MỞ ĐẦU Giáo dục thể chất (GDTC) là một bộ phận hữu cơ của mục tiêu giáo dục và đào tạo thế hệ trẻ phát triển toàn diện, là nhiệm vụ quan trọng của các cấp trong hệ thống giáo dục quốc dân. Luật TDTT được Quốc hội khóa XI chính thức thông qua tại kỳ họp thứ 10 ngày 29 tháng 11 năm 2006 đã qui định GDTC trong trường học là chế độ giáo dục bắt buộc, nhằm phát triển thể chất và nhân cách con người đáp ứng các yêu cầu cao của xã hội ta [39]. Bóng đá là môn thể thao có tính toàn cầu, thu hút hàng triệu người trên thế giới tham gia tập luyện. Với hơn 206 quốc gia thành viên, Liên đoàn Bóng đá thế giới (FIFA) có thể tự hào là một trong các tổ chức thể thao hùng mạnh nhất thế giới.
Cũng như nhiều quốc gia thành viên của FIFA, ở Việt Nam, bóng đá là môn thể thao có sức cuốn hút xã hội nhất mà khó có môn thể thao nào sánh được. Tuy nhiên, chúng ta cũng phải thừa nhận rằng, dù được Đảng và Nhà nước hết sức quan tâm, chỉ đạo, được toàn dân hết lòng động viên, ủng hộ, bóng đá Việt Nam tuy có những tiến bộ vượt bậc, nhưng sự phát triển và thành tích vẫn chưa đáp ứng được mong muốn của xã hội. Bóng đá là môn thể thao phong phú và đa dạng có tính hấp dẫn, nghệ thuật, tính tập thể, tính chiến đấu cao, không những vậy bóng đá còn có tác dụng giáo dục người tập về nhiều mặt ý chí, phẩm chất lẫn thể chất con người cho nên nó đã thu hút hàng triệu người trên thế giới tham gia tập luyện và cũng là môn thể thao đòi hỏi cao về thể lực. Bởi vì có thể lực tốt cầu thủ mới thực hiện tốt kỹ - chiến thuật theo ý đồ một cách dễ dàng, luôn đứng vững trước đối phương, làm chủ được tinh thần trong những giây phút căng thẳng trên sân cũng như đảm bảo hiệu suất thi đấu.
Lobanovski - huấn luyện viên nổi tiếng của Liên Xô (cũ) và câu lạc bộ Dinamo Kiep (Ucrain) đã từng khẳng định: “Tốc độ và thể lực, hơn bao giờ hết là hai đặc điểm chủ yếu của bóng đá hiện đại. Những cuộc đấu tay đôi trên sân cỏ càng nhiều. Nhận định này đã được thực tế chứng minh, ngày nay hầu 2 hết các đội bóng mạnh đều phải chơi “Pressing” (có nghĩa là sức ép, áp lực). Các nhà chuyên môn khi nói “Presing” là lối chơi luôn tăng sức ép lên đối phương, luôn gây áp lực lên đối phương, luôn đẩy đối phương vào thế bị động.
Lối chơi này đòi hỏi cầu thủ phải có sự phát triển tối ưu về thể lực, tốc độ và sự đa năng. Đội bóng nào càng có nhiều cầu thủ đáp ứng được yêu cầu trên thì đội bóng đó đạt hiệu suất cao [67]. Căn cứ vào thực tiễn phát triển các môn thể thao ở Việt Nam. Nhà nước và ngành TDTT đã xác định những môn thể thao trọng điểm, cần đầu tư phát triển đặc biệt, trong đó có bóng đá.
Chính từ đường lối phát triển chiến lược đó. Liên đoàn Bóng đá Việt Nam đã phối hợp toàn diện với các ngành, cấp liên quan xây dựng chiến lược phát triển bóng đá Việt Nam đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030 và đã được Chính phủ thông qua ngày 08/03/2013 bước đầu đưa bóng đá Việt Nam phát triển lên đỉnh cao mới. Hệ thống các giải bóng đá từ đỉnh cao đến các giải phong trào và các giải trẻ được tổ chức bài bản khoa học như: các giải bóng đá chuyên nghiệp, hạng nhất, nhì; Giải bóng đá cho các lứa tuổi U11, U13, U15, U17, U19, U21 giải bóng đá Hội khoẻ Phù đổng. Bóng đá thực sự là một hiện tượng trong xã hội ta.
