Khóa Luận Tốt Nghiệp: Nghiên Cứu Bào Chế Dầu Gội Đầu Chứa Chiết Xuất Cỏ Mần Trầu

Luận văn tốt nghiệp nghiên cứu tốt nghiệp nghiên cứu bào chế dầu gội đầu chứa chiết xuất cỏ mần trầu, điều tra thực trạng, phân tích số liệu, đề xuất biện pháp cải tiến thực tế.

• Tác giả: Bùi Khánh Mai
• Người hướng dẫn: GS. TS Nguyễn Thanh Hải
• Trường học: Đại học Quốc Gia Hà Nội - Đại học Y Dược
• Chuyên ngành: Dược học
• Đề tài: Nghiên cứu bào chế dầu gội đầu chứa chiết xuất cỏ mần trầu (Eleusine indica)
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ ĐỒ THỊ
• DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. Tổng quan về cỏ mần trầu
• 1.2. Khái niệm cỏ mần trầu
• 1.3. Thành phần hóa học của cỏ mần trầu
• 1.4. Công dụng của cỏ mần trầu
• 1.5. Một số sản phẩm từ cỏ mần trầu
• 1.6. Cấu trúc và sinh lý của tóc
• 1.6.1. Cấu trúc và chức năng của tóc người
• 1.6.2. Chu kì phát triển của tóc và rụng tóc
• 1.6.3. Thành phần hóa học của tóc
• 1.6.4. Một số đặc tính vật lý của tóc người
• 1.7. Tổng quan về dầu gội
• 1.7.1. Định nghĩa dầu gội
• 1.7.2. Lịch sử sử dụng các chế phẩm làm sạch tóc
• 1.7.3. Lợi ích và tác động xấu của dầu gội đối với tóc và da đầu
• 1.7.4. Đặc điểm của dầu gội
• 1.7.5. Thành phần của dầu gội
• 1.7.6. Yêu cầu chất lượng và một số chỉ tiêu chất lượng của dầu gội
• 1.7.7. Một số nghiên cứu về dầu gội chứa cỏ mần trầu
• 1.7.8. Một số sản phẩm dầu gội chứa cỏ mần trầu trên thị trường
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Mục tiêu và nội dung nghiên cứu
• 2.1.1. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.1.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.2. Hóa chất và thiết bị
• 2.2.1. Nguyên liệu, hóa chất
• 2.2.2. Dụng cụ, thiết bị nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Xây dựng công thức và quy trình bào chế dầu gội chứa mật ong
• 2.3.2. Phương pháp đánh giá một số đặc tính của dầu gội
• 2.3.3. Đánh giá độ ổn định của sản phẩm
• 2.3.4. Phương pháp xử lý số liệu
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM, KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN
• 3.1. Bào chế dầu gội chứa chiết xuất cỏ mần trầu
• 3.2. Khảo sát nồng độ natrilaurylsulfat
• 3.3. Khảo sát nồng độ cocamidopropylbetain
• 3.4. Khảo sát nồng độ natriclorid
• 3.5. Khảo sát nồng độ axit citric
• 3.6. Khảo sát nồng độ chiết xuất cỏ mần trầu
• 3.7. So sánh dầu gội chứa chiết xuất cỏ mần trầu bào chế được với một số dầu gội trên thị trường
• 3.8. Đánh giá khả năng gây kích ứng mắt
• 3.9. Đề xuất tiêu chuẩn cơ sở cho dầu gội chứa chiết xuất cỏ mần trầu
• 3.10. Đánh giá độ ổn định của dầu gội bào chế được
• KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Nghiên cứu và bào chế dầu gội đầu từ chiết xuất cỏ mần trầu

Khóa luận tốt nghiệp này tập trung vào nghiên cứu và bào chế một loại dầu gội đầu chứa chiết xuất cỏ mần trầu (Eleusine indica). Mục tiêu chính là tạo ra sản phẩm chăm sóc tóc tự nhiên, an toàn và hiệu quả từ nguồn dược liệu sẵn có tại Việt Nam. Cỏ mần trầu được chọn vì các đặc tính dược lý nổi bật, đặc biệt là khả năng ngăn rụng tóc và làm mượt tóc. Nghiên cứu này không chỉ đóng góp vào lĩnh vực khoa học dược phẩm mà còn mở ra hướng phát triển các sản phẩm tự nhiên trong ngành mỹ phẩm.

