Hà Nội. Tình hình nhiễm ORT theo mùa vụ tại huyện Ba Vì, Hà Nội. Kết quả điều tra tình hình nhiễm bệnh do ORT trên đàn gà nuôi tại huyện Ba Vì theo truyền thống chăn nuôi. Kết quả phân lập vi khuẩn ORT từ các mẫu bệnh phẩm trên gà thả vườn tại Ba Vì.

Bảng tổng hợp kết quả thử tính mẫn cảm của ORT với một số loại kháng sinh. Kết quả sử dụng một số kháng sinh điều trị bệnh do ORT gây ra. 52 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH Hình 2. Hình ảnh nhuộm gram vi khuẩn ORT sau 48 giờ nuôi cấy (Charlton et al., 1993; Pan et al.

Hình ảnh thạch máu có bổ sung gentamycin. Kết quả điện di sản phẩm phản ứng PCR. Kết quả chẩn đoán vi khuẩn ORT bằng kĩ thuật PCR. Gà có biểu hiện khó thở.

Trứng méo mó, biến dạng, chất lượng vỏ trứng kém. Phổi viêm đỏ sẫm. Phổi viêm có mủ ở nhánh phế quản. Phổi viêm đỏ có mủ.

Túi khí dầy, đục màu. Tỷ lệ gà nhiễm và chết do ORT ở các lứa tuổi trên đàn gà thả vườn tại huyện Ba Vì, Hà Nội. Tỷ lệ mắc bệnh do ORT theo mùa vụ. Khuẩn lạc ORT nuôi cấy trên thạch máu sau 48 giờ.

Hình thái vi khuẩn ORT dưới kính hiển vi. Kết quả kiểm tra tính mẫn cảm của vi khuẩn ORT đối với các loại kháng sinh trên thạch. 50 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Tên tác giả: Thạch Thị Thu Trang Tên luận văn: “Nghiên cứu một số đặc điểm bệnh lý của bệnh suy giảm hô hấp do vi khuẩn Ornithobacterium rhinotracheale gây ra trên gà thả vườn tại Ba Vì, Hà Nội và biện pháp phòng trị”. Ngành: Thú y Mã số: 60 64 01 01 Tên cơ sở đào tạo: Học Viện Nông Nghiệp Việt Nam I.

Mục đích nghiên cứu Xác định được một số đặc điểm bệnh lý của bệnh suy giảm hô hấp do vi khuẩn ORT gây ra trên gà thả vườn tại Ba Vì. Phương pháp nghiên cứu 2. Nội dung nghiên cứu  Nghiên cứu một số đặc điểm bệnh lý của gà thả vườn Ba Vì mắc bệnh do ORT - Chẩn đoán vi khuẩn ORT bằng kỹ thuật PCR. - Xác định các triệu chứng lâm sàng của đàn gà mắc bệnh do ORT.

- Xác định những biến đổi bệnh lý đại thể của gà mắc bệnh do ORT.  Nghiên cứu một số đặc điểm dịch tễ của gà thả vườn Ba Vì mắc bệnh do ORT Điều tra tình hình mắc bệnh do ORT trên đàn gà theo lứa tuổi, mùa vụ và truyền thống chăn nuôi.  Biện pháp phòng và trị bệnh - Phân lập vi khuẩn ORT từ gà mắc bệnh. - Xác định tính mẫn cảm của chủng ORT phân lập được với kháng sinh và thử nghiệm điều trị.

- Xây dựng biện pháp phòng và trị bệnh. Phương pháp nghiên cứu - Phương pháp chẩn đoán lâm sàng - Phương pháp mổ khám - Phương pháp PCR - Lấy mẫu bệnh phẩm và bảo quản mẫu làm tiêu bản - Phương pháp nuôi cấy và phân lập vi khuẩn ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Phương pháp kiểm tra khả năng mẫn cảm kháng sinh của chủng vi khuẩn phân lập được. Kết quả chính và kết luận Một số đặc điểm bệnh lý của gà thả vườn Ba Vì mắc bệnh do ORT: Chẩn đoán vi khuẩn ORT bằng kĩ thuật PCR : Xác định được 45/58 mẫu dương tính (77,59%) với vi khuẩn ORT bằng kỹ thuật PCR. Triệu chứng lâm sàng của đàn gà mắc bệnh do ORT: Ủ rũ, mệt mỏi, xã cánh, khó thở, bỏ ăn hoặc giảm ăn 100%; sốt, chảy dịch mũi, dịch miệng, giảm đẻ, trứng biến dạng, giảm tăng trọng từ 77,78-89,29% số gà theo dõi.

Những biến đổi bệnh lý đại thể của gà mắc bệnh do ORT: Xác định được bệnh tích đại thể ở các cơ quan phủ tạng có tỷ lệ cao: Phổi viêm 100%; khí quản có dịch nhày, túi khí có fibrin 93,33%; xuất huyết khí quản 80%; phổi viêm hóa mủ 77,78% và một số bệnh tích khác có tỷ lệ thấp hơn (ở thận; gan, lách. Một số đặc điểm dịch tễ của gà thả vườn Ba Vì mắc bệnh do ORT: Điều tra tình hình mắc bệnh do ORT trên đàn gà theo lứa tuổi: Gà mắc bệnh theo lứa tuổi, nặng nhất ở ≤ 6 tuần tuổi (53,1%), đến gà 7-20 tuần tuổi (51,43%) và cuối cùng là >20 tuần tuổi (44,23%). Tỷ lệ chết tương ứng: 32,95%; 16% và 12,82%. Điều tra tình hình mắc bệnh do ORT trên đàn gà theo mùa vụ: Gà mắc bệnh theo mùa vụ, nặng nhất Đông-Xuân (54,37%), đến Thu-Đông (49,79%) và cuối cùng là Xuân-Hè (39,56%).

Tỷ lệ chết tương ứng: 24,33%, 22,55% và 17,58%.