Nghiên cứu đặc điểm bệnh lý của lợn mắc hội chứng rối loạn hô hấp và sinh sản (PRRS)

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu vnua nghiên cứu đặc điểm bệnh lý chủ yếu của lợn mắc hội chứng rối loạn hô hấp và sinh sản prrs, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Trần Thị Hƣơng Giang
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Hữu Nam
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Nghiên cứu đặc điểm bệnh lý chủ yếu của lợn mắc hội chứng rối loạn hô hấp và sinh sản (PRRS) thực nghiệm
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỤC LỤC
• 2. DANH MỤC BẢNG
• 3. DANH MỤC HÌNH ẢNH
• 4. DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• 5. TRÍCH YẾU LUẬN VĂN
• 6. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 7. MỤC TIÊU ĐỀ TÀI
• 8. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
• 9. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 9.1. LỊCH SỬ VÀ TÌNH HÌNH DỊCH PRRS Ở LỢN
• 9.1.1. Khái quát chung
• 9.1.2. Lịch sử và tình hình dịch PRRS ở lợn trên thế giới
• 9.1.3. Tình hình dịch PRRS tại Việt Nam
• 9.1.4. Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nước
• 9.1.4.1. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 9.1.4.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 9.2. Tìm hiểu về căn bệnh
• 9.2.1. Hình thái và cấu trúc của virus PRRS
• 9.2.2. Phân loại virus PRRS
• 9.2.3. Sức đề kháng của virus PRRS
• 9.2.4. Đặc tính nuôi cấy virus PRRS
• 9.3. Dịch tễ học
• 9.3.1. Loài vật mắc bệnh, lứa tuổi mắc bệnh
• 9.3.2. Chất chứa mầm bệnh và quá trình truyền lây
• 9.3.3. Cơ chế sinh bệnh
• 9.4. Triệu chứng và bệnh tích
• 9.4.1. Triệu chứng của bệnh PRRS
• 9.4.2. Bệnh tích của bệnh PRRS
• 9.5. Chẩn đoán và phòng trị bệnh
• 9.5.1. Các biện pháp phòng và điều trị
• 9.6. Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu
• 9.6.1. Đối tượng nghiên cứu
• 9.6.2. Nội dung nghiên cứu
• 9.6.3. Địa điểm, thời gian nghiên cứu
• 9.6.4. Động vật thí nghiệm
• 9.6.5. Phương pháp nghiên cứu
• 9.6.5.1. Phương pháp gây bệnh thực nghiệm
• 9.6.5.2. Phương pháp ELISA
• 9.6.5.3. Phương pháp quan sát, mô tả
• 9.6.5.4. Phương pháp mổ khám kiểm tra bệnh tích đại thể
• 9.6.5.5. Phương pháp làm tiêu bản bệnh lý vi thể
• 9.6.5.6. Phương pháp nhuộm hóa mô miễn dịch (Immunohistochemistry - IHC)
• 9.6.5.7. Phương pháp thống kê, xử lý số liệu
• 9.7. Kết quả và thảo luận
• 9.7.1. Kết quả gây bệnh thực nghiệm bằng virus chủng PRRSV – CG – 03
• 9.7.2. Kết quả xét nghiệm của lợn trước khi gây nhiễm PRRSV – CG - 03
• 9.7.3. Kết quả gây bệnh thực nghiệm bằng chủng virus PRRSV – CG - 03
• 9.7.4. Kết quả xác định triệu chứng lâm sàng chủ yếu của lợn bệnh
• 9.7.4.1. Thân nhiệt của lợn sau gây nhiễm virus chủng PRRSV - CG - 03
• 9.7.4.2. Tần số hô hấp của lợn trước và sau gây nhiễm virus chủng PRRSV – CG – 03
• 9.7.4.3. Nhịp tim của lợn trước và sau gây nhiễm virus chủng PRRSV - CG - 03
• 9.7.4.4. Kết quả xác định triệu chứng lâm sàng chủ yếu của lợn bệnh
• 9.7.5. Kết quả một số chỉ tiêu huyết học của lợn gây nhiễm virus chủng PRRSV – CG - 03
• 9.7.5.1. Kết quả khảo sát chỉ tiêu hồng cầu của lợn được gây nhiễm virus chủng PRRSV – CG - 03
• 9.7.5.2. Kết quả khảo sát chỉ tiêu bạch cầu của lợn được gây nhiễm virus chủng PRRSV - CG - 03
• 9.7.6. Kết quả xác định bệnh tích đại thể chủ yếu của lợn được gây nhiễm PRRSV thực nghiệm
• 9.7.7. Bệnh tích vi thể chủ yếu của lợn được gây nhiễm PRRSV thực nghiệm
• 9.8. Kết luận và đề nghị
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về hội chứng PRRS ở lợn Đặc điểm và tác động

