Luận văn thạc sĩ hay nghiên cứu một số đặc điểm bệnh dịch tả lợn châu phi tại tỉnh quảng ninh và đề xuất biện pháp phòng chống

Luận văn thạc sĩ phân tích hay nghiên cứu một số đặc điểm bệnh dịch tả lợn châu phi tại tỉnh quảng ninh và đề xuất biện pháp, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Đặng Thị Thư
• Người hướng dẫn: TS. Phan Thị Hồng Phúc
• Trường học: Trường Đại Học Nông Lâm - Đại Học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú Y
• Đề tài: Nghiên cứu một số đặc điểm bệnh dịch tả lợn châu Phi tại tỉnh Quảng Ninh và đề xuất biện pháp phòng chống
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Những nghiên cứu về bệnh dịch tả lợn châu Phi
• 1.1.1. Trên thế giới
• 1.1.2. Tại Việt Nam
• 1.2. Dịch tễ học bệnh dịch tả lợn châu Phi
• 1.2.1. Loài, lứa tuổi mắc bệnh
• 1.2.2. Con đường truyền lây
• 1.2.3. Cơ chế sinh bệnh
• 1.2.4. Triệu chứng, bệnh tích của bệnh dịch tả lợn châu Phi
• 1.2.5. Chẩn đoán bệnh dịch tả lợn châu Phi
• 1.2.5.1. Chẩn đoán phân biệt
• 1.2.5.2. Các phương pháp xét nghiệm phòng thí nghiệm
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.1.3. Thời gian nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.2.1. Thực trạng chăn nuôi lợn của tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2016 - 2020
• 2.2.2. Kết quả xét nghiệm mẫu bệnh phẩm của lợn nghi mắc bệnh dịch tả châu Phi
• 2.2.3. Diễn biến của bệnh dịch tả lợn châu Phi tại các địa phương của tỉnh Quảng Ninh
• 2.2.4. Tình hình lợn tiêu hủy do dịch tả lợn châu Phi tại các địa phương của tỉnh Quảng Ninh
• 2.2.5. Tình hình mắc bệnh dịch tả lợn châu Phi theo mùa tại tỉnh Quảng Ninh
• 2.2.6. Tình hình mắc bệnh dịch tả lợn châu Phi tại các địa phương của tỉnh Quảng Ninh theo phương thức chăn nuôi
• 2.2.7. Nghiên cứu tình hình mắc bệnh dịch tả lợn châu Phi tại các địa phương của tỉnh Quảng Ninh theo loại lợn
• 2.2.8. Công tác phòng chống dịch tả lợn châu Phi tại tỉnh Quảng Ninh
• 2.2.9. Xây dựng bản đồ dịch tễ lợn mắc bệnh dịch tả lợn châu Phi tại tỉnh Quảng Ninh
• 2.2.10. Một số đặc điểm bệnh lý của bệnh dịch tả lợn châu Phi tại tỉnh Quảng Ninh
• 2.2.11. Đề xuất biện pháp phòng chống bệnh dịch tả lợn châu Phi tại tỉnh Quảng Ninh
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp áp dụng để nghiên cứu đặc điểm dịch tễ và vẽ biểu đồ
• 2.3.2. Phương pháp xét nghiệm mẫu
• 2.3.3. Phương pháp nghiên cứu đặc điểm bệnh lý của bệnh
• 2.3.4. Đề xuất biện pháp phòng chống bệnh DTLCP tại tỉnh Quảng Ninh
• 2.3.5. Phương pháp xử lý số liệu
• 2.3.6. Một số tham số thống kê
• 2.3.7. So sánh mức độ sai khác giữa 2 số trung bình
• 2.3.8. Phương pháp xây dựng bản đồ
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Thực trạng chăn nuôi lợn của tỉnh Quảng Ninh giai đoạn 2016 - 2020
• 3.2. Kết quả xét nghiệm mẫu bệnh phẩm của lợn nghi mắc bệnh dịch tả châu Phi
• 3.3. Diễn biến của bệnh dịch tả lợn châu Phi tại các địa phương của tỉnh Quảng Ninh
• 3.4. Tình hình lợn tiêu hủy do dịch tả châu Phi tại các địa phương của tỉnh Quảng Ninh
• 3.5. Tình hình mắc bệnh dịch tả lợn châu Phi theo mùa tại tỉnh Quảng Ninh
• 3.6. Tình hình mắc bệnh dịch tả lợn châu Phi tại các địa phương của tỉnh Quảng Ninh theo phương thức chăn nuôi
• 3.7. Nghiên cứu tình hình mắc bệnh dịch tả lợn châu Phi tại các địa phương của tỉnh Quảng Ninh theo loại lợn
• 3.8. Công tác phòng chống dịch tả lợn châu Phi tại tỉnh Quảng Ninh
• 3.8.1. Công tác phòng chống dịch bệnh cấp trung ương
• 3.8.2. Công tác phòng chống dịch bệnh chung của tỉnh Quảng Ninh
• 3.9. Thiệt hại kinh tế do dịch bệnh gây ra
• 3.10. Xây dựng bản đồ dịch tễ lợn mắc bệnh dịch tả lợn châu Phi tại tỉnh Quảng Ninh
• 3.11. Một số đặc điểm bệnh lý của bệnh dịch tả lợn châu Phi tại tỉnh Quảng Ninh
• 3.11.1. Triệu chứng lâm sàng của lợn mắc bệnh dịch tả lợn châu Phi
• 3.11.2. Sự thay đổi một số chỉ tiêu huyết học của lợn mắc bệnh dịch tả lợn châu Phi
• 3.11.3. Biến đổi bệnh lý đại thể của lợn mắc bệnh dịch tả châu Phi
• 3.11.4. Biến đổi bệnh lý vi thể của lợn mắc bệnh dịch tả châu Phi
• 3.12. Đề xuất biện pháp phòng chống dịch bệnh dịch tả lợn châu Phi
• 3.12.1. Triển khai đồng bộ các giải pháp phòng chống DTLCP
• 3.12.2. Kế hoạch quốc gia phòng, chống bệnh DTLCP giai đoạn 2020-2025
• 3.12.3. Các giải pháp tổng thể phòng, chống dịch bệnh
• 3.12.4. Hướng dẫn, giám sát việc nuôi tái đàn lợn
• 3.12.5. Giải pháp về cơ chế, chính sách
• 3.12.6. Phát triển ngành chăn nuôi khác
• 3.12.7. Về công tác kiểm dịch
• 3.12.8. Kiện toàn hệ thống thú y
• 3.12.9. Giải pháp về thông tin tuyên truyền, báo cáo dịch
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về bệnh dịch tả lợn châu Phi tại Quảng Ninh

