Đ¾I HâC QUàC GIA HÀ NàI TR¯àNG Đ¾I HâC Y D¯þC HOÀNG THà THU HÀ NGHIÊN CĀU BÀO CH¾ Hä NANO LIPID RÂN CHĀA BERBERIN CLORID KHÓA LUÀN TàT NGHIäP Đ¾I HâC NGÀNH D¯þC HâC Hà Nội - 2023 Đ¾I HâC QUàC GIA HÀ NàI TR¯àNG Đ¾I HâC Y D¯þC NG¯àI THĂC HIàN: HOÀNG THà THU HÀ NGHIÊN CĀU BÀO CH¾ Hä NANO LIPID RÂN CÓ CHĀA BERBERIN CLORID KHÓA LUÀN TàT NGHIäP Đ¾I HâC NGÀNH D¯þC HâC Khóa: QH.Y Ng°ái h°ßng d¿n 1: TS. NGUYâN HâNG VÂN Ng°ái h°ßng d¿n 2: THS. NGUYâN XUÂN TÙNG Hà Nội - 2023 LàI CÀM ¡N ĐÁu tiên, em xin gÿi lái cÁm ¢n chân thành đÁn toàn thá các thÁy cô, anh chá làm viác và công tác t¿i tr°áng Đ¿i hãc Y D°āc, Đ¿i hãc Quác Gia Hà Nái đã d¿y dß, truyßn đ¿t nhāng kiÁn thāc, kinh nghiám quý báu cho em trong suát quá trình 5 năm hãc tÁp t¿i tr°áng. Em cũng xin gÿi lái cÁm ¢n đÁn các thÁy cô trong bá môn Bào chÁ và Công nghá d°āc phẩm đã giúp đÿ, t¿o đißu kián thuÁn lāi đá em đ°āc thăc hián đß tài nghiên cāu này.
Em xin bày tß să kính trãng và lòng biÁt ¢n sâu sÃc đÁn TS. Nguyãn Hãng Vân (Tr°áng Đ¿i hãc Khoa hãc và Công nghá Hà Nái), cô là ng°ái trăc tiÁp giao đß tài, luôn nhiát tình chß bÁo, h°ßng d¿n và giúp đÿ em r¿t nhißu trong suát quá trình thăc hián khóa luÁn. Đãng thái em xin gÿi lái cÁm ¢n chân thành tßi ThS Nguyãn Xuân Tùng (Tr°áng Đ¿i hãc Y D°āc, Đ¿i hãc Quác gia Hà Nái) đã nhiát tình h°ßng d¿n, hß trā em r¿t nhißu. Qua đây, em cũng xin gÿi lái cÁm ¢n đÁn gia đình, ng°ái thân, b¿n bè đã quan tâm, ÿng há và hß trā em trong quá trình thăc hián khóa luÁn.
Mặc dù đã hÁt sāc cá gÃng, nh°ng kiÁn thāc và kinh nghiám cÿa em còn h¿n chÁ nên không thá tránh đ°āc nhāng thiÁu sót. Kính mong nhÁn đ°āc nhāng lái nhÁn xét, góp ý cÿa các thÁy cô đá Khóa luÁn tát nghiáp cÿa em đ°āc hoàn thián h¢n. Hà Nái, ngày 24 tháng 05 năm 2023 Sinh viên Hoàng Thá Thu Hà DANH MĀC CÁC KÝ HIäU VÀ CHĀ VI¾T TÂT Chā vi¿t tÃt/Ký hiåu Ý nghĩa BBR Berberin clorid BW Bee wax (sáp ong) CDH Ch¿t dián ho¿t DĐVN D°āc đián Viát Nam EE (Entrapment Efficiency) Hiáu su¿t nano hóa GMS Glyceryl monostearat HLB (hydrophilic-lipophilic Há sá cân bằng dÁu n°ßc balance) HPLC (high performance liquid SÃc ký lßng hiáu năng cao chromatography) HPH (high pressure Đãng nh¿t hóa áp su¿t cao homogenization) HSH (high shear Đãng nh¿t hóa phân cÃt cao homogenization) KTTP Kích th°ßc tiáu phân LC (loading capacity) KhÁ năng tÁi ho¿t ch¿t NaLS Natri lauryl sulfat NSX Nhà sÁn xu¿t PDI Chß sá phân bá kích th°ßc tiáu phân P407 Poloxamer 407 P188 Poloxamer 188 SA Stearic acid SLN (Solid lipid nanoparticles) H¿t tiáu phân nano lipid rÃn H¿t tiáu phân nano lipid rÃn chāa