Hội chứng rối loạn hô hấp và sinh sản (PRRS) là một trong những bệnh lý nghiêm trọng nhất ảnh hưởng đến ngành chăn nuôi lợn. Bệnh này gây ra bởi virus PRRSV, dẫn đến nhiều triệu chứng lâm sàng nghiêm trọng như sảy thai, viêm phổi và giảm năng suất sinh sản. Tình hình dịch bệnh PRRS ở Việt Nam đã trở nên phức tạp, với nhiều ổ dịch xuất hiện và gây thiệt hại lớn cho người chăn nuôi.

1.1. Đặc điểm virus PRRS và cơ chế gây bệnh

Virus PRRSV thuộc họ Arteriviridae, có khả năng gây bệnh cho lợn ở mọi lứa tuổi. Virus này xâm nhập vào cơ thể lợn qua đường hô hấp và gây ra các triệu chứng như sốt cao, khó thở và viêm phổi. Cơ chế gây bệnh của virus liên quan đến việc tấn công vào tế bào đại thực bào, làm suy giảm khả năng miễn dịch của lợn.

1.2. Tình hình dịch PRRS ở Việt Nam

Tại Việt Nam, dịch PRRS đã xuất hiện từ những năm 2000 và ngày càng lan rộng. Năm 2007, dịch bệnh đã gây thiệt hại nặng nề với hàng chục ngàn con lợn chết. Các tỉnh như Long An, Quảng Nam và Thanh Hóa là những nơi chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu bệnh lý PRRS

Nghiên cứu về hội chứng PRRS gặp nhiều thách thức do tính chất phức tạp của virus và triệu chứng lâm sàng đa dạng. Việc xác định chính xác các triệu chứng và bệnh tích là rất quan trọng để có biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

2.1. Triệu chứng lâm sàng của lợn mắc PRRS

Lợn mắc PRRS thường có triệu chứng như sốt cao, giảm ăn, ho, khó thở và viêm phổi. Các triệu chứng này có thể xuất hiện đột ngột và diễn biến nhanh chóng, gây khó khăn trong việc chẩn đoán.

2.2. Bệnh tích đại thể và vi thể ở lợn mắc PRRS

Bệnh tích đại thể chủ yếu tập trung ở phổi và hạch lympho, với các biểu hiện như viêm phổi hoại tử và xuất huyết. Bệnh tích vi thể cho thấy sự thâm nhiễm của tế bào viêm và sự hiện diện của virus trong tế bào đại thực bào phế nang.

III. Phương pháp nghiên cứu bệnh lý lợn mắc PRRS hiệu quả

Để nghiên cứu bệnh lý lợn mắc PRRS, nhiều phương pháp thực nghiệm đã được áp dụng. Các phương pháp này giúp xác định rõ ràng các triệu chứng và bệnh tích của lợn mắc bệnh.

3.1. Phương pháp gây bệnh thực nghiệm

Phương pháp gây bệnh thực nghiệm sử dụng virus PRRSV để nhiễm cho lợn thí nghiệm. Qua đó, các triệu chứng lâm sàng và bệnh tích sẽ được ghi nhận và phân tích.

3.2. Phương pháp chẩn đoán và xét nghiệm

Các phương pháp chẩn đoán như ELISA và RT-PCR được sử dụng để phát hiện sự hiện diện của virus trong mẫu máu và mô. Điều này giúp xác định chính xác tình trạng nhiễm bệnh của lợn.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn trong phòng trị PRRS

Kết quả nghiên cứu về bệnh lý lợn mắc PRRS đã cung cấp nhiều thông tin quý giá cho việc phòng trị bệnh. Những phát hiện này có thể được áp dụng trong thực tiễn chăn nuôi để giảm thiểu thiệt hại do bệnh gây ra.

4.1. Kết quả nghiên cứu triệu chứng lâm sàng

Nghiên cứu cho thấy triệu chứng lâm sàng của lợn mắc PRRS bao gồm sốt cao, giảm ăn, ho và khó thở. Những triệu chứng này cần được theo dõi chặt chẽ để có biện pháp can thiệp kịp thời.

4.2. Ứng dụng vaccine phòng ngừa PRRS

Việc phát triển và ứng dụng vaccine phòng ngừa PRRS là rất cần thiết. Vaccine giúp tăng cường khả năng miễn dịch cho lợn, giảm thiểu nguy cơ lây nhiễm và thiệt hại kinh tế cho người chăn nuôi.