Cũng như nhiều quốc gia khác trên thế giới. Cải cách giáo dục luôn là vấn đề mang tính thời sự của nước ta trong nhiều năm qua. Theo Nghị quyết số 29-NQ/TW về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế đã nêu rõ “Đổi mới giáo dục đại học phải đảm bảo tính thực tiễn, hiệu quả và đồng bộ… Phải tiến hành đổi mới từ mục tiêu, qui trình, nội dung, đến phương pháp dạy và học” [14]. Mốc quan trọng cho sự chuẩn bị thể thao ban đầu của vận động viên trẻ, là sự tiếp cận các nhiệm vụ giáo dục của nhà trường.
Vì vậy, trong đào tạo giáo viên GDTC của trường Đại học Sư phạm TDTT Hà Nội, bóng đá là một môn 3 học, với đầy đủ cơ sở lý luận và thực tiễn về mục tiêu, chương trình, các phương pháp giảng dạy và huấn luyện. Đối với trường Đại học Sư phạm TDTT Hà Nội việc nâng cao chất lượng đào tạo, luôn là nhiệm vụ chính trị quan trọng nhất của nhà trường. Để hoàn tốt nhiệm vụ giảng dạy môn bóng đá của trường, bộ môn Bóng đá trong những năm qua luôn coi nhiệm vụ cải tiến phương pháp giảng dạy, đề ra các giải pháp đồng bộ từ khâu tuyển chọn ban đầu đến quá trình đào tạo, giảng dạy là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu. Qua thực tiễn công tác giảng dạy và huấn luyện bóng đá tại trường Đại học Sư phạm TDTT Hà Nội, chúng tôi nhận thấy thể lực chuyên môn của sinh viên còn yếu được thể hiện qua những động tác chạy tốc độ, nước rút, dẫn bóng, đá bóng, tranh cướp bóng và các động tác phối hợp đặc biệt dễ nhận thấy nhất là trong thời gian cuối của trận đấu, trong các trận đấu của giải bóng đá sinh viên truyền thống do nhà trường tổ chức và trong giải đấu bóng đá sinh viên toàn quốc tổ chức hàng năm.
Trong quá trình giảng dạy và huấn luyện chúng tôi đã tiến hành nhiều phương pháp, sử dụng các bài tập nhằm phát triển thể lực chuyên môn cho sinh viên chuyên sâu bóng đá. Song trong quá trình giảng dạy việc sử dụng các bài tập chưa được tiến hành đồng bộ, thiếu cơ sở khoa học và chưa được kiểm nghiệm, đánh giá cho nên hiệu quả đạt được chưa cao làm ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo của nhà trường. Do đó, nghiên cứu các bài tập phát triển thể lực chuyên môn cho nam sinh viên chuyên sâu bóng đá trường Đại học Sư phạm TDTT Hà Nội để ứng dụng vào thực tiễn giảng dạy và huấn luyện là rất cần thiết trong giai đoạn hiện nay. Xuất phát từ thực tế trên, nhằm mục đích nâng cao chất lượng giảng dạy môn Bóng đá trong nhà trường tác giả mạnh dạn tiến hành nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu các bài tập phát triển thể lực chuyên môn cho nam sinh viên chuyên sâu bóng đá tr ng Đại học S phạm TDTT Hà Nội”.