1.1. Tổng quan về cỏ mần trầu

Cỏ mần trầu (Eleusine indica) là một loại thảo dược phổ biến ở Việt Nam, được sử dụng trong y học cổ truyền với nhiều công dụng như thanh nhiệt, giải độc, và đặc biệt là chăm sóc tóc. Nghiên cứu này khai thác các thành phần hoạt chất trong cỏ mần trầu, bao gồm flavonoid, alkaloid, và saponin, để ứng dụng vào việc bào chế dầu gội. Các hoạt chất này có tác dụng làm sạch da đầu, ngăn rụng tóc, và kích thích mọc tóc.

1.2. Quy trình bào chế dầu gội

Quy trình bào chế dầu gội từ chiết xuất cỏ mần trầu bao gồm các bước chiết xuất, tinh chế, và phối hợp với các thành phần khác như chất tạo bọt và chất bảo quản. Công thức được tối ưu hóa để đảm bảo tính ổn định và hiệu quả của sản phẩm. Các chỉ tiêu chất lượng như độ pH, độ nhớt, và khả năng gây kích ứng được đánh giá kỹ lưỡng.

II. Ứng dụng thực tiễn và giá trị của nghiên cứu

Nghiên cứu này không chỉ mang lại giá trị khoa học mà còn có ứng dụng thực tiễn cao. Sản phẩm dầu gội từ chiết xuất cỏ mần trầu có tiềm năng thương mại hóa, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về các sản phẩm chăm sóc tóc tự nhiên và an toàn. Đây cũng là bước đầu trong việc phát triển các sản phẩm dược mỹ phẩm từ nguồn dược liệu địa phương, góp phần vào sự phát triển bền vững của ngành công nghiệp dược phẩm Việt Nam.

2.1. Đánh giá chất lượng sản phẩm

Sản phẩm dầu gội được đánh giá dựa trên các tiêu chuẩn chất lượng như độ ổn định, khả năng làm sạch, và tính an toàn. Các thử nghiệm về khả năng gây kích ứng và độ tương thích với da đầu được thực hiện để đảm bảo sản phẩm phù hợp với người tiêu dùng.

2.2. So sánh với sản phẩm thị trường

Sản phẩm dầu gội từ chiết xuất cỏ mần trầu được so sánh với các sản phẩm dầu gội thảo dược khác trên thị trường. Kết quả cho thấy sản phẩm có ưu điểm vượt trội về tính tự nhiên và hiệu quả chăm sóc tóc, đặc biệt là khả năng ngăn rụng tóc và làm mượt tóc.

III. Kết luận và đề xuất

Nghiên cứu đã thành công trong việc bào chế dầu gội từ chiết xuất cỏ mần trầu, mở ra hướng đi mới trong việc phát triển các sản phẩm chăm sóc tóc tự nhiên. Sản phẩm không chỉ đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng mà còn có tiềm năng ứng dụng rộng rãi trong thực tiễn. Đề xuất tiếp tục nghiên cứu để tối ưu hóa công thức và mở rộng quy mô sản xuất.

3.1. Giá trị khoa học và thực tiễn

Nghiên cứu này đóng góp vào lĩnh vực khoa học dược phẩm bằng cách khai thác tiềm năng của cỏ mần trầu trong việc bào chế dầu gội. Đồng thời, sản phẩm có giá trị thực tiễn cao, đáp ứng nhu cầu thị trường về các sản phẩm tự nhiên và an toàn.

3.2. Hướng phát triển trong tương lai

Trong tương lai, nghiên cứu có thể mở rộng sang các sản phẩm chăm sóc tóc khác như dầu xả, serum, hoặc mặt nạ tóc. Việc kết hợp cỏ mần trầu với các loại thảo dược khác cũng là hướng đi tiềm năng để tăng cường hiệu quả của sản phẩm.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 - TỔNG QUAN 1. Tổng quan về cỏ mần trầu 1. Khái niệm cỏ mần trầu 1. Giới thiệu cỏ mần trầu [3], [6], [7], [10] Cỏ mần trầu (có tên khoa hoc là Eleusine Indica L.

