Chương 1 MOT SO VAN DE LÝ LUẬN VE BẢO HIỂM HƯU TRÍ VA SỰ DIEU CHỈNH CUA PHÁP LUẬT 111. Một sé vấn đề ly luận về bảo hiểm hưu trí 1. Khái niệm bão hiém lun tri Con người sinh ra vin đã có các niu về cuộc sông như (šn, ở, mc.) và gia đỉnh là nơi cung cấp chính các nhu céu đó. Cùng với quá tình trường thành của bản thân, các nhu câu thiết yêu dim bao cuộc sống ngày cảng lớn hơn đòi héi con người phải lao đông để tạo ra của cải vật chất nuôi sống mình, giúp đỡ gia đính và gop phân phát triển xã hội.
Khi giả yếu, hết tuổi lao động (không còn tham gia quan hệ lao đông nữa), thu nhập bi giảm sút nhưng những nhu odu thiết yêu cẩn thiết cho con người không vi thé mắt đi, trái lại, có thé còn tăng lên, thậm chi xuất hiện thêm nhu cầu mới như chi phí khám. chữa bệnh, chi phi phục vụ và lương hưu chính 1a thu nhập chính cia ho trong hic này, Để được hưởng lương khi về hưu chính la mục đích, động lực cơ ban để NLĐ tham gia quan hệ BHXH, chính vi vậy ma trong lịch sử phát triển của. BHXH, BHHT là một trong những chế độ được thực hiện sớm nhất. Trước những rũi ro của cuộc sống (giả yếu, ôm dau, tai nan lao đông) đã buộc NLD tìm cách khắc phục bằng những hành động tương thân, tương ái (ap các quỹ tương tế, các hội công đoàn.) đồng thời ho đôi hỏi giới chủ và Nha nước phải có trợ giúp đảm bao cuộc sing cho họ khi gặp những rủi ro đó.
Năm 1850, một so bang của nước Đức lân dau tiên thành lập quỹ hỗ trợ nỗi đau. Năm 1883, họ tiếp tục ban hành Luật BHYT và bao hiểm tai nạn. lao đông sau dé là dao luật vé hưu trí với sự đóng góp của cả ba bên (NLD, chủ sử dụng lao động, nhà nước) nhằm bao vé NLD trong các trường hop rũ: ro. Kinh nghiệm về BHXH của Đức sau đó được lan dẫn sang nhiễu nước khác trên thể giới Tháng 6 năm 1952, ILO đã thông qua Công ước số 102 về Quy phạm tôi thiểu vé an toàn xã hội, trong đó đưa ra hệ thống các chế đồ BHXH bao gém 09 chế đô: Chăm sóc y tê, trợ cắp ốm đau, trợ cấp thất nghiệp, trợ cấp tuổi giả (hưu bồng), trợ cắp TNLĐ, BNN, trợ cấp gia đình, trợ cấp sinh dé, trợ cấp tan tật, trợ cấp tién tuất và khuyến nghị các nước thành viên ít nhất phải thực hiện được 3 chế đô, trong đó ít nhất phải có một trong 5 chế độ.
trợ cấp thất nghiệp, trợ cấp tuổi giả, trợ cấp TNLD-BNN, trợ cấp tan tật va trợ cấp tiên tuất. Điều này chứng tố, BHHT luôn được ILO, Chính ph các nước cũng như NLP hết sức quan tâm. Nhà nước Việt Nam dân chủ công hòa ngay khi dành được chính quyền cũng đã quan tâm đến các chế đô BHXH, trong do có chế độ hưu trí thể hiện trong nhiều văn ban khác nhau. Tuy nhiên chỉnh sich BHXH nói chung và chế độ hưu trí nói riêng thực sự có những thay đổi căn ban khi Quốc hội thông qua Bộ luật Lao động (có hiệu lực từ 01/01/1995).