berberin SLN berberin clorid TKHH Tinh khiÁt hóa hãc TT Thuác thÿ w/v Khái l°āng/thá tích w/w Khái l°āng/ khái l°āng DANH MĀC CÁC HÌNH VẼ, Đâ THà Tên Nội dung Trang Hình 1.1 Công thāc hóa hãc cÿa berberin clorid 3 Hình 1.2 C¿u t¿o h¿t nano lipid rÃn 10 Hình 1.3 C¿u trúc ma trÁn lipid rÃn 12 Hình 1.4 Ph°¢ng pháp đãng nh¿t hóa phân cÃt cao bào chÁ SLN 17 Hình 2.1 S¢ đã quy trình bào chÁ há nano lipid rÃn berberin bằng 20 ph°¢ng pháp phân cÃt cao Hình 3.1 Ành h°ãng cÿa thái gian phân cÃt tßi KTTP, PDI và thÁ 27 zeta cÿa há SLN berberin Hình 3.2 Ành h°ãng cÿa tác đá phân cÃt tßi há SLN berberin 29 Hình 3.3 Đá hòa tan cÿa berberin trong các lo¿i lipid và ch¿t dián 30 ho¿t Hình 3.4 Ành h°ãng cÿa lo¿i lipid nßn tßi KTTP, PDI và thÁ zeta 32 cÿa há SLN berberin Hình 3.5 Ành h°ãng cÿa tß lá lipid nßn tßi KTTP, PDI và thÁ zeta 34 cÿa há SLN berberin Hình 3.6 Ành h°ãng cÿa lo¿i ch¿t dián ho¿t tßi KTTP, PDI cÿa há 35 SLN berberin Hình 3.7 S¢ đã bào chÁ tái °u cho SLN berberin bằng ph°¢ng 36 pháp phân cÃt cao Hình 3.8 Há phân tán SLN berberin tái °u 37 Hình 3.9 Đã thá biáu dißn mái t°¢ng quan giāa nãng đá berberin 38 và dián tích pic đo đ°āc t¿i b°ßc sóng 345nm Hình 3.10 PhÁn trăm berberin giÁi phóng qua túi thẩm tích 39 Hình 3.11 Hiáu su¿t nano hóa và khÁ năng tÁi n¿p berberin trong há 40 SLN DANH MĀC CÁC BÀNG BIàU Tên Nội dung Trang BÁng 2.1 Nguyên liáu, hóa ch¿t dùng trong thí nghiám 18 BÁng 3.1 Ành h°ãng cÿa thái gian phân cÃt tßi KTTP, PDI 26 và thÁ Zeta cÿa há SLN berberin BÁng 3.2 Ành h°ãng cÿa tác đá phân cÃt tßi há SLN 28 berberin BÁng 3.3 Ành h°ãng cÿa lo¿i lipid nßn tßi KTTP, PDI và 31 thÁ zeta cÿa há SLN berberin BÁng 3.4 Ành h°ãng cÿa tß lá lipid nßn tßi KTTP, PDI và 33 thÁ zeta cÿa há SLN berberin BÁng 3.5 Ành h°ãng cÿa lo¿i ch¿t dián ho¿t tßi KTTP, PDI 35 và thÁ zeta cÿa há SLN berberin BÁng 3.6 KTTP, PDI và thÁ zeta cÿa há SLN berberin 37 BÁng 3.7 Dián tích pic cÿa các nãng đá berberin đ°āc khÁo 37 sát BÁng 3.8 PhÁn trăm berberin giÁi phóng qua túi thẩm tích 39 BÁng 3.9 Hiáu su¿t nano hóa và khÁ năng tÁi n¿p berberin 40 trong há SLN MĀC LĀC LàI CÀM ¡N DANH MĂC CÁC KÝ HIàU, CÁC CHĀ VIÀT TÂT DANH MĂC CÁC HÌNH V¾, Đâ THà DANH MĂC CÁC BÀNG BIàU Mâ ĐÀU. 1 Ch°¢ng 1 - TäNG QUAN .1 Tång quan vß berberin clorid .1 Công thāc hóa hãc và tính ch¿t hóa lý .4 Mát sá nghiên cāu vß nano berberin .2 Gißi thiáu vß công nghá nano .3 Khái quát vß h¿t nano lipid rÃn .1 Gißi thiáu chung.2 ¯u nh°āc điám cÿa h¿t nano lipid rÃn.3 Các ph°¢ng pháp bào chÁ h¿t nano lipid rÃn (SLN) .4 Kỹ thuÁt đãng nh¿t hóa phân cÃt cao.