Theo y học dân gian, cỏ mần trầu có vị ngọt nhạt, tính bình, không độc, có tác dụng lương huyết, thanh nhiệt, mát gan, giải độc, lợi tiểu, hạ áp, hạ sốt và sốt rét. Cỏ mần trầu được dùng để chữa các bệnh như cao huyết áp, lao phổi, trẻ em bị mụn nhọt, phụ nữ có thai bị táo bón [11]. Và không thể không nhắc đến công dụng chữa rụng tóc, trị tóc bạc sớm khi nhắc đến cây cỏ này nhờ chứa acid cyanhydric - là một vị thuốc mát, thường dùng để nấu nước gội đàu làm trơn tóc, mượt tóc, ngăn rụng tóc. Hiện nay, cỏ mần trầu còn được xếp vào nhóm những cây thuốc quý có tác dụng chữa ung thư đang được nghiên cứu.

- Tên khoa học: Eleusine indica (L.) Gaertn - Tên khác: cỏ vườn trầu, Thanh tâm thảo, cỏ chỉ tía, ngưu cân thảo. - Tên nước ngoài: Indian millet, Crowfoot grass, Dog’s tail grass, Crasbgrass, Wiregrass (Anh), Eleusine d’inde (Pháp). - Phân loại: + Giới: Thực vật Plantae - Plants + Ngành: Ngọc Lan (Magnoliophyta) + Lớp: Hành (Liliopsida) + Phân lớp: Thài lài (Commelinidae) + Bộ: Lúa (Poales) + Họ: Lúa (Poaceae) + Tông: Eragrostideae + Chi: Eleusine Gaerth + Loài: E. Mô tả [3], [6], [9] - Cỏ mần trầu mọc hoang ở khắp nơi trên nước ta, ưa nơi ẩm ướt.

Loài cổ nhiết đới, mọc phổ biến ở nhiều nơi, thường gặp ở bờ ruộng, ven đường, bãi hoang. - Cây dạng thảo, sống hằng năm. - Rễ cây khỏe, mọc thành cụm, thân mọc thẳng thành bụi hoặc mọc bò, cao chừng 10 3 - 60 cm. Cây trưởng thành có thể đạt chiều cao 90 cm.

- Lá mềm, hình dài, dài 10 - 30 cm, 3 - 7 mm, bẹ lá có lông. Vỏ bọc bên ngoài không lông, cạnh có góc, một lớp vảy vàng mỏng ôm lấy thân. Gân lá gần như song song, nổi lên ở giữa tạo thành một rãnh. Bìa lá mỏng mịn và có lông tơ.

- Cây có cum hoa mọc thành bông, gồm 5 đến 7 bông mọc ở ngọn và có đến 2 bông khác mọc thấp hơn trên cán hoa, trông giống như những ngón tay. Mùa hoa vào mùa hạ và thu. - Quả thuôn dài gần nhu 3 xạnh, dài 1,5 mm, có vết nhăn nằm ngang. Cỏ mần trầu 1.

Đặc điểm giải phẫu [10] - Thân: (1) Biểu bì hóa mô cứng, tế bào hình chữ nhật, kích thước rất nhỏ, lơp cutin dày. Mô cứng gồm 1-2 lớp tế bào hình đa giác, kích thước không đều. (2) Mô mềm khuyết gồm 5-7 lớp tế bào hình tròn, kích thước lớn hơn nhiều so với tế bào biểu bì, rải rác có tinh thể calci oxalat hình khối. (3) Nhiều bó libe gỗ xếp không thứ tự từ vòng mô cứng vào trong, càng vào trong kích thước các bó càng lớn.

- Lá: (1) Gân giữa: Biểu bì trên tế bào hình chữ nhật, kích thước khá đều nhau; biểu bì dưới hóa mô cứng, tế bào hình chữ nhật nhỏ hơn biểu bì trên, sát biểu bì dưới hóa mô cứng, tế bào rất nhỏ bằng 1/5-1/6 tế bào biểu bì trên. Mô cứng tập trung thành cụm gồm 2-4 lớp tế bào hình đa giác, khoang hep. Mô mềm đạo gồm nhiều lớp tế bào hình đa giác gần tròn, kích thước rất lớn. Các bó dẫn kích thước khác nhau xếp thành hàng dọc theo biểu bì dưới, có một bó lớn ở chính giữa gân.