Bệnh dịch tả lợn châu Phi (DTLCP) là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất đối với ngành chăn nuôi lợn. Tại tỉnh Quảng Ninh, dịch bệnh này đã xuất hiện và gây ra nhiều thiệt hại nghiêm trọng cho người chăn nuôi. Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Quảng Ninh, dịch bệnh đã được phát hiện lần đầu vào tháng 3 năm 2019. Tình hình dịch bệnh diễn biến phức tạp, ảnh hưởng đến kinh tế và an ninh thực phẩm của địa phương.

1.1. Nguyên nhân và tác động của dịch tả lợn châu Phi

Nguyên nhân chính gây ra bệnh dịch tả lợn châu Phi là vi rút ASFV. Bệnh lây lan nhanh chóng qua các con đường như tiếp xúc trực tiếp giữa lợn bệnh và lợn khỏe, hoặc qua các sản phẩm từ lợn. Tác động của dịch bệnh không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà còn ảnh hưởng đến an ninh thực phẩm và sinh kế của nhiều hộ gia đình.

1.2. Tình hình dịch bệnh tại Quảng Ninh

Tại Quảng Ninh, dịch tả lợn châu Phi đã lây lan ra nhiều huyện, xã, với hàng ngàn con lợn bị tiêu hủy. Tình hình dịch bệnh diễn biến phức tạp, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt từ các cơ quan chức năng và người chăn nuôi để kiểm soát và ngăn chặn sự lây lan.

II. Thách thức trong công tác phòng chống dịch tả lợn châu Phi

Công tác phòng chống dịch tả lợn châu Phi tại Quảng Ninh gặp nhiều thách thức. Việc nhận thức của người chăn nuôi về bệnh còn hạn chế, dẫn đến việc không thực hiện các biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Bên cạnh đó, việc vận chuyển lợn và sản phẩm từ lợn giữa các địa phương cũng tạo điều kiện cho dịch bệnh lây lan.

2.1. Nhận thức của người chăn nuôi về dịch bệnh

Nhiều người chăn nuôi vẫn chưa hiểu rõ về bệnh dịch tả lợn châu Phi, dẫn đến việc không thực hiện các biện pháp phòng ngừa cần thiết. Việc tuyên truyền, giáo dục về bệnh là rất cần thiết để nâng cao nhận thức.

2.2. Vấn đề vận chuyển và buôn bán lợn

Việc vận chuyển lợn từ các tỉnh khác vào Quảng Ninh diễn ra thường xuyên, tạo điều kiện cho dịch bệnh lây lan. Cần có các biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn trong việc vận chuyển và buôn bán lợn.

III. Phương pháp nghiên cứu và giám sát dịch tả lợn châu Phi

Để kiểm soát dịch tả lợn châu Phi, việc nghiên cứu và giám sát dịch bệnh là rất quan trọng. Các phương pháp nghiên cứu bao gồm thu thập mẫu bệnh phẩm, phân tích dịch tễ học và theo dõi diễn biến dịch bệnh tại các địa phương.

3.1. Phương pháp thu thập mẫu và phân tích

Việc thu thập mẫu bệnh phẩm từ lợn nghi mắc bệnh là cần thiết để xác định sự hiện diện của vi rút ASFV. Các mẫu này sẽ được phân tích tại các phòng thí nghiệm để đưa ra kết quả chính xác.

3.2. Giám sát diễn biến dịch bệnh

Giám sát diễn biến dịch bệnh giúp phát hiện sớm các ổ dịch mới và có biện pháp ứng phó kịp thời. Cần có hệ thống báo cáo và theo dõi chặt chẽ từ các địa phương.

IV. Biện pháp phòng chống dịch tả lợn châu Phi hiệu quả

Để phòng chống dịch tả lợn châu Phi, cần triển khai đồng bộ các biện pháp từ cấp trung ương đến địa phương. Các biện pháp này bao gồm tuyên truyền, kiểm soát vận chuyển, và tiêm phòng vaccine cho lợn.

4.1. Tuyên truyền và giáo dục cộng đồng

Tuyên truyền về bệnh dịch tả lợn châu Phi là rất quan trọng để nâng cao nhận thức của người chăn nuôi. Cần tổ chức các buổi hội thảo, tập huấn để cung cấp thông tin cần thiết.

4.2. Kiểm soát vận chuyển lợn

Cần có các biện pháp kiểm soát chặt chẽ trong việc vận chuyển lợn từ các tỉnh khác vào Quảng Ninh. Việc này giúp ngăn chặn sự lây lan của dịch bệnh.

4.3. Tiêm phòng vaccine cho lợn

Tiêm phòng vaccine cho lợn là một trong những biện pháp hiệu quả để phòng chống dịch tả lợn châu Phi. Cần triển khai tiêm phòng đồng loạt cho các đàn lợn tại địa phương.

V. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Kết quả nghiên cứu về bệnh dịch tả lợn châu Phi tại Quảng Ninh đã cung cấp thông tin quan trọng về dịch tễ và đặc điểm bệnh lý. Những thông tin này sẽ giúp xây dựng các biện pháp phòng chống hiệu quả hơn trong tương lai.

5.1. Thông tin dịch tễ học

Nghiên cứu đã chỉ ra các yếu tố dịch tễ quan trọng liên quan đến sự lây lan của bệnh dịch tả lợn châu Phi tại Quảng Ninh. Những thông tin này sẽ giúp các cơ quan chức năng có biện pháp ứng phó kịp thời.

5.2. Đề xuất biện pháp phòng chống

Dựa trên kết quả nghiên cứu, các biện pháp phòng chống dịch bệnh đã được đề xuất, bao gồm tăng cường tuyên truyền, kiểm soát vận chuyển và tiêm phòng vaccine cho lợn.

VI. Kết luận và triển vọng tương lai trong phòng chống dịch

Việc phòng chống dịch tả lợn châu Phi tại Quảng Ninh cần được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả. Các biện pháp đã được đề xuất sẽ giúp giảm thiểu thiệt hại do dịch bệnh gây ra và bảo vệ ngành chăn nuôi lợn tại địa phương.

6.1. Tầm quan trọng của công tác phòng chống

Công tác phòng chống dịch tả lợn châu Phi không chỉ bảo vệ ngành chăn nuôi mà còn đảm bảo an ninh thực phẩm cho người dân. Cần có sự vào cuộc của cả cộng đồng.

6.2. Triển vọng trong tương lai

Với sự quyết tâm và nỗ lực từ các cơ quan chức năng và người chăn nuôi, hy vọng rằng dịch tả lợn châu Phi sẽ được kiểm soát và ngăn chặn hiệu quả trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Dịch tả lợn châu Phi là một trong những đại dịch truyền nhiễm nguy hiểm nhất đối với ngành chăn nuôi toàn cầu với tỷ lệ tử vong trên đàn lợn nhiễm bệnh lên tới 100%. Tại Việt Nam, dịch bệnh bùng phát từ đầu năm 2019 đã lan rộng ra 63 tỉnh thành, buộc phải tiêu hủy hơn 5,9 triệu con lợn với tổng khối lượng vượt trên 342.000 tấn. Tại tỉnh Quảng Ninh, địa phương có vị trí chiến lược vùng Đông Bắc với 132,8 km đường biên giới giáp Trung Quốc và mạng lưới giao thương phức tạp, tổng đàn lợn đã sụt giảm nghiêm trọng từ 423.000 con trong giai đoạn 2017 - 2018 xuống chỉ còn 228.000 con vào cuối năm 2019. Vấn đề cấp bách đặt ra là cần phân tích chuyên sâu đặc điểm dịch tễ học, bệnh lý học và cơ chế lây lan của mầm bệnh tại địa bàn để xây dựng các giải pháp ứng phó đồng bộ.

Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu là xác định quy luật phát sinh, mức độ xâm nhiễm, đặc điểm bệnh lý đại thể và vi thể của virus dịch tả lợn châu Phi tại 14 huyện, thị xã và thành phố thuộc tỉnh Quảng Ninh trong giai đoạn từ tháng 01/2019 đến tháng 06/2020. Trên cơ sở đó, công trình đề xuất hệ thống giải pháp an toàn sinh học và quản lý dịch bệnh phục vụ công tác tái đàn bền vững.

Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của công trình thể hiện qua việc số hóa bản đồ dịch tễ học tỷ lệ 1:100.000, cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm giúp cơ quan chuyên môn kiểm soát dịch bệnh hiệu quả, góp phần đưa tổng đàn lợn của tỉnh phục hồi đạt 265.200 con vào 6 tháng đầu năm 2020 với tốc độ tăng trưởng đạt 115,89%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý thuyết dịch tễ học thú y hiện đại và mô hình tam giác dịch tễ học tương tác giữa mầm bệnh, vật chủ mẫn cảm và môi trường sinh thái. Mầm bệnh dịch tả lợn châu Phi do virus thuộc họ Asfarviridae, giống Asfivirus gây ra. Đây là loại virus có cấu trúc DNA sợi đôi kích thước 170 - 190 kbp mã hóa hơn 170 protein với 23 - 24 kiểu gen, trong đó chủng lưu hành tại Việt Nam thuộc kiểu gen nhóm II tương đồng với chủng bùng phát tại Georgia năm 2007 và Trung Quốc năm 2018.

Khung phân tích tích hợp các khái niệm then chốt gồm: cơ chế xâm nhiễm của virus vào đại thực bào và tế bào đơn nhân, hiện tượng hấp phụ hồng cầu, chu trình truyền lây tự nhiên qua ve mềm Ornithodoros và hàng rào an toàn sinh học trong chăn nuôi. Các quy chuẩn pháp lý và kỹ thuật định chuẩn bao gồm Chỉ thị số 04/CT-TTg ngày 20/02/2019 của Thủ tướng Chính phủ, Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 8400-41:2019 về quy trình chẩn đoán bệnh dịch tả lợn châu Phi và hướng dẫn giám sát dịch tễ của Tổ chức Thú y Thế giới.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp điều tra dịch tễ học hồi cứu kết hợp nghiên cứu thực nghiệm cắt ngang trên toàn bộ quần thể 430.982 con lợn tại 186 xã, phường, thị trấn thuộc 14 đơn vị hành chính cấp huyện của tỉnh Quảng Ninh. Cỡ mẫu thực nghiệm bao gồm 2.150 mẫu bệnh phẩm hạch lympho, lách, thận và máu chống đông EDTA 0,5% thu thập từ các ổ dịch nghi nhiễm theo nguyên tắc chọn mẫu chủ đích tầng thứ, tuân thủ đúng quy định lấy 3 - 5 mẫu trên mỗi ổ dịch của Cục Thú y.