Trên cơ sỡ quy định của Bộ luật Lao đồng, Chính phủ đã ban hành Điễu lê BHXH kém theo Nghỉ định số 12/CP ngày 26/01/1995 và Nghỉ định số 45/CP ngày 15/7/1995, đồng. thời có diu chỉnh các quy định về chế độ chính sách BHXH trong đó có chế độ hưu trí cho phù hợp. Ngày 29/6/2006, Quốc hội thông qua Luât BHXH tao cơ sé pháp lý dé nâng cao hiêu quả thực thi chế độ, chính sách BHXH, ba sung các quy định mới phù hợp với quá trinh chuyển đỗi cia nên kinh tế theo cơ ch thi trường định hướng xã hội chủ nghĩa, bão đảm ASXH va hội nhập quốc tế. Tiếp đến, tại kỳ hop thứ 8, ngày 20/11/2014, Quốc hội khóa XII thông qua Luật BHXH 2014.
Việc sửa đổi Luật BHXH đã cơ bản đáp ứng mục tiêu đổi mới căn ban, toàn diện pháp luật về BHXH nhằm đáp ứng yêu câu phát triển hệ thông ASXH phù hợp nên kinh tế thi trường định hướng xã hội chủ ngiấa, hội nhập quốc tế trong tinh hình mới, khắc phục những han ché trong chính sách, pháp luật BHXH hiên hành va tháo gổ những khó khăn, bắt cập trong tổ chức thực hiện, tiên tới BHXH cho moi NLD. Vì vậy, Luật 10 BHXH 2014 co thêm nhiều quy định mới, đặc biệt 14 chế độ hưu trí như về điểu kiên nghĩ hưu, công thức tính lương hưu, mức bình quân tiễn lương, tháng đóng BHXH để tính lương hưu, trợ cấp một lẫn, điều chỉnh lương hưu, trợ cấp một lần khi nghỉ hưu. "Như vậy có thể thấy BHHT là bô phận quan trong của hệ thing ASXH, Ja công cụ quan trong dé Nha nước phòng ngừa, hạn chế, khắc phục rủi ro cho mọi thành viên trong xã hội, đặc biệt trong điều kiện nên kinh tế thị trường BHHT là chế độ BHXH áp dung cho NLD khi ho đã hết tuổi lao động hoặc không còn tham gia quan hệ lao động nữa. Vé bản chất, đây là khoản trợ cấp nhằm đảm bảo thu nhập va đời song cho người vẻ hưu, thay thé cho khoăn.
tiên lương trước đây mà ho có được khi còn đang tham gia quan hệ lao động Từ sự phân tích & trên có thé đưa ra định ngiấa về BHHT như sau. BHAT là chỗ độ BHXH đảm bảo tìm nhập cho người tham gia BHXH khi he tuổi lao động hoặc không còn tham gia quan hệ lao động nita Còn chế độ BHHT là tổng hop các quy phạm pháp luật quy am về các điều lện và mức Tưởng cho những người than gia BHXH, khi đã hét tiỗi lao động hoặc không cồn tham gia quan lộ lao động Trong các chế đô BHXH, BHHT luôn được coi là "trụ cốt" của BHXH. BHHT có một số đặc trưng cơ bản sau: Thứ nht, BHHT là chế độ BHXH mang tinh đài en Ở các chế độ khác của BHXH (như ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghệ nghiệp, tử tuất), người tham gia bảo hiểm co thể hưởng bảo. hiểm khi tham gia bảo hiểm 6 một thời gian nhất định và thường là khi họ đang tham gia quan hệ lao động Đối với BHHT, người tham gia bảo hiểm.
lại thường chỉ hưởng bảo hiểm khi họ hết tuổi lao động hoặc không còn. tham gia quan hé lao déng. Bởi vay quá trình đóng bao hiểm thường kéo dai từ khi thiết lập quan hé lao đông cho đến khi kết thúc quá trình làm viée, người lao động hết tuổi lao động. Hon nữa, việc thụ hưởng BHHT về co bản.
lì cũng mang tinh chất dai han từ khí người lao đồng nghĩ hưu đến khi ho mắt đi (tr trường hợp hưỡng BHHT một lần). BHHT thường phụ thuộc vào thời gian đóng BHXH dai hay ngẫn và tuổi tho của người lao động, Chính vì vay, chế đô BHHT được xem lả chế đô mang tính dai hạn nằm ngoài quá trình lao động. Thứ hai, adi tượng tham gia hưởng chỗ độ ium trí rat rộng, được áp dung cho hẳu hốt những người trong độ tdi lao động nhằm thực hiện muc tiêu cũa ASEH. Con người ai cũng đến lúc vé giả.