(2) Phiến lá: Biểu bì trên lồi nhiều ở các vị trí có bó dẫn, lõm ở các vị trí tế bào bọt.Tế bào biểu bì trên và biểu bì dưới hình chữ nhật hóa mô cứng, tế bào biểu bì dưới lớn hơn biểu bì trên; trên lớp biểu bì trên có các tế bào bọt, hình tròn kích thước lớn hay hình chữ nhật. Mô cứng tạo thành cụm phía trên và dưới bó libe gỗ, tế bào hình đ giác, kích thước nhỏ. Thành phần hóa học của cỏ mần trầu [9] Theo nghiên cứu, tất cả các bộ phận của cây đều có thể dùng làm dược liệu, có chứa các nhóm chất như alkaloid, flavônid, saponine. cụ thể như: - Thân cỏ mần trầu có chứa các thành phần gồm : + Glucosides cyanogenes, + Acide oxalique, + Tryptophane, + β-sitosterol 3-O-β-D-Glucopyranosyde, + Schaftoside, + Vitexine, + Glucoside cyanogénétique, + Triglochinine, + Ochratoxine, + Chất ức chế α-amylase.

+ Dẫn chất 6’-0-palmitoyl. - Hạt mần tràu chứa: + Albuminoïdes, + Tinh bột amidon, + Dầu béo huile grasse. - Cành lá tươi chưa nhiều chất nhóm flavonoid… β-sitosterol 3-O-β-D-Glucopyranosyde Hình 1.2: Cấu tạo hóa học của β-sitosterol 3-O-β-D-Glucopyranosyde Tryptophane Hình 1.3: Cấu tạo hóa học của Tryptophane 5 Chratoxin Hình 1.4: Cấu tạo hóa học của Chratoxin Vitexine Hình 1.5: Cấu tạo hóa học của Vitexine 1. Công dụng của cỏ mần trầu [3], [9], [12] Cỏ mần trầu có vị ngọt, hơi đắng, tính bình, có tác dụng hạ nhiệt, làm ra mồ hôi, tiêu viêm, trừ thấp, trừ máu, tán ứ, làm mát gan.

Theo kinh nghiệm của dân gian, cỏ mần trầu thường được dùng trrị cao huyết áp, lao phổi, ho khan, sốt ẩm ỉ về chiều, lao lực mệt nhọc, tiểu tiện vàng và ít một. Còn dùng cho phụ nữ có thai hỏa nhiệt táo bón, buồn phiền, động thai, nhức đầu, nôn mủa, tức ngực, sốt nóng. Cũng dùng uống trị mụn nhọt, các chứng nhiệt độc, trẻ em tưa lưỡi. Một số bài thuốc, kinh nghiệm chữa bệnh dân gian từ cỏ mần trầu: - Chữa cao huyết áp: Nhổ toàn cây, cả rễ.

Rửa sạch, thái hoặc băm nhỏ. Cân chừng 500g, giã nát, thêm chừng một bát nước sôi để nguội. Vắt lấy nước cốt, lọc qua vải, thêm chút đường, ngày có thể uống 1 lần sáng và chiều. Gần đây, nhiều người đã sử dụng bài thuốc này chữa huyết áp cao và đã có hiệu quả.

- Chữa viêm gan vàng da: Cỏ mần trầu tươi 60g, rễ tổ kén đực 30g, sắc uống. - Chữa sỏi thận, sỏi đường tiết niệu, sỏ bàng quang: Cỏ mần trầu, lá từ bi, kim tiền thảo, ké hoa đào, mỗi vị 20g nấu cùng 400ml nước sắc uống trong ngày. Ngày 3 lần sáng, trưa, chiều. - Chữa viêm thận cấp, mạn tính: Cỏ mần tầu 40g, cây tầm gửi 40g, râu mèo 20g, kim tiền thảo 20g, cỏ xước 20g sắc uống mỗi ngày trong vòng 1 tháng.

- Diệt giun sán: Nấu sắc 20g cỏ mần trầu trong 1 lít nước. Dùng 2 muỗng canh nước nấu sắc tươi mỗi giờ. Cỏ mần trầu cũng được ưa chuộng nước ngoài: - Ở Trung Quốc, những kết quả nghiên cứu trên lâm sàng từ cỏ màn trầu đã chứng minh nó có tác dụng pòng chứng viêm não truyền nhiễm, chữa đau khớp, bệnh gút, người viêm gan, vàng da, viêm ruột, kiết lỵ, viêm niệu đạo, viêm thận, viêm tinh hoàn. - Ở Malaysia, nước ép cỏ mần trầu được dùng cho phụ nữ sau khi sinh để mau hết sản dịch à dùng cho bệnh nhân hen suyễn.