Phương pháp xét nghiệm phòng thí nghiệm chủ đạo là kỹ thuật Real-time PCR khuếch đại vùng gen VP72 đặc hiệu theo khuyến cáo của Tổ chức Thú y Thế giới nhằm đảm bảo độ nhạy và độ đặc hiệu tối đa đối với các thể bệnh cấp tính và cận cấp tính. Phân tích bệnh lý vi thể được thực hiện qua quy trình đúc khối parafin, cắt lát tiêu bản mỏng 3 - 4 µm bằng máy cắt vi thể và nhuộm Hematoxylin - Eosin trên kính hiển vi quang học Labophot-2. Các chỉ số huyết học được đo tự động trên hệ thống máy PCE 210 và XP 100 tại Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Quảng Ninh. Cơ sở dữ liệu dịch tễ được xử lý thống kê sinh học bằng phần mềm Minitab thông qua kiểm định tham số Student và biên tập bản đồ chuyên đề trên phần mềm MapInfo V17 kết hợp công cụ chuyển đổi không gian FME 2013 theo hệ tọa độ Quốc gia VN-2000.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Kết quả xét nghiệm phân tử 2.150 mẫu bệnh phẩm thu thập từ tháng 03/2019 đến tháng 12/2019 xác định có 1.586 mẫu dương tính với virus dịch tả lợn châu Phi, đạt tỷ lệ dương tính chung là 73,77%. Tỷ lệ mẫu dương tính biến động mạnh giữa các khu vực địa lý, cao nhất tại huyện đảo Cô Tô với 100% trên 7 mẫu kiểm tra, huyện Ba Chẽ đạt 86,42%, thị xã Quảng Yên đạt 85,58% và thấp nhất tại thành phố Móng Cái với 46,31%.

Bệnh dịch có tốc độ lây lan đặc biệt nhanh chóng trên không gian địa lý. Sau khi xuất hiện ổ dịch đầu tiên tại thị xã Đông Triều vào ngày 06/03/2019, dịch bệnh đã nhanh chóng xâm nhập đến 14/14 huyện, thị xã, thành phố của tỉnh Quảng Ninh chỉ sau hơn 2 tháng, lan truyền tại 162/186 xã, phường, chiếm tỷ lệ 87,10% tổng số đơn vị hành chính cấp xã. Tổng số lợn buộc phải tiêu hủy trong năm 2019 lên tới 141.915 con, chiếm 32,93% tổng đàn lợn của toàn tỉnh. Mức độ thiệt hại có sự phân hóa rõ rệt, trong đó huyện Tiên Yên có tỷ lệ lợn tiêu hủy cao nhất đạt 83,78% tổng đàn, trong khi thành phố Cẩm Phả ghi nhận tỷ lệ thấp nhất ở mức 3,95%.

Nghiên cứu dịch tễ học theo mùa vụ ghi nhận tỷ lệ lợn mắc bệnh đạt đỉnh điểm vào mùa hè với 79,13% trên 963 mẫu xét nghiệm và mùa xuân với 75,62% trên 882 mẫu xét nghiệm, sau đó giảm dần vào mùa thu ở mức 68,81% và chạm mức thấp nhất vào mùa đông với 17,48% trên 103 mẫu. Xét theo phương thức chăn nuôi, có tới 56,62% số ca mắc bệnh tập trung tại các hộ chăn nuôi chuồng hở, thả rông và tận dụng thức ăn thừa thừa với 898 ca dương tính. Mô hình chuồng hở sử dụng thức ăn công nghiệp chiếm 28,94% với 459 ca, trong khi mô hình chăn nuôi công nghiệp chuồng kín khép kín chỉ chiếm 14,44% với 229 ca bệnh.

Thảo luận kết quả

Diễn biến dịch bệnh tại Quảng Ninh phản ánh tính chất lây lan phức tạp của virus dịch tả lợn châu Phi trong điều kiện mật độ chăn nuôi nông hộ cao. Sự chênh lệch tỷ lệ tiêu hủy giữa huyện Tiên Yên với 83,78% và thành phố Cẩm Phả với 3,95% phản ánh rõ vai trò của cấu trúc chuồng trại và điều kiện an toàn sinh học. Phương thức chăn nuôi truyền thống sử dụng thức ăn thừa chưa qua xử lý nhiệt độ cao là nguồn truyền lây chính do virus có thể tồn tại tới 122 ngày trong chất thải hữu cơ và chịu được dải pH rộng từ 3,9 đến 11,5.

Các dữ liệu nghiên cứu được trực quan hóa sinh động thông qua hệ thống bản đồ dịch tễ học tỷ lệ 1:100.000 và các biểu đồ cột phân bố theo mùa vụ và phương thức chăn nuôi. Biểu đồ chỉ tiêu huyết học chứng minh sự sụt giảm nghiêm trọng của số lượng hồng cầu và bạch cầu tổng số ở lợn bệnh so với lợn khỏe mạnh. Hình ảnh tiêu bản vi thể nhuộm Hematoxylin - Eosin với độ phóng đại 100 lần và 400 lần đã làm rõ các tổn thương bệnh lý đặc trưng gồm: hiện tượng xung huyết và xuất huyết lan tỏa tại tổ chức lách, thoái hóa và bong tróc biểu mô ống thận, cùng sự tăng sinh hoại tử nang lympho tại các hạch màng treo ruột. Những biến đổi bệnh lý này hoàn toàn tương đồng với các công bố khoa học quốc tế về chủng virus độc lực cao nhóm II tại khu vực Á - Âu.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm kiểm soát triệt để mầm bệnh và bảo vệ ngành chăn nuôi lợn tại tỉnh Quảng Ninh, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược có tính hành động cao:

• Thiết lập hàng rào an toàn sinh học đa tầng tại các cơ sở chăn nuôi: Chi cục Chăn nuôi và Thú y phối hợp với chính quyền cấp xã hướng dẫn các trang trại thực hiện tiêu độc, khử trùng chuồng trại và khu vực xung quanh định kỳ 2 - 3 lần mỗi tuần bằng dung dịch NaOH 0,8%, vôi bột hoặc hóa chất khử trùng chứa Iodine. Kiểm soát nghiêm ngặt 100% người và phương tiện ra vào chuồng trại, loại bỏ hoàn toàn việc sử dụng thức ăn thừa chưa qua đun sôi, phấn đấu giảm tỷ lệ rủi ro tái nhiễm dịch bệnh xuống dưới 5% trong toàn bộ giai đoạn tái đàn.
• Chuyển đổi cơ cấu và quy hoạch vùng chăn nuôi tập trung: Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh và Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cần ban hành các cơ chế hỗ trợ tài chính nhằm khuyến khích chuyển đổi các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ sang mô hình trang trại công nghiệp chuồng kín khép kín. Mục tiêu đến năm 2025 nâng tỷ lệ đàn lợn nuôi tại các cơ sở an toàn sinh học lên trên 45% tổng đàn toàn tỉnh.
• Tăng cường kiểm dịch vận chuyển nội tỉnh và khu vực biên giới: Các lực lượng kiểm dịch thú y liên ngành thiết lập chốt kiểm soát 24/7 tại các cửa ngõ giao thông huyết mạch và dọc tuyến biên giới dài 132,8 km giáp Trung Quốc. Thực hiện xét nghiệm sàng lọc Real-time PCR nhanh trong vòng 24 giờ đối với 100% lô lợn giống và sản phẩm thịt nhập vào địa bàn, kiên quyết xử lý và tiêu hủy các trường hợp không rõ nguồn gốc kiểm dịch.
• Tổ chức giám sát dịch tễ học chủ động và hướng dẫn tái đàn an toàn: Duy trì hệ thống giám sát dịch bệnh thường xuyên tại 100% ổ dịch cũ và vùng có nguy cơ cao. Chỉ đạo các địa phương chỉ cho phép tái đàn đối với các hộ và cơ sở đáp ứng đầy đủ tiêu chí an toàn sinh học, sử dụng con giống có chứng nhận âm tính với virus dịch tả lợn châu Phi, đảm bảo kiểm soát tốc độ tăng trưởng đàn ổn định trên 10% mỗi năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị thực tiễn và học thuật sâu sắc cho nhiều nhóm đối tượng:

• Cơ quan quản lý nhà nước và lực lượng Thú y chuyên trách: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Chi cục Chăn nuôi và Thú y có thể ứng dụng cơ sở dữ liệu và bản đồ dịch tễ học tỷ lệ 1:100.000 để xây dựng kịch bản ứng phó khẩn cấp, khoanh vùng dập dịch chính xác và ban hành các chính sách kiểm soát vận chuyển động vật phù hợp với đặc thù địa phương.
• Chủ trang trại, doanh nghiệp và nông hộ chăn nuôi: Người chăn nuôi có thể tham khảo quy trình an toàn sinh học chuồng kín, các biện pháp khử trùng tiêu độc và kỹ thuật nhận diện sớm triệu chứng lâm sàng để ngăn ngừa nguy cơ xâm nhiễm mầm bệnh, bảo vệ đàn lợn và hạn chế thiệt hại kinh tế.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên khối ngành Thú y - Chăn nuôi: Tài liệu cung cấp nguồn dẫn chứng thực nghiệm chuẩn xác về kỹ thuật Real-time PCR chẩn đoán gen VP72, quy trình nhuộm mô bệnh học vi thể và các tham số thống kê sinh học phục vụ công tác giảng dạy, nghiên cứu chuyên sâu về bệnh truyền nhiễm nhiệt đới.
• Cán bộ khuyến nông và kỹ thuật viên cơ sở: Sử dụng làm cẩm nang hướng dẫn trực tiếp cho nông dân tại các vùng sâu, vùng xa trong việc thay đổi tập quán nuôi thả rông, từ bỏ việc sử dụng thức ăn thừa và áp dụng đúng kỹ thuật tiêu hủy an toàn sinh học khi có dịch bệnh xuất hiện.

Câu hỏi thường gặp

Bệnh dịch tả lợn châu Phi có khả năng lây truyền sang người hoặc các loài gia súc khác không?

Virus dịch tả lợn châu Phi có tính đặc hiệu vật chủ rất cao, trong điều kiện tự nhiên chỉ gây bệnh trên loài lợn nhà và lợn rừng. Mầm bệnh không lây truyền sang người và các loại động vật nuôi khác như trâu, bò, gia cầm, do đó không gây nguy cơ trực tiếp về bệnh truyền lây từ động vật sang người.

Phương pháp xét nghiệm nào cho kết quả chẩn đoán chính xác nhất hiện nay?

Kỹ thuật Real-time PCR khuếch đại vùng gen VP72 theo tiêu chuẩn TCVN 8400-41:2019 là phương pháp chẩn đoán có độ nhạy và độ đặc hiệu cao nhất. Phương pháp này cho phép phát hiện sớm DNA của virus ngay trong giai đoạn ủ bệnh trước khi lợn xuất hiện triệu chứng lâm sàng rõ rệt với thời gian trả kết quả chỉ trong vài giờ.

Tại sao phương thức chăn nuôi nhỏ lẻ tận dụng thức ăn thừa lại có tỷ lệ nhiễm bệnh cao vượt trội?