14 Ch°¢ng 2 - ĐàI T¯ĀNG VÀ PH¯¡NG PHÁP NGHIÊN CĀU .1 Nguyên liáu, thiÁt bá và đái t°āng nghiên cāu .2 Ph°¢ng pháp nghiên cāu .1 Bào chÁ h¿t nano lipid rÃn berberin clorid bằng ph°¢ng pháp đãng nh¿t hóa phân cÃt cao.2 KhÁo sát Ánh h°ãng cÿa mát sá yÁu tá đÁn KTTP nano .3 Ph°¢ng pháp đánh giá mát sá đặc tính cÿa há nano lipid rÃn berberin .4 Ph°¢ng pháp xÿ lý sá liáu. 24 Ch°¢ng 3 - KÀT QUÀ .1 Bào chÁ há nano lipid rÃn berberin bằng ph°¢ng pháp phân cÃt cao .1 KÁt quÁ khÁo sát quy trình .2 KÁt quÁ khÁo sát công thāc.2 KÁt quÁ đánh giá mát sá đặc tính cÿa cÿa há nano lipid rÃn berberin bào chÁ đ°āc .2 Kích th°ßc tiáu phân và phân bá kích th°ßc tiáu phân, thÁ zeta .3 Xây dăng đ°áng chuẩn biáu thá mái quan há cÿa nãng đá berberin và dián tích pic .4 KhÁ năng giÁi phóng d°āc ch¿t từ SLN berberin qua túi thẩm tích .5 Hiáu su¿t nano hóa và khÁ năng tÁi n¿p berberin trong há SLN. 37 Ch°¢ng 4 - BÀN LUÀN .1 Ph°¢ng pháp bào chÁ nano lipid rÃn berberin .2 KÁt quÁ khÁo sát yÁu tá Ánh h°ãng tßi KTTP, PDI, thÁ zeta .3 Đặc tính cÿa tiáu phân nano berberin bào chÁ đ°āc. 41 KÀT LUÀN VÀ KIÀN NGHà.
43 TÀI LIàU THAM KHÀO. Mâ ĐÀU Berberin clorid (BBR) là mát alcaloid thuác nhóm isoquinolin, th°áng có trong rß, thân rß, vß cây cÿa nhāng cây thuác chi Berberis, Coptidis, Coscinium. Berberin đã đ°āc sÿ dăng từ nhißu năm nay vßi tác dăng d°āc lý chính là đißu trá tiêu chÁy vßi ho¿t tính kháng khuẩn phå ráng [1]. Trong các nghiên cāu d°āc lý hián đ¿i, ngoài viác sÿ dăng berberin trong đißu trá các bánh đ°áng tiêu hóa nh° tiêu chÁy, viêm đ¿i tràng, lỵ trăc khuẩn; gÁn đây, nhißu nghiên cāu mßi cho th¿y berberin có nhißu tißm năng trong đißu trá các bánh nh° tiáu đ°áng, cháng viêm, tăng lipid máu, nhãi máu c¢ tim, đáng kinh, kháng virus, kháng n¿m và cháng mát sá lo¿i ung th° [4,22].