- Người Phillippin thì dùng làm thuốc lợi tiểu, chũa kiết lỵ, nước sắc dùng gội đầu sạch 6 gàu, chống rụng tóc. - Người dân Bangladesh thì dungf rễ mần trầu kết hợp với một số loại cây khác để điều trị sa tử cung. - Người dân Sri Lanka lại dùng cỏ mần trầu giã nhỏ đắp lên da để trị bong gân. Một số sản phẩm từ cỏ mần trầu Dưỡng thận Tuệ Linh có thành phần chính: cỏ mần trầu, kim tiền thảo, râu mèo, tầm gửi gạo có tác dụng lợi niệu, giải độc, giúp tăng khả năng đào thải độc tố, các chất thải tích tụ lâu ngày trong máu và cơ thể qua thận.

Phòng ngừa và hỗ trợ điều trị sỏi thận, sỏi tiết niệu và bàng quang. Hỗ trợ điều trị viêm thận cấp và mãn tính dẫn đến đái đục, đái buốt, đau thắt lưng. Hỗ trợ điều trị chứng suy thận.6: Sản phẩm Dưỡng thận Tuệ Linh Túi lọc gội đầu Thảo dược KoKo của Cỏ cây Hoa Lá được kết hợp các thành phần tự nhiên: bồ kết, sả, vỏ bưởi, mần trầu và hơn 20 loại thảo dược cỏ khác giúp tóc mượt, tránh hoá chất, ngăn rụng tóc, xông đầu giảm đau đầu… Cỏ mần trầu có tác dụng trị rụng tóc và chữa tóc bạc sớm nhờ chứa acid cyanhydric.7: Sản phẩm Dầu gội thảo dược Koko 7 Dầu gội đầu thảo mộc Dược Sơn với thành phần chính gồm cỏ mần trầu, bồ kết, lá sả, hương nhu, bạc hà, lá bưởi có tác dụng làm tóc bóng mượt, chống rụng tóc, kích thích mọc tóc, sạch gàu, mát da đầu, giảm đau đầu… Sản phẩm dùng được cho mọi lứa tuổi, da đầu nhiều gàu, tóc xơ yếu, gãy rụng.8: Sản phẩm thảo mộc Dược Sơn 1. Cấu trúc của tóc người Ở người, tóc đóng vai trò quan trọng ảnh hưởng đến ngoại hình của chúng ta.

Trong nhiều thế kỉ, kiểu tóc còn thể hiện bản sắc dân tộc, tôn giáo hay địa vị xã hội. Bất kể sự thay đổi nào về tóc, chẳng hạn như kiểu tóc, màu tóc, rụng tóc hay mọc quá nhiều tóc, đều có thể ảnh hưởng đến cảm xúc của con người. Ngoài ra, tóc còn đóng vai trò bảo vệ con người khỏi ánh nắng mặt trời và các tác hại khác từ môi trường [12]. Cấu trúc và chức năng của tócngười Tóc là một sợi keratin mỏng, linh hoạt và đàn hồi tốt.

Mỗi sợi tóc gồm phần chân tóc nằm trong lớp hạ bì của da đầu và phần thân tóc (sợi tóc) mọc nhô ra khỏi da đầu. Chân tóc được bao quanh bởi một lớp vỏ cấu tạo từ các tế bào biểu mô gọilà nang tóc.Phần đáy của chân tóc và nang tóc hơi phình ra gọi là bầu tóc. Một hệ thống mạch máu nuôi tập trung trong bầu tóc tạo thành nhú tóc, cung cấp oxy và chất dinh dưỡng cho các tế bào tóc trong bầu tóc phát triển. Những tế bào này là nguồn tóc mới duy nhất.

Cấu trúc của tóc người được thể hiện trong hình1.9: Cấu trúc của tóc người Sự phát triển của tóc tương tự như tế bào da, khi các tế bào phân chia và phát triển, chúng đẩy các tế bào cũ đi lên khỏi nguồn cung cấp máu, dẫn đến sự chết dần dần của tế bào và keratin hóa. Các tế bào chết vẫn gắn với nhau bởi một chất gắnkết nội bào và thành phần chủ yếu của sợi tóc là keratin. Ngoài ra, nang tóc còn liên kết với một hoặc nhiều tuyến bã nhờn và một mảng cơ nhỏ. Tuyến bã nhờn sản xuất bã nhờn bao phủ tóc và da đầu.

Mảng cơ khi co lại làm cho tóc dựng lên nên còn được gọi là cơ dựnglông. Mặt cắt ngang của sợi tóc có 3 thành phần chính, từ ngoài vào trong: lớp biểu bì (cuticle), lớp giữa (cortex) và tủy (medulla) (Hình 1.10: Cấu trúc cắt ngang của sợi tóc 1.