Mục đ ch nghiên cứu: 4 Trên cơ sở tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng và thực trạng thể lực chuyên môn của nam sinh viên chuyên sâu bóng đá Trường Đại học Sư pham TDTT Hà Nội, đề tài tiến hành lựa chọn bài tập nâng cao thể lực chuyên môn cho đối tượng nghiên cứu, góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo. Mục tiêu nghiên cứu: Để giải quyết mục đích nghiên cứu trên, đề tài xác định các mục tiêu nghiên cứu sau: Mục tiêu 1: Đánh giá thực trạng công tác giảng dạy, huấn luyện thể lực chuyên môn cho nam sinh viên chuyên sâu bóng đá Trường Đại học Sư phạm TDTT Hà Nội. Mục tiêu 2: Lựa chọn các bài tập phát triển thể lực chuyên môn cho nam sinh viên chuyên sâu bóng đá trường Đại học Sư phạm TDTT Hà Nội. Mục tiêu 3: Ứng dụng và đánh giá hiệu quả các bài tập phát triển thể lực chuyên môn cho sinh viên chuyên sâu bóng đá Trường Đại học Sư phạm TDTT Hà Nội.
Giả thuyết khoa học: Đề tài đặt giả thiết rằng, thể lực nói chung và thể lực chuyên môn nói riêng là một trong các yếu tố cấu thành trình độ tập luyện của vận động viên bóng đá (VĐV) cũng như kết quả học tập chuyên sâu bóng đá của sinh viên trường Đại học Sư phạm TDTT Hà Nội. Các tố chất thể lực chuyên môn như: sức nhanh, sức mạnh, sức bền tốc độ, khéo léo. sẽ được phát triển tốt đáp ứng được yêu cầu môn học nếu trong quá trình giảng dạy, huấn luyện các bài tập phát triển thể lực chuyên môn được lựa chọn trên cơ sơ khoa học và sử dụng hợp lý theo tiến trình giảng dạy sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của Nhà trường. TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.
Nhiệm vụ giáo dục thể chất trong trƣờng Đại học và Cao đẳng chuyên nghiệp và mục tiêu đào tạo của trƣờng Đại học Sƣ phạm Thể dục thể thao Hà Nội. Nhiệm vụ giáo dục thể chất trong tr ng Đại học và Cao đẳng chuyên nghiệp. Đảng và Nhà nước luôn luôn nhất quán về mục tiêu công tác GDTC và thể dục thể thao trường học là nhằm góp phần thực hiện mục tiêu đào tạo đội ngũ cán bộ khoa học kỹ thuật, quản lý kinh tế và văn hoá xã hội, phát triển hài hoà, có thể chất cường tráng, đáp ứng yêu cầu chuyên môn, nghề nghiệp và có khả năng tiếp cận với thực tiễn lao động sản xuất của nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa [14]. Căn cứ vào mục tiêu trên, GDTC và thể dục thể thao trường học phải giải quyết 3 nhiệm vụ: Góp phần giáo dục đạo đức xã hội chủ nghĩa, rèn luyện tinh thần tập thể, ý thức tổ chức kỷ luật, xây dựng niềm tin, lối sống tích cực lành mạnh, tinh thần tự giác rèn luyện thân thể, sẵn sàng phục vụ lao động sản xuất và bảo vệ tổ quốc.
Cung cấp cho sinh viên những kiến thức lý luận cơ bản về nội dung và phương pháp tập luyện TDTT, kỹ năng vận động và kỹ thuật cơ bản của một số môn thể thao thích hợp. Trên cơ sở đó, bồi dưỡng khả năng sử dụng các phương tiện để rèn luyện thân thể, tham gia tích cực vào việc tuyên truyền và tổ chức các hoạt động TDTT của nhà trường và xã hội. Góp phần duy trì và củng cố sức khoẻ, nâng cao trình độ thể lực cho sinh viên, phát triển cơ thể hài hoà, cân đối, rèn luyện thân thể, đạt những tiêu chuẩn thể lực quy định. Một trong những nhiệm vụ cơ bản quan trọng của GDTC là không ngừng nâng cao sức khoẻ, nâng cao trình độ chuẩn bị thể lực cho sinh viên.P (1993) khẳng định; “…thể lực là một trong những nhân tố quan trọng nhất, quyết định hiệu quả hoạt động của con người, trong đó có thể dục thể thao.