V. Kết luận và triển vọng nghiên cứu về PRRS trong tương lai

Nghiên cứu về hội chứng PRRS cần được tiếp tục để hiểu rõ hơn về cơ chế gây bệnh và phát triển các biện pháp phòng trị hiệu quả. Tương lai của nghiên cứu này sẽ đóng góp quan trọng vào sự phát triển bền vững của ngành chăn nuôi lợn.

5.1. Tầm quan trọng của nghiên cứu PRRS

Nghiên cứu PRRS không chỉ giúp cải thiện sức khỏe đàn lợn mà còn bảo vệ lợi ích kinh tế cho người chăn nuôi. Việc hiểu rõ về bệnh sẽ giúp xây dựng các chiến lược phòng ngừa hiệu quả.

5.2. Hướng nghiên cứu trong tương lai

Các nghiên cứu trong tương lai cần tập trung vào việc phát triển vaccine mới và các phương pháp điều trị hiệu quả hơn. Đồng thời, cần có các chương trình giám sát dịch bệnh để phát hiện sớm và ngăn chặn sự lây lan của PRRS.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM TRẦN THỊ HƢƠNG GIANG NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM BỆNH LÝ CHỦ YẾU CỦA LỢN MẮC HỘI CHỨNG RỐI LOẠN HÔ HẤP VÀ SINH SẢN (PRRS) THỰC NGHIỆM Chuyên ngành: Thú y Mã số: 60 64 01 01 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Nguyễn Hữu Nam NHÀ XUẤT BẢN ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP - 2016 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kì công trình nào khác. Tôi xin cam đoan các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã đƣợc chỉ rõ nguồn gốc.

Hà Nội, ngày. năm 2016 Tác giả luận văn Trần Thị Hƣơng Giang i LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] LỜI CẢM ƠN Trong suốt quá trình học tập và hoàn thành khóa luận, tôi đã nhận đƣợc rất nhiều sự quan tâm, giúp đỡ quý báu của quý thầy cô, các anh chị và các bạn. Với lòng biết ơn sâu sắc, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới các thầy cô giáo khoa Thú y Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã chia sẻ tri thức và tâm huyết của mình để truyền đạt vốn kiến thức quý báu cho chúng tôi trong suốt thời gian học tập tại trƣờng. Đặc biệt tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới ngƣời thầy kính mến PGS.TS Nguyễn Hữu Nam–Giảng viên môn Bệnh Lý khoa Thú y đã tận tình chỉ bảo, hƣớng dẫn tôi trong suốt quá trình thực hiện khóa luận.

Tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô và anh chị làm việc tại phòng thí nghiệm bộ môn Bệnh Lý Thú y Khoa Thú y đã tạo mọi điều kiện tốt nhất cho tôi trong thời gian thực hiện đề tài. Cuối cùng tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới gia đình, bạn bè những ngƣời luôn động viên, giúp đỡ tôi vƣợt qua mọi khó khăn trong quá trình học tập, nghiên cứu để hoàn thành tốt khóa luận này. Tôi xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, ngày. năm 2016 Tác giả luận văn Trần Thị Hƣơng Giang ii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] MỤC LỤC Lời cam đoan.

ii Mục lục .iii Danh mục bảng. vi Danh mục hình ảnh. vii Danh mục các chữ viết tắt. ix Trích yếu luận văn.

Tính cấp thiết của đề tài. Mục tiêu đề tài. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Tổng quan tài liệu.

Lịch sử và tình hình dịch prrs ở lợn. Khái quát chung. Lịch sử và tình hình dịch PRRS ở lợn trên thế giới. Tình hình dịch PRRS tại Việt Nam.

Tình hình nghiên cứu trong và ngoài nƣớc. Tình hình nghiên cứu ngoài nƣớc. Tình hình nghiên cứu trong nƣớc. Tìm hiểu về căn bệnh.

Hình thái và cấu trúc của virus PRRS. Phân loại virus PRRS. Sức đề kháng của virus PRRS. Đặc tính nuôi cấy virus PRRS.

Dịch tễ học. Loài vật mắc bệnh, lứa tuổi mắc bệnh. Chất chứa mầm bệnh và quá trình truyền lây. Cơ chế sinh bệnh.

18 iii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Triệu chứng và bệnh tích. Triệu chứng của bệnh PRRS. Bệnh tích của bệnh PRRS.

Chẩn đoán và phòng trị bệnh. Các biện pháp phòng và điều trị. Đối tƣợng, nội dung và phƣơng pháp nghiên cứu. Đối tƣợng nghiên cứu.