Thức ăn thừa thu gom từ các nhà hàng, bếp ăn tập thể thường chứa sản phẩm thịt lợn nhiễm virus chưa được nấu chín kỹ. Kết hợp với việc chuồng hở không có lưới chắn côn trùng, các vật chủ trung gian như ruồi, muỗi, chuột và phương tiện vận chuyển dễ dàng mang mầm bệnh xâm nhập trực tiếp vào chuồng nuôi.

Virus dịch tả lợn châu Phi có sức đề kháng với các điều kiện môi trường bên ngoài như thế nào?

Virus có sức đề kháng rất cao với các yếu tố lý hóa. Mầm bệnh tồn tại được 122 ngày trong phân ẩm, 45 ngày trong nước tiểu và hàng năm trong thịt đông lạnh. Tuy nhiên, virus dễ dàng bị vô hoạt ở nhiệt độ 56°C trong 70 phút, 60°C trong 20 phút hoặc khi tiếp xúc với các chất sát trùng như dung dịch NaOH 0,8% và hóa chất chứa Iodine trong 30 phút.

Điều kiện tiên quyết để các hộ chăn nuôi được phép tái đàn sau dịch là gì?

Cơ sở chỉ được phép tái đàn khi địa phương đã công bố hết dịch qua 30 ngày không phát sinh ca bệnh mới. Chuồng nuôi phải được vệ sinh cơ giới, để trống chuồng tối thiểu 30 ngày, phun tiêu độc khử trùng liên tục nhiều lần và phải nuôi thử nghiệm một số lượng nhỏ lợn chỉ thị để xét nghiệm âm tính trước khi nuôi quy mô lớn.

Kết luận

• Nghiên cứu đã xác định toàn diện đặc điểm dịch tễ học của bệnh dịch tả lợn châu Phi tại Quảng Ninh trong năm 2019 với tỷ lệ mẫu bệnh phẩm dương tính đạt 73,77% và gây thiệt hại tiêu hủy 141.915 con lợn tại 162 xã, phường.
• Công trình chứng minh rõ rệt mối tương quan giữa phương thức chăn nuôi chuồng hở truyền thống với nguy cơ nhiễm bệnh chiếm tới 56,62% tổng số ca mắc, đồng thời ghi nhận tính chất bùng phát theo mùa vụ đạt đỉnh vào mùa hè và mùa xuân.
• Làm sáng tỏ các biến đổi giải phẫu bệnh lý đặc trưng thông qua hình ảnh đại thể và vi thể ở lách, thận, hạch lympho, hỗ trợ hiệu quả cho công tác chẩn đoán phân biệt tại thực địa.
• Hệ thống hóa giải pháp an toàn sinh học đồng bộ, tạo tiền đề vững chắc giúp tỉnh Quảng Ninh khống chế dịch bệnh và tái đàn thành công đạt 265.200 con vào nửa đầu năm 2020.
• Kế hoạch tiếp theo đòi hỏi các cấp quản lý và người chăn nuôi tiếp tục duy trì nghiêm ngặt các biện pháp phòng chống dịch theo Kế hoạch Quốc gia giai đoạn 2020 - 2025 nhằm bảo vệ nền chăn nuôi bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Những nghiên cứu về bệnh dịch tả lợn châu Phi 1. Trên thế giới Bệnh dịch tả lợn châu Phi (African swine fever - ASF) được Montgomery báo cáo lần đầu ở Kenya năm 1921 và nhanh chóng lan sang các quốc gia châu Phi. Sau đó, ASF vượt ra khỏi biên giới châu Phi, có mặt lần đầu ở Trung Âu vào năm 1957 và tái xuất hiện ở Georgia vào năm 2007 (Gogin và cs., 2013; Halasa và cs.

Năm 2007, dịch tả lợn châu Phi (DTLCP) vào Georgia qua cảng và lan sang các nước láng giềng như Armenia và Azerbaijan. Cuối năm đó, dịch xâm nhập Nga qua những con lợn rừng mắc bệnh ở biên giới với Georgia. Ban đầu, dịch chỉ ảnh hưởng đến quần thể lợn rừng phía nam nước này, sau đó lây sang lợn nuôi. Tính từ năm 2007 đến ngày 25/02/2019, Nga trải qua hai đợt bùng phát dịch tả lợn châu Phi tổng cộng đã có trên 1.000 ổ dịch xuất hiện tại 46 vùng của nước này, làm tổng cộng hơn 800.

Theo số liệu của FAO, từ năm 2007 đến giữa năm 2012, bệnh DTLCP đã gây ra tổn thất trực tiếp và gián tiếp tại nước này khoảng 30 tỷ Rúp (tương đương 1 tỷ USD) (Anonymous, 2012). Bản đồ tình hình bệnh dịch tả lợn châu Phi trên thế giới 2019 Nguồn: OIE (2019) LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Bản đồ bùng phát dịch tả lợn châu Phi giai đoạn 2005-2010 Nguồn: FAO (2010) 17 ổ dịch công bố OIE 2005-2010 5 Ổ dịch chưa đủ thông tin 2010 Tháng 7/2012, Tổ chức Thú y Thế giới (OIE) nhận báo cáo của Ukraine về lần đầu tiên dịch xuất hiện trên lợn nuôi. Tháng 6/2013, Belarus bị ảnh hưởng.

Từ năm 2014 đến 2015, dịch tả lợn châu Phi tiếp tục xuất hiện ở các nước châu Âu nhưng chủ yếu ảnh hưởng tới lợn rừng. Năm 2017, dịch lan sang hai nước mới là Czech và Romania. Theo thống kê của OIE, tính từ năm 2017 đến ngày 18/2/2019, đã có 20 quốc gia báo cáo bệnh dịch tả lợn châu Phi, trong đó nước chịu ảnh hưởng nặng nề nhất là Trung Quốc - nhà sản xuất thịt lợn lớn nhất thế giới. Tại Trung Quốc: Tháng 8/2018, Trung Quốc phát hiện ổ dịch đầu tiên tại tỉnh Hắc Long Giang.