Tuy nhiên, nh°āc điám cÿa berberin là ít tan và có tính th¿m qua màng sinh hãc kém nên sinh khÁ dăng đ°áng uáng cÿa berberin r¿t th¿p. Nhāng thách thāc lßn nh° khÁ năng h¿p thă kém, chuyán hóa nhanh và đào thÁi toàn thân nhanh chóng là nguyên nhân d¿n đÁn nãng đá berberin trong huyÁt t°¢ng và mô th¿p. Đá khÃc phăc các v¿n đß này, các nhà khoa hãc đã áp dăng công nghá nano vào sÁn xu¿t d°āc phẩm và ngày càng mã ra nhißu tißm năng. Trong đó, há vÁn chuyán thuác nano là nhāng vÁt liáu kích cÿ nano không chß có khÁ năng tăng đá tan, cÁi thián tính th¿m d¿n đÁn tăng sinh khÁ dăng mà còn mang thuác nhÃm măc tiêu chính xác h¢n và kiám soát giÁi phóng thuác bßn vāng từ đó giúp mã ráng hiáu quÁ đißu trá và h¿n chÁ đ°āc các tác dăng phă cÿa thuác.
Há tháng mang thuác nano bao gãm ho¿t ch¿t kÁt hāp các ch¿t mang đá t¿o há tháng h¿t nano. Trong đó, các ch¿t mang có thá là các h¿t vô c¢ hoặc liposome, polymer, dendrimer, micelle, protein, các h¿t nano lipid rÃn, há mang lipid c¿u trúc nano. Các h¿t nano lipid rÃn (SLN) là thÁ há đÁu tiên cÿa ch¿t mang nano dăa trên lipid đ°āc đißu chÁ từ lipid rÃn ã nhiát đá c¢ thá và đ°āc ån đánh bằng ch¿t nhũ hóa. SLN có kích th°ßc submicron (d°ßi 1000 nm).
Chúng có nhißu °u điám nh° tăng tính ån đánh vÁt lý cho thuác, dß dàng sÁn xu¿t quy mô lßn bằng kỹ thuÁt đãng nh¿t hóa áp su¿t cao, khÁ năng t°¢ng thích sinh hãc và khÁ năng phân hÿy sinh hãc cũng nh° h¿n chÁ đ°āc các nh°āc điám cÿa các há tháng mang thuác tr°ßc đó. Do vÁy nhằm cÁi thián sinh khÁ dăng cũng nh° mã ráng nghiên cāu cÁi thián há mang thuác nano lipid rÃn chāa ho¿t ch¿t berberin clorid, em đã thăc hián đß tài: <Nghiên cứu bào chế h¿t nano lipid rắn chứa berberin clorid= vßi 2 măc tiêu chính nh° sau: 1 1. Bào chÁ há nano lipid rÃn chāa berberin clorid và khÁo sát mát sá yÁu tá Ánh h°ãng đÁn kích th°ßc tiáu phân, chß sá phân bá kích th°ßc tiáu phân và thÁ zeta cÿa nano berberin. Đánh giá mát sá đặc tính cÿa há tiáu phân nano berberin đã bào chÁ đ°āc.
2 Ch°¢ng 1 - TäNG QUAN 1.1 Tång quan vß berberin clorid 1.1 Công thāc hóa hãc và tính ch¿t hóa lý Berberin clorid (khái l°āng phân tÿ: 371,81 g/mol) là mát alcaloid thuác nhóm isoquinolin, có thá dß dàng chiÁt xu¿t từ thăc vÁt hoặc tång hāp hóa hãc. Hāp ch¿t này th°áng đ°āc tìm th¿y trong rß, thân rß, vß cây cÿa nhāng cây thuác chi Berberis, Coptidis, Coscinium. Berberin đã đ°āc sÿ dăng từ lâu vßi tác dăng d°āc lý chính là đißu trá tiêu chÁy vßi ho¿t tính kháng khuẩn phå ráng [1]. Công thāc hóa hãc Hình 1.