Khi đó ho cần được nghĩ ngơi và cũng cần có thu nhập để đảm bao cuộc sống. BHHT thực chất là chế độ hướng tới mục dich nay. BHHT là chế độ trợ cấp dành cho những người hết tuổi lao đông khi họ không tham gia quan hệ lao động nữa. Chỉnh vi vậy ma hau hết người lao động dù làm việc ở khu vực chính thức hay phí chức thức đều muôn tham gia.
Vì vay, đối tượng tham gia BHXH thường rat rộng. Điều này phù hợp với mục tiêu của ASXH, dim bao độ bao phi đến mọi người dân. trong zã hội Thứ ba, BHHT là chỗ độ bảo im chủ yến áp dung cho các đối tương cđ8itắt mỗi lao động hoặc không còn tham gta vào quan hệ lao động nữa Khác với các chế BHXH bắt buộc khác như chế dé ốm dau, thai sản, tai nạn lao động thường được áp dụng đổi với người lao động trong đô tuổi lao đông và trong qua trình lao động, BHHT thường được ap dụng đối với người lao đông khi ho không tham gia quan hệ lao đông nữa. Biéu này cũng phù hợp với mục đích của BHHT bởi đây là chế độ hưởng đến việc đảm bao thu nhập cho người lao động khi họ không còn khả năng lao động 1.
Ý nghu của bảo hiém lumi trí Bảo hiểm hưu trí giữ vai tro rất quan trong, 1a hạt nhân của hệ thống, BHXH, là động lực để NLD yên tâm lam việc để tích lũy khi tré, hưỡng thụ khi về giả (Khi ho bị suy giảm khả năng lao động, khi hết tuổi lao động, không còn tao ra thu nhép để dam bảo cuộc sống), là mục tiêu dim bảo ASXH của hau hết các quốc gia. Nếu như các chế độ BHXH khác chỉ ap đụng cho một số đối tượng lao đông nhất định như chế độ TNLĐ-BNN chỉ đáp dụng cho những người bi TNLĐ-BNN, chế độ thai sin chủ yếu áp dung đổi với lao động nữ khí sinh con thì chế độ hưu trí lai được áp dung cho hau hết những đối tượng tham gia BHXH. Vi vậy, những thay đổi trong chế độ hưu trí luôn ảnh hưởng đến tất cả những người tham gia. Hơn nữa, phân lớn.
chi phí đồng gop vào BHXH đều dành cho việc chi trả chế độ hưu tri, Chính vi chiếm ví trí quan trong nên chế độ BHHT góp phan cùng với các chế đô BHXH tạo nên ý nghĩa của BHXH nói chung trên các phương diện kinh tế, chính tri, xã hội va pháp lý. Ngodi ra chế độ hưu trí còn có vai trỏ cụ thể như sau - Đối với người lao động. Khi tham gia BHXH, người lao đông phải đóng một khoản tiễn trích từ lương vào quỹ BHXH. Khi người lao động hết tuổi lao động hoặc không tham gia quan hé lao đồng, quỹ BHXH sẽ chi trả cho người lao động dé bù đắp một phân thu nhập hỗ trợ cho người lao động bi mắt thu nhập để đảm bao ẩn định thu nhập, ôn định đời sống BHHT đã dam bão được việc thực hiện quyền và lợi ích chính đáng của ho sau khi đã hoàn thành được nghĩa vụ lao đông đối với xã hội.
Tiên lương hưu ma ho nhận được 1a kết qua tích lũy trong suốt quá trình lâm việc thông qua việc đóng góp vảo quỹ BHXH Trong quả trình lao đông, khi NLD có sự dim bảo vẻ phân thu nhập khi nghĩ hưu sẽ tao nên tâm lí yên tâm để cổng hiển sức lao động, tinh thân. thoải mái để làm việc với năng suất lao động cao.