Theo thông tin từ OIE và Tổ chức Nông lương Liên hợp quốc (FAO), từ ngày 03/8/2018 đến ngày 03/3/2019, Trung Quốc thông báo tổng cộng có 110 ổ dịch xuất hiện tại 28 tỉnh. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Bản đồ phân bố dịch tả lợn châu Phi ở Trung Quốc Nguồn: OIE (2018) Tại Đài Loan (Trung Quốc): Ngày 17/01/2019, đã phát hiện 01 con lợn rừng trên đảo Mẫu Đơn Giang (đảo không có người ở, đảo hoang) và đã được xét nghiệm cho kết quả dương tính với bệnh DTLCP. Kết quả giải trình tự gen của vi rút này tương đồng 100% với vi rút DTLCP tại Trung Quốc.

Tại Mông Cổ: Ổ dịch đầu tiên được báo cáo vào ngày 15/01/2019. Tính đến ngày 26/02/2019, tổng cộng đã có 10 ổ dịch xuất hiện tại 6 tỉnh. Bản đồ thể hiện phân bố của bệnh dịch tả lợn châu Phi (cập nhật vào ngày 18/8/2018) Nguồn: OIE và FAO (2018) LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Tại Việt Nam Theo báo cáo về tình hình và công tác phòng, chống bệnh dịch tả châu Phi phục vụ Hội nghị trực tuyến triển khai các giải pháp cấp bách khống chế bệnh dịch tả lợn châu Phi, ngày 04/3/2019 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, từ ngày 01/2 - 03/3/2019, bệnh DTLCP xảy ra tại 202 hộ, 64 thôn, 33 xã, 14 huyện của 7 tỉnh, thành phố (Hưng Yên, Thái Bình, Hải Phòng, Thanh Hóa, Hà Nội, Hà Nam và Hải Dương); tổng số lợn bị mắc bệnh và tiêu hủy là 4.231 con, với tổng trọng lượng tiêu hủy hơn 297 tấn.

Cụ thể tình hình dịch bệnh tại các địa phương như sau: Tại tỉnh Hưng Yên: Từ ngày 01/02 - 03/3/2019, bệnh DTLCP xảy ra tại 57 hộ, 12 thôn, 8 xã, 5 huyện.323 con lợn dương tính với bệnh đã được xử lý tiêu hủy bằng phương pháp chôn. Tại tỉnh Thái Bình: Từ ngày 13/02 - 03/3/2019, bệnh DTLCP xảy ra tại 101 hộ, 33 thôn của 15 xã, 3 huyện.118 con lợn dương tính với bệnh đã được xử lý tiêu hủy bằng phương pháp chôn. Tại thành phố Hải Phòng: Từ ngày 18/02 - 03/3/2019, bệnh DTLCP xảy ra tại 38 hộ, 15 thôn, 6 xã, 2 huyện. Toàn bộ 424 con lợn dương tính với bệnh đã được xử lý tiêu hủy bằng phương pháp chôn.

Tại tỉnh Thanh Hóa: Từ ngày 22/02 - 03/3/2019, bệnh DTLCP xảy ra ở 01 hộ chăn nuôi tại xã Định Long, huyện Yên Định. Toàn bộ 226 con lợn dương tính với bệnh đã được xử lý tiêu hủy bằng phương pháp chôn. Tại thành phố Hà Nội: Từ ngày 22/02 - 02/3/2019, bệnh DTLCP đã được phát hiện tại 01 hộ chăn nuôi lợn rừng tại khu Đầm Lấm, phường Ngọc Thụy, Long Biên. Toàn bộ 25 con lợn rừng nuôi dương tính với bệnh đã được xử lý tiêu hủy bằng phương pháp chôn.

Tại tỉnh Hà Nam: Từ ngày 27/02 - 02/3/2019, bệnh DTLCP đã được phát hiện tại 01 hộ chăn nuôi lợn rừng tại xã Văn Xã, huyện Kim Bảng. Toàn bộ 15 con lợn dương tính với bệnh đã được xử lý tiêu hủy bằng phương pháp chôn. Tại tỉnh Hải Dương: Từ ngày 01/3 - 02/3/2019, bệnh DTLCP đã được phát hiện tại 03 hộ chăn nuôi lợn tại xã Hiến Thành, huyện Kim Môn. Toàn bộ 107 con lợn dương tính với bệnh đã được xử lý tiêu hủy bằng phương pháp chôn.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Bản đồ thể hiện sự phân bố dịch tả lợn châu Phi tại Việt Nam (cập nhật đến ngày 14/3/2019) Nguồn: Cục Thú y (2019) Từ ngày 01/02 - 27/3/2019, đã có 476 xã của 91 huyện, thuộc 23 tỉnh, thành phố (Hưng Yên, Thái Bình, Hải Phòng, Thanh Hóa, Hà Nội, Hải Dương, Hà Nam, Hòa Bình, Điện Biên, Thái Nguyên, Quảng Ninh, Ninh Bình, Nam Định, Lạng Sơn, Bắc Kạn, Sơn La, Nghệ An, Bắc Ninh, Thừa Thiên Huế, Lai Châu, Bắc Giang, Quảng Trị, Vĩnh Phúc) xuất hiện dịch tả lợn châu Phi, làm 73.000 con lợn bị nhiễm bệnh và phải tiêu hủy (Theo báo cáo nhanh tình hình bệnh dịch tả lợn châu Phi trên đàn lợn của Sở Nông nghệp và Phát triển nông thôn tỉnh Quảng Ninh). Bản đồ 17 tỉnh xuất hiện dịch tả lợn châu Phi tại Việt Nam và mức độ thiệt hại của ngành chăn nuôi. Nguồn: Cục Thú y (2019) LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 Theo báo cáo cập nhật hàng ngày của Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Quảng Ninh, tính đến 16h ngày 2/6/2019, bệnh DTLCP đang xảy ra tại 3.464 xã, 335 huyện của 52 tỉnh, thành phố (gồm: Hà Nội, Hà Nam, Điện Biên, Ninh Bình, Nam Định, Sơn La, Lai Châu, Hòa Bình, Vĩnh Phúc, Yên Bái, Phú Thọ, Lào Cai, Hưng Yên, Thái Bình, Hải Phòng, Hải Dương, Thái Nguyên, Quảng Ninh, Lạng Sơn, Bắc Ninh, Bắc Giang, Cao Bằng, Bắc Kạn, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Khánh Hòa, Quảng Nam, Đắk Nông, Đồng Nai, Bình Phước, Hậu Giang, Hà Giang, Vĩnh Long, Bình Dương, An Giang, Đồng Tháp, Tuyên Quang, Gia Lai, Kiên Giang, Cần Thơ, Sóc Trăng, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Đắk Lắk, Cà Mau, Bạc Liêu, Tiền Giang, Bình Định và Kon Tum), tổng số lợn bị bệnh buộc phải tiêu hủy là 2.