Nội dung nghiên cứu. Địa điểm, thời gian nghiên cứu. Động vật thí nghiệm. Phƣơng pháp nghiên cứu.

Phƣơng pháp gây bệnh thực nghiệm. Phƣơng pháp ELISA. Phƣơng pháp quan sát, mô tả. Phƣơng pháp mổ khám kiểm tra bệnh tích đại thể.

Phƣơng pháp làm tiêu bản bệnh lý vi thể. Phƣơng pháp nhuộm hóa mô miễn dịch (Immunohistochemistry - IHC). Phƣơng pháp thống kê, xử lý số liệu. Kết quả và thảo luận.

Kết quả gây bệnh thực nghiệm bằng virus chủng PRRSV – CG – 03. Kết quả xét nghiệm của lợn trƣớc khi gây nhiễm PRRSV – CG - 03. Kết quả gây bệnh thực nghiệm bằng chủng virus PRRSV – CG - 03. Kết quả xác định triệu chứng lâm sàng chủ yếu của lợn bệnh.

Thân nhiệt của lợn sau gây nhiễm virus chủng PRRSV - CG - 03. Tần số hô hấp của lợn trƣớc và sau gây nhiễm virus chủng PRRSV – CG – 03. Nhịp tim của lợn trƣớc và sau gây nhiễm virus chủng PRRSV – CG - 03. Kết quả xác định triệu chứng lâm sàng chủ yếu của lợn bệnh.

46 iv LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Kết quả một số chỉ tiêu huyết học của lợn gây nhiễm virus chủng PRRSV – CG - 03. Kết quả khảo sát chỉ tiêu hồng cầu của lợn đƣợc gây nhiễm virus chủng PRRSV – CG - 03. Kết quả khảo sát chỉ tiêu bạch cầu của lợn đƣợc gây nhiễm virus chủng PRRSV - CG - 03.

Kết quả xác định bệnh tích đại thể chủ yếu của lợn đƣợc gây nhiễm PRRSV thực nghiệm. Bệnh tích vi thể chủ yếu của lợn đƣợc gây nhiễm PRRSV thực nghiệm. Kết luận và đề nghị. 60 Tài liệu tham khảo.

61 v LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 2. Protein cấu trúc của PRRSV. Sức đề kháng của PRRSV. Kết quả xét nghiệm kháng thể kháng PRRSV bằng phƣơng pháp ELISA (Giá trị S/P ).

Kết quả xét nghiệm sự có mặt của virus PRRS và một số virus khác bằng phƣơng pháp RT – PCR .3 Kết quả đo thân nhiệt trƣớc khi gây nhiễm virus chủng PRRSV- CG - 03. Kết quả xác định sự có mặt của virus PRRS bằng phƣơng pháp RT – PCR. Diễn biến thân nhiệt của lợn thí nghiệm PRRSV – CG - 03. Tần số hô hấp của lợn trƣớc gây nhiễm virus chủng PRRSV – CG -03.

Tần số hô hấp của lợn sau gây nhiễm virus chủng PRRSV – CG – 03. Nhịp tim của lợn trƣớc khi gây nhiễm virus chủng PRRSV- CG - 03. Nhịp tim của lợn sau khi gây nhiễm virus chủng PRRSV – CG - 03. Triệu chứng lâm sàng chủ yếu của lợn đƣợc gây nhiễm virus chủng PRRSV – CG - 03.

Kết quả khảo sát một số chỉ tiêu hệ hồng cầu ở lợn gây nhiễm virus chủng PRRSV- CG-03. Kết quả khảo sát chỉ tiêu bạch cầu của lợn gây bệnh. Bệnh tích đại thể của lợn đƣợc gây nhiễm PRRSV thực nghiệm. Bệnh tích vi thể chủ yếu của lợn đƣợc gây nhiễm PRRSV thực nghiệm.

58 vi LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC HÌNH ẢNH Hình 2. Bản đồ lịch sử xuất hiện bệnh PRRS trên thế giới. Dịch bệnh PRRS tại Việt Nam năm 2007. Hình thái virus PRRS.

Cấu trúc bộ gen của PRRSV. Virus PRRS xâm nhập và phá hủy tế bào đại thực bào. Nhỏ PRRSV – CG - 03. Lấy mẫu máu xét nghiệm.

Nhiệt độ trung bình của lợn đƣợc gây nhiễm virus chủng PRRSV- CG - 03. Tần số hô hấp trƣớc khi gây nhiễm 7 ngày và 21 ngày sau khi gây nhiễm virus chủng PRRSV – CG - 03. Diễn biến nhịp tim trƣớc 7 ngày và 21 ngày sau khi gây nhiễm virus chủng PRRSV – CG - 03. Lợn mệt mỏi, ủ rũ, chán ăn.