Ngoài ra, đã có 111 xã thuộc 60 huyện của 24 tỉnh, thành phố đã qua 30 ngày không phát sinh thêm lợn mắc bệnh. Tuy nhiên, cũng có 43 xã thuộc 14 tỉnh có dịch bệnh đã qua 30 ngày nhưng sau đó lại phát sinh lợn bệnh. Chú thích: 1. BG-Bắc Giang; 16.

QT-Quảng Trị; 2. BK-Bắc Kạn; 17. BN-Bắc Ninh; 18. TB-Thái Bình; 4.

TN-Thái Nguyên; 6. VP-Vĩnh Phúc; 7. HD-Hải Dương; 22. HN-Hà Nam; 23.

PT-Phú Thọ; 9. HP-Hải Phòng; 24. Hưng Yên; Nam; 11. LC-Lai Châu; 25.

KH-Khánh Hòa; 12. NA-Nghệ An; 27.BP-Bình Phước; 14.NB-Ninh Bình; 28.HG-Hậu Giang; 15. QN-Quảng Ninh; 29. CB-Cao Bằng Hình 1.

Bản đồ thể hiện sự phân bố dịch tả lợn châu Phi tại Việt Nam (cập nhật ngày 25/5/2019) Nguồn: Viện Thú y (2019) LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 9 Theo Cục Thú y từ đầu tháng 2/2019 đến ngày 11/2/2020, bệnh DTLCP đã xảy ra tại 8.548 xã thuộc 667 huyện của 63 tỉnh, thành phố với tổng số lợn tiêu hủy là 5.697 con; với tổng trọng lượng là 342. Trong đó, tháng 12/2019 đã buộc tiêu hủy 38.172 con, giảm 97% so với tháng 5/2019 (tháng cao điểm buộc phải tiêu hủy hơn 1,27 triệu con lợn); tháng 1/2020 buộc tiêu hủy 12.037 con (giảm 99% so với tháng 5/2019); tháng 2/2020 (đến ngày 11/2/2020) buộc phải tiêu hủy 6. Theo công văn số 5319/BNN-TY ngày 11/8/2020 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về việc tổ chức triển khai Kế hoạch quốc gia phòng, chống bệnh dịch tả lợn châu Phi, giai đoạn 2020-2025, từ đầu năm 2020 đến ngày 11/8/2020, bệnh dịch tả lợn châu Phi đã xảy ra tại 944 xã của 44 tỉnh, thành phố, buộc phải tiêu hủy trên 40. Cả nước còn 183 xã của 18 tỉnh, thành phố có dịch chưa qua 21 ngày.

Nguy cơ bệnh DTLCP tái phát và lây lan diện rộng trong thời gian tới là rất cao, do đặc điểm của vi rút DTLCP rất nguy hiểm đối với lợn, có khả năng tồn tại lâu ngoài môi trường, đường lây truyền rất phức tạp; hiện chưa có thuốc, vắc xin phòng bệnh, trong khi tổng đàn lợn có thể tăng cao trong thời gian tới; việc buôn bán, vận chuyển lợn, sản phẩm lợn gia tăng; thời tiết thay đổi gây bất lợi cho đàn lợn, tạo điều kiện thuận lợi cho dịch bệnh phát triển. Do bệnh chưa có vắc xin phòng bệnh nên tỷ lệ chết 100%, vì vậy cần phải có công tác phòng chống bệnh tốt. Những thông tin về dịch tễ bệnh vẫn thường xuyên được các cơ quan có chức năng báo cáo, điều này càng khẳng định thêm về tình hình diễn biến của bệnh DTLCP ở nước ta vẫn còn rất phức tạp và đang là vấn đề cần quan tâm, nó gây thiệt hại đáng kể cho chăn nuôi lợn trên diện rộng. Dịch tễ học bệnh dịch tả lợn châu Phi 1.

Căn bệnh Bệnh dịch tả lợn châu Phi do vi rút ASF, thành viên duy nhất của họ Asfarvidae gây ra (Dixon và cs., 2013), ASF có khả năng gây chết lợn bị nhiễm với tỷ lệ lên tới 100% với các đặc trưng là sốt cao, xuất huyết đa cơ quan (FAO, 2017). Theo Báo cáo Hội thảo khoa học về bệnh dịch tả lợn châu Phi của Hội thú y Việt Nam năm 2019: LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.