Mắt lợn viêm, có nhử đặc. Phân lợn bị táo bón. Lợn tụ máu ở da toàn thân. Biểu đồ diễn biến công thức bạch cầu của lợn gây bệnh thực nghiệm.

Biểu đồ diễn biến công thức bạch cầu của lợn đối chứng. Phổi thuỷ thũng, tụ huyết, màng phổi viêm tơ huyết. Hạch phổi sƣng, xuất huyết. Thận xuất huyết điểm.

Xuất huyết niêm mạc dạ dày. Lách sƣng, tụ máu. 57 vii LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tá tràng, manh tràng sung huyết.

Hồng cầu tràn ngập trong lòng các phế quản, phế nang ( HE. Viêm kẽ phổi (HE. Thận thâm nhiễm tế bào viêm ở kẽ thận. Lách tụ máu, tủy đỏ dãn rộng chứa đầy hồng cầu (HE.

Virus có nhiều ở tế bào biểu mô ống mật gan (IHC. Virus có nhiều ở tế bào đại thực bào trong lòng phế nang (IHC. 59 viii LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ELISA Enzyme Linked Immunosorbent Assay H.E Hematoxylin & Eosin IPMA Immuno – Peroxidase Monolayer Assay NXB Nhà xuất bản OIE Organisation of International Epidemiology (Tổ chức Dịch tễ học Thế giới) OD Optical Density (Mật độ quang) PBS Phosphate Buffer Saline PCR Polymerase Chain Reaction PRRS Porcine Reproductive and Respiratory Syndrome PRRSV Porcine Reproductive and Respiratory Syndrome Virus RNA Ribonucleic Acid RT – PCR Reverse Transcriptase – Polymerase Chain Reaction DMEM Dulbecco,s Modified Eagle Medium BED Blue Ear disease MSD Mistery Swine DiseasE SHFV Simian hemorrhaghic fever virus LDHV Lactate Dehydlogenase – elevating virus EAV Equine virus PAM Pulmnary alveolar macrophage PCV2 Porcine Circovirus Type 2 FMDV Foot-and-mouth disease virus CSFV Classical swine Fever virus EDTA Ethylenediaminetetraacetic acid ORF Open reading frame (khung đọc mở) ix LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] TRÍCH YẾU LUẬN VĂN Họ và tên học viên: Trần Thị Hƣơng Giang Tên đề tài: “Nghiên cứu đặc điểm bệnh lý chủ yếu của lợn mắc hội chứng rối loạn hô hấp và sinh sản (PRRS) thực nghiệm” Chuyên ngành : Thú y Mã số : 60.01 Tên cơ sở đào tạo : Học viện Nông nghiệp Việt Nam I. Mục đích và đối tƣợng nghiên cứu: Hội chứng rối loạn sinh sản và hô hấp (PRRS) hay còn gọi với cái tên “Bệnh Tai xanh ở lợn” (là một bệnh truyền nhiễm mới với các biểu hiện đặc trƣng đồng thời ở hệ sinh sản, hệ hô hấp và hệ tiêu hóa: sảy thai, đẻ muộn ở lợn nái; viêm tinh hoàn ở lợn đực; tiêu chảy, viêm phổi và tai xanh ở lợn con theo mẹ; phát ban , sƣng phù mặt, xuất huyết và hoại tử da ở lợn vỗ béo…) PRRS là một bệnh truyền nhiễm gây thiệt hại khủng khiếp về mặt kinh tế do: - Giảm số đầu con sơ sinh/nái đẻ vì chết thai, sảy thai.

- Chết do trụy hô hấp và tiêu chảy. Từ tính chất nguy hiểm của bệnh và yêu cầu thực tiễn đó, chúng tôi tiến hành: “Nghiên cứu đặc điểm bệnh lý chủ yếu của lợn mắc hội chứng rối loạn hô hấp và sinh sản (PRRS) thực nghiệm” 1.Đối tƣợng nghiên cứu : - 10 con lợn giống Landrace 6 tuần tuổi, chủng PRRSV – CG - 03 2.Mục đích của đề tài : - Xác định đƣợc các đặc điểm bệnh lý chủ yếu của lợn mắc bệnh PRRS thực nghiệm. Các phƣơng pháp nghiên cứu.Phƣơng pháp gây bệnh thực nghiệm 2.Phƣơng pháp ELISA 3.Phƣơng pháp quan sát, mô tả 4.Phƣơng pháp mổ khám kiểm tra bệnh tích đại thể 5.Phƣơng pháp làm tiêu bản bệnh lý vi thể 6.